Skip to main content

Autor: WeBalkans

‘Green for Growth Fund’ do të rrisë efikasitetin e energjisë dhe burimeve për bizneset dhe familjet në Kosovë

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

‘Green for Growth Fund’ (GGF) ka siguruar një hua të varur prej 7 milion eurosh për partnerin e tij, BKT Kosovo. Të ardhurat do të fuqizojnë bazën e kapitalit të bankës dhe do të bëjnë të mundur që BKT Kosovo të rrisë efikasitetin e energjisë dhe burimeve, duke u dhënë hua ndërmarrjeve mikro, të vogla e të mesme (MSME-ve), individëve privatë, si dhe projekteve të energjisë së ripërtërishme në zonat urbane dhe gjysmë-urbane të Kosovës.

 

Instrumenti synon të rrisë kapacitetet e bankës për të çuar përpara financimin e gjelbër afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Investimi pritet të reduktojë 4,800 tonë emetimi të CO2-shit në vit dhe të kursejë 21,800 megavat-orë energji primare në vit. Kjo korrespondon me shmangien e emetimit të gazrave serë për një vit nga mbi 1000 automjete pasagjerësh që punojnë me benzinë. Në bazë të instrumentit, BKT Kosovo do të përfitojë nga ndihma teknike, në përputhje me nismën “Deep Greening” të fondit, që synon të krijojë qëndrueshmëri në veprimtaritë themelore të biznesit të BKT-së, të përmirësojë sistemin e tyre të menaxhimit mjedisor dhe social dhe të rrisë kapacitetin për dhënien e kredive të gjelbra.

Financimi nga BE-ja i infrastrukturës për një seksion të ri autostrade në Republikën Serbe

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Seksioni i parë i autostradës që do të përfundohet përgjatë korridorit Vc në Republikën Serbe (RS), nga Johovaci në Rudanka, u përurua në një ceremoni ku morën pjesë anëtari serb i Presidencës së Bosnjës dhe Hercegovinës (BH), Milorad Dodik, Presidenti i RS-së, Željka Cvijanović, dhe përfaqësuesit e qeverisë së RS-së, Autoputevit të RS-së(Ndërmarrja Publike e Autostradave të RS-së), përfaqësuesit e European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) dhe Zyrës së BE-së në Bosnjë dhe Hercegovinë.  
Seksioni me gjatësi 6.1 km u përfundua falë një granti të BE-së me vlerë 15 milion euro, që lehtësoi financimin e mëtejshëm në formën e kredive të favorshme nga EBRD-ja me vlerë rreth 70 milion euro. Seksioni nga Johovaci në Rudanka siguron një lidhje të drejtpërdrejtë me autostradën Banja Luka – Doboj dhe me rrugën kryesore aktuale M17 në Bosnjë dhe Hercegovinë. Ai plotëson seksionet Vukosavlje – Johovac dhe Rudanka – Putnikovo Brdo, që janë ndërtuar nga Autoputevi i RS-së. Shpejtësia e udhëtimit të pasagjerëve dhe mallrave në seksion do të rritet nga 60 km/orë në 100 -120 km/orë.  
Projektet e autostradave të përkrahura nga BE-ja përgjatë korridorit Vc sjellin, jo vetëm udhëtime më të shpejta e më të sigurta, por dhe përfitime ekonomike, duke ndihmuar ngritjen e urave të komunikimit në Ballkanin Perëndimor, si dhe midis këtij të fundit dhe Tregut të Vetëm të BE-së, që është zona më e madhe ekonomike në botë. Qeveritë dhe taksapaguesit vazhdojnë të përfitojnë nga kushtet tepër të favorshme financiare që janë ofruar për këto projekte infrastrukturore të mbështetura nga BE-ja në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Shpallen fituesit e Balkathon 3.0

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Regional Cooperation Council (RCC) prezantoi fituesit e Balkathon 3.0, konkursit të tretë online për zgjidhjet më të mira digjitale në Ballkanin Perëndimor. Fituesit përfshijnë pjesëmarrës nga të gjashta ekonomitë e Ballkanit Perëndimor. Këtë vit, konkursi pati rreth 60 aplikime, të bëra nga ekipe prej të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor. 12 skuadrat finaliste, shtatë prej të cilave drejtoheshin nga vajza, përbëheshin nga 37 anëtarë, ndër të cilët 18 ishin vajza.

 

Në ceremoninë e çmimeve të organizuar në Prishtinë, Johannes Stenbaek-Madsen, Shefi i Bashkëpunimit të Bashkimit Evropian në Kosovë, tha:-“Balkathon-i është një nga gjërat e shumta që mbështet BE-ja, me vizionin e bukur që të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor do të jenë anëtare të Bashkimit Evropian një ditë”.

 

Gjatë dy viteve të fundit, gati 250 aplikues kanë qenë pjesë e magjisë së Balkathon-it, duke konkurruar, duke hapur horizonte të reja dhe duke gjetur zgjidhje të pazakonta. Tashmë janë zhvilluar dhe hedhur në treg nëntë produkte të fituesve të mëparshëm të Balkathon-it dhe së shpejti, numri do të shkojë 15.

Bëhet një thirrje e re publike për EU4AGRI-Recovery

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Si pjesë e projektit EU4AGRI-Recovery, të financuar nga BE-ja, është bërë një thirrje publike për grante, me qëllim nxitjen e përmirësimit të efikasitetit të burimeve industriale dhe zinxhirëve të vlerës rrethore në sektorin agro-ushqimor.

 

Nëpërmjet kësaj thirrjeje publike, Bashkimi Evropian do të mbështesë bizneset agro-ushqimore që dëshirojnë ta orientojnë prodhimin e tyre drejt pastërtisë dhe efikasitetit të burimeve nëpërmjet modeleve ekologjike, digjitale dhe rrethore të biznesit, për të arritur bujqësi të qëndrueshme, përdorim të kontrolluar të burimeve natyrale dhe prezantim të praktikave të duhura. Mund të aplikojnë zejtarët, sipërmarrësit privatë, kooperativat dhe ndërmarrjet mikro, të vogla e të mesme, që përpunojnë produkte bujqësore apo prodhojnë produkte primare bujqësore, që janë regjistruar të paktën një vit para datës së kësaj thirrjeje publike.

 

Totali i fondeve në dispozicion për këtë thirrje është 2.8 milion BAM dhe granti për secilin aplikim do të variojë midis 20,000 BAM dhe 80,000 BAM. Kërkohet që aplikantët të bashkë-financojnë 15% të vlerës totale të shpenzimeve të pranueshme të projektit.

 

“Mbështetja e Bashkimit Evropian ndaj Rigjenerimit dhe Ripërtëritjes së Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural në Bosnjë dhe Hercegovinë”, EU4AGRI-Recovery, është një nismë që prej më shumë se dy vitesh e gjysmë synon të ndihmojë Bosnjën dhe Hercegovinën për zbutjen e pasojave ekonomike që ka sjellë pandemia e COVID-19-ës te bizneset agro-ushqimore dhe operatorët e turizmit rural, si dhe të sigurojë vazhdimësinë e proceseve të tyre.

 

BE-ja nis fushatën për të inkurajuar pjesëmarrje më të lartë të votuesve në zgjedhjet e ardhshme të BH-së

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Bashkimi Evropian në Bosnjë dhe Hercegovinë nisi një fushatë të titulluar “Everything starts with a choice”, e cila synon të inkurajojë dhe motivojë qytetarët e Bosnjës dhe Hercegovinës të ushtrojnë të drejtat e tyre demokratike duke votuar në zgjedhjet e ardhshme në tetor.

 

Fushata u hap me aktivitete në rrugë, me sloganin “Choosing is Easy”, në qendrën BBI në Sarajevë, në parkun Petar Kočić në Banja Luka dhe në qendrën tregtare Mepas në Mostar. Në të tria qytetet, kalimtarët u ftuan të bëheshin pjesë e një shorteu çmimesh, duke u futur në një kabinë votimi dhe duke bërë një zgjedhje të thjeshtë, për shembull ndërmjet aksesorëve të modës, destinacioneve të udhëtimit në BH apo muzikantëve premtues. Duke theksuar sa e lehtë është të votosh për një çmim të vogël, nisma synoi të nxirrte në pah vlerën e të votuarit për diçka shumë më të çmueshme – për një përpjekje për të ardhmen e vendit.

 

Fushata gjithashtu do të paraqesë dëshmi për rëndësinë e të votuarit. Këto të fundit do të jepen nga qytetarë të shquar, si ylli i basketbollit Jusuf Nurkić, dhe do të shoqërohen nga nisma të tjera që janë projektuar për të rritur pjesëmarrjen e publikut dhe ndërgjegjësimin për vlerën e ushtrimit të të drejtave demokratike.

 

Fushata (campaign) do të vazhdojë deri në përfundimin e zgjedhjeve në tetor.

Bosnja dhe Hercegovina i bashkohet EU Civil Protection Mechanism

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Më 6 shtator, Bosnja dhe Hercegovina u bë anëtare me të drejta të plota e EU Civil Protection Mechanism – kuadrit të solidaritetit evropian që ndihmon shtetet në rastet kur tronditen nga katastrofat. Komisioneri për Menaxhimin e Krizës, Janez Lenarčič, erdhi në Sarajevë si përfaqësues i Bashkimit Evropian për të firmosur marrëveshjen e anëtarësisë.

 

Si shtet pritës, Bosnja dhe Hercegovina kishte kohë që përfitonte nga EU Civil Protection Mechanism, por duke qenë një anëtare me të drejta të plota, tani do të jetë në gjendje të ofrojë edhe asistencë në mënyrë aktive, nëpërmjet Mekanizmit, kudo ku të jetë e nevojshme.

 

EU Civil Protection Mechanism synon të forcojë bashkëpunimin ndërmjet 27 shteteve anëtare të BE-së dhe shtatë shteteve pjesëmarrëse (Islanda, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Norvegjia, Serbia, Turqia dhe tashmë Bosnja dhe Hercegovina) për mbrojtjen civile, që të përmirësohet parandalimi, gatishmëria dhe reagimi ndaj katastrofave. Anëtarësia e Bosnjës dhe Hercegovinës te Mekanizmi do të rrisë kapacitetet e Evropës të gatishmërisë rajonale për emergjenca dhe shpëtim .

Energjia diellore ndrit të ardhmen e një kompanie Boshnjake

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Për të plotësuar nevojat e një kompanie për energji, një kompani ushqimore në Bosnjë dhe Hercegovinë ka instaluar një nga centralet me energji diellore më të mëdha të rajonit, me ndihmën e BE-së.

Madi, me bazë në Teshanj, është një nga të paktat kompani që mund të eksportojnë mish të freskët pule në Bashkimin Evropian. Kompania u themelua në 1989 dhe në 2000-n, nisën fabrikën e tyre të parë të përpunimit të mishit të pulës. Në 2015, kishin krijuar thertoren më të madhedhe më moderne të shpendëve në rajon, me kapacitet përpunimi për 6000 zogj në një orë, dhe 24 milionë në vit. Sot njihet si kryesuesja e tregut në Bosnjë dhe Hercegovinë

Megjithatë, pandemia e KOVID-19-ës, pati ndikim negative te Madi, pavarësisht se ishte një nga kompanitë më të suksesshme në Bosnjë dhe Hercegovinë. Kompania vuajti nga probleme me furnizimin dhe iu desh të rishikonte shpenzimet, duke kursyer sa më shumë të mundte. Për të përballuar problemet, menaxhimi vendosi të krijonte një ekip veprimi për të optimizuar shpenzimet.

“Kishim qenë përherë të ndërgjegjshëm se shpenzimi ynë kryesor ishte elektriciteti. Gjëja e parë që shqyrtuam ishte ulja e shpenzimeve për energjinë. Pas një studimi të hollësishëm, dolëm në përfundimin se një nga zgjidhjet më të mira do të ishte instalimi i një centrali energjie diellore.“

Mirel Dedukiç u caktua si kreu i këtij ekipi veprimi. Ai shpjegon se vunë re se një nga zërat kryesorë të shpenzimit ishte energjia elektrike. “Kishim qenë përherë të ndërgjegjshëm se shpenzimi ynë kryesor ishte elektriciteti. Gjëja e parë që shqyrtuam ishte ulja e shpenzimeve për energjinë.“

Ai e dinte se nevoja më e madhe për energji e Madi-t ishte gjatë verës, kur panelet diellore do të kishin dhe kapacitetin e tyre më të madh të prodhimit. Pas një studimi të hollësishëm, dolëm në përfundimin se një nga zgjidhjet më të mira do të ishte instalimi i një centrali energjie diellore.“ Atë herë, kompania i hyri një investimi unik për Bosnjë dhe Hercegovinën.

Ndërsa Madi po bënte një studim realizueshmërie për investimin te centrali i energjisë diellore, programi i financuar nga BE-ja, EU4AGRI, nisi një thirrje për propozime. Thirrja përfshinte kompanitë e industrisë së mishit. „Projekti ynë ishte pothuajse gati dhe e patëm të lehtë që të aplikonim,“ thotë Mireli.

Me bashkë-financim nga EU4AGRI, Madi instaloi një central energjie diellore me kapacitet 1,000 kë. Centrali i energjisë u instalua në tri salla prodhimi dhe zuri 5500 m2. Kapaciteti i përgjithshëm vjetor i prodhimit është 1,147 MWh, që mbulon 15% të konsumit të elektricitetit nga kompania. Veç kësaj, në 2021, instaluan dhe central energjie diellore tjetër me kapacitet 1,000 kë, kështu që 30% e energjisë së tyre elektrike vjen nga burime të rinovueshme.

„Jemi shumë krenarë që kemi ndihmuar për ruajtjen e mjedisit me këtë projekt. Veç kësaj, kemi ulur kostot tona dhe kemi arritur vetë-qëndrueshmëri lidhur me furnizimin me energji elektrike.”

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një iniciativë katër-vjeçare (2020 – 2024) që synon të modernizojë sektorin agro-ushqimor në Bosnjë dhe Hercegovinë, duke krijuar vende pune të reja, ndërkohë që ruhen vendet ekzistuese të punës dhe ndihmohet ripërtëritja nga kriza e KOVID-19-ës. Vlera totale e projektit është 20.25 milionë Euro, të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian, por zbatohet dhe bashkëfinancohet në bashkëpunim me Agjencinë Çeke të Zhvillimit dhe Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Projekti EU4AGRI ka mbështetur deri tani fermerë dhe ndërmarrje në Bosnjë dhe Hercegovinë me 45 investime me vlerë gati 5.5 milionë Euro, nga të cilat, 3.2 milionë Euro u financuan nga Bashkimi Evropian.

Sipas Mirelit, energjia e prodhuar nga centrali i tyre i energjisë diellore përfaqëson reduktimin e ndotjes me pak më shumë se 1,800,000 kg CO2, që është e barazvlershme me 600,000 litra karburant ose 800 tonë qymyr. „Jemi shumë krenarë që kemi ndihmuar për ruajtjen e mjedisit me këtë projekt. Veç kësaj, kemi ulur kostot tona dhe kemi arritur vetë-qëndrueshmëri lidhur me furnizimin me energji elektrike,“ thotë Mireli.

Plani për të ardhmen është që Madi të vijojë të jetë kompania më e madhe e industrisë së mishit në Bosnjë dhe Hercegovinë, nëpërmjet investimit të vijueshëm te burimet njerëzore dhe teknologjisë moderne. Për më tepër, kanë themeluar një kompani të re „Mipower d.o.o.“, që do t’i përkushtohet plotësisht prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike. Planifikojnë të instalojnë të paktën dhe 10Më panele diellore.

Krijimi i brezit të ardhshëm të vullnetarëve

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja në Kosovë po mbështet zbatimin e vullnetarizmit në shkolla.

Rina Recica është 14 vjeç dhe është një nga nxënëset e shkëlqyera të vitit të saj në shkollë. Përveç studimeve, ajo është edhe shumë e përfshirë me çështje dhe problematika sociale si mbrojtja e mjedisit dhe të drejtat e njeriut. Me kalimin e viteve, ajo dhe miqtë se saj kanë kontribuar rregullisht në veprimtari vullnetare në shkollën e saj. “Ne organizojmë rregullisht nismën për pastrimin e oborrit të shkollës dhe kemi bërë postera kundër bullizmit. Por, gjithnjë kam pasur ndjesinë që nuk po bëjmë mjaftueshëm dhe që mund të bëjmë më tepër,” shpjegon Rina.

Kjo ndryshoi kur një organizatë jofitimprurëse e quajtur TOKA iu qas shkollës për të organizuar klube të të nxënit nëpërmjet shërbimit (klube për punë vullnetare) me ndihmën e dy prej mësuesve të tyre. “Kjo na ndihmoi shumë,” shprehet Rina “duke qenë se tani zhvillojmë veprimtari më të rregullta dhe më të mirë-koordinuara, si dhe patëm mundësinë të njohim persona të tjerë në shkollë që zhvillojnë veprimtari vullnetare për të cilët nuk kishim dijeni më parë”.

“Arsyeja përse filluam këtë program është shumë e thjeshtë. Synimi ynë ishte t’i bënim të rinjtë më aktivë për sa i përket çështjeve që lidhen me komunitetin dhe të kontribuojmë edhe në arsimin e tyre informal.”

Programi i të nxënit nëpërmjet shërbimit filloi në Kosovë pesë vite më parë dhe në tre vitet e fundit është zbatuar me mbështetjen e Bashkimit Evropian. Shkurtimisht, programi synon të ndihmojë të rinjtë të përfshihen më shumë në vullnetarizëm ndërkohë që përvetësojnë njohuri, vlera dhe aftësi të reja; si mendimi kritik, komunikimi, zgjidhja e problemeve, aftësitë sociale, vendimmarrja, drejtimi dhe përmirësimi i vetë-efikasitetit dhe ndërgjegjësimit për qytetari aktive.

Hatixhe Zeka, që është menaxherja e programit shpjegon se shumë vende e kanë vullnetarizmin të përfshirë në sistemin e tyre formal të arsimit nëpërmjet programeve të të nxënit nëpërmjet shërbimit. Megjithatë, Kosova është një nga ato vende që nuk e kanë vullnetarizmin pjesë të arsimit të tyre formal. “Arsyeja përse filluam këtë program është shumë e thjeshtë. Synimi ynë ishte t’i bënim të rinjtë më aktivë për sa i përket çështjeve që lidhen me komunitetin dhe të kontribuojmë edhe në arsimin e tyre informal,” shprehet Hatixhe.

Në fillim, programi filloi me një thirrje për pjesëmarrje të hapur për të gjithë mësuesit në të gjithë Kosovën, e ndjekur nga gjashtë ditë trajnim për kandidatët e përzgjedhur rreth mënyrave të koordinimit dhe fillimit të veprimtarive vullnetare në shkollë. Më pas, mësuesit e trajnuar u rikthyen në shkollat e tyre dhe filluan të organizonin klubet vullnetare me nxënësit e tyre. Veprimtaritë vazhduan me takime javore, ku mësuesit dhe nxënësit filluan të flasin për veprime konkrete vullnetarizmi. Me mbështetjen e programit, gjatë takimeve, mësuesit provuan të përdornin module të caktuara trajnimi në mënyrë që anëtarë e klubit të tyre të përgatiten më mirë për veprimtaritë e vullnetarizmit.

Moduli i parë kishte të bënte me reflektimin për aftësitë dhe kapacitetet e pjesëmarrësve, moduli i dytë prezantoi ciklin e përgatitjes për veprimin vullnetare, duke përfshirë analizën e nevojave të komunitetit dhe si të zhvillojmë ide që trajtojnë problemet, dhe moduli i tretë reflektonte rreth sukseseve dhe boshllëqeve të projektit. Klubet vullnetare në secilën prej shkollave të përzgjedhura takohen rregullisht përgjatë disa muajve dhe përveç se mësojnë aftësi të reja, secili nga klubet zbaton të paktën një projekt vullnetar deri në fund të programit. Gjithashtu, secili nga projektet u mbështet financiarisht me një kontribut simbolik sipas nevojës.

“Ishte vërtet frymëzuese të shikoje përpjekjet dhe pasionin që si mësuesit ashtu edhe nxënësit patën për projektet e vullnetarizmit – dhe ka akoma edhe më shumë interes për klubet e reja që do të nisin së shpejti.”

Lidhur me projektin

TOKA ka zbatuar programin e të nxënit nëpërmjet shërbimit që nga viti 2017. Në këtë program, TOKA ka përfshirë 2,500 të rinj të moshave 12-17 vjeç prej më shumë se 80 shkolla në 20 komuna të Kosovës. Këta të rinj janë pjesë e klubeve të vullnetarëve të të nxënit nëpërmjet shërbimit që mbështetet nga TOKA. Këto klube drejtohen nga mësuesit ose anëtarë të shoqërisë civile mbi moshën 18 vjeçare, që janë trajnuar në metodologjinë e të nxënit nga përvoja, që e integron të nxënit nga përvoja. Ky program i ekspozon të rinjtë ndaj përvojave konkrete duke zbatuar projektet e të nxënit nëpërmjet shërbimit, duke krijuar kataloge të nevojave të komunitetit të tyre, zgjidhur ose reduktuar problemet e komunitetit të tyre, vendosjes së qëllimeve dhe objektivave, hartimit të buxheteve dhe monitorimit dhe vlerësimit të projekteve. Që nga vitit 2019, projekti është mbështetur nga European Union Office në Kosovë nëpërmjet Instrument for Democracy and Human Rights EIDHR.

Në pesë vite, projekti arriti të niste 29 klube të të nxënit nëpërmjet shërbimit në 15 bashki në të gjithë Kosovën, duke angazhuar 60 drejtues klubesh për të nxënit nëpërmjet shërbimit me më shumë se 500 anëtarë vullnetarë që iu bashkuan klubeve. Gjatë vitit shkollor u zbatuan 60 projekte të të nxënit nëpërmjet shërbimit në komunitete të ndryshme në të gjithë Kosovën.  Si rezultat, mbi 50,000 persona të cenueshëm janë mbështetur në mënyrë direkte dhe indirekte nëpërmjet projekteve që janë zbatuar si pjesë e klubeve të vullnetarizmit. “Ishte vërtet frymëzuese të shikoje përpjekjet dhe pasionin që si mësuesit ashtu edhe nxënësit patën për projektet e vullnetarizmit – dhe ka akoma edhe me shumë interes për klubet e reja që do të nisin së shpejti.” shprehet Hatixhe.

Programi përfshiu edhe studentët nga Fakulteti i Arsimit dhe Departamenti i Psikologjisë nga Universiteti i Prishtinës, që do të bëhen mësuesit dhe psikologët e të ardhmes. Ata përfituan edhe nga teknikat e mësimdhënies informale të ofruara si pjesë e klubeve. Sipas Hatixhesë, ndikimi i përgjithshëm i projektit ishte i trefishtë: mësuesit mësuan metodologji të reja të mësimdhënies që kanë treguar që janë edhe efikase edhe praktike dhe ata i shfrytëzojnë këto përfitime në orët e tyre të zakonshme mësimore; anëtarët e klubit fituan vetëbesim më të lartë në koordimin dhe në aftësitë analitike dhe aftësitë e buta; dhe studentët e Fakultetit të Arsimit dhe Departamentit të Psikologjisë morën eksperiencë të vlefshme në lehtësimin e veprimtarive të të nxënit nga përvoja, si menaxhimi i të rinjve, klubit dhe zbatimi i projektit në komunitetet e tyre.

Hatixhe shpjegon që mbështetja e BE-së për këtë program ishte vendimtar dhe jo vetëm nga pikëpamja financiare. “Mbështetja e BE-së shtoi besueshmërinë dhe rëndësinë e programit te palët e interesit në nivelin e bashkisë dhe atë qendror dhe i dha një shtysë tjetër të rëndësishme në tre vitet e fundit,” shprehet ajo.

Ta çojmë prindërimin një hap më tej

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

BE-ja dhe Unicef-i bashkojnë forcat për të mbështetur Malin e Zi që të zhvillojë një program efikas për zhvillimin në fëmijërinë e hershme, duke përmirësuar mirëqenien e fëmijëve dhe duke përkrahur kujdestarët.

Mišo Obradović-i  është baba i dy fëmijëve dhe një aktor i mirënjohur në Mal të Zi. Atij i pëlqen të kalojë kohë me vajzën e tij katër-vjeçare dhe djalin një-vjeçar. Sidoqoftë, pavarësisht dëshirës për të qenë një prind i përkryer, pati probleme komunikimi me vajzën e tij. “Gjatë drekës, vajza ime qëndronte për një kohë të gjatë në tryezë, një problem ky që e hasin shumë prindër, por nuk dija si mund ta zgjidhja më së miri këtë problem,” thotë Mišo.

 

Ai pranon se u përpoq ta zgjidhte vetë këtë çështje në mënyra të ndryshme – që nga ‘korruptimi’ i së bijës me ëmbëlsira, deri te kërcënimi me ndëshkim. Sidoqoftë, kuptoi se kjo metodë nuk po jepte rezultatet e synuara. “Nganjëherë, humbja durimin. Herë të tjera, kisha më tepër durim se ç’duhej dhe në ato raste, vaktet nuk mbaronin kurrë,” thotë ai.

“Vendosa të aplikoj për programin Caring Families, jo vetëm për shkak të këtij problemi specifik, por edhe prej dëshirës së përgjithshme për të qenë një prind më i mirë me fëmijët e mi,” shpjegon ai. Duke përdorur parimet e programit, bashkë me këshillat e ekspertëve dhe bisedat me baballarët e tjerë që kishin marrë pjesë në program, Mišo mësoi si ta motivonte të bijën që të përfundonte vaktin e saj, duke përdorur stimuj pozitivë. “Ajo e pranoi qetësisht këtë situatë të re dhe unë vendosa të ruaja qetësinë, kështu që tani nuk acarohemi më po të vonohemi në tavolinë një orë e gjysmë pas vaktit të drekës.”

“Programet e prindërimit, jo vetëm që ndihmojnë me reduktimin e disiplinës së ashpër, por gjithashtu u mësojnë fëmijëve të mos përdorin dhunën. Prindërit janë një model sjelljeje për fëmijët, prandaj rritja e këtyre të fundit në familje jo të dhunshme mund të kontribuojë për formimin e komuniteteve jo të dhunshme.”

‘Caring Families’ është një program prindërimi që i nxit prindërit të krijojnë marrëdhënie të sigurta me fëmijët e tyre, por edhe t’i ruajnë ato. Programi financohet drejtpërdrejt nga BE-ja, si pjesë e projektit ‘Early Childhood Development’, i vënë në zbatim nga Unicef-i. Ida Ferdinandi është oficere e ‘Early Childhood Development’ të Unicef-it në Mal të Zi dhe shpjegon se programet e prindërimit janë njohur botërisht si disa prej strategjive kryesore për të parandaluar dhunën ndaj fëmijëve. “Në fakt, programet e prindërimit jo vetëm që ndihmojnë me reduktimin e disiplinës së ashpër, por gjithashtu u mësojnë fëmijëve të mos përdorin dhunën, sepse prindërit janë një model sjelljeje për fëmijët, prandaj rritja e këtyre të fundit në familje jo të dhunshme mund të kontribuojë për formimin e komuniteteve jo të dhunshme.”

Ida shpjegon se në botë ekzistojnë mjaft programe si ky, të bazuar te provat, por zakonisht, është e vështirë të fitosh akses për këto programe, pasi tarifa e licensimit është shumë e lartë. Për këtë arsye, Organizata Botërore e Shëndetit, bashkë me ekspertë të universiteteve të ndryshme dhe Unicef-in, krijuan këtë program specifik (‘Parenting for Lifelong Health’, të quajtur ‘Caring Families in Montenegro’), si një program i licensuar dhe i bazuar te provat, por me burime të hapura për vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, të tilla si Mali i Zi.

Në Malin e Zi, programi ka pesë vjet që zbatohet. Me dy cikle në vit, programi u ka ardhur në ndihmë më shumë se 800 prindërve në shtatë bashki.  700 nga prindërit e kanë përfunduar me sukses programin. Një studim që vlerësoi ndikimin e programit te pjesëmarrësit, tregon se pati një reduktim prej më shumë se 70% të prindërimit të dhunshëm, një reduktim prej 30% të problemeve të sjelljes te fëmijët dhe një reduktim prej 45% të depresionit prindëror. “Ndikimi i projektit është fantastik,” thotë Ida.

Një version online i programit ‘Caring Families’, i titulluar ‘ParentChat’, u testua gjatë periudhës së COVID-19-ës, për të zbutur ndikimin e COVID-19-ës te fëmijët dhe prindërit në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi.

“Po përpiqemi të krijojmë kapacitete burimesh njerëzore, që programi të zhvillohet në mënyrë të qëndrueshme.  Po punojmë edhe me Ministrinë e Shëndetësisë për një strategji zhvillimi në fëmijërinë e hershme, në mënyrë që programi të integrohet në politikat dhe veprimtarinë e qeverisë, si çdo shërbim tjetër i ofruar.

Lidhur me projektin

Nisma për zhvillimin në fëmijërinë e hershme në Mal të Zi është një program tre-vjeçar që do të zgjasë deri në korrik të vitit 2023. Financohet nga Bashkimi Evropian me 1 milion euro dhe zbatohet nga Unicef-i, në bashkëpunim me Ministritë e Shëndetësisë, Arsimit, Punës dhe Mirëqenies Sociale. Falë nismës, BE-ja dhe Unicef-i do t’i ndihmojnë autoritetet malazeze të zhvillojnë dhe zbatojnë një strategji kombëtare për zhvillimin në fëmijërinë e hershme të, duke rritur kështu edhe ndërgjegjësimin e përgjithshëm për rëndësinë e zhvillimit në fëmijërinë e hershme. Do të rriten kapacitetet shëndetësore, të mbrojtjes dhe të shërbimeve të edukimit, për t’u ofruar shërbimet e duhura familjeve dhe fëmijëve të vegjël, duke përfshirë këtu edhe fëmijët me aftësi të kufizuara. Prindërit dhe kujdestarët do të kenë mundësinë të fitojnë njohuri dhe aftësi të reja nëpërmjet programit, duke ua lehtësuar kujdesin për fëmijët e tyre në mënyrë pozitive dhe të përgjegjshme.

Programi ‘Caring Families’ në Malin e Zi po zbatohet nga qendra kujdesi shëndetësor parësor që kanë zyra këshillimi, si dhe nga kopshtet, shkollat fillore dhe disa organizata të shoqërisë civile. Unicef-i gjithashtu po punon për zgjerimin e programit, që të sigurojë qëndrueshmërinë e tij. Programi po ofron trajnim për lehtësuesit e ri vendas, me qëllim krijimin e një grupi trajnerësh kombëtarë, që të mos mbështeten vetëm tek ekspertët ndërkombëtarë për të zbatuar programin. “Po përpiqemi të krijojmë kapacitete burimesh njerëzore, që programi të zhvillohet në mënyrë të qëndrueshme dhe po punojmë edhe me Ministrinë e Shëndetësisë për një strategji zhvillimi në fëmijërinë e hershme, në mënyrë që programi të integrohet në politikat dhe veprimtarinë e qeverisë, si çdo shërbim tjetër i ofruar,” thotë Ida.

Mišo thotë se modeli i prindërimit ka ndryshuar që nga koha kur ishte fëmijë dhe se baballarët duan të përfshihen më shumë në rritjen e fëmijëve të tyre. “Dua të bëhem një baba që u qëndron pranë fëmijëve të tij gjatë periudhave delikate të jetës së tyre dhe që i udhëzon për vendimet që i presin në jetë,” thotë ai.

Mbështetje nga BE-ja për Guitar Art Summer Fest-in e 16-të në Malin e Zi

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Një nga kitaristët akustikë më të mirë në botë, Tommy Emmanuel dhe kitaristi më i mirë në Ballkan, Vlatko Stefanosvski, hapi Guitar Art Summer Fest-in e 16-të këtë muaj në Kanli Kula, në Herceg Novi. Tommy Emmanuel nuk e fshehu kënaqësinë e të performuarit në skenën e mrekullueshme të Kanli Kula-s dhe theksoi sa i lumtur ishte të performonte sërish në ambiente të jashtme pas pushimit të gjatë, të shkaktuar nga pandemia e korona-virusit. Ndërkohë, kitaristi legjendar Vlatko Stefanovski, i cili po merrte pjesë për herë të dytë në festival, tha se e adhuronte Herceg Novi-n, ku edhe performonte shpesh.

 

Gjatë festivalit, u organizuan shtatë koncerte falas në Sheshin e Muzikës, në Qytetin e Vjetër dhe u mbajt një ekspozitë për Artin Vizual të Kitarës në galerinë Sue Ryder në Belavista. Spektakli pesë-ditor i kitarës u mbështet nga Bashkimi Evropian në Mal të Zi, së bashku me sponsorë të tjerë, duke përfshirë këtu Ministrinë e Kulturës dhe Medias, Bashkinë e Herceg Novi-t, dhe School for Basic Music Education.