Skip to main content

Area of Cooperation: Economy

Одавање признание на умствените креации

Објавено . Објавено во Приказни.

Креативните индустрии во Косово ја зајакнуваат својата позиција на интелектуална сопственост со помош на ЕУ.

Фестивалите се воспоставена структура за културни настани во Косово. Предводени од филм и музика, бројни се концертите за време на летните месеци. Некои од нив се истакнуваат со својата кинематографија и уникатни места за прикажување; на пример, „Докуфест“ во Призрен и „Анибар“ во Пеќ, како и по ефектот кој го имаат врз трансформирање на градовите-домаќини за време на фестивалот. Овие културни центри преземаат иницијатива за решавање на актуелните прашања преку филм, но, исто така, ги посочуваат и проблемите со кои се соочуваат креаторите; особено заштитата на интелектуалната сопственост.

„Аудио-визуелните содржини се меѓу материјалите најподложни на пиратство.“

Авторското право како услов на ЕУ

Косово нема функционални друштва за колективно управување кои се авторизирани тела за собирање такси за авторски права, наменети за употреба на креативните дела, и кои им плаќаат на сопствениците за овие права; како, на пример, текстописци, автори, уметници и издавачи. Оваа празнина влијае на начинот на кој општеството го перципира барањето за плаќање на материјалите кои подлежат на авторско право и создава потреба за подигање на свеста за тоа како авторските права влијаат на креативните индустрии; вклучително и креаторите на филмови.

„Филмските фестивали се видлива можност за дисеминација на информации за улогата на авторските права,“ вели Јоанис Киккис, експерт за авторски права, за приликата директно да се зборува со претставници на индустријата. Летото, на фестивалите „Докуфест“ и „Анибар“, заедно со други истакнати специјалисти од доменот, презентираа примери од реалниот живот за тоа како на креаторите и поседувачите на право им биле „украдени можности“. Јоанис потврдува дека некои гледачи немаат јасна претстава за важноста на авторските права во оваа индустрија и зошто истите треба да бидат почитувани. Киккис е во Косово преку две години и работи со проект, финансиран од ЕУ, кој има за цел зајакнување на позицијата на институциите за интелектуална сопственост преку подигање на свеста.

„Авторското право е основата на секоја филмска продукција. Им овозможува сигурност на креаторите дека го поседуваат своето дело и дека ќе имаат право да управуваат со дистрибуцијата на крајниот продукт,“ вели Киккис. „Истовремено, аудио-визуелните содржини се меѓу материјалите најподложни на пиратство.“

Посетителите на фестивалот исто така научија и за најдобрите практики и можности на ЕУ кои потекнуваат од авторските права; вклучително и финансиски фондови, заштита на анимациски креации во индустријата за видео игри и други теми поврзани со економијата на индустриите засновани на авторски права.

„Државите применуваат стратешки пристап кон улогата на интелектуалната сопственост за ослободувањена потенцијалот на креативноста во полза на креаторите и општеството како целина.“

За проектот

Проектот на ЕУ за поддршка на правата за интелектуална сопственост ги поддржува правните, административните и структурни капацитети на косовските институции одговорни за развој и зајакнување на овие права. Овој проект му помага на Косово за исцртување на законска рамка во согласност со стандардите на ЕУ. Исто така, им помага на институциите да имаат целосно функционален систем за интелектуална сопственост, хармонизиран со практиките на ЕУ, кој обезбедува цврста рамка за подобрување на економските трансакции кои инволвираат права за интелектуална сопственост.

Заштита на правата за инспирирање иновација

Делата за кои е потребна регистрација, наместо авторски права, се креации кои спаѓаат во категоријата индустриска сопственост како, на пример; трговски марки, индустриски дизајн и патенти. Секоја година, Косово регистрира илјадници трговски марки преку својата Агенција за индустриска сопственост. Изминатите години, се прават напори за охрабрување на локалните бизниси да бидат поактивни во овој поглед; и тоа преку регистрирање на своите продукти и обезбедување заштита, со цел да бидат поконкурентни како дома, така и во странство. Заштитата на постоечките производи ги предизвикува креаторските умови да измислат нови нешта, да воведат иновативни решенија за современите проблеми кои, исто така, долгорочно ги наградуваат законските сопственици на иновациите.

Во меѓувреме, интелектуалната сопственост добива пошироко прифаќање како неопходен елемент во креативната економија. „Државите применуваат стратешки пристап кон улогата на интелектуалната сопственост за ослободување на потенцијалот на креативноста во полза на креаторите и општеството како целина,“ вели Киккис.

Говор за состојбата на Унијата 2022 на претседателката Урсула фон дер Лајен

Објавено . Објавено во Вести.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ќе го одржи својот трет говор за Состојбата на Унијата, пред Парламентот на Европа, на 14. септември 2022. Како и секоја година, говорот ќе изврши преглед на досегашните постигнувања, исцртувајќи ја визијата за иднината. Говорот ќе биде проследен од пленарна дебата.

 

По две години пандемија и со тековна војна, на европско тло, поради руската агресија кон Украина; претседателката на Европската комисија ќе сподели значајни соопштенија со цел соочување со овие предизвици, претставувајќи ја нејзината визија за иднината на Европската Унија. Со оглед на исклучителниот геополитички контекст, годинава, дури повеќе од изминатите години, говорот за состојбата на Унијата се очекува со нетрпение и надвор од ЕУ исто така.

 

Говорот за состојбата на Унијата 2022 ќе се емитува, во живо, на Ebs, како и на каналите на социјалните медиуми на Европската комисија: Facebook, Twitter, LinkedIn, Youtube и Telegram; како и на профилот на претседателката фон дер Лајен на социјалните мрежи: Twitter, Instagram и LinkedIn.

Фондот „Green for Growth“ („Зелено за раст“) ја подобрува енергетската и ресурсна ефикасност на бизнисите и домаќинствата во Косово

Објавено . Објавено во Вести.

Фондот „Green for Growth“ („Зелено за раст“) овозможи субординиран заем, во вредност од 7 милиони евра, за неговиот партнер „BKT Kosovo“. Приходите ќе ја зајакната базата на капитал на банката и ќе ѝ овозможат на „BTK Kosovo“ да ја зголеми својата енергетска и ресурсна ефикасност за заеми, во полуурбаните подрачја во Косово, наменети за микро, мали и средни претпријатија, приватни индивидуи, како и проекти од доменот на обновливи енергии.

 

Овој инструмент има за цел зајакнување на капацитетите на банката за унапредување на одржливо и долгорочно „зелено“ финансирање. Инвестицијата, се очекува, да придонесе за намалување на емисиите на CO2 во износ од 4800 тони годишно; како и првична годишна енергетска заштеда од 21800 мегавати. Ова претставува еквивалент на избегнување емисии стакленички гасови од преку 1000 патнички возила, управувани на бензин, во текот на една година. Покрај инструментот, „BKT Kosovo“ ќе добие техничка помош, во согласност со иницијативата „Deep Greening“ („Длабоко раззеленување“) која цели кон одржливост на клучните бизнис операции на „BKT“, подобрување на нивните еколошки и општествени системи за менаџмент, како и зајакнување на капацитетите за „зелено“ позајмување.

Објавени победниците на „Балкатон 3.0“

Објавено . Објавено во Вести.

Советот за регионална соработка (Regional Cooperation Council (RCC)) ги претстави победниците  на „Балкатон 3.0“, третиот онлајн натпревар за најдобри дигитални решенија на Западен Балкан. Победниците вклучуваат учесници од сите шест земји од Западен Балкан. На натпреварот годинава беа пријавени околу 60 тимови од цел Западен Балкан. Дванаесет тимови дојдоа до финалето, седум од нив предводени од девојчиња, составени од 37 членови од кои 18 девојчиња.

 

На церемонијата за доделување на наградите во Приштина, Јоханес Стенбаек-Мадсен, Шефот за соработка на Европската унија во Косово изјави „Балкатон е една од многуте работи што ги поддржува ЕУ со прекрасна визија дека еден ден целиот Западен Балкан ќе биде членка на Европската унија.“

 

Близу 250 учесници во изминатите две години беа дел од магијата на Балкатон, се натпреваруваа, ги поместуваа границите и креативно размислуваа. Девет продукти од претходните победници на Балкатон се веќе развиени и пласирани, а тој број во скоро време ќе порасне на 15.

Отворен нов јавен повик EU4AGRI-Recovery

Објавено . Објавено во Вести.

Како дел од проектот EU4AGRI-Recovery, финансиран од Европската унија, објавен е јавен повик за грантови за поддршка на унапредувањето на ефикасноста на индустриските ресурси и на циркуларните синџири на вредности во земјоделско-прехранбениот сектор.

 

Со овој јавен повик, Европската унија ќе ги поддржи земјоделско-прехранбените деловни субјекти кои сакаат да го насочат своето работење кон ефикасно и почисто производство преку зелени, дигитални и циркуларни бизнис модели со цел да постигнат одржливо земјоделство, контролирана употреба на природните ресурси и воведување на добри практики. На повикот може да се пријават занаетчии, самостојни претприемачи, задруги и микро, мали и средни претпријатија кои се занимаваат со преработка на земјоделски производи или со примарно земјоделско производство, а кои се регистрирани најмалку една година пред датумот на овој повик.

 

Вкупната сума која е на располагање за овој повик е 2,8 милиони конвертибилни марки (КМ), а средствата за поддршка по пријава се движат од 20,000 до 80,000 КМ. Апликантите треба да кофинансираат 15% од вкупната вредност на признаените проектни трошоци.

 

„The European Union’s Support to Recovery and Resilience of Agriculture and Rural Development in Bosnia and Herzegovina“ (Поддршка на Европската унија за закрепнување и отпорност на земјоделскиот и руралниот развој во Босна и Херцеговина), EU4AGRI-Recovery, е иницијатива која трае две и пол години и која има за цел да ја поддржи Босна и Херцеговина во ублажувањето на економските ефекти од Ковид-19 пандемијата врз земјоделско-прехранбените претпријатија и врз операторите за рурален туризам, како и во обезбедувањето на континуитет во нивното работење.

Сончева енергија ја осветлува иднината на една босанска компанија

Објавено . Објавено во Приказни.

Една од најголемите соларни централи во регионот, за снабдување на сопствените потреби на компанија за прехранбени производи од БиХ, е отворена со поддршка на ЕУ.

„Мади“, со седиште во Тешањ, е една од малкуте компании кои имаат дозвола да извезуваат пилешко месо во ЕУ. Компанијата е основана во 1989 година, а во 2000 година го отвориле својот прв погон за преработка на пилешко месо. До 2015 година, ја отвориле и најголемата и најсовремена пилешка кланица во регионот; со капацитет од 6000 бројлери на час и 24 милиони птици годишно. Денес важат за лидер на пазарот во БиХ.

Меѓутоа, пандемијата КОВИД-19 имаше негативен ефект врз „Мади“, иако е една од најуспешните компании во БиХ. Компанијата се соочи со проблеми во доменот на набавки и мораше да ги прегледа своите расходи за да заштеди таму каде што е возможно. За да се справат со проблемот, управата одлучи да формира работна група за оптимизација на расходите.

“Отсекогаш бевме свесни дека електричната енергија е нашиот најголем трошок. Една од првите работи кои ги анализиравме беше како да ги намалиме трошоците за енергија. По детално истражување, заклучивме дека поставување соларна централа би било најдоброто решение.“

Мирел Дедукиќ бил назначен како раководител на работната група. Објаснува дека еден од најголемите расходи била електричната енергија. „Отсекогаш бевме свесни дека електричната енергија е нашиот најголем трошок. Една од првите работи кои ги анализиравме беше како да ги намалиме трошоците за енергија.“

Мирел знаел дека најголемата потреба за енергија на компанијата се јавува за време на летото; период кога соларните панели би достигнале максимален производствен капацитет. „По детално истражување, заклучивме дека поставување соларна централа би било најдоброто решение,“ објаснува тој. На тој начин, компанијата се впуштила во инвестирање единствено од овој вид во БиХ.

Додека компанијата „Мади“ работела на својата студија за изводливост за инвестирање во соларна централа, програмата „EU4AGRI“, финансирана од ЕУ, објавила повик за предлози. Повикот ги вклучувал компаниите од месната индустрија. „Нашиот проект беше скоро готов и, за нас, беше лесно да се пријавиме на повикот,“ вели Мирел.

Со кофинансирањето од програмата „EU4AGRI“, компанијата „Мади“ поставила сопствена соларна централа со капацитет од 1000 киловати. Централата била поставена во три производствени хали, опфаќајќи површина од над 5500 метри квадратни. Целосниот годишен капацитет на централата е 1,147 мегавати на час, со што се покриваат околу 15 % од електричната потрошувачка на компанијата. Дополнително, во 2021 поставиле и уште една соларна централа со капацитет од 1000 киловати, така што, сега, преку 30 % од нивната електрична енергија доаѓа од обновливи извори.

„Навистина сме горди што со овој проект придонесовме за заштита на средината. Дополнително, ги намаливме нашите расходи и достигнавме самоодржливост во доставата на електрична енергија.“

За проектот

Проектот „EU4AGRI“ е четиригодишна иницијатива (2020 – 2024) насочена кон модернизирање на земјоделско-прехранбениот сектор во БиХ; создавајќи нови работни места, задржување на веќе постоечките, како и закрепнување од кризата КОВИД-19. Целосната вредност на проектот е преку 20,25 милиони евра; главно финансирани од ЕУ, во заедничка имплементација и ко-финансирање со Чешката агенција за развој и Програмата за развој на ОН во БиХ.

Проектот „EU4AGRI“ досега поддржал земјоделци и претпријатија од БиХ со 45 инвестиции во вредност од околу 5,5 милиони евра; од кои преку 3,2 милиони евра се финансирани од ЕУ.

Според Мирел, енергијата произведена од нивната соларна централа претставува намалување на повеќе од 1800000 килограми загадување од јаглероден диоксид или еквивалент на заштеда од 600000 литри дизел или 800 тони јаглен. „Навистина сме горди што со овој проект придонесовме за заштита на средината. Дополнително, ги намаливме нашите расходи и достигнавме самоодржливост во доставата на електрична енергија,“ вели Мирел.

Планот за „Мади“ за иднината е компанијата да остане најголемата месна индустрија во БиХ; преку континуирано инвестирање во човечки ресурси и модерна технологија. Дополнително, отвориле нова компанија – „Mipower d.o.o.“, која целосно се фокусира на производство и трговија со електрична енергија. Исто така, планираат да инсталираат соларни панели со капацитет од минимум 10 мегавати.

Извиднички камп, отворен за авантури, во Северна Македонија

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, поддржува подобрување на капацитетите и услугите на извидничкиот камп во Струга.

Извидничкиот камп „Крсте-Јон“ можете да го најдете на одлична локација: во близина на малечка шума, на плажа, крај Охридското Езеро. Исто така, се наоѓа недалеку од центарот на градот Струга. Извидничкиот камп бил отворен во 1970-те; со основна инфраструктура, а првите дополнителни инвестиции во кампот биле направени во 2003 година; кога општината финансирала изградба на првата бетонска зграда, во чиј склоп се наоѓаат осум соби.

„Имавме сериозни проблеми поврзани со инфраструктурата: немавме тоалети, топла вода и осветлување.“

Марјан Главинчески е одговорен на граѓанската организација „Крсте-Јон Струга“ и управува со кампот. Објаснува дека иако кампот е сместен во прекрасна срдина, не бил привлечен за посетители. „Имавме сериозни проблеми поврзани со инфраструктурата: немавме тоалети, топла вода и осветлување.“

За среќа, пред три години, се појавиле можности за кампот кога управата одлучила да побара поддршка за подобрување на условите. Поддршката дошла од ЕУ и заедно го претвориле кампот во еден од најпривлечните во Западен Балкан.

Проектот за локална и регионална конкурентност, финансиран од ЕУ, го поддржал кампот за подобрување на физичката инфраструктура, како и за лансирање нови атракции за посетителите. До денес, кампот изградил седум издигнати дрвени бунгалови, ја надоградил постоечката зграда и ја подобрил инфраструктурата на парцелите за шатори. Како резултат, денес кампот може да смести 200 посетители истовремено, овозможувајќи им соодветни тоалети и топла вода.

Исто така, проектот лансирал и нови авантуристички услуги за туристи; вклучително и нуркање, велосипедизам, планинарски тури и кајакарство. Со помош на проектот, купиле опрема за овие атракции и обучиле соодветни инструктори. „Сега, на посетителите, можеме да им понудиме активности за време на нивниот престој; доколку остануваат пет дена, имаат можност да пробаат различна активност секој ден. Нуркањето во Охридското Езеро е, моментално, една од најбараните атракции меѓу посетителите,“ вели Марјан.

 „Поддршката на ЕУ беше неопходна. Ние сме мала организација која работи на локално ниво и немавме потенцијал за раст без оваа поддршка.“

За проектот

Проектот за локална и регионална конкурентност (Local and Regional Competitiveness Project (LRCP)) претставува четиригодишна операција; финансирана, со грант, од ЕУ (Инструмент за претпристапна помош – ИПА II). Проектот овозможува холистички пристап во туристичкиот развој и дестинацискиот менаџмент, обезбедувајќи средства за инвестирање и градење капацитети; со цел поддршка на секторски развој, инвестирање во дестинации, како и просперитет на специфични дестинации. Целта на Проектот за локална и регионална конкурентност е зголемување на придонесот на туризмот во локалниот економски развој и подобрување на капацитетот на владините и јавни субјекти за поттикнување туристички развој и олеснување на дестинацискиот менаџмент.

Марјан објаснува дека како резултат на проектот, бројот на посетители значително пораснал, а лани, бројот на странски посетители бил поголем од оној на посетители од Северна Македонија. „Поддршката на ЕУ беше неопходна. Ние сме мала организација која работи на локално ниво и немавме потенцијал за раст без оваа поддршка,“ вели Марјан.

Кампот го инвестирал минатогодишниот профит во понатамошно подобрување на инфраструктурата и, во иднина, имаат планови за воведување нови атракции; како, на пример, параглајдерство. „Сакаме уште да се развиваме и да станеме значаен играч на пазарот за авантуристички туризам во Западен Балкан,“ вели Марјан.

ЕУ и Европската банка за реконструкција и развој со поддршка за малите бизниси во Албанија

Објавено . Објавено во Вести.

Малите и средни бизниси во Албанија ќе можат да користат финансирање овозможено преку Европската банка за реконструкција и развој (European Bank for Reconstruction and Development (EBRD)); кофинансирани преку стимулативни грантови од ЕУ.

 

Банката обезбедува заем, во висина од 3 милиони евра, за ProCredit Bank во Албанија, а ЕУ овозможува 450000 евра во форма на стимулативни грантови за поддршка на инвестиции во локални претпријатија кои имаат за цел да ја подобрат конкурентноста. Повеќе од половина од износот на заемот ќе биде наменет за финансирање инвестиции во зелена технологија и енергетска ефикасност.

 

Заемот ќе ја подобри достапноста на финансирање за малите и средни претпријатија и ќе ги поддржи во моменталната економска ситуација во која се соочуваат со растечки трошоци. Малите и средни претпријатија ќе можат да се пријават за средства наменети за инвестиција во надоградба или проширување на нивните производствени капацитети, нова опрема и операции. Претпријатијата, исто така, ќе добијат можност за инвестирање за постигнување на стандардите на ЕУ во домени како еколошка заштита, безбедност на работниците, квалитет и безбедност на производи; помагајќи им, на овој начин, да достигнат повисок степен на конкурентност.

 

Малите и средни претпријатија кои ќе земат учество во програмата, можат да се пријават за стимулативен грант во висина од 15% од вредноста на заемот.

 

Овие аранжмани се дел од Програмата за поддршка на конкурентноста на малите и средни претпријатија во Западен Балкан; кофинансирана од ЕУ. Иницијативата се фокусира на подобрување на оперативните и производствени стандарди на малите претпријатија со цел да бидат конкурентни на локалниот пазар, како и на пазарот на ЕУ.

„EIB Global“ во посета на Црна Гора

Објавено . Објавено во Вести.

Делегација од Европската инвестициска банка (ЕИБ), банката на ЕУ, и неодамна воспоставената експозитура за развој – „EIB Global“, се состанаа со владата на Црна Гора, во Подгорица, на 29. јули. Нивната цел беше одредување нови проекти и продолжување на успешната соработка за забрзување на општествениот и економски развој на државата; како и пристапот кон ЕУ.

 

Предводена од вршителот на должност извршен директор Маркус Берндт, делегацијата на „EIB Global“ се состана со премиерот на Црна Гора – Дритан Абазовиќ, заменик премиерите Јована Маровиќ и Ервин Ибрахимовиќ; како и министерот за финансии – Александар Дамјановиќ. Заедно дискутираа за приликите за инвестирање во Црна Гора овозможени преку Економскиот и инвестициски план на ЕУ за Западен Балкан; како и за начините на коишто „EIB Global“ може да ја поддржи Црна Гора во привлекувањето нови фондови овозможени преку оваа и други програми на ЕУ.

 

Од 2020 година, „EIB Global“ и Фондот за инвестиции и развој на Црна Гора овозможија 150 милиони евра во форма на поволни заеми за зацврстување на пост-пандемиското закрепнување и декарбонизација на економијата на Црна Гора. Соработката на „EIB Global“ со Фондот за инвестиции и развој на Црна Гора им помогна на малите и средни претпријатија побрзо да закрепнат од пандемијата и ја поддржаа транзицијата на Црна Гора кон циркуларна, зелена, одржлива и општествено праведна економија.

ЕУ го поддржува првиот меѓународен саем за пршута во Црна Гора

Објавено . Објавено во Вести.

Првиот меѓународен саем за пршута во Црна Гора – „MESAP 2022“, беше организиран на плоштадот Дворски, во Цетиње, на 14. и 15. јули; со финансиска поддршка на партнери, вклучително и Европската Унија, во Црна Гора. Седумнаесет излагачи од Црна Гора, држави од регионот и пошироко, ги претставија своите производи; овозможувајќи им на посетителите бесплатно да уживаат во дегустација на нивните месни деликатеси.

 

Освен промоција на пршута, организаторите понудија и игри со награди за посетителите, натпревар за најдобро декориран штанд, како и концерт со локални изведувачи и познати регионални ѕвезди како, на пример, Јелена Томашевиќ и Калиопа.

 

Саемот имаше, исто така, и едукативен карактер. Одлични професори и предавачи; директорот на кластерот за хрватска пршута – Анте Мадир и професорот Владимир Томовиќ, од универзитетот во Нови Сад, презентираа нов процес за производство на пршута.

 

Покрај поддршка од ЕУ во Црна Гора, првиот меѓународен саем за пршута во Црна Гора – „MESAP 2022“ беше поддржан и од црногорскиот кластер за пршута, туристичката организација „Prijestonica Cetinje“, старата кралска престолнина Цетиње, министерството за земјоделство, шумарство и управување со вода, министерството за економски развој и туризам, трговската комора на Црна Гора и компанијата „Mtel Imate Prijatelje“.