Skip to main content

Autor: WeBalkans

Enlargement Package 2022: Komisioni European vlerëson reformat në Ballkanin Perëndimor dhe në Turqi, dhe rekomandon statusin e vendit kandidat për Bosnjë-Hercegovinën

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Më 12 tetor 2022, European Commission miratoi Enlargement Package 2022, që ofron një vlerësim të detajuar të situatës dhe të progresit të shënuar nga vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Turqia në rrugët e tyre përkatëse drejt European Union, me fokus të veçantë te zbatimi i reformave themelore, si dhe udhëzime të qarta për prioritetet e reformës në të ardhmen.

 

Çdo vit, Komisioni miraton “Enlargement Package”, e cila është një grup dokumentesh që shpjegojnë politikën e tij për zgjerim në EU. Baza e kësaj pakete është një Komunikatë për zgjerimin, e cila vlerëson zhvillimet gjatë vitit të fundit. Ajo shqyrton progresin e shënuar nga vendet kandidate dhe vendet kandidate potenciale, sfidat e hasura dhe reformat që duhen adresuar, dhe paraqet propozime për rrugën përpara. Krahas Komunikatës kryesore, paketa përfshin Raporte në të cilat shërbimet e Komisionit paraqesin vlerësimin e tyre vjetor të detajuar për situatën lidhur me progresin e reformës në secilin vend kandidat dhe vend kandidat potencial gjatë vitit të fundit. Këto vlerësime shoqërohen me rekomandime dhe udhëzime për prioritetet e reformës.

Respiratorë mjekësorë të përballueshëm nga të gjithë

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një profesor dhe grupi i tij i studentëve në Universitetin e Prishtinës kanë zhvilluar një prototip respiratori me kosto të ulët me mbështetjen e BE-së.

Respiratorët mjekësorë kanë ndihmuar konsiderueshëm, gjatë pandemisë së Covid-19-ës, pacientët në gjendje të rëndë në dhomat e emergjencës. Duke futur dhe nxjerrë ajrin nga mushkëritë që trupi të marrë oksigjenin e nevojshëm, respiratorët mund të shpëtojnë jetët e atyre që janë në gjendje që ua bën të vështirë frymëmarrjen normale. Mungesa e aksesit te këta respiratorë artificialë, i shtyu studentët dhe profesorët e Fakultetit të Inxhinierisë Mekanike në Universitetin e Prishtinës në Kosovë që të kërkonin alternativa.

“Në treg gjendeshin modele respiratorë mjekësorë, por çmimet e tyre ishin shumë të larta; deri në 40,000 Euro. Ne donim të zhvillonim një makineri që do t’u lejonte pacientëve në vendet me të ardhura të ulëta të merrnin trajtim në situata emergjente, si pandemia KOVID-19.”

Nga ideimi te zhvillimi

Profesor Arbnor Pajaziti është ekspert në fushën e robotikës dhe Shef i Departamentit të Mekatronikës në Fakultetin e Inxhinierisë Mekanike në Universitetin e Prishtinës. Profesor Pajaziti dhe ekipi i tij zhvilluan një prototip për një respirator mjekësor me kosto të ulët, të përshtatshëm për problemet respiratore, të tilla si ato të Covid-19-ës, duke synuar vende me të ardhura të ulëta. Përveç kostos së ulët, produkti ka edhe një risi të patentueshme: ndryshe nga shumica e sistemeve ekzistuese që ia detyrojnë ritëm të frymëmarrjes tek pacienti, kjo pajisje i mundëson pacientit të nisë sekuencat e frymëmarrjes. “Në treg gjendeshin modele respiratorë mjekësorë, por çmimet e tyre ishin shumë të larta; deri në 40,000 Euro. Ne donim të zhvillonim një makineri që do t’u lejonte pacientëve në vendet me të ardhura të ulëta të merrnin trajtim në situata emergjente, si pandemia KOVID-19.”

Puna me ventilatorin mekanik nisi pikërisht në fillim të pandemisë. Sikurse bënte çdo fillim semestri, Profesori i kishte ngarkuar ekipit të studentëve detyrën që të gjenin ide të reja për zhvillimin e prototipave. Duke qenë se kish nevojë për respiratorë, ekipi vendosi pothuajse unanimisht që duhej të punonin urgjentisht për një pajisje të tillë. Në krye, ata ndërmorën kërkime dhe gjetën se nuk kishte mungesë respiratorësh mjekësorë në botë, por çmimi i tyre ishte shumë i lartë dhe nuk kishte rezerva për momentin Faza tjetër ishte që të punonin për një respirator mjekësor që mund të prodhohej me kosto të ulët dhe të prodhohej lehtësisht. Paralelisht, ata punuan për ta testuar në një mjedis virtual. Profesor Pajaziti shpjegon se në ditët e sotme, softuerët e kompjuterave arrijnë t’i testojnë me sukses prototipat e inxhinierisë mekanike. Arrijnë ta imitojnë në masën 95% prototipin real,” thotë ai. Pas testimit të suksesshëm të softuerit, ekipi i tij kaloi te prototipi fizik, por këtu u përballën me një vështirësi – mungesë fondesh për blerjen e pjesëve si dhe mungese ekspertize për patentimin e pajisjes.

“Pa mbështetjen e EU4TECH POC, ky projekt do të mbetej veç një punim akademik në letër”

Lidhur me projektin

EU4TECH PoC Western Balkansishte një Instrument dy-vjeçar shumëkombësh për projektin e Para-Aderimit (IPA), projekt i financuar nga BE-ja nëpërmjetWestern Balkans Enterprise dhe Development Innovation Facility (WBEDIF).Projekti mbulonte gjashtë ekonomitë e rajonit të Ballkanit Perëndimor. Projektet e mbështetura e kishin origjinën te organizatat e kërkimit publik dhe te start-up-e/ndërmarrje të vogla dhe të mesme.

WBEDIF është një nga instrumentet e sektorit privat që mbështetet ngaWestern Balkans Investment Framework – një iniciativë e përbashkët e BE-së, organizata financiare, donatorë dhe përfitues bilateralë, që synon forcimin e harmonizimit dhe bashkëpunimit në investimet për zhvillimin social-ekonomik të rajonit dhe kontributin për perspektivën Evropiane të Ballkanit Perëndimor.

Kjo është paketa e parë e madhe e projekteve në kuadër të Planit ambicioz Ekonomik dhe të Investimeve të BE-së për Ballkanin Perëndimor 2021-2027. Thelbi i këtij plani është forcimi i konkurrueshmërisë së sektorit privat dhe përshkallëzimi në rritje i mbështetjes për kërkim dhe inovacion.

Në atë kohë, projekti EU4TECH Proof of Concept (PoC), i financuar nga BE-ja kish bërë thirrje për propozime për të financuar zhvillimin e ideve novatore në Ballkanin Perëndimor. Duke qenë se Profesor Pajaziti e njihte shumë mirë projektin, vendosi të mblidhte dokumentacionin dhe të aplikonte për mbështetje. Tentativa pati sukses dhe u bënënjë nga ekipet e para që u zgjodhën sipas skemës së provës së konceptit për t’u kualifikuar për mbështetje për prototipin.

EU4TECH PoC e ka mbështetur projektin për të blerë minimumin e nevojshëm të harduerëve për të provuar konceptin bazë, hartuar një aplikim për patentë në anglishte profesionale të bazuar te kërkimi gjithëpërfshirës paraprak shkencor dhe për të hetuar mjedisin rregullator për pajisjen. „Pa mbështetjen e EU4TECH POC, ky projekt do të mbetej veç një punim akademik në letër“, thotë Profesor Pajaziti.

Me skemën e Provës së Konceptit drejt përfundimit, projekti i respiratorit mekanik kishte nevojë për mbështetje të mëtejshme për të vijuar. Kjo mbështetje mund të ishte në formën e një mandati (rreth50,000Euro) për të blerë harduerët dhe zhvilluar softuerët përkatës që nevojiteshin për ta çuar projektin nga Niveli 3 i Gatishmërisë Teknologjike (TRL) teTRL4. Para se pajisja të mund të testohej në Klinikën e Universitetit të Prishtinës, nevojitej certifikimi. Në terma afat-gjatë, projekti duhet të gjejë një partner industrial për ta kthyer prototipin në një produkt të certifikuar plotësisht.

Profesor Pajaziti shpjegon se studentët e tij janë të gatshëm të kontribuojnë më tej për këtë dhe projekte të tjera të ngjashme. „Me financimin dhe mbështetjen e duhur, mund të kontribuojmë ndjeshëm për komunitetin tonë dhe njerëzimin,“ thotë ai.

Veshjet tradicionale për dasmat moderne kosovare

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja ndihmon për rigjallërimin e artizanatit tradicional

Dollomaja është një petk uniseks, me gjatësi deri te gjuri ose kërciri, që vjen pas belit, me fund jo shumë të gjerë dhe me mëngë të gjata e të bollshme. Fjala dolloma, e prejardhur në turqisht nga “të mbështjellësh”, tregon se bëhet fjalë për një veshje të sipërme. Në perandorinë Otomane, kjo veshje përdorej nga jeniçerët. Ata ishin njësi elitare këmbësorie që shërbenin si trupë personale e sulltanëve otomanë dhe dalloheshin për disiplinën e rreptë, rregullin, egërsinë dhe kurajën në betejë. Veshja e tyre njihej si kaftan dolama.

 

Përgjatë shekujve, dollomaja u kthye në një veshje që vishej veçanërisht nga gratë e pasura. Sidoqoftë, edhe mes tyre, dollomaja ishte një veshje praktike. Dollomaja është një veshje e rëndësishme për raste dhe ceremoniale të veçanta në shumë komunitete të tjera, edhe në shumë territore të cilat bënin pjesë më parë në perandorinë Otomane, përfshirë edhe Ballkanin Perëndimor.

Në Kosovë, dollomaja është ruajtur si veshje ceremoniale; madje në rajone të caktuara, dasmat nuk përfytyrohen dot pa këtë rrobë të veçantë. Sot, vishet nga nuset dhe gratë e reja, në po aq variante sa dhe komunitetet që ekzistojnë në Kosovë.

“Para disa kohësh, veshjet tradicionale thuajse u harruan krejtësisht. Në njëfarë mënyre, të rinjtë u modernizuan dhe nuk po vishnin më veshje tradicionale si dollomatë në dasmat e tyre. Me kalimin e kohës, veshja tradicionale u kthye sërish në modë si veshje dasmash. Ditët e sotme, vajzat e reja po e kombinojnë edhe me fundet: dollomaja po modernizohet.”

Në Prizren, dollomatë e qëndisura me dorë kërkohen shumë, ndryshe nga versionet e prodhuara në fabrikë. Nevojiten javë të tëra– dhe sigurisht, shumë kujdes dhe dashuri – për të bërë një veshje të tillë dhe punimet e mrekullueshme artisitke, të bëra me dorë, shiten deri në 2000 euro. Teknika e krijimit të dollomasë është unike dhe nuk mësohet nëpër shkolla apo institucione të tjera zyrtare. Si rezultat, kjo mjeshtëri artizanale ka qenë në rrezik që të humbiste, pavarësisht kërkesës së lartë të tregut.

Për këtë arsye, një OJQ nga Prizreni, e quajtur “Ec ma ndryshe” ka filluar të punojë për të mbajtur traditën gjallë, që të ndihmojë ata që dëshirojnë të ruajnë dhe rigjallërojnë traditat, por me një nuancë disi moderne. Me mbështetjen e BE-së, ata kanë organizuar trajnime për t’u mësuar grave artizanatin tradicional të bërjes së dollomave.

Sebahate Kabashi është një artizane me përvojë e dollomasë, e cila ka kohë që trajnon gra të tjera për bërjen e dollomasë. “Para disa kohësh, veshjet tradicionale thuajse u harruan krejtësisht. Në njëfarë mënyre, të rinjtë u modernizuan dhe nuk po vishnin më veshje tradicionale si dollomatë në dasmat e tyre. Me kalimin e kohës, veshja tradicionale u kthye sërish në modë si veshje dasmash. Ditët e sotme, vajzat e reja po e kombinojnë edhe me fundet: dollomaja po modernizohet,” thotë ajo.

“E dija që pas përfundimit të këtij trajnimi do të më shtohej puna, por nuk mendoja kurrë se porositë do të vinin kaq shpejt.”

Lidhur me projektin

Trajnimi u zhvillua si pjesë e projektit “Women and youth for community development and cultural heritage”, vënë në zbatim nga OJQ-ja “Ec Ma Ndryshe”. Projekti është zbatuar me mbështetjen e një granti financiar të siguruar nga projekti “Cultural Heritage as a Driver for Intercommunity Dialogue and Social Cohesion”, i financuar nga European Union’s Instrument contributing to Stability and Peace (IcSP), dhe zbatuar nga UNDP Kosovo.

Pjesëmarrësit e kursit thonë se kjo është një mundësi e shkëlqyer për ta përvetësuar këtë art. Për ta, ky është një hap përpara në jetë sepse, duke përdorur talentin e tyre, mund të fitojnë të ardhura dhe të ndihmojnë familjet e tyre. Njëra nga kursantet është Mirlinda, 30 vjeç. Ajo thotë se tradita ka pasur gjithmonë rëndësi, por për bërjen e dollomasë ndikon dhe faktori ekonomik . “Ky artizanat është me fitim dhe të jep mundësinë të punosh nga shtëpia, gjë që është shumë e rëndësishme për ne shtëpiaket. Gjithashtu, ka kërkesë shumë të lartë në qytetin e Prizrenit,” thotë ajo.

Trajnerja, Sebahatja, shton se shumë prej kursantëve filluan nga puna ende pa e përfunduar kursin. Njëra nga këto kursante të suksesshme është Qamile Bytyqi. Pas përfundimit të kursit, ajo i bëri publike punimet e saj në Facebook dhe Instagram dhe porositë filluan të vinin menjëherë. “E dija që pas përfundimit të këtij trajnimi do të më shtohej puna, por nuk mendoja kurrë se porositë do të vinin kaq shpejt,” thotë ajo.

YEA-të u bashkohen aktiviteteve të pastrimit nga BE-ja në Kosovë

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Më 16 shtator, Young European Ambassadors (YEAs) iu bashkuan Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë dhe GIZ Kosovo-s, që organizuan pastrimin e liqenit Badovç/ Badovaç, si pjesë e ‘EU Beach Clean-up Day’ për këtë vit. Partnerë të tjerë zyrtarë të pastrimit ishin PAMKOS-i (Association for Environmental Protection and Clean-up of Kosovo) dhe Pastrimi Regional Waste Company. Si pjesë e nismës, u mblodhën më shumë se 200 qese me mbeturina. Duke marrë parasysh që qytetarët kosovarë i japin vlerë të madhe liqenit të Badovaçit, si burimin e tyre kryesor të ujit të pijshëm, ishte e rëndësishme të dërgonim një mesazh ku të shpjegohej si të mbahej liqeni i pastër nga mbeturinat, ndërkohë që kalohej aty koha e lirë.

 

Aktivitetet e ‘EU Beach Clean-Up Day’ vazhduan më pas në ‘Europe House Kosovo’, ku, rreth 30 Young European Ambassadors nga Ballkani Perëndimor zhvilluan një debat të nxehtë rreth problemeve mjedisore në Ballkanin Perëndimor me specialistë mjedisi dhe Mrika Nikqin, një ambientaliste dhe influencuese e re nga Kosova. Young European Ambassadors nga i gjithë Ballkani Perëndimor ndanë idetë e tyre personale rreth hapave të vegjël, por domethënës, që mund të merren për të bërë një ndryshim pozitiv dhe për të mbështetur një mjedis të pastër. Shembujt përfshinë pastrimin dhe reduktimin e mbetjeve në komunitetet tona, krijimin e videove të shkurtra ndërgjegjësuese për mbrojtjen mjedisore dhe promovimin e metodave alternative të transportit.

 

Fushata ‘EU Beach Clean-Up’ është një nismë globale për mbrojtjen e oqeaneve, e bashkë-organizuar nga BE-ja dhe OKB-ja, së bashku me Smurfs-at. Eventi zhvillohet çdo shtator gjatë ‘World Coastal Clean-Up Day’ dhe është i rëndësishëm për të rritur ndërgjegjësimin për problemet mjedisore. Në vitin 2022, edicioni i pestë i fushatës ‘EU Beach Clean-Up’ synon të rinjtë, nën kujdesin e ‘European Year of Youth’. Me temën gjithëpërfshirëse “United against marine litter”, brezi i ardhshëm po punon krah për krah me organizatat ndërkombëtare, liderët kombëtarë dhe OJQ-të për ta luftuar këtë problem.

BE-ja dhe Kosova nënshkruajnë marrëveshjen për programin e parë financiar vjetor IPA III

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Më 13 shtator, Kosova dhe Bashkimi Evropian nënshkruan marrëveshjen e parë financiare vjetore, në kuadër të ‘Instrument for Pre-accession Assistance III’ (IPA III), me vlerë 63.96 milion euro. Pas nënshkrimit dhe hyrjes në fuqi të ‘Financial Framework Partnership Agreement’ ndërmjet BE-së dhe Kosovës, ky ishte një ndër hapat e fundit zyrtarë që do të sigurojnë disbursimin gradual të ndihmës financiare të BE-së për Kosovën, në kuadër të marrëveshjes kornizë të partneritetit IPA III për periudhën 2021-2027. Kuvendi i Kosovës gjithashtu duhet të ratifikojë marrëveshjen.

 

Nëpërmjet 14 programeve të njëpasnjëshme financiare vjetore nga viti 2007 deri në vitin 2020, në kuadër të IPA I dhe IPA II, BE-ja deri më tani ka siguruar ndihmë financiare prej 1.21 miliardë eurosh për Kosovën.

 

“63.96 milionë eurot e para nga IPA III do të përdoren për të nxitur konkurrencën në sektorin agro-ushqimor të Kosovës dhe për të ndihmuar përmbushjen e kritereve ekonomike të anëtarësimit në BE. Më pas, financimi do të orientohet drejt përmirësimit të mbrojtjes së të drejtave të njeriut dhe përparimit të barazisë gjinore, si dhe përmirësimit të ofrimit të shërbimeve komunale dhe sigurisë publike në Kosovë,” tha ambasadori i BE-së në Kosovë, Tomas Szunyog.

 

Financimi vjetor IPA III do të kombinohet me 16 milionë eurot shtesë nga qeveria e Kosovës dhe me financimin nga partnerët e tjerë me një shumë prej 3.8 milionë eurosh. BE-ja mbetet partneri më i madh tregtar i Kosovës dhe ofruesi kryesor i ndihmës financiare.

Bashkimi Evropian i dhuron një minibus Kantonit Bosnjë-Podrinje Gorazhda

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

BE-ja ka vijuar mbështetjen e saj për operacionet e përditshme në terren të agjencive policore të Bosnjës dhe Hercegovinës. Si pjesë e kësaj mbështetje, ata i dhuruan një minibus me vlerë 79,900 BAM Ministrisë së Brendshme të Kantonit Bosnje-Podrinje Gorazhda. Minibusi do të rrisë kapacitetin për transportin e njerëzve dhe do të sigurojë gatishmëri më të madhe në terren të oficerëve të policisë – në kanton, dhe në qoftë se është e nevojshme, edhe në të gjithë BH-në.

 

Që në vitin 2018, Bashkimi Evropian ka vijuar të mbështesë Bosnjën dhe Hercegovinën për sistemet e menaxhimit të emigracionit dhe kufijve, në kontekstin e rritjes së numrit të refugjatëve dhe emigrantëve në vend, që nga fundi i vitit 2017. Deri më tani, Bashkimi Evropian ka investuar më shumë se 8 milion euro për mbështetjen e agjencive policore në BH nëpërmjet sigurimit të pajisjeve dhe rritjes së kapacitetit. Që nga viti 2017, Bashkimi Evropian ka caktuar më shumë se 100 milion euro për mbështetjen e sistemeve të menaxhimit të emigracionit dhe kufijve në BH.

 

Projekti “EU Support to Migration and Border Management in Bosnia and Herzegovina” financohet nga Bashkimi Evropian nëpërmjet ‘Instrument for Pre-Accession Assistance’ dhe vihet në zbatim nga ‘International Organisation for Migration’, në partneritet me ‘Danish Refugee Council’, UNFPA-në, ‘United Nations High Commissioner for Refugees’ dhe Unicef-in.

BE-ja mbështet të parin ‘Talent Picnic Festival’ në BH

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Rreth 3,000 të rinj nga e gjithë Bosnja dhe Hercegovina shijuan edicionin e parë të ‘Talent Picnic Festival’, që u zhvillua më 9-10 shtator në Sarajevë. Gjatë dy ditëve të para të festivalit, muzikantët e rinj, bandat muzikore, artistët dhe stilistët patën mundësinë të shpalosnin kreativitetin e tyre muzikor dhe artistik. Pas këtij edicioni të parë, festivali duhet të kthehet në një event që zhvillohet rregullisht.

 

Publiku shijoi për dy net radhazi koncerte nga muzikantë dhe grupe muzikore të mirënjohura rajonale dhe boshnjake. Mbrëmjen e së premtes, Post Rem-i, Muha, Grše-jadhe TBF-ja dhuruan një atmosferë të bukur, ndërsa mbrëmja e së shtunës u rezervua për Mustra Orchestra-n, Frenkie-n, Kontra-n, Indigo-n, Z ++, dhe Velahavle-n. Të gjitha shfaqjet dhe aktivitet e festivalit ishin falas, prandaj shumë vizitorë përfituan nga rasti për të takuar nga afër disa nga artistët e famshëm të rajonit.

 

Delegacioni i BE-së dhe ‘Special Representation’ në BH mbështetën ‘Talent Picnic Festival’, si pjesë e programit EU4All, që synon të rrisë ndërgjegjësimin pozitiv evropian te qytetarët, në mënyrë që të bëhen mbështetës të vazhdueshëm të procesit të integrimit të BE-së, nga i cili mund të përfitojnë komunitetet e tyre vendase. Programi promovon vlerat e përbashkëta evropiane,si dhe identitetin, barazinë, gjthëpërfshirjen sociale, diversitetin, qytetarinë aktive dhe mos-diskriminimin në BH.

T’i japim merita krijimeve intelektuale

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Industritë krijuese në Kosovë forcojnë pozicionin e tyre për pronën intelektuale me ndihmën e BE-së

Festivalet janë një strukturë e mirënjohur për evenimentet kulturore në Kosovë. Të mbizotëruar nga filmat dhe muzika, shumë prej tyre zhvillohen gjatë muajve të verës. Disa prej tyre dallojnë për prezantimet e tyre kinematografike dhe vendndodhjet e veçanta të shfaqjes, si për shembull Dokufest në Prizren dhe Anibar në Pejë/Peć, si dhe ndikimin që kanë në transformimin e qyteteve mikpritëse gjatë festivalit. Këto qendra kulturore kanë ndërmarrë nismën të trajtojnë problematika aktuale nëpërmjet filmave, por edhe të trajtojnë problematikat me të cilat përballen krijuesit duke përfshirë edhe mbrojtjen e pronës intelektuale (PI).

“Përmbajtja audio-vizuale është ndër materialet që piratohen më tepër.”

E drejta e autorit si kërkesë e BE-së

Kosova nuk ka shoqëri mbledhëse funksionale, që janë organe të autorizuara për të mbledhur tarifat e të drejtave të autorit për përdorimin e punëve krijuese dhe për të paguar pronarët e këtyre të drejtave, si kantautorët, autorët, artistët dhe botuesit. Ky hendek ka ndikuar në mënyrën në të cilën shoqëria e percepton detyrimin për të paguar për materialet sipas të drejtës së autorit dhe ka krijuar nevojën për ndërgjegjësim për mënyrën se si e drejta e autorit ndikon industritë krijuese, duke përfshirë krijuesit e filmave.

“Festivalet e filmave janë raste të dukshme për të shpërndarë informacion për rolin e të drejtës së autorit, shprehet Ioannis Kikkis, ekspert i të drejtës së autorit, rreth mundësisë për të folur direkt me përfaqësuesit e industrisë. Së bashku me specialistë të tjerë të njohur të fushës, ai prezantoi raste të përditshmërisë se si krijuesve dhe mbajtësve të të drejtave “iu janë vjedhur mundësi” në festivalet Dokufest dhe Anibar gjatë kësaj vere. Ai konfirmoi se disa spektatorë nuk e kuptojnë qartë rëndësinë e të drejtës së autorit për këtë industri dhe përse duhet të respektohet ajo. Kikkis ka qenë në Kosovë prej mbi dy vitesh tashmë dhe po punon me një projekt të financuar nga BE-ja për të forcuar pozicionin e institucioneve rreth pronës intelektuale nëpërmjet ndërgjegjësimit.

“E drejta e autorit është në themel të çdo produksioni kinematografik. Ajo i jep krijuesve besimin se ata zotërojnë punën e tyre dhe që do të kenë të drejtën të menaxhojnë shpërndarjen e produktit përfundimtar,” shprehet Kikkis. “Përmbajtja audio-vizuale është ndër materialet që piratohen më tepër.”

Ndjekësit e festivalit mësuan rreth praktikave më të mira të BE-së për mundësitë që vijnë si rrjedhojë e të drejtave të autorit duke përfshirë financimin e filmave, mbrojtjen e krijimeve të animuara në industrinë e lojërave elektronike dhe tema të tjera që lidhen me pjesën ekonomike të industrive të bazuara në të drejtat e autorit.

“Vendet po miratojnë një qasje strategjike ndaj rolit të pronës intelektuale në çlirimin e potencialit të krijimtarisë për përfitimin e krijuesve dhe shoqërisë në tërësi.”

Lidhur me projektin

Projekti EU Support to Intellectual Property Rights (IPR) mbështet kapacitet ligjore, administrative dhe strukturore të institucioneve të Kosovës që janë përgjegjëse për zhvillimin dhe zbatimin e këtyre të drejtave. Projekti ka ndihmuar Kosovën në hartimin e një kuadri ligjor në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian. Ai ndihmon institucionet të kenë një sistem tërësisht funksional të IP-së, të përafruar me praktikat e BE-së, që ofron një kuadër të fortë për nxitjen e transaksioneve ekonomike që përfshijnë të drejtat e pronës intelektuale.

Mbrojtja e të drejtave për të frymëzuar novacionin

Punët që kërkojnë regjistrim, në vend të të drejtave të autorit, janë krijime që bien në kategorinë e pronës industriale si markat tregtare, hartimi industrial dhe patentat. Çdo vit Kosova regjistron mijëra marka tregtare nëpërmjet Industrial Property Agency. Vitet e fundit janë bërë përpjekje për të inkurajuar bizneset vendore për të bërë më shumë në këtë drejtim, duke regjistruar produktet e tyre dhe duke siguruar që mbrojtja të bëhet më konkurruese si brenda vendit edhe jashtë tij. Mbrojtja e produkteve ekzistuese provokon mendjen e krijuesve që të shpikin gjëra të reja duke përfshirë zgjedhje novatore për problemet e ditëve moderne që shpërblejnë pronarët e vërtetë të novacioneve në aspektin afatgjatë.

Ndërkohë, prona intelektuale po pranohet gjithnjë e më shumë si element vendimtar në ekonominë krijuese.

“Vendet po miratojnë një qasje strategjike ndaj rolit të pronës intelektuale në lëshimin e potencialit të krijimtarisë për përfitimin e krijuesve dhe shoqërisë në tërësi,” shprehet Kikkis.

Përmirësimi i punës së të rinjve në Serbi

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet një organizatë rinore për të rritur cilësinë e programeve lidhur me të rinjtë në Serbi.

N.A.P.O.R. – the National Association of Youth Workers (Shoqata Kombëtare e Punonjësve të Rinj) – është një organizatë qeveritare në Serbi, që u themelua në 2009-n nga organizatat e shoqërisë civile që punojnë me të rinjtë në Serbi. Ata u nxitën që ta nisnin Shoqatën nga nevoja për të rritur cilësinë e programeve lidhur me të rinjtë. Specifikisht, ishte e nevojshme të vendoseshin standarde për edukimin joformal të të rinjve, duke mbështetur ata që trajnojnë të rinjtë dhe që punojnë me institucionet publike që kontribuojnë për fushën. Pas më shumë se dhjetë vjetësh, NAPOR-i është bërë një nga lojtarët më të rëndësishëm në fushën e programeve rinore në Serbi dhe aktualisht numëron 48 organizata nën ombrellën e saj.

NAPOR-i kontribuon për fuqizimin e të rinjve në një sërë mënyrash. Këto përfshijnë sigurimin e standardeve të cilësisë ndërmjet anëtarëve të tyre nëpërmjet monitorimit të rregullt dhe proceseve të akreditimit të standardeve bazë të performancës; programe arsimore për punëtorët dhe drejtuesit rinorë, duke përfshirë një sërë modulesh trajnimi, si dhe nëpërmjet promovimit të etikës në punën me të rinjtë. Ky i fundit është një përbërës veçanërisht i rëndësishëm duke pasur parasysh problematikat lidhur me komunikimin në hapësirën digjitale. Përveç kësaj, organizata është e përfshirë gjerësisht për advokimin e njohjes së punës rinore në përgjithësi, në veçanti te institucionet publike, si ministritë, bashkitë dhe aktorët e tjerë që janë të përfshirë në mbështetjen e punës rinore.

“Ne jemi shumë profesionistë në fushën tonë, veçanërisht në lidhje me punën me të rinjtë. Por kuptuam që kishim probleme serioze në fusha të tilla si mbledhja e fondeve, gjenerimi i sistemeve që sigurojnë qëndrueshmëri për programet tona, si dhe menaxhimi i zyrës dhe komunikimi profesional i ndikimit tonë tek audienca më e gjerë dhe palët e interesit.”

Nedeljka Ivošević, është menaxhere komunikimi në NAPOR. Ajo shpjegon se me rritjen e natyrshme të organizatës, filluan të shfaqen vështirësi dhe mangësi të mëdha, sidomos në lidhje me qëndrueshmërinë afatgjatë dhe aftësitë e komunikimit të korporatës. “Ne jemi shumë profesionistë në fushën tonë, veçanërisht në lidhje me punën me të rinjtë. Por kuptuam që në fusha të tilla, si mbledhja e fondeve, gjenerimi i sistemeve që sigurojnë qëndrueshmëri për programet tona, si dhe menaxhimi i zyrës dhe komunikimi profesional i ndikimit tonë tek audienca më e gjerë dhe palët e interesit kishim probleme serioze.” thotë Nedeljka.

Duke kërkuar mbështetje, NAPOR-i ra në kontakt me EU TACSO 3, projekt i financuar nga BE-ja që kontribuon për përmirësimin e kapaciteteve dhe forcimin e rolit të organizatave të shoqërisë civile në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi. Projekti EU TACSO 3 e mbështeti NAPOR-in me trajnime dhe mentorim, që ndikuan për përmirësimin e mbledhjes së fondeve dhe strategjisë së përgjithshme të financimit. Që nga bashkëpunimi me EU TACSO-n ato janë përmirësuar ndjeshëm. Organizata thotë se kanë përmirësuar komunikimin e tyre edhe me publikun masiv, institucionet publike dhe donatorët.

“Çështja kryesore për ne ishte se si t’ia përkthenim temat specifike dhe terminologjinë profesionale të punës audiencave që nuk kanë njohuri kontekstuale për këtë temë. Përpara EU TACSO-s, përdornim gjuhën teknike dhe burokratike të projektit, por falë mentorimit të përshtatur të shoqatës sonë nëpërmjet projektit EU TACSO 3, morëm ndihmë për përkthimin e këtij komunikimi në gjuhë të thjeshtë, të drejtpërdrejtë dhe të përbashkët që është e kuptueshme nga të gjithë, përfshirë anëtarët tanë dhe komunitetin më të gjerë të të rinjve.  Bazuar te reagimet e përgjithshme, mund të them se mbështetja e EU TACSO 3, është një histori suksesi për ne,” thotë Nedeljka.

“Pa mbështetjen e projektit EU TACSO 3, nuk do të kishim qenë në gjendje të arrinim audienca të veçanta dhe të kishim një vizion të qartë për të ardhmen e shoqatës sonë.”

Lidhur me projektin

Asistenca Teknike e BE-së për Organizatat e Shoqërisë Civile në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi (BE TACSO) është një projekt rajonal, i financuar nga Bashkimi Evropian, që përmirëson kapacitetin dhe rolin e organizatave të shoqërisë civile (OSHC). Projekti ndihmon OSHC-të që të marrin pjesë aktive në proceset demokratike në rajon dhe stimulon një mjedis të favorshëm për shoqërinë civile dhe zhvillimin pluralist të medias.

Projekti po zhvillohet në Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Serbi dhe Turqi. Projekti EU TACSO është pjesë e mekanizmit të BE-së për Lehtësimin e Shoqërisë Civile që ofron mbështetje për OSHC-të në ato vende që nuk janë ende pjesë e BE-së. OShC-të luajnë rol të rëndësishëm për BE-në, si aktorë kryesorë për mbështetjen e procesit të anëtarësimit të vendeve të tyre.

Biljana Severinova, eksperte e komunikimit nga projekti EU TACSO 3, thotë se kanë vendosur ta mbështesin NAPOR-in për një sërë arsyesh. Një arsye është sepse NAPOR-i është organizatë që punon nga shumë afër me të rinjtë; shoqata punon për një koncept kombëtar të motivimit të të rinjve për të ndërmarrë iniciativa, duke u ofruar atyre aftësi dhe mjete që i fuqizojnë. Mbështetja e të rinjve është aktualisht në fokus të BE-së dhe do të vijojë të jetë për vitet në vijim. “Arsyeja tjetër është se NAPOR-i nuk është thjesht një organizatë, por edhe një shoqatë që jep inpute dhe ndihmë për shumë organizata të tjera. Ishte një model i mirë edukues për ne për zhvillimin e mëtejshëm të metodologjisë sonë të asistencës për të ardhmen,” thotë Biljana.

Nedeljka shpjegon se mbështetja e EU TACSO 3-shit ishte e rëndësishme për përmirësimin e performancës së përgjithshme të organizatës së tyre. Tani ata planifikojnë më mirë për të ardhmen dhe kanë një perspektivë më të mirë për zhvillimin. “Pa mbështetjen e projektit EU TACSO 3, nuk do të kishim qenë në gjendje të arrinim audienca të veçanta dhe të kishim një vizion të qartë për të ardhmen e shoqatës sonë.”

NAPOR-i planifikon të shtojë aktivitetet dhe mbështetjen për punën e të rinjve në Serbi. Organizata është aktualisht vetëm një shoqatë e organizatave për të rinjtë, por synon të zgjerohet dhe të transformohet më tej në një shoqatë profesionistësh të rinj, që synon individët që kanë ndikim dhe dije në fushën e punës së të rinjve.

Fjalimi për situatën e Unionit për vitin 2022 nga Presidentja Ursula von der Leyen

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen do të mbajë fjalimin e saj të tretë të ‘Situatës të Unionit’ para Parlamentit Evropian, më 14 shtator 2022. Si çdo vit, gjatë fjalimit do të rishikohen arritjet e deritanishme dhe do të shpaloset vizioni i saj për të ardhmen.  Fjalimi do të ndiqet nga një debat plenar.

 

Pas dy viteve të pandemisë dhe me luftën që vazhdon të zhvillohet në kontinentin evropian pas agresionit rus në Ukrainë, Presidentja e Komisionit Evropian do të bëjë njoftime të rëndësishme për t’i trajtuar këto sfida dhe do të shpalosë vizionin e saj për të ardhmen e Bashkimit Evropian. Duke marrë parasysh kontekstin e veçantë gjeopolitik, këtë vit, fjalimi i ‘Gjendjes së Bashkimit Evropian’ pritet të tërheqë vëmendje jashtë BE-së edhe më shumë se në të kaluarën.

 

SOTEU 2022 do të transmetohet Live edhe në Ebs, në platformat e mediave sociale të Komisionit: Facebook, Twitter, LinkedIn, Youtube dhe Telegram – si dhe në llogaritë personale të presidentes von der Leyen në Twitter, Instagram dhe LinkedIn.