Skip to main content

Kur uji e thirr, Erdal Lusho i përgjigjet thirrjes

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Para se të lexoni më tej, përpiquni të imagjinoni Oqeanin Atlantik. Duket aq i gjerë sa është e vështirë të imagjinohet, apo jo? Ju kuptojmë shumë mirë. Edhe neve na duket kështu. Megjithatë, kjo nuk e ndaloi Erdal Lushon nga Struga, Maqedonia e Veriut, të nis një udhëtim solo përtej Atlantikut, në varkë me vela pesë metra të gjatë prej druri, që e ka ndërtuar vet.

Pjesët themelore të varkës me vela “Piksel” janë bërë nga druri që gjyshi i Lushos e ka mbjellë në oborrin e shtëpisë së tyre në Strugë. Ndërtimi i varkës me vela ka qenë proces themelor dhe emocional për Erdalin – i ka lejuar atij të reflekton mbi lidhjen midis ujit dhe tokës dhe të kthehej te rrënjët dhe kujtimet e tija. Ai tregon se si është një ndjenjë e mrekullueshme të marrësh me vete një copë tokë, një pemë që është rritur në oborrin tënd, për të shoqëruar në udhëtim solo me vela përtej Atlantikut.

Sfida Setka Atlantik (“Setka Atlantic Challenge”), siç thotë Erdali, është bukur e vështirë dhe brutalisht e ndershme. Edhe pse numri i pjesëmarrësve është i vogël, për këtë lundrim solo përmes Atlantikut, secili marinar ndërton varkën e tij me vela të klasit Setka – kryesisht Setka A ose Setka B – varka të vogla druri të dizajnuara nga Janusz Maderski.

Edhe pse vjen nga Maqedonia e Veriut, vend që nuk njihet për lundrim me vela, ky udhëtim në oqean paraqet shumë më tepër sesa një sipërmarrje personale për Erdalin. Me këtë bëmë, ai dëshiron të na tregojë se edhe nëse nuk vjen nga një vend me pamje nga oqeani, mund të ndjekësh ëndrrën tënde për oqeanin.

Ndërsa përgatitet për sfidën “Setka Atlantik 2025”, Lusho reflekton mbi lidhjen me ujërat që gjithmonë kanë qenë pranë tij, gjeografikisht dhe emocionalisht. “Është sikur uji më thirr në heshtje, për vite me radhë, para se përfundimisht t’i përgjigjesha thirrjes”, thotë ai.

Lexoni intervistën me Lushon, që e bëmë përpara se të nisej për udhëtimin e tij përtej Atlantikut më 11 nëntor. Sfida fillon me fazën e parë që çon nga Sagreshi (Portugalia Jugore) në Santa Kruz de Tenerife në Ishujt Kanarie, dhe vazhdon me fazën e dytë, nga Tenerife në meridianin 61° për në perëndim, mes Martinikës dhe Shën Luçisë.

WeBalkans: Kur lindi për herë të parë dashuria juaj për lundrim me vela dhe si do ta përshkruanit marrëdhënien tuaj me ujin në afërsi, pranë jush?

Erdal Lusho: “Është vërtet e vështirë të veçoj vetëm një çast. Mund të them se uji më ka thirrur në heshtje për vite me radhë, derisa më në fund iu përgjigja thirrjes. Si fëmijë, gjithmonë më ka tërhequr uji – lumenjtë, liqenet, shiu – çdo gjë që lëvizte dhe reflektonte dritën. Ndihesha sikur isha në shtëpi, edhe pse nuk jam rrit pranë oqeanit. Lundrimi erdhi më vonë, në një moment kur era e anoi varkën me vela drejt ujit dhe ajo bëri një zhurmë të fortë, e dija që kjo ishte e gjitha. Për mua, kjo nuk është thjesht një sport, por paraqet bashkëbisedë me diçka shumë më të madhe se unë.”

WeBalkans: “Ndërtuat varkë me vela nga një pemë që gjyshi juaj mbolli në oborr. A mund të na tregoni më shumë rreth kësaj? Si lindi ideja dhe a ishte eksplorimi i lidhjes midis tokës dhe ujit proces emocional për ju?”

Erdal Lusho: “Disa nga pjesët kryesore të Piksel-it janë ndërtuar nga një pemë e mbjellë nga gjyshi në oborrin tonë, dhe kjo ka shumë domethënie për mua. Pjesa tjetër është bërë me dru nga pyjet përreth, por ato pak dërrasa mbajnë me vete kujtime dhe rrënjë. Ndërtimi me duart e mia ishte më shumë sesa thjesht një proces teknik, por më shumë përvojë emocionale dhe themelore. Secila pjesë e pemës ka historinë e vet. Është një mendim i bukur që një copë tokë, një pemë që u rrit në oborrin tonë, së shpejti do të lundrojë përtej oqeanit.”

 

WeBalkans: “Çfarë ju motivoi të ndërmerrnit një hap kaq të madh si “Setka Atlantic Challenge”? A i morët në konsideratë avantazhet dhe disavantazhet përpara se të vendosnit dhe si vendosët ta ndërmerrnit këtë hap?”

Erdal Lusho: “Gjithmonë më kanë tërhequr sfidat që të bëjnë të ndihesh i frikësuar dhe i gjallë. Sfida Setka Atlantic është pikërisht kjo – bukur e vështirë dhe brutalisht e ndershme. Ndërton anijen tënde, lundron vetëm dhe je në tërësi përgjegjës për gjithçka që ndodh. Nuk ke ku të mbështetesh përveç te vetja. Kjo pastërti është ajo që e dua më shumë. Nuk bëra listë me të mirat dhe të këqijat. Thjesht e dija se nëse nuk do të nisja këtë udhëtim, do të pendohesha për gjithë jetën time.”

WeBalkans: “A e konsideroni si mision të ndani storinë tuaj dhe historinë e qytetit ose vendit tuaj me botën, duke pasur parasysh se kjo është hera e parë që dikush nga Maqedonia e Veriut merr pjesë në një sfidë të tillë? Nëse po, çfarë mesazhi doni të përcillni me ekspeditën?”

Erdal Lusho: “Sigurisht. Maqedonia e Veriut si vend nuk njihet për lundrim me vela dhe kjo është ajo që e bën këtë sfidë të rëndësishme. Dua t’u tregoj njerëzve se nuk është e thënë të vish nga një vend që kufizohet me oqeanin për të ndjekur ëndrrat e tua lidhur me oqeanin. Mund të fillosh nga pak dhe ngadalë, por me zemër të madhe dhe vendosmëri të fortë mund të arrish shumë larg. Kjo nuk është vetëm storia ime personale, por edhe një kujtesë se shpesh i vendosim kufijtë tanë në kokat tona.”

WeBalkans: “Sigurisht mjaft mendoni për kohën që do të kaloni vetëm në mes të oqeanit. Si e imagjinoni këtë? A do të jetë emocionuese, apo do të ndiheni më të qetë kur të lundroni?”

Erdal Lusho: “E imagjinoj si një kombinim i gjithçkaje – frikës, qetësisë, lirisë, të qeshurave dhe shumë heshtjeje. Do të ketë stuhi dhe ditë të qeta, momente dyshimi, por edhe çaste të pastra magjie. Kjo është bukuria e kësaj sfide. Në det të hapur nuk mund të pretendosh se je dikush që nuk je. Oqeani të pasqyron pikërisht ashtu siç je – pikat e tua të forta, të metat e tua, të vërtetën tënde. Besoj se në këtë do të gjej si shqetësim ashtu edhe paqe.”.

Sektori i TIK-ut në Kosovë përparon falë shoqatave përgjegjëse dhe mbështetjes së BE-së

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Bashkimi Evropian fuqimisht mbështet zhvillimin e teknologjive të informacionit dhe komunikimit në të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor, pasi sektori i fuqishëm i TIK-ut nxit rritje më të shpejtë ekonomike, lehtëson lidhjen globale më të lehtë dhe më efikase dhe rrit sigurinë kibernetike si të shtetit ashtu edhe të qytetarëve të tij. Në përputhje me këto qëllime, Shoqata për Teknologji të Informacionit dhe Komunikimit e Kosovës (STIKK), me mbi 120 anëtarë, ka fituar besimin dhe mbështetjen e BE-së.

Anëtarët e saj përfshijnë start-up biznese, ndërmarrje të vogla dhe të mesme, ofrues të mëdhenj të shërbimeve të TIK-ut, qendra trajnimi dhe kompani të jashtme, agjenci të marketingut digjital dhe firma të sigurisë kibernetike. Misioni i STIKK-ut, shpjegojnë ata, është të forcojë dhe promovojë industrinë e TIK-ut të Kosovës dhe të mbështesë konkurrueshmërinë e saj që ajo të bëhet nxitës i rritjes ekonomike dhe krijimit të vendeve të punës.

“Hartojmë dhe kryejmë kërkime, kërkojmë mënyra për të përshpejtuar zhvillimin e bizneseve të reja dhe aftësive digjitale. Qëllimi ynë është të kombinojmë njohuritë e industrisë, reformën arsimore dhe mbështetjen për inovacionin në një qasje gjithëpërfshirëse ndaj zhvillimit të sektorit të TIK-ut në Kosovë. Gjatë viteve, kemi ndërtuar partneritete të forta me donatorë si Bashkimi Evropian, Dukati i Madh i Luksemburgut përmes LuxDev, Agjencia Austriake për Zhvillim, USAID dhe të tjerë”, shpjegon Drejtoresha Ekzekutive Vjollca Çavolli.

Theksojnë se Bashkimi Evropian ka qenë partner kyç në mbështetjen e misionit dhe aktiviteteve të STIKK-ut.

“Përmes projektit START UP, të financuar nga BE-ja, themeluam TechPark Prishtina, qendrën e parë përshpejtuese për startup-et e fokusuara në TIK në Kosovë. Ky objekt tani shërben si qendër qendrore ku startup-et marrin mentorim, marrin pjesë në ngjarje dhe lidhen me partnerë vendas dhe ndërkombëtarë. Granti i BE-së na mundësoi të ofrojmë ndihmë të drejtpërdrejtë financiare, të lehtësojmë lidhjet B2B midis kompanive kosovare dhe evropiane, të mbështesim pjesëmarrjen e startup-eve tona në ngjarje ndërkombëtare si Slush në Helsinki dhe Festivali i Start-up-eve në Vjenë, si dhe të ofrojmë gamë të gjerë programesh trajnimi që kanë rritur gatishmërinë për eksport të kompanive lokale të TIK-ut”, thotë Çavolli, duke vënë në dukje se kontributi i BE-së ka qenë thelbësor në përshpejtimin e zhvillimit të sektorit të TIK-ut në Kosovë dhe forcimin e lidhjeve të tij me tregjet evropiane.

Ajo shpjegon se, në periudhën e mëparshme, kanë dhënë grante fillestare deri në 10,000 euro për pesëmbëdhjetë startup-e premtuese dhe kanë ofruar mentorim intensiv dhe të përshtatur në fusha si financa, menaxhimi i biznesit, përputhshmëria ligjore, të drejtat e pronësisë intelektuale dhe digjitalizimi i IT-së.

“Një nga startup-et e mbështetura siguroi investim prej 160,000 eurosh nga një investitor i huaj në Meksikë pas pjesëmarrjes në aktivitet online të organizuar nga STIKK-u. Të tjerët përfituan nga mentorim i personalizuar ligjor ose financiar që i ndihmoi të kapërcenin sfidat kritike dhe të pozicionoheshin për rritje”, thotë Çavolli, duke theksuar se këto shembuj tregojnë se si grantet, mentorimi dhe ekspozimi ndërkombëtar mund ta transformojnë potencialin e kompanive të reja në sukses të prekshëm afarist.  

Ekipi i Lobby Boy është një nga përfituesit e STIKK-ut, ata fituan grant dhe mentorim të synuar.

“Morëm trajnime mbi zgjerimin e tregut dhe marketingun, që na ndihmuan të përqendrohemi në strategjitë dhe logjistikën për hyrje të suksesshme në tregje të reja ndërkombëtare dhe për rritje të dukshmërisë së kompanisë brenda industrisë. Bashkëpunimi ynë me STIKK-un ka qenë transformues dhe ka shumë domethënie për ne. Falë lidhjeve dhe mbështetjes që ata ofruan, siguruam investitor, i cili stabilizoi biznesin tonë dhe krijoi vrull për eksplorimin dhe zgjerimin në tregjet e huaja – qëllimi ynë strategjik”, shpjegon Arben Jonuzi nga kompania.

Ai e konsideron angazhimin e STIKK-ut në industrinë e IT-së në Kosovë si të jashtëzakonshëm.

“Janë forcë lëvizëse jetësore – jo vetëm duke ofruar mbështetje të drejtpërdrejtë përmes granteve dhe mentorimit, por edhe duke krijuar platforma që përparojnë të gjithë ekosistemin. Një shembull i shkëlqyer është organizimi i ngjarjeve të mëdha teknologjike, siç është KosICT 2025 B2B Matchmaking Event. Këto ngjarje janë thelbësore pasi ofrojnë mundësi për të mësuar nga më të mirët në industri, për të gjetur partnerë bashkëpunimi dhe për t’u lidhur me investitorë potencialë. Më e rëndësishmja është se ofrojnë mbështetje të vazhdueshme dhe praktike, që është thelbësore për rritjen e startup-eve të orientuara drejt teknologjisë në rajon”, thotë Jonuzi.

Në korrik 2025, Komisioni Evropian në Kosovë njoftoi përfundimin e projektit TIK për Rritjen e Kosovës, i cili trajnoi dhe certifikoi më shumë se 3,100 të rinj në programim Java, siguri kibernetike, zhvillim uebi, Python, Big Data Analytics, Cloud Computing, Mësim Automatik dhe Inteligjencë Artificiale. Projekti u financua nga BE-ja, por meritat për arritjet e tij i takojnë Ministrisë së Ekonomisë të Qeverisë së Kosovës, WEglobal, EPM, Prishtina REA, STIKK, ICK dhe partnerëve të tjerë.

Planet e STIKK-ut janë të sigurojnë që të rinjtë në Kosovë të fitojnë aftësi praktike, më shumë gra të angazhohen në këtë sektor, të zgjerojnë mbështetjen e tyre për ndërmarrjet, të rrisin përvojën e TechPark Prishtina dhe programet e saj të granteve dhe mentorimit, si dhe të rrisin profilin ndërkombëtar të Kosovës duke zhvilluar më tej Festivalin KosICT, të cilin e ka organizuar që nga viti 2011. Këtë vit, festivali u mbajt më 11-12 tetor, nën sloganin Komuniteti dhe lidhshmëria mundësojnë inovacionin.

STIKK gjithashtu bashkëpunon me Qeverinë e Kosovës për zhvillimin e politikave për digjitalizim, inovacion dhe përmirësim të fuqisë punëtore.

“Ofrojmë rekomandime të bazuara në kërkime, si Barometri i IT-së dhe Analiza e Boshllëqeve të Aftësive, të cilat identifikojnë se ku nevojiten reforma”. Bashkëpunojmë me Ministrinë e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit për integrimin e aftësive të TIK-ut në arsimin profesional dhe mbështesim Institutin Kombëtar të Kualifikimeve në akreditimin e ofruesve të trajnimit të TIK-ut, gjë që rrit cilësinë dhe besueshmërinë e arsimit në vend”, shpjegon Çavolli, duke theksuar se rrjeti i anëtarëve dhe ekspertiza e shoqatës ndihmon rritjen e sektorit në mënyrë të qëndrueshme dhe kontribuimin në zhvillimin socio-ekonomik të Kosovës.

EU4Culture: Restaurimi i trashëgimisë historike të Shqipërisë

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Tërmeti i vitit 2019 në Shqipëri jo vetëm që dëmtoi shtëpi dhe infrastrukturë, por la edhe plagë të thella në trashëgiminë kulturore të vendit. Duke njohur rëndësinë e ruajtjes së identitetit dhe historisë së Shqipërisë, Bashkimi Evropian ndërhyri me Programin EU4Culture, të zbatuar nga UNOPS në partneritet me Ministrinë e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit.

Me investim total prej 40 milionë eurosh, programi u përqendrua në ruajtjen e trashëgimisë, infrastrukturën elastike dhe zhvillimin socio-ekonomik. Një ndër projektet më të rëndësishme ishte restaurimi i Kalasë së Bashtovës — një fortesë shekullore që qëndronte si simbol i historisë së Shqipërisë dhe kujtesë e brishtë e cenueshmërisë së saj.

 

Rigjallërimi i një fortese të shekullit të 15-të: Ndërhyrja në Kalanë e Bashtovës

E vendosur pranë derdhjes së lumit Shkumbin në detin Adriatik në Shqipërinë Qendrore, Kalaja e Bashtovës është një nga fortesat më të vjetra në vend, që thuhet se është ndërtuar në shekullin e 15-të.

Dikur dëshmitare e shekujve të tregtisë dhe shkëmbimit, kalaja pësoi dëme të rënda nga tërmeti i vitit 2019. Tani u rigjallë falë Programit EU4Culture. Ndërhyrja përfshiu riparimin e dëmeve të tërmetit, duke i dhënë gjithashtu jetë të re këtij vendi të rëndësishëm kulturor. Puna arkeologjike e kryer gjatë projektit zbuloi detaje emocionuese rreth historisë së kalasë, duke përfshirë prova të rolit të saj në mbrojtjen e tregtisë së drithërave përgjatë shekujve dhe duke shërbyer si portë detare për kanalet e lumenjve që çojnë në det. Këto gjetje i shtuan një dimension të ri historisë së Bashtovës dhe tani ndihmojnë në lidhjen më të thellë të monumentit me identitetin kulturor të Shqipërisë.

Për të pasuruar përvojën e vizitorëve, ndërhyrja prezantoi veçori të realitetit të shtuar, përfshirë aplikacionin që u lejon vizitorëve të eksplorojnë kështjellën përmes rrëfimit digjital. E dëmtuar rëndë nga tërmeti i vitit 2019, kështjella e shekullit të 15-të qëndronte si një kujtesë e brishtë e së kaluarës së Shqipërisë. Por sot është restauruar me kujdes, rigjallëruar dhe riimagjinuar si një hapësirë ​​që bashkon historinë, kulturën dhe komunitetin.

Në përurimin e punimeve të restaurimit, SH.T. Silvio Gonzato, Ambasadori i BE-së në Shqipëri, tha: “Me restaurimin e kalasë, duam t’i bëjmë homazh trashëgimisë së pasur kulturore të Shqipërisë, por gjithashtu edhe të krijojmë mundësi për turizëm të qëndrueshëm. Përmes programit EU4Culture, jo vetëm që restaurojmë ndërtesa, por krijojmë edhe mundësi për artistët, artizanët dhe angazhimin e komunitetit. Duam të krijojmë hapësira për të diskutuar, për t’u lidhur dhe për t’u hapur. Sa e mrekullueshme është që një kështjellë, e ndërtuar dikur për mbrojtje dhe izolim, po shndërrohet në hapësirë ​​për angazhim, takim dhe zbulim kulturor. Na duhen më pak mure dhe më shumë hapësira të tilla për komunitetet tona.”

Falë Programit EU4Culture, Kalaja e Bashtovës — e përcaktuar Monument Kulturor i Kategorisë së Parë që nga viti 1948 dhe kandidate për Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s — tani qëndron me mure dhe kulla të përforcuara, qasje të sigurt për vizitorët dhe hapësira të reja për të mësuar dhe zbuluar.

Programi EU4Culture financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga UNOPS në partneritet të ngushtë me Ministrinë e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit të Shqipërisë. Përqendrohet në rinovimin dhe rivitalizimin e vendeve kryesore të trashëgimisë kulturore të dëmtuara nga tërmeti dhe përfaqëson një nga programet më të mëdha të trashëgimisë kulturore të financuara nga Bashkimi Evropian me buxhet total prej 40 milionë eurosh.

Programi përqendrohet në rinovimin e vendeve kryesore të trashëgimisë kulturore në përputhje me Kornizën e OKB-së për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë. Paralelisht, synon të rrisë potencialin turistik të Shqipërisë, duke kontribuar drejtpërdrejt në rimëkëmbjen socio-ekonomike lokale dhe rajonale.

Arti i rrugës pa kufij: Mbështetja e BE-së ndihmon lidhjet mes artistëve nga Sarajeva dhe Prishtina

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Q’art dhe Obojena Klapa kanë shumë gjëra të përbashkëta, por lidhja e tyre më e fortë është dashuria për artin e rrugës.

Q’art është një nga organizatat më të njohura të Kosovës në promovimin e artit rrugor dhe përmirësimin e peizazhit urban në mënyrë të qëndrueshme. Ata përdorin artin si mjet për të përmirësuar jetën dhe hapësirat publike, mjediset shkollore dhe fushat e lojërave – ose, siç e thonë ata, “për të përmirësuar çdo gjë që mund të përmirësohet nëpërmjet artit rrugor”.

Obojena Klapa (Kllapa e ngjyrosur), e themeluar në vitin 2016 në Sarajevë (Bosnjë dhe Hercegovinë), u krijua për të promovuar dhe avokuar për afirmimin e artit të rrugës brenda shoqërisë së BH-së. Misionin, sipas fjalëve të tyre, e kanë të “lyejnë të gjitha muret e vjetra, gri dhe të trishtueshme dhe të rinovojnë të gjitha fasadat e rrënuara në Sarajevë, duke i pasuruar ato me shprehjen e tyre artistike”.

Kohët e fundit, këto dy organizata – të lidhura nga pasioni i tyre i ndërsjellë për artin e rrugës – u bashkuan për të ndjekur një qëllim tjetër domethënës: forcimin e peizazheve kulturore të Ballkanit Perëndimor duke promovuar bashkëpunimin midis festivaleve rajonale dhe duke lehtësuar shkëmbimet kulturore.

“Për ne në Obojena Klapa, Balkan Art Fusion na u duk si një vazhdim i natyrshëm i asaj që kemi bërë prej vitesh – duke lidhur njerëzit nëpërmjet artit, duke punuar në hapësirën ​​publike dhe duke krijuar mundësi ​​për dialog dhe mësim. Ishte e rëndësishme për ne që artistët tanë të rinj të kishin mundësinë të dilnin nga mjedisi i tyre i përditshëm, të takonin bashkëmoshatarë nga qytete të tjera dhe të krijonin diçka të qëndrueshme së bashku. Dhe kjo vërtet ndodhi. Gjithçka rrodhi natyrshëm, pa shtypje, por me shumë përqëdrim dhe respekt të ndërsjellë. Projektet e tilla me të vërtetë na shtyjnë — sepse mund të shihni se ajo që bëni ka rëndësi, si për komunitetin ashtu edhe për secilin individ të përfshirë në të”, thonë përfaqësuesit e Obojena Klapa rreth ndikimit të projekteve si Balkan Art Fusion dhe se si ato përputhen me misionin më të gjerë të organizatës.

Bashkimi i Artit Ballkanik (Balkan Art Fusion): Lidhja e Kulturave përmes Shprehjes Urbane është nismë e përbashkët e udhëhequr nga këto dy organizata dhe e mbështetur nga Këshilli Britanik. Balkan Art Fusion është pjesë e projektit Kulturë dhe Kreativitet për Ballkanin Perëndimor (CC4WBs), financuar nga Bashkimi Evropian. CC4WBs synon të nxisë dialogun në Ballkanin Perëndimor duke përmirësuar sektorët kulturorë dhe krijues për ndikim më të madh socio-ekonomik. Balkan Art Fusion është strukturuar rreth katër aktiviteteve kryesore që së bashku promovojnë kreativitetin lokal dhe sipërmarrjen kulturore nëpërmjet punëtorive artistike, ekspozitave dhe rezidencave.

“Që nga fillimi, u ndjeva si pjesë e ekipit. Nuk kishte të bënte vetëm të kryhet puna. Atmosfera vërtet bën ndryshim. Punuam me përqendrim, por edhe ndamë të qeshura, shkëmbyem përvoja dhe mësuam nga njëri-tjetri. Kishte rrjedhë të vërtetë idesh, pa shtypje, vetëm me energji pozitive e cila na mbante të motivuar. Ajo që binte më shumë në sy ishin bisedat e sinqerta rreth artit, udhëtimeve tona personale dhe arsyes pse bëjmë atë që bëjmë. Ky lloj përvoje nuk mbetet vetëm në kujtesë – por e ndryshon mënyrën se si i qaseni punës suaj në të ardhmen”, thotë Rijad-i nga Sarajeva, një nga pjesëmarrësit në punëtoritë Creative Bridges.

Seria Creative Bridges është një nga aktivitetet kryesore të projektit, e zhvilluar për të lidhur artistë dhe organizata nga Prishtina, Sarajeva dhe jashtë vendit. Këto punëtori nxisin të nxënit nga bashkëmoshatarët, krijimin e artit të drejtpërdrejtë, ilustrimin digjital dhe dialogun kulturor.

Kur u pyet për përvojën e tij me artistë rruge nga Kosova dhe Bosnja e Hercegovina, Tizer—artisti britaniko-amerikan i grafiteve, i cili është i njohur për përzierjen e tij të grafiteve dhe artit rrugor të bazuar në personazhe, ka qenë aktiv në skenën londineze që nga fundi i viteve ’80 dhe është një nga udhëheqësit e punëtorisë Creative Bridges në Prishtinë—thotë: “Ishte një kënaqësi e madhe për mua të shihja atë talent të ri me artistët e rinj nga Prishtina dhe Sarajeva, si dhe idetë dhe aftësitë e tyre për të prodhuar ato ide në një shkallë kaq të gjerë dhe në një kohë kaq të kufizuar. Ishte fantastike të punosh me artistë kaq të talentuar dhe të krahasosh mendimet për të përfunduar këtë detyrë.”

Rezidenca artistike “Transformimi Artistik” (Artistic Transformation) në Prishtinë ofron platformë për artistë me përvojë si dhe për artistë të rinj që të bashkëpunojnë në krijimin e veprave të reja artistike, zhvillimin e aftësive dhe përkthimin e kulturës urbane në industrinë krijuese.

Ndërkohë, Balkan Urban Canvas është ekspozitë e përbashkët e artit rrugor që zhvillohet si në Prishtinë ashtu edhe në Sarajevë. Kjo ekspozitë feston evolucionin e artit rrugor ballkanik dhe paraqet vepra arti të kuruara, produkte të turizmit urban dhe botime të lidhura me to.

Altin Ibrahimi, artist vizual nga Kosova i cili ka qenë pjesë e shumë aktiviteteve të Q’art, thotë se punëtoria e shtypit të cilën e ndoqi i ofroi mundësi të shoqërohej me artistë nga vende të ndryshme, të ndan përvojat e tyre dhe gjithashtu të bashkëpunon në krijimin e ilustrimeve që do të përdoren për shtyp.

Shumë pjesëmarrës ndiejnë se përfshirja e tyre në aktivitetet e Balkan Art Fusion i ka ndihmuar ato të kuptojnë se me çfarë duan të merren për pjesën tjetër të jetës së tyre. Ndër të tjera, projekti u dha pjesëmarrësve nga Kosova dhe Bosnja dhe Hercegovina mundësinë për të përjetuar qytetet e Prishtines dhe Sarajevës nëpërmjet gjuhës së tyre të përbashkët – artit të rrugës – dhe në këtë mënyrë, të kuptonin ngjashmëritë kulturore dhe shoqërore midis këtyre dy vendeve.

E vërteta kundër miteve rreth BE-së: Ballkani Perëndimor ballë përballë me dezinformatat

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Bashkimi Evropian, si bashkësi politike e themeluar mbi standardet më të larta të të drejtave dhe vlerave të njeriut, shpesh gjendet në shënjestër të aktorëve të ndryshëm të cilët, nëpërmjet përhapjes së narrativëve negativ, synojnë të minojnë besimin e qytetarëve në institucionet e tija.

Rrjetet sociale dhe mediat e dyshimta nga Ballkani Perëndimor, pa impresum apo standarde profesionale gazetareske, përpiqen të manipulojnë opinionin publik duke shfrytëzuar emocionet dhe zhvillimet politike aktuale, me qëllim që të kthejnë opinionin publik kundër përmbushjes së standardeve evropiane dhe zbatimit të reformave të nevojshme.

Temat më të zakonshme që gjenden në faqet e tilla të internetit dhe mediave sociale kanë të bëjnë me të drejtat e popullatës LGBTQ dhe përpjekjet e supozuara të BE-së për të ndryshuar normat tradicionale që popullata e Ballkanit Perëndimor i vlerëson fuqimisht.

Veç kësaj, shpesh bëhen pretendime se anëtarësimi në BE do të dëmtonte standardet ekonomike dhe do të çonte në eksploatimin e burimeve natyrore dhe potencialeve të tjera ekonomike në rajon.

Një Facebook faqe nga Kroacia, me rreth 1,500 ndjekës, pretendon se Kroacia ishte ekonomikisht më mirë kur ishte pjesë e Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë sesa që është sot si anëtare e BE-së.

“Kuptojeni këtë si të doni, lirisht më quani jugosllav dhe më sulmoni, por duhet ditur se: Jugosllavia ishte shtet sovran, ndryshe nga Kroacia. Vendimet merreshin nga kroati Josip Broz, jo nga Brukseli apo ambasadat e huaja. Kishim bujqësi të zhvilluar, ndërtonim anije, industri, filma dhe seriale të klasit të lartë dhe skenë muzikore të pakrahasueshme. Kishim gjithashtu rritje demografike dhe njëfarë vlerash morale, pasi materializmi perëndimor, kultura e Koka-Kolla-s, shthurja, liberalizmi, feminizmi radikal etj., nuk kishin mbërritur ende. Kishim optimizëm në shoqëri, fytyra të qeshura në rrugë dhe besim në një të nesërme më të mirë”, thuhet në postimin.

Megjithatë, faktet tregojnë një histori tjetër, pasi Kroacia pranoi €25 miliardë euro nga BE-ja që nga pranimi i saj deri në fund të vitit 2024, që është rreth katër herë më shumë sesa ajo kontribuon në buxhetin e BE-së. Si rezultat i kësaj, Kroacia ka suficit total prej 16.36 miliardë eurosh si diferencë midis fondeve të paguara Kroacisë dhe kontributit të saj në buxhetin e BE-së, tha Sekretari i Shtetit i Ministrisë së Zhvillimit Rajonal dhe Fondeve të BE-së, Domagoj Mikuliq, në parlament të enjten. Fondet e tërhequra janë katër herë më të larta se kontributi i vendit në fondet e BE-së që kur Kroacia hyri në BE-në deri në fund të vitit 2023, tha deputeti i HSLS-së, Dario Hrebak, gjatë një debati parlamentar, duke shtuar se ky është gjithashtu një mesazh i mirë për euroskeptikët.

Këto para jo vetëm që ndihmuan Kroacinë të përmirësonte standardin e saj të jetesës, por edhe të zbatonte reforma të cilat e përmirësuan cilësinë e jetës. Sipas të dhënave të BE-së, është e qartë se sa shumë kanë përfituar vendet nga anëtarësimi në BE.

Një shembull  tjetër nga faqja e lartpërmendur e propagandës në Facebook përpiqet të krijojë narrativ se ndryshimet e supozuara në dinamikën tradicionale familjare brenda shteteve anëtare të BE-së po çojnë në “feminizimin” e burrave evropianë. Autori u referohet raporteve të mediave që pretendojnë se Presidenti francez Emmanuel Macron dyshohet se është goditur me shuplakë nga gruaja e tij.

“Udhëheqësi qesharak i BE-së u qëllua me shuplakë mbrëmë nga gruaja e tij. A mund ta imagjinoni Putinin ose Xi-në të qëllohen me shuplakë nga gratë e tyre? Nuk mundeni. Dhe kjo është një prej arsyeve pse BE-ja dekadente (ndryshe nga Lindja) ekonomikisht dhe politikisht po fundoset thellë e më thellë. Kjo është pjesë e përgjigjes pse BE-ja është bërë një aktor i parëndësishëm në çështjet globale”, thuhet në postimin në Facebook.

Megjithatë, të gjitha pretendimet e tilla demistifikohen nga rregullat e qarta të shkruara në Traktatin Themelues të BE-së.

Neni 3 i Traktatit për Bashkimin Evropian qartë thotë se “BE-ja do të luftojë përjashtimin social dhe diskriminimin, do të promovojë drejtësinë dhe mbrojtjen sociale, barazinë midis grave dhe burrave, solidaritetin midis brezave dhe të drejtat e fëmijës”.

Narrativet e dezinformimit janë të pranishme edhe në vendet e Ballkanit Perëndimor që janë në proces të anëtarësimit në BE, siç është Mali i Zi.

Portali pro-rus IN4S, i cili, sipas disa sondazheve, është i gjashti më i lexuar në vend, shpesh përhap përmbajtje të ngjashme ose identike kontraverse.

Në një nga artikujt, IN4S pretendon se “Qyteti i Rijekës ka prezantuar Edukimin Shëndetësor si projekt pilot në gjashtë shkolla fillore”, gjoja jo si program klasik shëndetësor, por si kurs edukimi seksual i bazuar në një model të majtë-liberal. Sipas IN4S, materiali përmban shembuj të shumtë të propagandës feministe dhe LGBT.

Një tjetër artikull nga e njëjta media shpreh qëndrim skeptik ndaj anëtarësimit në BE duke thënë “Nuk është çështja se a do të anëtarësohemi në BE ose jo, por çfarë do të mbetet prej nesh nëse e bëjmë këtë”.

Pohon se “Nën maskën e luftës për të drejtat e njeriut, BE-ja gjithnjë e më shumë ushtron presion mbi sistemet arsimore, mediat dhe kornizat ligjore të shteteve anëtare që të pranojnë teoritë radikale gjinore, ndërkohë që kërcënon penalisht ata që sfidojnë këto pikëpamje”.

Hungaria përmendet si shembull, për të cilën pretendohet se është përballur me kritika të ashpra pas miratimit të një ligji që ndalon promovimin e përmbajtjes LGBT tek fëmijët — diçka që Brukseli thuhet se e ka shpall si “shkelje të vlerave evropiane”.

Por, a është kjo e vërteta?

Pjesë e madhe e këtyre pretendimeve nuk bazohen në fakte, sepse aktet themeluese të BE-së e bëjnë të qartë se Bashkimi ofron mbështetje për Shtetet Anëtare, por nuk ka autoritet mbi politikën arsimore. Shtetet anëtare kanë sovranitet të plotë në strukturimin, organizimin dhe përcaktimin e përmbajtjes së sistemeve të tyre arsimore, përfshirë kurrikulat, financimin, kualifikimet e mësuesve dhe gjuhën e mësimdhënies.

Në fakt, BE-ja nuk synon të eliminojë vlerat tradicionale. Përkundrazi, në preambulën e Traktatit për Bashkimin Evropian, ajo shpreh qartë qëllimin e saj që: “Të thellojë solidaritetin midis popujve të saj, duke respektuar historinë, kulturën dhe traditat e tyre” dhe të “riafirmojë lidhjen e saj me parimet e lirisë, demokracisë, respektit për të drejtat e njeriut dhe liritë themelore, si dhe sundimin e ligjit”.

Sipas nenit 6, paragrafit 3 të këtij Traktati thuhet se “të drejtat themelore, siç garantohen nga Konventa Evropiane për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore, dhe siç rezultojnë nga traditat kushtetuese të përbashkëta të Shteteve Anëtare, përbëjnë parime të përgjithshme të së drejtës së BE-së”.

Veç kësaj, sipas parimit të subsidiaritetit, të gjitha vendimet që duhet të merren duhet të jenë “sa më afër qytetarëve”.

Gjithashtu, Neni 2 i të njëjtit dokument thotë qartë se “BE-ja është themeluar mbi vlerat e respektit për dinjitetin njerëzor, lirinë, demokracinë, barazinë, sundimin e ligjit dhe respektin për të drejtat e njeriut, duke përfshirë të drejtat e personave që u përkasin pakicave”.

Këto vlera, siç theksohet, “janë të përbashkëta për të gjitha Shtetet Anëtare, në shoqëritë e të cilave mbizotëron pluralizmi, mosdiskriminimi, toleranca, drejtësia, solidariteti dhe barazia midis grave dhe burrave”.

Nga të gjitha sa më sipër, është e qartë se vendet e Ballkanit Perëndimor, sapo të bëhen anëtare të BE-së, do të gëzojnë të njëjtat privilegje dhe të drejta si të gjitha shtetet tjera anëtare. Për më tepër, siç dëshmohet nga shembujt e mëparshëm, gjithashtu do të arrijnë përparim ekonomik dhe standard më të mirë jetese për qytetarët e tyre.

 

AUTHORS:

Dejan Šainović, Journalist

Elena Prnjić, Fact checker

Jovana Đurišić, Fact checker

Marina Trajkovska, Influencer

Bojan Ristovski, Young European Ambassador

Qendrat e reja evropiane të inovacionit digjital do të nxisin transformimin digjital në të gjithë Ballkanin Perëndimor

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Që nga janari i vitit 2025, Rrjeti i Qendrave Evropiane të Inovacionit Digjital (EDIH) është zgjeruar për të përfshirë qendra të reja në të gjithë Ballkanin Perëndimor.

Zgjerimi i rrjetit është pjesë e Planit më të gjerë të Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor, që synon të ndihmojë rajonin të integrohet në Tregun e Përbashkët Digjital të BE-së. Duke iu bashkuar Rrjetit EDIH, përfituesit në rajonin e Zgjerimit fitojnë qasje të hershme në mjetet digjitale, platformat e ndarjes së njohurive dhe mundësitë e financimit edhe para anëtarësimit formal në BE. Përfitimet do të jenë të prekshme, veçanërisht për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, startup-et dhe institucionet publike që përpiqen të arrijnë transformim digjital dhe të gjelbër.

“I ndihmojmë si institucionet publike ashtu edhe bizneset të përdorin mjete digjitale për të zgjidhur probleme të vërteta, si përmirësimi i shërbimeve për arritjen e tregjeve të reja. Po ua lehtësojmë atyre lidhjen dhe punën përtej kufijve, ashtu siç është paraparë të bëjë tregu i vetëm digjital”, thotë Prof. Dr. Slavica Tomović, Profesoreshë Asistente në Fakultetin e Inxhinierisë Elektrike në Universitetin e Malit të Zi. Ky zhvillim shënon një hap të rëndësishëm për përpjekjet e transformimit digjital të Bashkimit Evropian në rajonin e Zgjerimit dhe hap mundësi të reja emocionuese për bizneset lokale, institucionet publike dhe startup-et që të bëhen pjesë e ekosistemit digjital në lulëzim të Evropës.

Qendrat Evropiane për Inovacion Digjital (EDIH) veprojnë si qendra të vetme që ndihmojnë kompanitë dhe organizatat e sektorit publik të përgjigjen ndaj sfidave digjitale dhe të rrisin konkurrueshmërinë e tyre. Ato ofrojnë një gamë shërbimesh përfshirë qasje në ekspertizë teknike, trajnim dhe zhvillim të aftësive, këshilla mbi financim dhe mundësi për të “testuar para se të investoni” në teknologjitë digjitale. Për më tepër, mbështesin tranzicionin e gjelbër duke i ndihmuar organizatat të zbatojnë praktika digjitale të qëndrueshme dhe rrethore.

Të mbështetur nga Programi i Evropës Digjitale (DEP), EDIH-të bashkëfinancohen—50% nga DEP kurse pjesa tjetër mbulohet nga burime kombëtare, rajonale ose private. Misioni i tyre është të sigurojnë që asnjë rajon të mos mbetet prapa në epokën digjitale.

Në Maqedoninë e Veriut, INOFEIT EDIH është Qendra e parë zyrtare Evropiane për Inovacion Digjital në vend. E ndërtuar mbi themelet e forta të INNOFEITDIH, bashkon akademinë, industrinë, shoqatat afariste dhe palët e interesuara publike. Gjatë katër viteve të ardhshme, INOFEIT EDIH do të ofrojë shërbime digjitale falas me vlerë 2 milionë euro për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme dhe organizatat e sektorit publik me shërbimet e saj kryesore.

“Në peizazhin digjital të sotëm që evoluon me shpejtësi të madhe, të qëndruarit në hap me teknologjitë më të fundit është thelbësore për bizneset dhe organizatat publike. Integrimi i Maqedonisë së Veriut në Rrjetin e Qendrave të Inovacionit Digjital të BE-së përmes INNOFEIT EDIH ofron një mundësi unike për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme dhe OSP-të për të rritur konkurrueshmërinë e tyre dhe për të nxitur progresin shoqëror”, thotë Dimitar Taskovski nga INNOFEIT i Maqedonisë së Veriut.

Në Kosovë, konsorciumi që menaxhon projektin DIG-4K përbëhet nga disa akterë të cilët përfaqësojnë shoqërinë civile, sektorin afarist dhe atë akademik, Parkun e Inovacionit dhe Trajnimit (ITP) si Partner Kryesor dhe Edutask; Qendrën e Inovacionit Makerspace në Prizren, Universitetin UBT, Universitetin Ukshin Hoti, QUANTIX, ALT SHPK, CACTTUS Education si partnerë zbatues dhe Ministrinë e Ekonomisë së Kosovës dhe Rrjetin e Kërkimit dhe Arsimit të Kosovës (KREN) si partnerë shoqërues.

“Integrimi i Kosovës në Rrjetin e Qendrave të Inovacionit Digjital të BE-së (EDIH) ofron mundësi transformuese për bizneset, institucionet arsimore dhe palët e interesuara të sektorit publik. Nëpërmjet projektit DIG-4K, përfituesit do të fitojnë qasje në ekspertizë, burime dhe fonde për të përshpejtuar transformimin digjital”, thotë Arsim Nimanaj nga GIZ Kosova, duke dhënë më tej informacione konkrete se si përfituesit do të përfitojnë nga ky anëtarësim, “Shërbimet këshillimore do të ndihmojnë bizneset dhe institucionet të zbatojnë strategji digjitale, të optimizojnë proceset dhe të rrisin konkurrueshmërinë. Akademia e Aftësive Digjitale do të kapërcejë boshllëqet e aftësive përmes trajnimeve, certifikimeve dhe punëtorive praktike, duke siguruar një fuqi punëtore të gatshme për të ardhmen. Laboratori i Qasjes dhe Testimit Teknologjik do të ofrojë hapësirë ​​për inovacion, duke u mundësuar bizneseve të prototipojnë dhe testojnë IA-në, sigurinë kibernetike dhe teknologjitë e gjelbra. Financimi dhe mbështetja e investimeve do t’i udhëzojnë palët e interesuara në sigurimin e burimeve financiare, duke rritur aftësinë e tyre për të zhvilluar dhe mbështetur projekte. Rrjetëzimi dhe bashkëpunimi ndërkombëtar do të hapin qasje në tregjet dhe partneritetet globale, duke forcuar ekosistemin digjital të Kosovës. Përveç kësaj, përpjekjet për të shkallëzuar dhe mbështetur zgjidhje të suksesshme digjitale do të sigurojnë ndikim afatgjatë nëpërmjet dukshmërisë, shtrirjes së tregut dhe vlerësimit të vazhdueshëm”, përfundon Nimanaj.

Transformimi digjital duke filluar nga bujqësia e mundësuar nga inteligjenca artificiale deri te shërbimet publike inteligjente, i nxitur nga qendrat që tani janë pjesë e Rrjetit EDIH, do të mbështesë rritjen gjithëpërfshirëse, qëndrueshmërinë dhe do ta përgatisë rajonin për të ardhmen e punës dhe biznesit.

Për organizatat lokale në Ballkanin Perëndimor, bashkimi me EDIH rrjetin do të thotë të jesh pjesë e një lëvizjeje mbarë-evropiane drejt inovacionit, efikasitetit dhe qëndrueshmërisë.

Më shumë informacion mbi Planin e Rritjes së Bashkimit Evropian për Ballkanin Perëndimor mund të gjeni këtu.

Plani i Rritjes i BE-së për Ballkanin Perëndimor – Zhvillim ekonomik dhe mundësi për të gjithë

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor është një ofertë nga Bashkimi Evropian për kandidatët për anëtarësim (Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia) për të përshpejtuar procesin e tyre të hyrjes në BE. Plani i Rritjes parashikon integrim më të shpejtë në Tregun e Përbashkët të BE-së, ndërsa kërkon bashkëpunim më të fortë ekonomik rajonal, i cili pritet të çojë në një konvergjencë të përshpejtuar socio-ekonomike me BE-në. Për të mbështetur këto reforma, është përgatitur një fond prej 6 miliardë eurosh – i përbërë nga 2 miliardë euro në grante dhe 4 miliardë euro në kredi koncesionare – i kushtëzuar nga zbatimi i reformave specifike dhe përafrimi i legjislacionit vendas me acquis-in e BE-së.

Vlerësohet se zbatimi i Planit të Rritjes mund t’i japë një vrull të konsiderueshëm reformave, duke çuar potencialisht në dyfishimin e ekonomive të rajonit gjatë dekadës së ardhshme.

“Plani i Rritjes nuk ndikon në proceset në zhvillim për hyrje në BE, ose në kushtet specifike të përcaktuara brenda këtyre kornizave, veçanërisht në lidhje me parimet themelore. Tregu i Përbashkët Rajonal është një iniciativë e rënë dakord nga udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor në Samitin e Procesit të Berlinit në Sofje në vitin 2020. Ky treg, së bashku me planin e tij të veprimit shoqërues, synon të mundësojë lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe njerëzve brenda rajonit”, thuhet në Planin e Rritjes, duke theksuar se “shpejtësia është çelësi” dhe se plani synon të ndihmojë rajonin të përqendrohet në të ardhmen e tyre të përbashkët si anëtarë të BE-së dhe të kapërcejë sfidat dypalëshe që pengojnë progresin.

Adi Ćerimagić, analist nga Iniciativa Evropiane për Stabilitet, shpjegon se BE-ja përpiqet t’u ofrojë kandidatëve për anëtarësim disa nga përfitimet e anëtarësimit paraprakisht.

“Një komponent është financimi shtesë për të ngushtuar hendekun midis asaj që pranojnë anëtarët e BE-së dhe vendet kandidate. Megjithatë, kjo vjen me kërkesën për një plan të detajuar reformash që mbulon jo vetëm sundimin e ligjit dhe reformën ekonomike, por edhe fusha të tjera si administrata publike dhe reforma e prokurimit publik, varësisht nga nevojat e secilit vend. Një aspekt tjetër janë përfitimet e para-anëtarësimit, me pritjen që vendet kandidate do të miratojnë legjislacion dhe institucione që u mundësojnë atyre të funksionojnë sikur të ishin anëtarë. Një shembull i mirë është SEPA, e cila u lejon bankave në vendet kandidate të kryejnë transaksione në euro sikur të ishin në BE, pa tarifa shtesë, por kjo kërkon përshtatjen e legjislacionit kombëtar dhe rregulloreve bankare”, thotë Ćerimagić, duke vënë në dukje se thelbi i Planit të Rritjes është t’u ofrojë kandidatëve më shumë para dhe më shumë mundësi për ekonomitë dhe qytetarët e tyre, bazuar në ritmin me të cilin ata zbatojnë reformat.

Profesoresha Lejla Ramić-Mesihović, nga Departamenti për Marrëdhënie Ndërkombëtare në Universitetin Ndërkombëtar Burch (IBU), thotë se kjo paraqet një mundësi të madhe.

“Plani i Rritjes është një mundësi e shkëlqyer për të forcuar Tregun e Përbashkët Rajonal të Ballkanit Perëndimor dhe për ta lidhur atë me Tregun e Përbashkët të BE-së, drejt të cilit jemi të gjithë të orientuar. Në thelb, është një fond parash në të cilin të gjithë kemi qasje.”

Plani i Rritjes përqendrohet në shtatë fusha kryesore: lëvizja e lirë e mallrave, shërbimeve dhe punëtorëve; qasja në pagesa në euro; transporti rrugor i lehtësuar; dekarbonizimi dhe integrimi i tregut energjetik; treg i përbashkët digjital; dhe integrimi në zinxhirët e furnizimit industrial. Disa nga mundësitë e krijuara përfshijnë perspektiva të reja punësimi, qasje falas në internet publik, transferta parash më të lira dhe më të shpejta (nëpërmjet SEPA-s), kohë të reduktuara pritjeje në kufi për transportin rrugor (korsi të gjelbra) dhe qendra digjitale për kompanitë e reja. Parakushtet për këto përfitime përfshijnë harmonizimin e legjislacionit për kontrollin kufitar, nënshkrimin e Konventës për një Procedurë të Përbashkët Tranziti, reformimin e financave publike në përputhje me standardet evropiane dhe njohjen reciproke të aftësive dhe kualifikimeve midis BE-së dhe Ballkanit Perëndimor – përfshirë kualifikimet profesionale, dhe duke u bazuar në marrëveshjet ekzistuese të lëvizshmërisë.

Plani i Rritjes mbulon periudhën nga viti 2024 deri në vitin 2027, dhe fondet e ndara do të shpërndahen bazuar në një formulë që përfshin PBB-në, popullsinë dhe disa kritere tjera. Sipas vlerësimeve paraprake, Shqipëria mund të marrë 922 milionë euro, Mali i Zi 383 milionë euro, Kosova 880 milionë euro, Maqedonia e Veriut 750 milionë euro, Serbia 1.58 miliardë euro, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina, pasi të përfundojë agjendën e saj të reformave, mund të pranon 1.85 miliardë euro. Të paktën 50% e shumës totale do të drejtohet drejt investimeve përmes Kornizës së Investimeve në Ballkanin Perëndimor (WBIF). Fondet e mbetura do të shkojnë direkt te qeveritë e Ballkanit Perëndimor, dhe qasja në fonde do të varet nga progresi i bërë në zbatimin e agjendave të reformave që secili vend i ka zhvilluar.

Shpërndarjet do të bëhen dy herë në vit, bazuar në aplikimet e paraqitura nga qeveritë e Ballkanit Perëndimor, por vetëm pasi Komisioni Evropian të konfirmojë se janë përmbushur të gjitha kushtet – siç janë stabiliteti makroekonomik, menaxhimi i shëndoshë i financave publike, transparenca dhe mbikëqyrja e buxhetit.

Plani i Rritjes u miratua më 8 nëntor 2023 dhe deri në prill të 2025 Komisioni Evropian ka miratuar Agjendat e Reformave të Shqipërisë, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë. Bosnja dhe Hercegovina ende nuk e ka marrë “dritën jeshile”.

Qeveritë e Ballkanit Perëndimor janë paralajmëruar se nëse nuk i përmbushin kushtet e pagesës, Komisioni do t’i pezullojë ose do t’i mbajë shumat përkatëse. Për më tepër, vendet që nuk i zbatojnë reformat brenda një ose dy vitesh do të detyrohen të kthejnë fondet, të cilat më pas do t’u rishpërndahen të tjerëve.

Interreg dhe Green-Tex: Tekstile të ricikluara – Më pak ndotje

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Nga 1 janar 2025, të gjitha vendet e BE-së duhet veçmas të mbledhin mbetjet e tekstilit. Megjithatë, shumë shteteve anëtare, si dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor, u mungon një sistem efikas për këtë qëllim. Për të adresuar këtë sfidë dhe për të zhvilluar zgjidhje të zbatueshme në të gjithë rajonin, 11 organizata nga 9 vende janë bashkuar në kuadër të projektit Green-Tex.

Organizatat partnere përfshijnë Agjencinë e Zhvillimit SERDA (Bosnjë dhe Hercegovinë); Komunën e Postojnës (Slloveni); Institutin për Rritje të Qëndrueshme Active Nativa (Slloveni); Shoqata Qytetare Eko Charity Sllovakia Për Sllovakinë (Sllovaki); Eurotex Ltd (Bullgari); Komunën e Majurit (Kroaci); Fakultetin e Teknologjisë së Tekstilit, Universitetin e Zagrebit (Kroaci); Universitetin “Donja Gorica” (Mali i Zi); Agjencinë për Zhvillim Rajonal Zlatibor (Serbi); Shoqatën për Zhvillim Ndërkomunitar “Zona Metropolitane e Bukureshtit” (Rumani); dhe Shoqatën Inovative “Hungarezi i Parë i Përgjegjshëm” (Hungari).

Prodhimi i tekstilit është një nga industritë më ndotëse, duke gjeneruar 20% të ujërave të zeza industriale, me emetim të sasive të mëdha të gazeve serrë. Për shembull, për të prodhuar një këmishë të vetme prej pambuku nevojiten 2700 litra ujë, ekuivalente me atë që pi një person gjatë 2,5 viteve. Në të njëjtën kohë, 86% e veshjeve përfundojnë në deponi ose digjen pas përdorimit, dhe vetëm 1% riciklohet.

Green-Tex synon të krijojë dhe testojë zgjidhje të reja në zinxhirin e prodhimit, nga dizajnimi i produkteve të reja deri te mbledhja e mbetjeve të tekstilit. Mjetet digjitale, si hartë interaktive me pika të caktuara grumbullimi, do të jenë pjesë përbërëse e Green-Tex platformës së mësimit dhe inovacionit. Për shembull, Komuna e Postojnës, në bashkëpunim me shoqatën Prostor, rrit ndërgjegjësimin për pasojat e konsumit të tepërt të tekstilit duke ofruar alternativa të qëndrueshme ndaj zakoneve tradicionale të blerjeve nëpërmjet punëtorive tërheqëse dhe ngjarjeve ku shkëmbehen veshjet.

Sllovenia, Sllovakia, Kroacia dhe pjesë të Hungarisë dhe Bullgarisë kanë zbatuar praktika të suksesshme që mund të përshtaten në vendet që ende janë duke zhvilluar sistemet e tyre të riciklimit të tekstilit, përfshirë Rumaninë dhe vendet kandidate për në BE, Bosnjë dhe Hercegovinën, Malin e Zi dhe Serbinë.

E themeluar në vitin 2003, Agjencia e Zhvillimit Rajonal të Sarajevës (SERDA) mbështet zhvillimin ekonomik në makro-rajonin e Sarajevës dhe në Bosnje-Hercegovinë. Zbaton projekte për inovacion, sipërmarrje, ekologji dhe zhvillim të qëndrueshëm, duke bashkëpunuar shpesh me partnerë vendas dhe ndërkombëtarë, përfshirë BE-në, për të forcuar konkurrencën ekonomike, për të tërhequr investime dhe për të mbështetur ndërmarrjet e vogla dhe të mesme.

“Duke punuar me partnerët tanë nga Sllovenia, kuptuam se ballafaqohemi me çështjen e njëjtë me mbetjet e tekstilit dhe mund të kontribuojmë në reduktimin e tyre duke lehtësuar shkëmbimin e njohurive dhe përvojave midis vendeve anëtare të BE-së dhe vendeve kandidate”, shpjegon Amela Ikiq Suljagiq, menaxhere e projektit në SERDA.

“Në Bosnje dhe Hercegovinë, SERDA mbledh mbetjet e tekstilit. Kemi blerë dhjetë kontejnerë inteligjentë të pajisur me sensorë dhe do të analizojmë konsumin lokal dhe modelet e mbetjeve, do të optimizojmë rrugët e grumbullimit dhe do të punojmë në gjetjen e zgjidhjeve më të mira për mbetjet e grumbulluara—qoftë nëpërmjet riciklimit, ripërdorimit ose riadaptimit,” thotë Ikiq Suljagiq. Ajo shton se partnerët e SERDA-s në këtë përpjekje përfshijnë kompaninë lokale të shërbimeve komunale dhe ministrinë përkatëse në qeverinë e Kantonit të Sarajevës.

Në Bullgari, në një fabrikë për riciklim mekanik, mostrat e mbetjeve të mbledhura nga Bukureshti do të përdoren për të zhvilluar prototipe të produkteve të reja të bëra nga fije të vjetruara. Në Kroaci, Serbi dhe Slloveni, projekti do të testojë zbatimin më të gjerë të fijeve natyrore me burim vendas në prodhimin e tekstilit dhe do të zhvillojë prototip të një produkti të ri jo të thurrur, duke kombinuar leshin e ricikluar me mbetjet e tekstilit të ricikluar që janë të papërshtatshme për ripërdorim. Nisma kërkon gjithashtu zgjidhje për përdorime të shumta të leshit, shumica e të cilave aktualisht përfundojnë në deponi ilegale. Në Mal të Zi dhe Slloveni, projekti do të hulumtojë zgjidhje inovative për dizajn të qëndrueshëm dhe të gjelbër të modës duke krijuar koleksione mode që janë miqësore për mjedisin.

Green-Tex do të prezantojë teknologji inovative të prodhimit si ngjyrosje pa ujë, rritje të përdorimit të materialeve të ricikluara, mbështetje për markat dhe prodhuesit e qëndrueshëm që përdorin metoda miqësore për mjedisin dhe zgjerim të riciklimit të tekstilit duke vendosur pika grumbullimi lehtësisht të qasshme në vende të dukshme, si qendra tregtare dhe shkolla. Stimujt për qytetarët, si zbritjet në dyqane ose programet e shkëmbimit të veshjeve, promovojnë modën vintage, shkëmbimet e veshjeve, dyqanet  të dorës së dytë dhe programe të riciklimit në dyqane.

Green-Tex ka buxhet prej 1.79 milionë €, 80% e të cilit sigurohet nga Programi Interreg. Aktualisht, Sllovakia, Sllovenia, Kroacia, Hungaria dhe Bullgaria i kanë krijuar praktikat më të mira që mund të transferohen në vendet kandidate.

Interreg është instrument kyç i Bashkimit Evropian (BE) për forcimin e bashkëpunimit midis Ballkanit Perëndimor dhe vendeve anëtare të BE-së. Për periudhën 2021–2027, programi fokusohet në adresimin e sfidave siç është ndryshimet klimatike, transformimi digjital dhe përfshirja sociale. Me buxhet prej 10 miliardë eurosh, një pjesë e fondeve ndahet për rajonet më të largëta të BE-së dhe vendet fqinje, si dhe zona specifike gjeografike me rëndësi strategjike për Evropën, si Gjiri i Guinesë, Oqeani Indian dhe Kanali i Mozambikut. Programi synon të përmirësojë politikën e kohezionit të BE-së, duke adresuar sfida specifike në të gjithë Evropën dhe më gjerë. Prioritetet deri në vitin 2027 përfshijnë rritjen e zgjuar, tranzicionin e gjelbër, përfshirjen sociale, zhvillimin territorial dhe infrastrukturën efikase dhe të qëndrueshme.

Së bashku më të fortë: Maqedonia e Veriut rrit sigurinë kundër armëve të paligjshme

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Në fund të janarit të viti 2025, Ministria e Punëve të Brendshme e Maqedonisë së Veriut mori pajisje për të përmirësuar hetimet e vendit të krimit që përfshinë armë zjarri.

“Kjo pajisje do të shërbejë për të luftuar në mënyrë më efikase tregtinë e paligjshme dhe posedimin e armëve të zjarrit, për të siguruar kontroll të sigurt mbi ligjshmërinë e posedimit të armëve të vogla dhe për të rritur sigurinë e qytetarëve në mbarë Evropën”, thuhet në deklaratën e Delegacionit të BE-së në Maqedoninë e Veriut.

Që nga konfliktet e armatosura të vitit 2001, shumë banorë në vend posedojmë armë të lehta paligjshëm. Raportet e policisë tregojnë shpesh se armë të tilla gjenden gjatë inspektimeve rutinë, shpesh krahas lëndëve narkotike, në përleshje, operacione kontrabande ose incidente të dhunës në familje. OSBE-ja, UNDP-ja dhe organizata tjera ndërkombëtare që drejtojnë projekte rajonale për të rritur ndërgjegjësimin mbi rreziqet e armëve të paligjshme dhe për të forcuar kontrollin mbi posedimin e tyre, paralajmërojnë se armë të tilla paraqesin “kërcënim për sigurinë e qytetarëve, sigurinë publike dhe luajnë rol të rëndësishëm në dhunën në familje, vrasjet dhe dhunën me bazë gjinore, duke kontribuar gjithashtu në krimin dhe paqëndrueshmërinë në mbarë botën”.

Maqedonia e Veriut shfaqet në raportet dhe analizat ndërkombëtare si “vend në rrugën e tregtisë së paligjshme të armëve”.

“Ka shumë armatim në Maqedoninë e Veriut. Nuk e di nëse është e ligjshme apo jo, por përdoret dhe kërcënon sigurinë publike. Njerëzit shpesh qëllojnë me armë në dasma, për shembull, kemi pasur të plagosur dhe viktima nga plumbat endacakë. Këtu nuk bëhet fjalë vetëm për të shtëna të vetme, por breshëri armësh që shqetësojnë qytete të tëra. Ministria e Punëve të Brendshme rregullisht organizon fushata dhe apele për qytetarët, por pa rezultat. Nuk mendoj se publiku është plotësisht i vetëdijshëm se sa armë të paligjshme ka në vend, por e dinë se ka shumë dhe se janë të rrezikshme!”, thotë Suzana Nikoliq, gazetare për Kumanovo News.

Rëndësia e kontrollit të armëve të paligjshme u bë edhe më e dukshme pas të shtënave masive në Mal të Zi në janar 2025, ku u vranë trembëdhjetë persona, përfshirë dy fëmijë.

Sipas vlerësimeve të Small Arms Survey nga 2018, ka mbi gjashtë milionë armë zjarri në Shqipëri, Bosnje dhe Hercegovinë, Mal të Zi, Maqedoninë e Veriut, Serbi dhe Kosovë – afërsisht 30 armë për 100 banorë. Gati 90% e tyre janë në duart e civilëve, duke tejkaluar mesataren globale prej rreth 75%. Besohet se midis 500,000 dhe 1.6 milion familje në rajon posedojnë armë zjarri.

Studim nga Qendra e Kontrollit të Armëve të Vogla dhe të Lehta të Evropës Juglindore (SEESAC) tregon se gati 30% e viktimave të armëve të paligjshme të zjarrit janë gra.

Rrjeti Ballkanik i Sigurisë raporton se “rruga kryesore tokësore për kontrabandën e armëve në rajon kalon përmes Serbisë, Kroacisë, Sllovenisë, Austrisë, Hungarisë dhe Sllovakisë. Rruga detare për në Itali e ka origjinën nga Kroacia, Mali i Zi dhe Shqipëria, ndërsa ekziston edhe një rrugë hibride midis Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Greqisë. Rajoni shërben edhe si pikë tranziti për armët nga Turqia, me Bullgarinë si pikën kryesore hyrëse”.

Duke cituar hulumtim nga ekspertë të Nismës Globale kundër Krimit të Organizuar Transnacional, të cilët paralajmërojnë se “pas përfundimit të luftës në Ukrainë, grupet kriminale ballkanike mund të shfrytëzojnë rrjetet dhe infrastrukturën e krijuar të kontrabandës për të shpërndarë armatim të freskët nga Lindja”.

Ministri i Punëve të Brendshme të Maqedonisë së Veriut, Pançe Toshkovski, pas marrjes së pajisjeve të dhuruara nga BE-ja, deklaroi se lufta kundër armëve të paligjshme është prioritet kryesor i Ministrisë së Punëve të Brendshme.

“Zbatimi i këtij projekti është ka rëndësi të madhe për Ministrinë e Punëve të Brendshme, pasi rikonfirmon angazhimin tonë për arritjen e objektivave të Udhërrëfyesit për Kontrollin e Armëve të Vogla dhe të Lehta. Në veçanti, mbështet miratimin e një kornize ligjore për kontrollin e armëve që do të jetë plotësisht në përputhje me kornizën legjislative të BE-së dhe kornizën e standardizuar rregullatore për kontrollin e eksplozivëve në rajon, si në Ballkanin Perëndimor ashtu edhe më gjerë”, tha Toshkovski pas marrjes së donacionit.

Donacioni prej 200,000 dollarësh është pjesë e projektit “Përmirësimi i kapaciteteve mjeko-ligjore dhe hetimore në vendin e krimit për forcimin e kontrollit të drejtësisë penale mbi armët e vogla dhe të lehta” i zbatuar nga UNDP-j në kuadër të Udhërrëfyesit për Kontrollin e Armëve të Vogla dhe të Lehta në Ballkanin Perëndimor, nënshkrues i të cilit është edhe Maqedonia e Veriut. Projekti financohet nga Fondi Shumëpalësh i Mirëbesimit të Kombeve të Bashkuara për Armët e Vogla dhe Armët e Lehta në Ballkanin Perëndimor, i mbështetur nga Gjermania, Suedia, Holanda, Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Norvegjia, me mbështetjen e Bashkimit Evropian. Projekti synon të modernizojë njësitë e hetimit të vendit të krimit (CSI) në Maqedoninë e Veriut për të përmirësuar përpunimin e vendit të krimit dhe mbledhjen e provave. Kjo do të përmirësojë hetimet, do të forcojë shkëmbimin ndërkombëtar të provave dhe do të rrisë efikasitetin e sistemit të drejtësisë penale. Projekti do të përmirësojë objektet dhe operacionet balistike brenda Departamentit të Mjekësisë Ligjore të Ministrisë së Brendshme, si dhe do të përmirësojë aftësitë analitike, teknike dhe hetimore të njësive të CSI. Përveç kësaj, do të inkorporojë një perspektivë gjinore të fokusuar në parandalimin e dhunës me bazë gjinore duke sensibilizuar stafin e CSI-së dhe duke përmirësuar gjurmimin e rasteve të dhunës në familje që përfshijnë armë zjarri nëpërmjet një moduli të përkushtuar në Sistemin e Menaxhimit të Informacionit të Policisë së Maqedonisë së Veriut.

Donacioni përfshin komplete hetimi universale dhe të specializuara, kamera, kompjuterë dhe pajisje për analizën e skenës së krimit. Mjekësia ligjore dhe hetimet e vendit të krimit luajnë rol vendimtar në sistemin e drejtësisë penale kur trajtohen rastet e lidhura me armët e zjarrit. Nëpërmjet analizave balistike, ekzaminimeve të gjurmëve dhe gjurmëve të gishtave, ekipet mjeko-ligjore dhe hetimore ofrojnë prova kyçe që ndihmojnë në zgjidhjen e krimeve dhe parandalimin e dhunës në të ardhmen.

BE-ja mbështet bashkëpunimin rajonal për zhvillim të qëndrueshëm

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Thirrja e pestë e përbashkët e BE-së dhe Fondit të Ballkanit Perëndimor për projekte për forcimin e bashkëpunimit dhe kohezionit rajonal në rajonin e Ballkanit Perëndimor, me tre aspektet më të rëndësishme të ndërhyrjes, pra bashkëpunimin kulturor, arsimin dhe shkencën dhe zhvillimin e qëndrueshëm, tregon rëndësinë e bashkëpunimit midis vendeve të Ballkanit Perëndimor në gjetjen e zgjidhjeve që do të ndihmojnë organizatat dhe individët të përmirësojnë jetën në rajon. 

 

Iniciativa të ndryshme morën mbështetje përmes kësaj thirrjeje, nga iniciativat për adresimin e problemeve urgjente mjedisore deri te iniciativat për të vendosur bashkëpunim dhe shkëmbim rajonal për promovimin dhe ruajtjen e produkteve artizanale tradicionale, duke përfshirë ndërhyrjet lokale të synuara, si dhe iniciativat për fuqizimin e grave.  

 

Me thirrjen e re të Fondit për Ballkanin Perëndimor dhe për BE-në e cila do të publikohet së shpejti, do të ndajmë historitë e suksesit të zbatimit të projekteve rajonale të shoqatës “Miqtë e Korçës” nga Shqipëria dhe organizatës “Barazia” nga Kosova. 

 

Energjia diellore për banorët e Ballkanit Perëndimor 

 

Disa organizata të shoqërisë civile nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia janë bashkuar me një mision: të punojnë së bashku për të zbutur pasojat e ndryshimeve klimatike në Ballkanin Perëndimor dhe për të promovuar përfitimet e përdorimit të energjisë diellore. Udhëhequr nga shoqata “Miqtë e Korçës” nga Shqipëria, ky projekt mblodhi së bashku partnerët, “Rrjetin e Ujit Ballkanik” nga Maqedonia e Veriut, “Qendrën për Zhvillimin e Qëndrueshëm të Komunitetit” nga Maqedonia e Veriut, “Fondin e Inovacionit” të Malit të Zi dhe “MSJA” nga Mali i Zi, së bashku me ambasadorët ekologjik për Zhvillim të Qëndrueshëm nga Serbia, Universiteti Politeknik i Tiranës nga Shqipëria dhe Universiteti Politeknik i Korçës nga Shqipëria. Këta partnerë krijuan Rrjetin Solar-PV4Western Balkans, i cili synon të përfshijë palët e interesuara nga institucionet në nivelin e komunitetit lokal për të mbrojtur dhe promovuar praktikat më të mira të prodhuesve të pavarur të energjisë diellore. 

Shkëmbimi i informacionit dhe njohurive mbi legjislacionin, nismat dhe zgjidhjet inovative për energjinë diellore ishte kyç për të hedhur themelet për angazhimin dhe aktivitetet edukative në vendet që janë pjesë e rrjetit. 

 

“Sot, energjia diellore ofron mundësi të jashtëzakonshme për qytetarët, komunitetet dhe bizneset e vogla”. Bashkimi Evropian ka miratuar programe dhe ligje të rëndësishme për zhvillimin e energjisë diellore. Thjesht duhet t’i miratojmë këto ligje dhe t’i zbatojmë këto programe në vendet tona sa më shpejt që të jetë e mundur, për të siguruar energji të pastër dhe të përballueshme për qytetarët tanë, për punë dhe të ardhura për ekonominë vendase”, tha Gjergji Gjinko, kryetar i shoqatës Miqtë e Korçës, e cila drejtoi projektin “Energjia diellore për qytetarët e Ballkanit Perëndimor”. 

 

Ekspertët nga të gjitha organizatat partnere të përfshira në projekt kontribuan në projekt me ekspertizën e tyre, e cila varion nga përvoja në identifikimin dhe promovimin e praktikave të mira për lidershipin e grave në fushën e energjisë së qëndrueshme dhe shërbimeve të qëndrueshme gjinore energjetike për mjedise me të ardhura të ulëta, me çmime të ulëta, deri në shqyrtimin e çështjes së krizës klimatike në nivel akademik. 

 

Projekti rezultoi në raporte për katër vende (Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia) që do të informojnë qytetarët për ligjet, mundësitë dhe përfitimet e përdorimit të energjisë diellore, si dhe nevojën për të krijuar politika të reja. Ueb faqja e krijuar brenda projektit pasqyron ndjenjën e misionit të partnerëve dhe garanton rezultate afatgjata të projektit, një shtrirje më të gjerë dhe vazhdimësi të misionit dhe qëllimeve të partnerëve. 

 

Fuqizimi i grave përmes punimeve tradicionale të dorës 

 

“Ne jemi lidhur me organizatën “Pazarski Bazaar i Artizanatit” dhe qendrën “Gratë në Shërbime Publike” me qëllim që të promovojmë gratë nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia në rajonin tonë dhe të ofrojmë mbështetje për mbrojtjen dhe zhvillimin e zejeve tradicionale. “Donim të tregonim dhe ruanim nga harresa punën e grave punëtore të shoqërisë sonë dhe t’i prezantojmë rajonit të gjitha tiparet dhe detajet e traditave tona, të cilat do të mbijetojnë dhe do të jetojnë në të ardhmen”, thotë Ubejda Osmani nga OJQ-ja “Barazi” nga Prizreni, Kosovë, e përkushtuar ndaj promovimit të komunitetit boshnjak dhe rritjes së ndikimit të tij në formimin e formave të ndryshme edukative dhe kulturore të grave.  

 

Me qëllim të vendosjes së bashkëpunimit dhe dialogut rajonal për promovimin dhe ruajtjen e zejtarisë tradicionale, përfshirë ndërhyrjet e synuara lokale, duke promovuar fuqizimin ekonomik të grave, projekti filloi me vizita në terren në disa fshatra dhe komunitete në Prizren, si dhe vizita te gratë që bëjnë artizanat tradicional, kompanitë e udhëhequra nga gratë dhe gratë e vetëpunësuara. Kjo u pasua nga dy punëtori, të organizuara me pjesëmarrës nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova. Një nga këto punëtori kishte të bënte me promovimin dhe brendimin e artizanatit dhe e dyti iu përkushtua hartimit të një plani afarist dhe tërheqjes së investimeve. Konferenca rajonale e mbajtur në Durrës, Shqipëri me rreth 30 pjesëmarrës nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova, u fokusua në promovimin rajonal të artizanatit dhe trashëgimisë kulturore jomateriale nga gratë. 

Fondi për Ballkanin Perëndimor (WBF) është organizatë ndërkombëtare me bazë në Tiranë, Shqipëri, e themeluar nga qeveritë e Shqipërisë, Bosnjë dhe Hercegovinës, Kosovës*, Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Serbisë. Krijimi i këtij fondi, si një nismë gjithëpërfshirëse dhe rajonale, konsiderohet si një tregues i qartë se bashkëpunimi në Ballkan po ringjallet. Fondi i Ballkanit Perëndimor synon të promovojë bashkëpunimin dhe vlerat e përbashkëta midis qytetarëve, shoqërisë civile dhe individëve, duke financuar projekte të vogla dhe të mesme në fusha kyçe.

“Mbështetja nga Fondi i Ballkanit Perëndimor na ndihmoi të avancojmë dhe forcojmë bashkëpunimin rajonal”, tha zonja Osmani, duke theksuar pjesëmarrjen e grave të etnive dhe prejardhjeve të ndryshme nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia në projekt. “Në aktivitetet e projektit morën pjesë gra dhe vajza të përkatësive të ndryshme etnike, të moshës 20 deri në 65 vjeç, të afta në punimin e punimeve tradicionale të dorës, të cilat treguan interesim për start-up nismat dhe të vetëpunësimit, që ishin pjesë e aktiviteteve të projektit. Midis tyre kishte nëna të vetme, të veja, gra të martuara dhe gra që jetonin vetëm, me nivele dhe lloje të ndryshme arsimimi, profesione dhe interesa nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia dhe nga komunitete të ndryshme, duke përfshirë komunitetin shqiptar, serb, boshnjak, turk dhe rom, si dhe gra të moshuara”, shtoi ajo.  

 

Rrëfimet e grave që morën pjesë në projekt janë pjesë e dokumentarit të prodhuar nga OJQ “Barazi” dhe partnerët e saj.