Skip to main content

Autor: WeBalkans

Leximi READ kudo në Ballkanin Perëndimor

Një projekt i financuar nga BE-ja promovon zakonet dhe aftësitë e leximit dhe bashkëpunimin kulturor.

Një nga gjërat e para që vuri re ish-drejtori i institutit Goethe për Maqedoninë e Veriut, Tanja Krüger, kur mori detyrën ishte mungesa e zakonit të leximit midis të rinjve në vend. Kësisoj, ajo vendosi se gjatë misionit të saj, bashkë me ekipin e saj, do t’u jepte përparësi zakoneve të leximit mes të rinjve, në veçanti në zona rurale dhe të thella të vendit. Instituti Goethe kishte qysh atëherë projekte të lidhura me këtë temë që duheshin zbatuar në Maqedoninë e Veriut, por nevojitej të bëhej më shumë, kujton Marija Chorbeva Penovska nga Instituti në Shkup.

Mundësia erdhi me thirrjen për propozime për aktivitetet kulturore nga Ndihma për Shoqërinë Civile dhe Programi për Median i Bashkimit Evropian. Me mbështetjen e tyre, Instituti Goethe – bashkë me partnerë nga vende të tjera të rajonit nisi projektin Regional Network for Cultural Diversity (READ – Rrjeti Rajonal për Diversitetin Kulturor) që synon promovimin e aftësive ndërkulturore të leximit dhe të vlerave demokratike nëpërmjet kulturës së leximit dhe shfletimit të veprave letrare me cilësi të lartë dhe vlera mbi-rajonale.

„Fokusi i vizitave tona ishin komunitetet e vështira për t’u arritur: vende ku fëmijët nuk kishin pasur kurrë më parë mundësi të pjesëmerrnin në një event kulturor.“

Marija Chorbeva Penovska është menaxhere e projektit READ. Ajo na shpjegon se projekti përfshin katër programe të ndryshme, një prej të cilëve është „READ on wheels“ që është një librari e lëvizshme rajonale e pajisur me libra dhe përmbajtje të tjera nga vendet partnere të projektit. Libraria po lëviz përmes gjithë rajonit dhe Turqisë me fokus kryesor shkollat dhe libraritë, prej më shumë se tri vjetësh. Libraria e lëvizshme në një furgon me stafin shoqërues ka përshkuar tashmë Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë, duke vizituar kryesisht fshatra të largëta ku kanë organizuar rrëfime historish, seminare ilustruese shkrimi krijues, prezantimin e shkrimtarëve të rinj, leksioneve dhe debateve, huadhënie dhe dhurime librash dhe evente të ngjashme kulturore me fëmijë dhe të rinj. „Fokusi i vizitave tona ishin komunitetet e vështira për t’u arritur: vende ku fëmijët nuk kishin pasur kurrë më parë mundësi të pjesëmerrnin në një event kulturor.“ thotë Marija.

Një përbërës tjetër i projektit është mbështetja për festivalet e letërsisë në pesë vendet e synuara, që është mjet kyç për promovimin e bashkëpunimit ndërkulturor në rajon. Projekti përfshin edhe një program rezidence që, nëpërmjet thirrjeve të hapura, u ofron autorëve nga pesë vendet një mundësi për të njohur skenën letrare, artistike dhe kulturore në rajon dhe për të mbështetur përhapjen rajonale të veprave letrare nga vendet e synuara. Në të njëjtën kohë, publikut vendas i jepet një mundësi unike për t’u njohur me punën e artistëve të përzgjedhur.

Përbërësi i katërt i projektit është mbështetja e kapaciteteve të shoqërisë civile nëpërmjet një skeme nën-grantesh që mbështet organizatat më të vogla në fushat e përkthimit, botimit dhe/ose promovimit të veprave për të zgjeruar aksesin dhe njohuritë për letërsinë edhe jashtë kufijve të një vendi. Ky përbërës përfshin dhe projekte shumëgjuhëshe dhe ndërkulturore novatore.

Marina Terpovska Stargo, koordinatore e granteve të projektit, shpjegon se deri më tani u kanë ofruar mbështetje me grante 54 organizatave nëpërmjet dy thirrjeve për propozime. Pritet të mbështeten gjithsej 90 organizata nëpërmjet granteve të projektit.

„Besoj se duke ndërtuar një rrjet të tillë të madh punonjësish kulturorë dhe OSHC-sh që punojnë në sektorin kulturor, do të mundësojmë qëndrueshmërinë e projektit.“

Lidhur me projektin

Rrjeti Rajonal për Diversitet Kulturor (READ) është një projekt kulturor rajonal katërvjeçar i financuar nga BE-ja dhe i vënë në zbatim nga Instituti Goethe në Shkup së bashku me organizatat partnere: Qendra për Bashkëpunim Ballkanik – Loja (Maqedonia e Veriut), Instituti i Librit dhe i Promocionit (Shqipëri), Shoqata Kulturore Kalem (Turqi), Krokodil (Serbi) dhe Qendra Multimedia (Kosovë). Projekti kontribuon për pajtimin dhe tolerancën ndërkulturore duke hapur kanale të reja komunikimi ndërmjet shoqërive të pavarura kulturore, duke u ofruar atyre mundësi rrjetëzimi larg skenës politike. Projekti synon promovimin e aftësive ndërkulturore të leximit dhe të vlerave demokratike nëpërmjet kulturës së leximit dhe shfletimit të veprave letrare me cilësi të lartë dhe vlera mbi-rajonale.

Marija Chorbeva Penovska thotë se deri tani janë shumë të kënaqur me rezultatet e projektit, në veçanti me performancën e nën-granteve. „Në krye ishim skeptikë për përfundimet e këtyre projekteve të vogla, pasi pesha financiare e këtyre granteve ishte simbolike. Megjithatë, çdo projekt i vogël u kthye në një histori suksesi të madh, falë përpjekjeve të këtyre organizatave më të vogla,“ thotë Marija.

Megjithatë, Marija beson se suksesi më domethënës i projektit është lehtësimi i bashkëpunimit ndërmjet organizatave kulturore dhe të rinjve në rajon. „Besoj se duke ndërtuar një rrjet të tillë të madh punonjësish kulturorë dhe OSHC-sh që punojnë në sektorin kulturor, do të mundësojmë qëndrueshmërinë e projektit.“ thotë ajo.

Dyfishimi i fuqisë punëtore në Catwalk Sarajevë

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështeti një kompani mode nga Bosnjë-Hercegovina për të rritur biznesin e saj.

Catwalk Sarajevë është një kompani mode nga Sarajeva, e themeluar nga Ema Burdžović në vitin 2011, fillimisht si një kompani tregtimi dhe shitjeje që importonte mallra në Bosnjë-Hercegovinë dhe i shiste ato në dyqanin e tyre në Sarajevë. Megjithatë, Ema shpjegon se biznesi nuk po shkonte mirë në atë kohë pasi ajo synonte të importonte mallra cilësore që ishin të shtrenjta, dhe xhiroja nuk ishte mjaftueshëm e lartë për shkak të kapacitetit të përgjithshëm blerës në situatën ekonomike të Bosnjë-Hercegovinës. Gjashtë vjet më parë, ajo vendosi të ndryshonte strategjinë e saj dhe të kalonte nga tregtia te prodhimi, duke punësuar dy rrobaqepëse me përvojë.

Megjithatë, ndryshimi nuk ishte i lehtë. Ema është ekonomiste dhe në kohën e ndryshimit dinte shumë pak për specifikat e procesit të prodhimit të tekstileve. Ajo kujton se është përballur me sfida të shumta për të siguruar lëndën e parë, makineritë e duhura dhe fuqinë punëtore të nevojshme. “Fatkeqësisht, ekziston një tendencë e fuqisë punëtore të kualifikuar për t’u larguar nga Bosnjë-Hercegovina në kërkim të një jete më të mirë. Nuk ishte e lehtë, por ia dolëm të gjejmë punonjës të kualifikuar dhe ambiciozë, që janë pika e kthesës për kompaninë tonë,” thotë Ema.

“Projekti i financuar nga BE-ja ka përmirësuar ndjeshëm biznesin tonë dhe na ka ndihmuar të kapërcejmë pasojat negative të viteve të pandemisë COVID-19.”

Sapo kompania filloi të stabilizohej dhe të krijonte vizionin për një të ardhme më të mirë, filloi pandemia COVID-19. Kompanitë e tekstileve në Bosnjë-Hercegovinë u përballën me sfida të shumta gjatë pandemisë. Porositë dhe shitjet ranë ndjeshëm, dhe zinxhirët e furnizimit u ndërprenë, duke e bërë blerjen e lëndës së parë shumë të vështirë që nga fillimi i shkurtit 2020. Sipas përllogaritjeve të industrisë, një në tre vende pune që u humbën në vend gjatë pandemisë i përkiste sektorit të tekstileve.

Emës nuk iu desh të largonte nga puna asnjë punonjës; megjithatë, ajo nuk mund të rritej siç e kishte planifikuar. Në atë kohë, ajo dëgjoi për njoftimin për projektin e financuar nga BE-ja EU4Business Recovery që ofronte mbështetje financiare dhe teknike për industrinë tekstile në Bosnjë-Hercegovinë, duke zbutur ndikimin e pandemisë te shitjet dhe vendet e punës. Ema aplikoi dhe përfitoi mbështetjen që e kishte kaq shumë të nevojshme. “Projekti i financuar nga BE-ja ka përmirësuar ndjeshëm biznesin tonë dhe na ka ndihmuar të kapërcejmë pasojat negative të viteve të pandemisë COVID-19,” shprehet ajo.

Kontributet themelore nga projekti përfshinë blerjen e pajisjeve të reja dhe prezantimin e një dyqani online, si dhe të një dyqani të ri të shitjeve me pakicë në Mal të Zi.

“Me mbështetjen që morëm nga BE-ja, dyfishuam numrin e punonjësve tanë, nga 12 në 24.”

Lidhur me projektin

Projekti i financuar nga BE-ja “COVID-19 Investment Response-EU4 Business Recovery” u zbatua nga

International Labour Organisation, në partneritet me German Development Agency GIZ dhe United Nations Development Programme. Qëllimi i projektit është të mbështesë rimëkëmbjen e ekonomisë së Bosnjë-Hercegovinës nga pasojat e pandemisë COVID-19. Objektivi konkret është ofrimi i mbështetjes emergjente për ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të mesme, me qëllim garantimin e vijimësisë së biznesit të tyre, mbajtjen e mbi 1,000 vendeve të punës, dhe krijimin e të paktën 100 vendeve të reja të punës, në veçanti duke mbështetur gratë sipërmarrëse, të rinjtë dhe grupet e tjera të cenueshme.

Si rezultat i mbështetjes nga projekti, fillimisht drejtuesit planifikuan të hapnin pesë vende të reja pune. Ema tregon me krenari se ai qëllim jo vetëm që u arrit, por në fund u tejkalua. “Me mbështetjen që morëm nga BE-ja, dyfishuam numrin e punonjësve tanë, nga 12 në 24,” deklaron ajo.

Aktualisht, kompania po prezanton linjën e re të produkteve, që janë rrobat e banjës, dhe ka përmirësuar proceset e saj të prodhimit duke blerë softuer për dizenjimin e veshjeve. Ata synojnë që të fillojnë eksportimin në vende të BE-së. Sipas Emës, vizioni i tyre është të ndërtojnë një fabrikë të mesme të fuqishme që nuk do të bëhet shumë e madhe, por që do të jetë në gjendje të gjenerojë fitime të mjaftueshme dhe, më e rëndësishmja, do të paguajë rroga të mira për punonjësit e saj.

Ruajtja e standardeve si ajka e ajkës

Një kompani bulmeti në Bosnjë dhe Hercegovinë përmirëson procesin e vet të prodhimit me ndihmën e BE-së.

Meggle BH është një nga kompanitë më të suksesshme të prodhimit të produkteve të qumështit në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinë. Falë prezantimit të qasjeve inovative për punën e tyre dhe përputhshmërisë me standardet e larta të prodhimit, produktet e qumështit me paketim të bardhë me një tërfil blu janë tani të njohura për cilësinë në të gjithë Bosnjën dhe Hercegovinën. Grupi Meggle ka një traditë të gjatë prodhimi bulmeti, pasi është themeluar në 1887 nga Josef Anton Meggle nga Bavaria.

“Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”

Meggle-i hyri në tregun boshnjak në fillim të viteve nëntëdhjetë. Fillimisht, produktet Meggle importoheshin dhe shpërndaheshin. Shumë shpejt, kompania nisi të bënte plane për të themeluar fabrika prodhimi në vend, dhe në fillim të viteve 2000 blenë një fabrikë bulmeti në Bihac dhe u konsoliduan si një kompani prodhimi bulmeti. Meggle BH Ofron më se 150 produkte në hapësirën e vet të prodhimit; produktet e tyre artizanale, si qumështi, kosi, kefiri, salcë kosi, ajka, kajmaku, kremi i qumështit, si dhe produkte të tjera, zënë vend të veçantë në shumë shtëpi.

Jadranka Penava iu bashkua Meggle-it që në fillim të aktivitetit të tyre në Bosnjë dhe Hercegovinë, në fillim të viteve ‘90, dhe tani është CEO e Meggle BH. Ajo shpjegon se tregu boshnjak i priti ngrohtësisht që në fillim, dhe se kanë pasur suksese të vazhdueshme dhe rritje të qëndrueshme në vend që nga nisja e aktivitetit në Bosnjë dhe Hercegovinë. “Vitin e kaluar mblodhëm 50 milionë litra qumësht nga 2,500 fermerë në gjithë vendin, që i konsiderojmë si një pjesë shumë të rëndësishme të biznesit tonë, sepse nuk mund të kesh sukses si biznes nëse nuk siguron qumësht cilësor vendas,“ thotë Jadranka.

Gjatë 2021-shit, me mbështetjen e projektit EU4AGRI, kompania i përmirësoi proceset e veta të prodhimit duke blerë një makineri moderne për paketimin e djathit dhe kajmakut të freskët. Kapacitetet e makinerisë së vjetër të prodhimit dhe paketimit të djathit dhe kajmakut  ishin 1,800 vasketa në orë, ndërsa makineria e re ka kapacitet 3,200 deri në 4,100 vasketa me peshë të ndryshme, brenda së njëjtës periudhë kohore. Makineria e re lejon dhe paketimin e prodhimit në vasketa me forma të ndryshme, që gjë që është thelbësore për nxjerrjen e produkteve në treg. “Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”shpjegon Jadranka.

„Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një iniciativë katër-vjeçare (2020 – 2024) që synon të modernizojë sektorin agro-ushqimor në Bosnjë dhe Hercegovinë, duke krijuar vende pune të reja, ndërkohë që ruhen vendet ekzistuese të punës dhe ndihmohet ripërtëritja nga kriza e KOVID-19-ës. Vlera totale e projektit është 20.25 milionë Euro, të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian, por zbatohet dhe bashkëfinancohet në bashkëpunim me Agjencinë Çeke të Zhvillimit dhe Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Projekti EU4AGRI ka mbështetur deri tani fermerë dhe ndërmarrje në Bosnjë dhe Hercegovinë me 45 investime me vlerë gati 5.5 milionë Euro, nga të cilat, 3.2 milionë Euro u financuan nga Bashkimi Evropian.

Blerja e një makine të re ndihmon dhe për rritjen e cilësisë së produkteve dhe sigurisë së procesit të prodhimit, dhe me automatizimin e disa hapave, zvogëlohet dhe mundësia e gabimeve njerëzore. „Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“ shton Jadranka

Mbështetja e projektit EU4AGRI nëpërmjet futjes së teknologjive të reja do të kontribuojë me siguri për zhvillimin dhe pozicionimin e mëtejshëm të kësaj kompanie në tregun vendas dhe të huaj, dhe sidomos për arritjen e standardeve me cilësi të lartë për produktet e shënuara më tërfilin blu.

Vlera e investimit të mbështetur nëpërmjet projektit EU4AGRI  është rreth 730,000 BAM (gati 375,000 Euro) nga të cilat 300,000 BAM të bashkëfinancuara nga Bashkimi Evropian (gati 155,000 Euro).

Presidentja von der Leyen në Ballkanin Perëndimor për të diskutuar mbështetjen e EU-së për trajtimin e krizës energjetike

Shantazhi energjetik i Rusisë dhe manipulimi i tregjeve nuk po e kursen as Ballkanin Perëndimor. EU-ja është e vendosur të mbështesë partnerët tanë për t’u përballur me çmimet e larta të energjisë dhe për të përmirësuar sigurinë e tyre energjetike në planin afatgjatë. Ky është konteksti i vizitës së Presidentes von der Leyen në Ballkanin Perëndimor gjatë kësaj jave. Fillimisht, Presidentja vizitoi Republikën e Maqedonisë së Veriut, ku  zhvilloi takime me Presidentin Stavo Pendarovski dhe Kryeministrin Dimitar Kovačevski. Mëngjesin e së enjtes, Presidentja von der Leyen  udhëtoi drejt Prishtinës, në Kosovë, ku u takua me Presidenten Vjosa Osmani-Sadriu dhe Kryeministrin Albin Kurti. Pasdite, Presidentja udhëtoi drejt Tiranës, në Shqipëri, ku u takua me Presidentin Bajram Begaj dhe Kryeministrin Edi Rama.

 

Mëngjesin e së premtes, ajo do të udhëtojë drejt Sarajevës, në Bosnjë-Hercegovinë. Atje, ajo do të takohet me anëtarët e sapozgjedhur të Presidencës së vendit, si dhe me anëtarët e zgjedhur të Asamblesë Parlamentare dhe me përfaqësuesit e përzgjedhur të shoqërisë. Pasdite, Presidentja von der Leyen do të udhëtojë drejt Beogradit, në Serbi, ku do të takohet me Presidentin Aleksandar Vučić dhe Kryeministren Ana Brnabić. Ajo do të vizitojë edhe Interkonjeksionin e Gazit Serbi-Bullgari në fshatin Jelašnica, së bashku me Presidentin Vučić. Së fundi, të shtunën, Presidentja do të jetë në Podgoricë, në Mal të Zi, ku do të takohet me Presidentin Milo Đukanović dhe Kryeministrin Dritan Abazović. Ajo do të vizitojë projektin ‘‘Trans-Balkan Electricity Corridor: Grid Section ne Mal te Zi.

Menaxhimi i kufirit: EU-ja nënshkruan marrëveshjen me Maqedoninë e Veriut

Më 26 tetor, European Union dhe Maqedonia e Veriut nënshkruan një marrëveshje për bashkëpunimin operacional në menaxhimin kufitar me European Border and Coast Guard Agency (Frontex). Presidentja e European Commission, Ursula von der Leyen, dhe Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Dimitar Kovačevski, ishin dëshmitarë të nënshkrimit të marrëveshjes nga Commissioner for Home Affairs, Ylva Johansson, dhe Ambasadori i Republikës Çeke në Maqedoninë e Veriut, Jaroslav Ludva, që përfaqëson Presidencën Çeke të Këshillit, në emër të EU-së, dhe nga Ministri i Punëve të Brendshme, Oliver Spasovski, në emër të Maqedonisë së Veriut.

 

Zëvendëspresidenti për Promovimin e Mënyrës Sonë Evropiane të Jetesës, Margaritis Schinas, u shpreh: “Bashkëpunimi i ngushtë i Maqedonisë së Veriut për migracionin është pjesë e rrugëtimit të saj në EU. Nënshkrimi i kësaj marrëveshjeje status me Frontex është një dëshmi e fortë e këtij bashkëpunimi. Migracioni është diçka që ne mund ta menaxhojmë vetëm duke punuar së bashku.”

 

Komisionerja për Punët e Brendshme, Ylva Johansson, deklaroi: “Jam shumë e kënaqur që sot nënshkruajmë këtë marrëveshje status, pasi do të forcojë bashkëpunimin tonë në lidhje me migracionin dhe menaxhimin kufitar. Frontex do të ketë mundësinë të angazhojë ekipet e trupave të përhershme për të punuar krah për krah me rojën kufitare të Maqedonisë së Veriut, duke parandaluar në këtë mënyrë krimin ndërkufitar, në veçanti kontrabandën dhe trafikimin e qenieve njerëzore, dhe duke garantuar sigurinë e qytetarëve të Maqedonisë së Veriut dhe të European Union.”

 

Bashkëpunimi i forcuar operacional ndërmjet partnerëve të Ballkanit Perëndimor dhe Frontex do të kontribuojë për adresimin e migracionit të paligjshëm dhe do të forcojë më tej sigurinë e kufijve të jashtëm të EU-së. Frontex ka angazhuar tashmë rreth 300 oficerë në rajon, nëpërmjet operacioneve të përbashkëta në kufijtë e jashtëm të EU-së me Shqipërinë, Malin e Zi dhe Serbinë, në kuadër të marrëveshjeve aktuale status. Për të siguruar zbatimin e marrëveshjes status, do të bihet dakord për një Plan Operacional ndërmjet Frontex dhe autoriteteve kombëtare të Maqedonisë së Veriut. Ky plan do t’i lejojë Frontex që të asistojë Maqedoninë e Veriut për menaxhimin kufitar, të kryejë operacione të përbashkëta dhe të angazhojë personel si në kufirin me EU-në, ashtu edhe në kufijtë me partnerët fqinj të Ballkanit Perëndimor. Në këtë mënyrë do të adresohet rritja e migracionit të paligjshëm dhe krimi ndërkufitar.

Komunikim më i mirë i projekteve për artin, kulturën dhe hapësirat publike

Projekti i financuar nga BE-ja mbështetet nga një OJQ në Kosovë për të përditësuar kapacitetet e rrjeteve sociale.

Fondacioni 17 është një organizatë joqeveritare nga Kosova e themeluar nga aktivistet Nita Zeqiri dhe Ajete Kerqeli. Bashkëpunimi i tyre filloi si një bashkëpunim për të krijuar punime artiste vizuale dhe intelektuale që eksplorojnë perspektivën psikologjike dhe sociale nëpërmjet artit video-eksperimental. Ato kishin ide dhe motivim, por ndonëse këto dy elementë janë të rëndësishëm, nuk janë të mjaftueshëm: aktivistëve ju nevojitej mbështetje për sa i përket bashkëpunëtorëve, fondeve dhe – më e rëndësishmja – hapësirës së punës dhe shfaqjes. Ato ishin të vetëdijshme se pjesa më e madhe e artistëve përballen me këto probleme, kështu që vendosën të marrin një nismë që nuk do t’i ndihmonte vetëm ato, por edhe kulturën kosovare në përgjithësi.

Duke qenë se ishin fillestare në këtë fushë dhe ishte e vështirë të gjenin fonde nga donatorët, ato vendosën të merrnin me qira dhe mobilonin një hapësirë me fonde nga kursimet e tyre, dhe lançuan një hapësirë për projektin që është e hapur dhe për artistët dhe organizatat e tjera.

“Fondacioni 17 synon të nxisë ndryshime pozitive në shoqëri duke fuqizuar komunitetet nëpërmjet aktivizmit kulturor.”

Liri Hashani iu bashkua Fondacionit 17 tre muaj pas lançimit të projektit Space 17, fillimisht si asistente për hapësirën e projektit dhe më pas u promovua si koordinatore e rrjeteve sociale dhe komunikimit. Ajo shpjegon se organizata u ndërtua mbi përvojën personale të themeluesve dhe nevojën për të rikthyer funksionin e hapësirave publike alternative. Për më tepër, ato besonin se arti dhe kultura janë mjete që mund të përdoren për të filluar një ndryshim social të rëndësishëm. Siç e përmbledh Liria, “Fondacioni 17 synon të nxisë ndryshime pozitive në shoqëri duke fuqizuar komunitet nëpërmjet aktivizmit kulturor.”

Që prej lançimit në vitin 2018, organizata ka zbatuar një sërë projektesh duke bërë së bashku ide të reja nga persona me sfonde dhe profesione të ndryshme, duke bashkuar arti, prekur probleme sociale të ndryshme dhe duke u përpjekur të angazhojnë të rinjtë në mënyra të ndryshme.

Një nga programet është Metamorphosis, që synon të sjellë në diskutime artin dhe kulturën për të folur për rëndësinë e hapësirës publike. Duke rigjallëruar ndërtesat e braktisura qoftë edhe për një ditë të vetme, qëllimi është dokumentimi i kujtimit të përbashkët të një të shkuare që nuk diskutohet shpesh dhe për të trajtuar përdorimin e hapësirës publike për përfitimin e komunitetit. Deri tani, ato kanë ndërhyrë në katër hapësira të braktisura ku iu është dashur të drejtojnë ndërhyrje artistike, por edhe kanë prodhuar publikime që përfaqësojnë dhe analizojnë lidhjen mes ndërtesave, monumenteve dhe ndërgjegjësimit publik.

Një tjetër projekt është Galeria 17, ku ato kanë marrë me qira dhe rigjallëruar një servis të vjetër makinash duke e kthyer në një hapësirë të përhershme të hapësirës së artit nëpërmjet një fushate për financimin me mbështetjen e komunitetit të artistëve. Duke u përqendruar në problematikat sociale, artistët dhe kuratorët e Galeria 17, eksperimentuan me konceptet, idetë dhe hapësirën.

“Mbështetja e BE-së ka qenë shumë e dobishme, sepse më ka mundësuar të përmirësoj aftësitë e mia, por edhe më ka mundësuar të shoh një tjetër prespektivë të mënyrës se si duhet të koordinohen rrjetet sociale. “

Lidhur me projektin 

EU TACSO është një projekt rajonal i financuar nga Bashkimi Evropian, që përmirëson kapacitetin dhe rolin e organizatave të shoqërisë civile (OSHC-të). Projekti ndihmon OSHC-të që të bëhen pjesë aktive në proceset demokratike në rajon dhe stimulon një mjedis të favorshëm për shoqërinë civile dhe zhvillimin pluralist të medias.

Projekti po zhvillohet në Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Serbi dhe Turqi. Projekti EU TACSO është pjesë e mekanizmit të BE-së për Lehtësimin e Shoqërisë Civile që ofron mbështetje për OSHC-të në ato vende që nuk janë ende pjesë e BE-së. OShC-të luajnë rol të rëndësishëm për BE-në, si aktorë kryesorë për mbështetjen e procesit të anëtarësimit të vendeve të tyre.

Megjithatë, organizata ka pasur mbështetje dhe nga donatorë ndërkombëtare në zbatimin e programit të tyre dhe përditësimit të kapaciteteve të tyre të menaxhimit dhe administrimit. Një nga projektet që i mbështeti ata ishteAsistenca Teknike për Organizatat e Shoqërisë Civile nga BE (EU TACSO). Liri shpjegon se ata kishin zhvilluar veprimtari të rregullta komunikimi, megjithatë, po punojnë ende për të përmirësuar strategjinë e tyre të rrjeteve sociale dhe kjo ishte puna e saj e parë si koordinatore e rrjeteve sociale. EU TACSO mbështeti Lirinë me trajnimin që u ndoq nga këshillimi ballë-për-ballë. “Mbështetja e BE-së ka qenë shumë e dobishme, sepse më ka mundësuar të përmirësoj aftësitë e mia, por edhe më ka mundësuar të shoh një tjetër prespektivë të mënyrës se si duhet të koordinohen rrjetet sociale, “ shprehet Liria.

Fillon shqyrtimi analitik i grupimit “Competitiveness and Inclusive Growth” si pjesë e procesit të negociatave me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut

Më 17 tetor, European Commission bëri hapa përpara në lidhje me procesin e shqyrtimit analitik me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut. Shqyrtimi analitik është hapi i parë i procesit të negociatave të aderimit, dhe procesi i shqyrtimit analitik është strukturuar në gjashtë grupime tematike. Këto grupime përfshijnë kapitujt përkatës të acquis-së për temat e gjera lidhur me qeverisjen e mirë, tregun e brendshëm, konkurrueshmërinë dhe ndërlidhjen ekonomike.

 

Ekspertë nga European Commission, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut kanë filluar të shqyrtojnë legjislacionin dhe politikat e EU-së për Kapitullin 3 lidhur me Konkurrueshmërinë dhe Rritje Gjithëpërfshirëse. Ky grupim përfshin transformimin digjital dhe median, shkencën dhe kërkimin, dhe ndërmarrjet e politikat industriale, si dhe politikat sociale e punësimin, dhe arsimin e kulturën. Kapitujt përfshijnë bashkimin doganor, politikat ekonomike dhe monetare, dhe tatimet.

 

Ekzaminimi analitik i grupit të ligjeve të EU -së (acquis), i ashtuquajturi shqyrtim analitik, u mundëson vendeve kandidate të njihen me ligjet e EU -së, dhe standardet e detyrimet që ato përfshijnë. Gjithashtu, ky proces lejon shqyrtimin e niveleve të përgatitjes së vendeve dhe planet për përafrim të mëtejshëm, dhe rrjedhimisht ofron të dhëna paraprake për çështjet që kanë më shumë gjasa të trajtohen gjatë negociatave.

Një bisedë miqësore në kohë nevoje

Një projekt i financuar nga BE-ja ndihmon një qendër këshillimi në Serbi.

Linja kombëtare telefonike për fëmijët (NADEL) është një qendër linje telefonike për ndihmë për mbrojtjen e foshnjave, fëmijëve dhe të rinjve në Beograd dhe është krijuar si një nga mekanizmat për të parandaluar dhunën kundër fëmijëve. Telefonatat në numrin e telefonit 116-111 janë falas dhe të disponueshme 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë. NADAL ka mbështetur fëmijët dhe prindërit e tyre që nga viti 2005 dhe në dekadën e fundit, këshilltarët e NADEL kanë folur me më shumë se një milion telefonues duke i ofruar ndihmë, këshillim, ose udhëheqje praktike për t’i ndihmuar të gjejnë përgjigje dhe zgjidhje për problemet e tyre. Më së shumti, linja ka ndihmuar duke mundësuar që të dëgjoheni nga dikush.

Megjithatë, pandemia ka sjellë sfida dhe kriza të reja. Kërkimet gjatë pandemisë kanë treguar se të rinjtë ndihen të frikësuar. Disa janë tërhequr në izolim, ndërsa shumë prej tyre u ka munguar socializimi me miqtë në shkollë. Pavarësisht këtyre sfidave, numri i telefonatave drejt NADEL gjatë pandemisë ka rënë.

“Një shpjegim i logjikshëm për ne ishte se për shkak të mbylljes, e gjithë familja ishte së bashku 24/7. Nuk kishte privatësi dhe pjesa më e madhe nuk kishin mundësinë të merrnin telefonin dhe të flisnin me persona jashtë familjes, duke përfshirë edhe linjën telefonike NADEL.”

Situata paradoksale tërhoqi vëmendjen e Unicef-it në Serbi, që ka qenë një nga partnerët dhe mbështetësit afatgjatë të NADEL. Vesna Dejanović, Specialiste e mbrojtjes së fëmijës, Unicef Serbi Ajo ndan analizën e saj: “Një shpjegim i logjikshëm për ne ishte se për shkak të mbylljes, e gjithë familja ishte së bashku 24/7. Nuk kishte privatësi dhe pjesa më e madhe nuk kishin mundësinë të merrnin telefonin dhe të flisnin me persona jashtë familjes, duke përfshirë edhe linjën telefonike NADEL.”

Duke pasur këtë në mend, në shkurt të vitit 2021, Unicef në bashkëpunim me BE-në filluan një projekt që do të ndihmojë të rinjtë të qëndrojnë në kontakt me NADEL edhe në situata ku mungon privatësia falë një funksioni mbështetës për disktime online në chat që do të funksionojnë paralelisht me linjën tradicionale telefonike. Ata mbështetën NADEL me zhvillimin e programit kompjuterik për linjën e chat-it, duke blerë disa pajisje shtesë dhe duke ofruar fonde për rrogat e këshilluesve të shtuar që do të menaxhojnë linjën e chat-it.

Vesna shpjegon se i kanë ndihmuar edhe në ngritjen e kapaciteteve, që përfshin trajnimin për të gjithë këshilltarët, duke përfshirë këshilltarët e lartë dhe atë të rinjtë dhe ofrues të tjerë të shërbimit, si punonjës socialë të OJQ-ve të vogla – të gjithë ofruesit e shërbimit që mund të jenë të pozicionuar ose që kanë potencialit të angazhohen në këshillimin online për të ndarë këtë njohuri. “Për sa i përket ngritjes së kapaciteteve, ne i kemi mundësuar atyre mbështetjen logjistike dhe një kontribut financiar modest për zhvillimin e manualeve të trajnimit. Trajnimi është ofruar nga stafi i NADEL duke qenë se ata kanë një personel me përvojë të gjerë dhe me trajnim kompetent,” shprehet Vesna.

“Si rezultat i fushatës në rrjetet sociale, një sërë nga seancat e këshillimit nëpërmjet chat-it zgjatën tre herë më shumë se sa muajin e kaluar dhe numri total i vizitave në faqen e internetit të NADEL ishte më i lartë se numri i total i kontakteve për periudhën nga janari në maj.”

Lidhur me projektin

Nisma u mundësua falë mbështetjes financiare të Bashkimit Evropian nëpërmjet Drejtorinë e Përgjithshme për Politikat Evropiane të Fqinjësisë dhe Negociatat e Zgjerimit të Komisionit Evropian (DG NEAR) në partneritet me Ministrinë e Punës, Punësimit, Veteranëve dhe Çështjeve Sociale dhe Qendra për Mbrojtjen e Fëmijëve dhe të Rinjve në Beograd.

Mbështetja novatore e chat-it online për NADEL është lançuar me ndihmën e Programit për Zbutjen e Ndikimeve të Pandemisë së COVID-19 në Jetën e Fëmijëve dhe Familjeve në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi. Programi është një nismë dy vjeçare e lançuar në vitin 2021 nga zyra rajonale e Unicef-it dhe Komisionit Evropian.

Qëllimi i nismës është të fuqizojë shëndetësinë kombëtare, arsimin, zhvillimin e fëmijërisë së hershme dhe sistemet e mbrojtjes së fëmijëve, për të siguruar ofrimin e shërbimeve themelore për fëmijët e cenueshëm dhe familjet e tyre, si përgjigje e menjëhershme dhe afatgjatë e rimëkëmbjes nga COVID-19-a. Nëpërmjet këtij programi prej 5 milionë euro, 490,000 fëmijë dhe prindër në zonën ku zhvillohet programi pritet të kenë akses më të mirë në shërbimet publike që promovojnë zhvillimin në fëmijërinë e hershme, shëndetësinë dhe mbrojtjen si pjesë e rimëkëmbjes nga COVID-19-a.

Përveç kësaj mbështetjeje, nëpërmjet këtij projekti të financuar nga BE-ja, Unicef-i mbështeti NADEL edhe në shtimin e vizibilitetit të tyre me ndërgjegjësimin për ekzistencën e këtij shërbimi. Me kalimin e viteve NADEL ka organizuar veprime që ndërgjegjësojnë duke vizituar shkolla dhe ndarë postera. Megjithatë, sipas Vesna-s, kjo strategji nuk ka funksionuar së fundi, duke qenë se fëmijët tani duhet të arrihen nëpërmjet rrjeteve sociale që përdorin rregullisht.

Fushata e rrjeteve sociale u lançua në qershor të këtij viti dhe numri i telefonatave dhe komunikimeve të tjera u shtuan trefish si rezultat i fushatës.

Marina Bogdanović, një këshilltare embrojtjes së fëmijëve nga dhuna dhe parandalimi i martesave të fëmijëve me Unicef shpjegon se përveç shtimit të kontakteve me NADEL, fushata ishte dhe një përvojë të nxëni për ata dhe partnerët e tyre për të përmirësuar dhe sjellë risi në program. “Si rezultat i fushatës në rrjetet sociale, një sërë nga seancat e këshillimit nëpërmjet chat-it zgjatën tre herë më shumë se sa muajin e kaluar dhe numri total i vizitave në faqen e internetit të NADEL ishte më i lartë se numri i total i kontakteve për periudhën nga janari në maj,” shprehet ajo.

Në vizitën e tij në Bosnjë-Hercegovinë, Zëvendëspresidenti i European Commission Schinas, theksoi mbështetjen e plotë të EU-së për menaxhimin e migracionit

Zëvendëspresidenti i European Commission , Margaritis Schinas, vizitoi Bosnjë-Hercegovinën si pjesë të një vizite në katër vende të Ballkanit Perëndimor me qëllim angazhimin me partnerët në rajon, njohjen më të mirë të situatës në terren dhe eksplorimin e mundësive për adresimin e numrit në rritje të kalimeve të paligjshme në kufi përgjatë itinerarit të Ballkanit Perëndimor, në frymën e partneritetit dhe bashkëpunimit.

 

Gjatë vizitës së tij në Bosnjë-Hercegovinë, Zëvendëspresidenti Schinas njoftoi projektin e ri, me vlerë 39.5 milionë euro, i përqendruar te mbështetja e Bosnjë-Hercegovinës lidhur me flukset e përziera të migracionit dhe menaxhimin kufitar. Si pjesë e turit në Bosnjë-Hercegovinë, ai vizitoi edhe një qendër pritjeje që strehon migrantët e paligjshëm në Ušivak, pranë Sarajevës. Krahas takimit me migrantët atje, Zëvendëspresidenti Schinas pati mundësinë të vëzhgonte kushtet e përmirësuara në qendër, falë mbështetjes së EU-së, duke përfshirë një dhomë rrobaqepësie në këtë qendër, e cila ishte pikënisja e një marke të re të suksesshme mode të drejtuar nga migrantët, ‘No Nation Fashion’.

Nxitja e adrenalinës në Shkup

Adventure Park në Shkup i zhvilluar me financimin e BE-së

Karpoš është komuna më urbane e Shkupit, kryeqytetit të Maqedonisë së Veriut. Komuna ka mbi 70,000 banorë dhe pothuajse të gjithë jetojnë në ndërtesa të larta prej betoni. Robert Jankovski punon në komunën e Karpoš-it dhe 20 vjet më parë, ai dhe disa nga miqtë e tij diskutuan se komuna e tyre kishte nevojë për aktivitete ose atraksione ku njerëzit të mund të kalonin fundjavat ose të shkonin pas orarit të punës. Parqet rreth godinave të banimit nuk ishin të mjaftueshëm për të përmbushur këtë nevojë. “Unë mendoja se Shkupit i duhej një atraksion si në kryeqytetet e mëdha evropiane,” shprehet Roberti.

“Miqtë e mi dhe unë mendonim se Karpoš-it i nevojitej një atraksion që do ta bënte atë të famshëm: diçka të ngjashme me aventurat e Indiana Jones apo Tomb Rider, një vend për bërë sport dhe për t’u argëtuar. Kështu lindi ideja e parkut të aventurave.”

Gjatë diskutimeve me një mik, Roberti fillimisht mendoi të bënte një fushë golfi apo një park. Megjithatë, analiza që ai i bëri tregut tregoi që kjo do të ishte shumë e kushtueshme dhe që s’do të kishte mjaftueshëm interes. Më pas miku i tij nga Anglia sugjeroi ngritjen e diçkaje më aventureske. “Miqtë e mi dhe unë mendonim se Karpoš-it i nevojitej një atraksion që do ta bënte atë të famshëm: diçka të ngjashme me aventurat e Indiana Jones apo Tomb Rider, një vend për bërë sport dhe për t’u argëtuar. Kështu lindi ideja e parkut të aventurave.” shprehet Robert.

Robert shpjegoi se në vitin 2005 komuna ngriti një pistë patinazhi në Karpoš, që ishte i pari i llojit të tij në të gjithë vendin. Gjatë një rrahje mendimesh me kolegët nga komuna, erdhi ideja e përdorimit të vendndodhjes duke zgjeruar parkun dhe duke shtuar disa nga atraksionet aventureske si për shembull litarët në ajër. Me kalimin e kohës, ideja u zhvillua më tej, por mungonin fondet për t’i zbatuar ato tërësisht. Në komunë, Roberti ishte përgjegjës për bashkëpunimin me organizata ndërkombëtare dhe jofitimprurëse dhe së bashku me Aleksandra Teova-ën – kryetaren e sektorit për zhvillimin vendor – ai zbuloi për projektin e financuar nga BE-ja për konkurrueshmërinë vendore dhe rajonale, që mbështeste komunat me problematikat e turizmit dhe ato të lidhura me mjedisin. “Kjo ishte një mundësi perfekte enkas për projektin tonë, kështu që vendosëm të zbatonim,” thotë ai.

“Nuk do t’ia kishim dalë dot pa mbështetjen e BE-së, sepse komuna jonë nuk është e pasur dhe kemi shumë prioritete të tjera si rrugët dhe ujësjellësit.”

Lidhur me projektin

‘Local and Regional Competitiveness Project’ (LRCP) është një projekt investimi katër-vjeçar, i financuar nga një grant i Bashkimit Evropian (Instrument for Pre-Accession Assistance – IPA II). Projekti ofron një qasje gjithëpërfshirëse për zhvillimin e turizmit dhe menaxhimin e destinacionit. Do të dhurojë fonde investimi dhe do të rrisë kapacitetin për të mbështetur fuqizimin e sektorit, investimet për destinacione dhe mirëqenien e destinacionit specifik. Objektivi i LRCP-së është të rrisë kontributin e turizmit për zhvillimin ekonomik të zonës dhe kapacitetin e qeverisë dhe institucioneve publike për të nxitur zhvillimin e turizmit dhe lehtësuar menaxhimin e destinacioneve.

Pas disa raundesh vlerësimi, ideja e tyre u përzgjodh mes idesh të tjera të suksesshme dhe ëndrra e parkut të aventurave u bë e vërtetë. Tani, Adventure Park i financuar nga BE-ja përfshin një sektor për litarët në ajër dhe zip lines, por edhe zona për të luajtur futboll dhe volejboll në rërë dhe një seksion për fëmijët. Sikurse shpjegon dhe Roberti, parku tashmë vizitohet nga njerëz që pëlqejnë aventurën, por edhe nga familje dhe përdoret për evente si festa ditëlindjesh dhe retreat-e për kompani. Gjithashtu, ai tërheq edhe vizitorë ndërkombëtarë nga rajoni dhe përtej.

Duke parë pas në fillimet e idesë, Roberti shprehet “Nuk do t’ia kishim dalë dot pa mbështetjen e BE-së, sepse komuna jonë nuk është e pasur dhe kemi shumë prioritete të tjera si rrugët dhe ujësjellësit.”

Tani parku mbështetet tërësisht nga shitjet e biletave. Ai menaxhohet nga një kontraktor profesionist privat dhe komuna monitoron dhe inspekton rregullisht shërbimet duke përfshirë masat e sigurisë. Megjithatë, Roberti dhe kolegët e tij kanë plane për ta zgjeruar atë më tej. Duke qenë se parku është pranë lumit Vardar, ata po planifikojnë të ndërtojnë fillimisht një zip line përmes lumit dhe më pas një platformë për bungee jumping. “Këto janë plane afatgjata, por nëse zbatohen, parku mund të kthehet në një ndër simbolet kryesore të Shkupit,” thotë Roberti.