Skip to main content

Area of Cooperation: Economy

Novi Evropski habovi za digitalne inovacije za podsticanje digitalne transformacije na Zapadnom Balkanu

Written on . Posted in Priče.

Od januara 2025. godine, mreža Evropskih habova za digitalne inovacije (EDIH) proširena je i uključuje nove habove sa Zapadnog Balkana.

Širenje mreže dio je šireg Plana rasta EU za Zapadni Balkan, čiji je cilj pomoći regionu da se integriše u jedinstveno digitalno tržište EU. Pridruživanjem EDIH mreži, korisnici u regionu proširenja dobijaju rani pristup digitalnim alatima, platformama za dijeljenje znanja i mogućnostima finansiranja čak i prije formalnog pristupanja EU. Dobici će biti opipljivi, pogotovo za mala i srednja preduzeća, startapove i javne institucije koje teže digitalnoj i zelenoj transformaciji.

„Pomažemo i institucijama i biznisima da koriste digitalne alate koji rješavaju stvarne probleme poput pojednostavljenja usluga za prodor na nova tržišta. Olakšavamo im da se povežu i rade preko granica, baš kao što je i zamišljeno jedinstveno digitalno tržište“, kaže prof. dr. Slavica Tomović, asistent na Elektrotehničkom fakultetu Univerziteta Crne Gore. Razvoj ovih događaja označava važan korak za napore Evropske unije u digitalnoj transformaciji u regionu proširenja i otvara nove mogućnosti za lokalne biznise, javne institucije i startapove da postanu dio uspješnog evropskog digitalnog ekosistema.

Evropski habovi za digitalne inovacije (EDIH) djeluju kao jednošalterski sistemi koji pomažu kompanijama i organizacijama javnog sektora da odgovore na digitalne izazove i unaprijede svoju konkurentnost. Nude niz usluga, uključujući pristup tehničkoj ekspertizi, obuku i razvoj vještina, savjete o finansiranju i mogućnost „testiranja prije ulaganja“ u digitalne tehnologije. Takođe podržavaju zelenu tranziciju pomažući organizacijama da sprovedu održive i cirkularne digitalne prakse.

Uz podršku Programa Digitalne Evrope (DEP), EDIH habovi se sufinansiraju – 50% iz DEP-a, a ostatak iz nacionalnih, regionalnih ili privatnih izvora. Njihova misija je obezbjediti da nijedan region ne bude zapostavljen u digitalnom dobu.

U Sjevernoj Makedoniji, INOFEIT EDIH je prvi zvanični evropski hab za digitalne inovacije. Izgrađen na snažnim temeljima INNOFEITDIH-a, okuplja akademsku zajednicu, industriju, poslovna udruženja i javne zainteresovane strane. U narednih četiri godina, INOFEIT EDIH će pružati besplatne digitalne usluge u vrijednosti od 2 miliona evra malim i srednjim preduzećima i organizacijama javnog sektora, sa svojim ključnim uslugama.

„U današnjem digitalnom okruženju koje se brzo razvija, praćenje najnovijih tehnologija je ključno za preduzeća i javne organizacije.                                                                                               Integracija Sjeverne Makedonije u Mrežu EU habova za digitalne inovacije putem INNOFEIT EDIH-a pruža jedinstvenu priliku malim i srednjim preduzećima i organizacijama javnog sektora da poboljšaju svoju konkurentnost i podstaknu društveni napredak“, kaže Dimitar Taskovski iz makedonskog INNOFEIT-a.

Na Kosovu, konzorcijum koji upravlja projektom DIG-4K sastoji se od nekoliko aktera koji predstavljaju civilno društvo, biznis i akademski sektor. Park za inovacije i obuku (ITP) kao vodeći partner i Edutask; Centra za inovacije Makerspace Prizren, Univerzitet UBT, Univerzitet Ukšin Hoti, QUANTIX, ALT SHPK, CACTTUS Education kao partneri u sprovođenju i Ministarstvo ekonomije Kosova i Kosovska mreža za istraživanje i obrazovanje (KREN) kao pridružni partneri.

„Integracija Kosova u mrežu EU habova za digitalne inovacije (EDIH) nudi transformativnu priliku za biznise, obrazovne institucije i zainteresovane strane u javnom sektoru. Kroz projekat DIG-4K, korisnici će dobiti pristup stručnosti, resursima i finansiranju kako bi ubrzali digitalnu transformaciju“, kaže Arsim Nimanaj iz GIZ-a Kosovo, pružajući konkretne informacije o tome kako korisnici mogu imati dobiti od ovog članstva, „Savjetodavne usluge će pomoći biznisima i institucijama da sprovode digitalne strategije, optimizuju procese i povećaju konkurentnost“. Akademija digitalnih vještina će premostiti nedostatke u vještinama kroz obuke, sertifikacije i praktične radionice, obezbjeđujući da radna snaga bude spremna za budućnost. Laboratorija za tehnološki pristup i testiranje pružiće prostor inovacijama, omogućavajući biznisima da grade prototipove i testiraju vještačku inteligenciju, sajber sigurnost i zelene tehnologije. Finansijska i investicijska podrška će voditi zainteresovane strane kroz obezbjeđivanje finansijskih sredstava, poboljšavajući im sposobnost da razvijaju i održavaju projekte. Međunarodno umrežavanje i saradnja će dati pristup globalnim tržištima i partnerstvima, jačajući digitalni ekosistem Kosova. Pored toga, napori za skaliranje i održavanje uspješnih digitalnih rješenja osiguraće dugoročni uticaj kroz vidljivost, doseg tržišta i kontinuiranu evaluaciju,“ zaključuje Nimanaj.

Digitalna transformacija, počevši od poljoprivrede koju pokreće vještačka inteligencija, do pametnih javnih usluga koju potiču habovi koji su sada dio mreže EDIH-a, podržaće inkluzivni rast, održivost i pripremiti region za budućnost rada i poslovanja.

Za lokalne organizacije na Zapadnom Balkanu, pridruživanje mreži EDIH-a znači biti dio evropskog pokreta ka inovacijama, efikasnosti i održivosti.

Više informacija o Planu rasta EU za Zapadni Balkan možete naći ovdje.

Interreg i Green-Tex: Reciklirani tekstil – manje zagađenja

Written on . Posted in Priče.

Od 1. januara 2025. godine, sve zemlje EU u obavezi su odvojeno prikupljati tekstilni otpad. Ipak, u mnogim zemljama-članicama, kao i u zemljama Zapadnog Balkana, ne postoji efikasan sistem koji bi poslužio toj svrsi. Kako bi odgovorili na ovaj izazov i kreirali rješenja primjenjiva u čitavom regionu, 11 organizacija iz 9 zemalja okupilo se u okviru projekta Green-Tex.

Partnerske organizacije su Razvojna agencija SERDA (Bosna i Hercegovina); Opština Postojna (Slovenija); Institut za održivi rast „Active Nativa“ (Slovenija); Udruženje građana „Eko Charity Slovačka za Slovačku“ (Slovačka); „Eurotex“ D.O.O. (Bugarska); Opština Majur (Hrvatska); Tekstilno tehnološki fakultet Univerziteta u Zagrebu (Hrvatska); Univerzitet „Donja Gorica“ (Crna Gora); Regionalna razvojna agencija „Zlatibor“ (Srbija); Udruženje za razvoj zajednica „Metropolitansko područje Bukurešta“ (Rumunija); i Inovativno udruženje „First Responsible Hungarian“ (Mađarska).

Proizvodnja tekstila je jedna od najzagađujućih industrija, koja proizvodi 20% industrijskih otpadnih voda i emituje velike količine stakleničkih gasova. Na primjer, da bi proizveli jednu pamučnu majicu potrebno je 2.700 litara vode – što je jednako onome što jedna osoba popije u 2,5 godine. Istovremeno, 86% odjeće završava na deponijama ili se spaljuje nakon upotrebe, dok se samo 1% reciklira.

Green-Tex ima za cilj kreiranje i testiranje novih rješenja u lancu proizvodnje, od dizajniranja novih proizvoda do prikupljanja tekstilnog otpada. Digitalni alati, poput interaktivne mape sa određenim mjestima prikupljanja, biće sastavni dio Green-Tex platforme za učenje i inovacije. Na primjer, Opština Postojna, u saradnji sa udruženjem Prostor, podiže svijest o posljedicama prekomjerne potrošnje tekstila nudeći održive alternative tradicionalnim kupovnim navikama kroz radionice i događaje razmjene odjeće.

Slovenija, Slovačka, Hrvatska, te dijelovi Mađarske i Bugarske sproveli su uspješne prakse koje se mogu prilagoditi zemljama koje još uvijek razvijaju svoje sisteme za reciklažu tekstila, uključujući Rumuniju i zemlje kandidate za EU, Bosnu i Hercegovinu, Crnu Goru i Srbiju.

Osnovana 2003. godine, Sarajevska regionalna razvojna agencija (SERDA) podržava ekonomski razvoj u sarajevskom makroregionu i Bosni i Hercegovini. Sprovodi projekte u oblasti inovacija, preduzetništva, ekologije i održivog razvoja, često sarađujući sa domaćim i međunarodnim partnerima, uključujući EU, u cilju jačanja ekonomske konkurentnosti, privlačenja investicija i podrške malim i srednjim preduzećima.

„U radu sa partnerima iz Slovenije, shvatili smo da dijelimo zajednički problem s tekstilnim otpadom i da bismo mogli doprinijeti njegovom smanjenju uz olakšavanje razmjene znanja i iskustava između zemalja-članica EU i zemalja-kandidata“, objasnila je Amela Ikić Suljagić, projektni menadžer u SERDA-i.

„U Bosni i Hercegovini, SERDA prikuplja tekstilni otpad. Kupili smo deset pametnih kontejnera, opremljenih senzorima koji analiziraju lokalnu potrošnju i obrasce otpada, optimiziraju rute prikupljanja i rade na pronalasku najboljeg riješenja za prikupljeni otpad—da li putem reciklaže, ponovne upotrebe ili prenamjene“, rekla je Ikić Suljagić. Dodaje da su SERDA-ini partneri u ovom nastojanju lokalno komunalno preduzeće i resorno ministarstvo u Vladi Kantona Sarajevo.

U Bugarskoj, u postrojenju za mehaničku reciklažu, uzorci prikupljenog otpada iz Bukurešta biće korišćeni za razvoj prototipova novih proizvoda od iznošenih vlakana. U Hrvatskoj, Srbiji i Sloveniji, projekt će testirati širu primjenu prirodnih vlakana lokalnog porijekla u proizvodnji tekstila i razviti prototip novog netkanog proizvoda, koji kombinuje recikliranu vunu sa recikliranim tekstilnim otpadom neprikladnim za ponovnu upotrebu. Inicijativa takođe traži rješenja za višestruku upotrebu vune, dok većina trenutno završava na divljim deponijama. U Crnoj Gori i Sloveniji, projekat će istražiti inovativna rješenja za održivu i zelenu modu kreiranjem ekološki prihvatljivih modnih kolekcija.

Green-Tex će uvesti inovativne proizvodne tehnologije kao što su farbanje bez vode, povećana upotreba recikliranih materijala, podrška održivim brendovima i proizvođačima koji koriste ekološke metode, te proširenje recikliranja tekstila postavljanjem lako dostupnih mjesta prikupljanja na vidljivim lokacijama kao što su trgovački centri i škole. Podsticaji za građane, kao što su popusti u prodavnicama ili programi razmijene odjeće, promovišu „vintidž“ modu, razmijenu odjeće, prodavnice polovne robe i programe reciklaže u prodavnicama.

Green-Tex ima budžet od 1,79 miliona evra, od čega 80% obezbjeđuje program Interreg. Trenutno su Slovačka, Slovenija, Hrvatska, Mađarska i Bugarska uspostavile najbolje prakse koje se mogu prenijeti na zemlje-kandidate.

Interreg je ključni instrument Evropske unije (EU) za jačanje saradnje između Zapadnog Balkana i država-članica EU. U periodu 2021-2027, program je usmeren na rešavanje izazova kao što su klimatske promene, digitalna transformacija i socijalna inkluzija. Sa budžetom od 10 milijardi evra, dio sredstava dodijeljen je najudaljenijim regionima EU i susjednim zemljama, kao i konkretnim geografskim područjima od strateškog značaja za Evropu, kao što su Gvinejski zaliv, Indijski okean i Mozambički kanal. Program ima za cilj unapređenje kohezione politike EU, baveći se konkretnim izazovima širom Evrope i šire. Prioriteti do 2027. godine uključuju pametan rast, zelenu tranziciju, socijalnu inkluziju, teritorijalni razvoj i efikasnu i održivu infrastrukturu.

EU podržava regionalnu saradnju za održivi razvoj

Written on . Posted in Priče.

Peti zajednički poziv EU i Fonda za Zapadni Balkan (WBF) za projekte usmjerene na jačanje regionalne saradnje i regionalne kohezije u regionu zapadno-balkanske šestorke, sa tri glavna područja intervencije – kulturološka saradnja, obrazovanje i naučna razmjena i održivi razvoj, dokazao je važnost saradnje između zemalja Zapadnog Balkana u rješavanju pitanja koja pomažu organizacijama i pojedincima da unaprijede živote u ovom regionu.  

 

Uz podršku ovog poziva, različite inicijative bavile su se problemima od klimatskih vanrednih situacija do inicijativa posvećenih uspostavljanju regionalne saradnje i razmjene u oblasti promocije i očuvanja tradicionalnih zanatskih proizvoda, uključujući ciljane lokalne intervencije uz promovisanje ekonomskog osnaživanja žena. 

 

Sa novim pozivom WBF i EU koji se nazire, donosimo priče o uspjehu udruženja Prijatelji Korče (Friends of Korça Association) iz Albanije i organizacije Jednakost (Equality) sa Kosova o implementaciji regionalnih projekata.  

 

Solarna energija za građane Zapadnog Balkana 

 

Nekoliko organizacija civilnog društva iz Albanije, Sjeverne Makedonije, Crne Gore i Srbije okupilo se oko jedne misije: borba sa klimatskim promjenama na Zapadnom Balkanu i promovisanje benefita korištenja solarne energije. Predvođen udruženjem Prijatelji Korče iz Albanije, ovaj projekat je okupio partnere kao što su Balkanska WASH mreža (BWN) iz Severne Makedonije, Centar za održivi razvoj zajednice iz Severne Makedonije, Fond za inovacije Crne Gore, MSJA iz Crne Gore zajedno sa Eko ambasadorima za održivi razvoj iz Srbije, Politehnički univerzitet u Tirani iz Albanije, kao i udruženja poput Albanskog udruženja za obnovljivu energiju i Univerzitet u Korči iz Albanije. Ovi partneri su kreirali Solar-PV4Western Balkans Network, čiji je cilj da angažuje zainteresovane strane od institucionalnog do grasrut nivoa da zagovaraju i promovišu najbolje prakse samoproizvođača solarne energije.  

Razmjena informacija i znanja o zakonodavstvu, inicijativama i inovativnim rješenjima o solarnoj energiji bili su ključni za postavljanje temelja za veliko zagovaračko i edukativno djelovanje mreže u svim zastupljenim zemljama.  

„Danas je solarna energija fascinantna prilika za građane, zajednice i mala preduzeća. Evropska unija je odobrila veoma važne programe i zakone o razvoju solarne energije. Jednostavno moramo usvojiti što prije ovo zakonodavstvo i programe u našim zemljama, kako bismo obezbijedili čistu energiju, pristupačnu energiju za građane, zapošljavanje i prihode za lokalnu ekonomiju”, rekao je Gjergji Gjinko, predsjednik udruženja Prijatelji Korče, koji je vodio projekat Solarna energija za građane Zapadnog Balkana. 

Svaki od stručnjaka uključenih u projekat iz svih partnerskih organizacija su upotpunili projekat svojom stručnošću, varirajući od iskustva u identifikaciji i promociji najboljih praksi za žensko liderstvo u održivoj energiji i rodno pravednih održivih energetskih usluga za nepovezana područja s niskim prihodima, uz nisku cijenu, do artikulisanja pitanja klimatskih hitnih situacija na akademskom nivou.  

Projekat je iznjedrio četiri državna izvještaja (Albanija, Sjeverna Makedonija, Crna Gora i Srbija) koji će građanima služiti kao informacija o zakonodavstvu, mogućnostima i koristima korišćenja solarne energije i u svrhu zagovaranja na nivou kreiranja politike. Veb-sajt kreiran u okviru projekta odražava osjećaj misije partnera i osigurava dugovječnost projektnih rezultata, širi doseg kao i nastavak misije partnera.  

 

Osnaživanje žena kroz tradicionalne zanatske proizvode 

„Uspostavili smo vezu sa organizacijama Pazarski Bazar Rukotvorina i centrom Žene u javnim uslugama u cilju promocije žena sa Kosova, Albanije i Srbije u našem regionu i pružanja podrške zaštiti i razvoju starih zanata. Htjeli smo da pokažemo i sačuvamo od zaborava sve ono što su vrijedne žene našeg društva nekada radile, i da našem regionu predstavimo sve specifičnosti naše tradicije koje će se raditi i očuvati u budućnosti“, kaže Ubejda Osmani iz nevladine organizacije Jednakost iz Prizrena, na Kosovu, koja se zalaže za promociju bošnjačke zajednice i povećanje uticaja na javni, politički i kulturni život preko osnaživanja, prije svega žena i mladih u zaštiti ljudskih prava putem raznih oblika obrazovanja, volonterstva, kao i jačanjem uloge žena i mladih u društvu. 

Sa ciljem uspostavljanja regionalne saradnje i razmjene u oblasti promocije i očuvanja tradicionalnih zanatskih proizvoda, uključujući ciljane lokalne intervencije uz promovisanje ekonomskog osnaživanja žena, projekat je započeo terenskim radom u Prizrenu u različitim selima i zajednicama i posejtama ženama koje izrađuju tradicionalne zanatske proizvode, preduzećima koja vode žene, i samozaposlenim ženama. Uslijedile su dvije radionice organizovane sa ženama učesnicama iz Albanije, Bosne i Hercegovine i Kosova. Jedna od ovih radionica odnosila se na promociju i brendiranje zanatskih proizvoda, a druga na izradu biznis plana i privlačenje investicija. Regionalna konferencija održana u Draču, Albaniji, sa tridesetak žena iz Albanije, Bosne i Hercegovine i Kosova, fokusirala se na regionalnu promociju zanatskih proizvoda i nematerijalnog kulturnog nasljeđa žena.  

Fond za Zapadni Balkan (WBF) je međunarodna organizacija sa sjedištem u Tirani, Albaniji, osnovan od strane vlada Albanije, Bosne i Hercegovine, Kosova*, Sjeverne Makedonije, Crne Gore i Srbije. Njegovo osnivanje, kao sveobuhvatne inicijative u regionalnom vlasništvu, smatra se jasnim znakom novog duha saradnje koji pušta korijene na Balkanu. WBF ima za cilj promovisanje saradnje i zajedničkih vrijednosti građana, civilnog društva i međuljudskih odnosa, obezbjeđivanjem finansija za male i srednje projekte, u sljedećim ključnim oblastima.

„Podrška Fonda za Zapadni Balkan pomogla nam je da promovišemo i ojačamo regionalnu saradnju“, rekla je gđa Osmani, ističući učešće žena sa Kosova, Albanije i Srbije u projektu, kao i raznolikost njihovog etniciteta i pozadina, „Dio projektnih aktivnosti su bile žene i mlade djevojke različitih etničkih grupa, od 20 do 65 godina poseduju veštine tradicionalnih zanata i koje žele ili pokrenuti startap inicijative ili se samozaposliti. To su bile samohrane majke, udovice, udate, neudate žene različitog nivoa obrazovanja, zanimanja i interesovanja sa Kosova, iz Albanije i Srbije i iz različitih zajednica kao što su albanska, srpska, bošnjačka, turska i romska, tačnije starije žene”, dodala je.  

 

Priče žena uključenih u projekat predstavljene su u ovom dokumentarcu u produkciji nevladine organizacije Jednakost i partnera.  

Od krize do prilike: Nova doba za trgovinu na Zapadnom Balkanu

Written on . Posted in Priče.

U vrhuncu pandemije COVID-19, granice su postale uska grla, ugrožavajući protok osnovnih dobara i ugrožavajući milione života. Zbog kašnjenja, lanci snabdevanja bili su isprekidani, a preduzeća su se suočila sa sve većim gubicima. Ipak, uoči krize, pojavilo se inovativno rješenje – Inicijativa Zeleni koridori.  

Razvijeni kroz saradnju između Transportne zajednice, CEFTA-e i Evropske unije, zeleni koridori su osmišljeni tako da budu više od preventivne mjere. Predstavljali su hrabru novu viziju povezivanja, izgrađenu na modernizaciji, digitalizaciji i saradnji. Rezultati? Ušteđeno skoro 20 godina ukupnog vremena čekanja na granici i osnova za otporniju trgovinsku mrežu.  

 

Priča o transformaciji  

Za Mateja Zakonjšeka, direktora Transportne zajednice, zeleni koridori su napravili vidljivu razliku. „Kamioni poput ovog su predugo čekali na granicama Zapadnog Balkana. To je negativno uticalo na trgovinu, emisije CO2 i bezbjednost na putu“, rekao je.   

“Zahvaljujući podršci EU, sada svjedočimo kraćem vremenu čekanja, modernizovanim prelazima i bezbjednijim putovanjima. To stvara pravu vrijednost za naše građane, biznise i posjetioce ovoj lijepog regiona“

Ove promjene idu dalje od rasterećivanja logističkih uskih grla. Zeleni koridori su postali simbol svega što je moguće kada regionalna saradnja cvjeta. Vlade, carinske uprave i biznisi su se udružili, demonstrirajući moć kolektivnog djelovanja u rješavanju zajedničkih izazova.  

 

Vizija za budućnost  

Nadovezujući se na svoj uspjeh, inicijativa Zelenih koridora se razvija kako bi dublje povezala Zapadni Balkan sa EU i modernizovala ključne granične prelaze. Digitalne inovacije, kao što su sistem SEED+ i program ovlaštenog ekonomskog operatora (AEO), pojednostavljuju carinske procedure, krate vrijeme kašnjenja i smanjuju troškove. Sporazumi između zemalja, poput onih koji povezuju Hrvatsku i Crnu Goru, Italiju i Albaniju ili Grčku i Sjevernu Makedoniju, pokazuju kako zeleni koridori postaju most ka jedinstvenom tržištu EU.  

Kako to prikladno kaže Danijela Gačević, v.d. direktora CEFTA-e, „Uspostavljanje zelenih koridora između regiona i EU mijenja stvari. Čini da trgovina bude brža, jeftinija i bezbjednija, čime stvara više mogućnosti za biznise i ljude“.  

U međuvremenu, investicije od 50 miliona evra unapređuju 11 glavnih graničnih prelaza novom infrastrukturom, digitalnim sistemima i poboljšanim bezbjednosnim mjerama. To uključuje dodatne trake, (mosne) vage i elektronske sisteme čekanja, koji osiguravaju brže i efikasnije prelaze.  

Sa tačke gledišta biznis zajednice, Stevica Čarapić ističe hitnost rješavanja granične neefikasnosti. „Najveći izazov sa kojim se suočavamo danas su preduga vremena čekanja na graničnim prelazima. Ova neefikasnost ne utiče samo na pojedine zemlje, već i na konkurentnost čitavog regiona. Uz inicijativu Zelenih koridora, nadamo se vidjeti značajna poboljšanja u protoku tereta i saradnji između vlada kako bi se smanjila kašnjenja i pojednostavile procedure”.  

Takođe ističe da su se u nekim slučajevima kolone protezale i po 15 kilometara, dok vozači danima čekaju da pređu granicu. „Ovo nije samo logistički problem; to je prepreka napretku svih u regionu”, dodaje.  

Pristup usmjeren na čovjeka  

Inicijativa Zelenih koridora nije od koristi samo preduzećima – ona mijenja živote. Profesionalni šoferi sada provode manje vremena čekajući, a više na putu, što smanjuje stres i jača bezbjednost. Putnici manje kasne čime više uživaju u odmorima. Snažnije ekonomije i povećane mogućnosti za zapošljavanje se osjete i kod lokalnih zajednica.  

Kako Matej primjećuje, „Sa modernizovanim prelazima ne samo da kratimo vrijeme čekanja, već i stvaramo sigurnije i efikasnije okruženje za svakoga. Ovo je najbolji način dodavanja vrijednosti našem regionu“.  

 

Put naprijed  

Uspjeh Zelenih koridora svjedoči snazi partnerstva. To je priča o otpornosti i inovaciji, koja pokazuje kako krize mogu inspirisati trajne promjene. Dok Zapadni Balkan i EU nastavljaju da sarađuju, vizija besprekorne povezanosti i zajedničkog prosperiteta sve je bliža realnosti.  

Ulaganjem u digitalizaciju, modernizaciju i regionalnu saradnju, inicijativa Zelenih koridora popločava put svjetlijoj budućnosti. To je više od logističkog poboljšanja; to je pokret prema jedinstvu, rastu i mogućnosti za generacije koje dolaze. 

YEA učestvuje na Balkanskom ekonomskom forumu

Written on . Posted in Vijesti.

Sa ciljem da se podstakne trajan pozitivan uticaj na ekonomski rast, regionalnu saradnju i promovisanje mira i bezbjednosti širom balkanskih zemalja, Balkanski ekonomski forum 2023. Sastao se u Tirani 17. novembra. Ova ekspanzivna konferencija služi vitalnoj ulozi u podršci razvoju i implementaciji inovativnih strategija, istovremeno tražeći efikasna rješenja za trenutne ekonomske izazove sa kojima se suočavaju balkanske zemlje. Ove godine su na forumu aktivno učestvovali i Mladi evropski ambasadori (YEA). Ovo angažovanje predstavljalo je dragocjenu priliku za YEA da sarađuje sa liderima, akademicima, studentima, predstavnicima medija, kao i zainteresovanim stranama u javnom i privatnom sektoru u razgovoru i rješavanju značajnih ekonomskih izazova sa kojima se region suočava. Razgovori su se vodili oko balkanskih perspektiva i istraživali strategije za besprijekornu integraciju regiona na tržište EU.

Danas je Evropska komisija usvojila Paket proširenja za 2023

Written on . Posted in Vijesti.

Zapadni Balkan

 

Napredak u reformama za pristupanje EU uglavnom je zastao, jer je Crna Gora patila od duboke polarizacije i političke nestabilnosti u izvještajnom periodu. EU pozdravlja formiranje novog parlamenta i formiranje vlade, od koje se očekuje da brzo pokaže kapacitet i posvećenost putu Crne Gore prema EU i sprovede reforme vezane za pristupanje EU. Uopšteno, napredak u pregovorima o pristupanju zavisiće od reformi u oblasti vladavine prava (tj. ispunjenja privremenih mjera utvrđenih u Poglavljima 23 i 24). Crna Gora se i dalje potpuno usklađuje sa Zajedničkom spoljnom i bezbjednosnom politikom.

 

Srbija je nastavila s implementacijom reformi vezanih za pristupanje EU, uključujući oblast vladavine prava. Srbija je počela s primenom ustavnih amandmana iz 2022. godine kako bi ojačala nezavisnost pravosuđa i usvojila nova medijska zakonodavstva. Implementacija ovoga može značajno poboljšati regulatorno okruženje. Međutim, potrebne su dalje izmjene kako bi u potpunosti bile u skladu sa pravnim tekovinama EU i evropskim standardima. Srbija mora poboljšati, kao prioritet, usklađenost sa zajedničkom spoljnom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući restriktivne mjere i izjave o Rusiji. Takođe su potrebni dalji rad i politička posvećenost kako bi se sprovele reforme u oblasti vladavine prava. Procjena Komisije ostaje da je Srbija tehnički ispunila kriterijume za otvaranje klastera 3 (konkurentnost i inkluzivni rast). Srbija mora potpuno sarađivati i preduzeti sve potrebne korake kako bi obezbijedila odgovornost za nasilni napad na kosovsku policiju 24. septembra i napad na KFOR 29. maja. Što se tiče normalizacije odnosa sa Kosovom, iako je postignut dogovor u EU-facilitiranom dijalogu, kako Srbija tako i Kosovo još nisu počeli sa sprovođenjem svojih obaveza, koje su obavezujuće za obije strane i ključni dio njihovih evropskih puteva.

 

U Sjevernoj Makedoniji, vlasti su dosljedno izjavljivale da je pristupanje EU njihov strateški cilj. Sjeverna Makedonija nastavila je potpuno usklađivanje sa Zajedničkom spoljnom i bezbjednosnom politikom EU (CFSP). Zemlja je takođe ostvarila određeni napredak u oblasti pravde, slobode i bezbjednosti, uključujući borbu protiv organizovanog kriminala i upravljanje migracijama. Kao zemlja koja pregovara, Sjeverna Makedonija mora ispuniti implementaciju reformi vezanih za EU, uključujući u pravosuđu, borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala, reformu javne uprave, uključujući upravljanje javnim finansijama i javnu nabavku. Sjeverna Makedonija se obavezala da će pokrenuti i postići relevantne ustavne promjene kao prioritet, s ciljem da uključi građane koji pripadaju drugim narodima. Proces pregleda acquis-a EU napredovao je glatko, a vlasti su pokazale visok nivo posvećenosti. Komisija je Savjetu predstavila izvještaje o pregledu “fundamentalnog klastera” za Sjevernu Makedoniju u julu i očekuje brzo praćenje, s ciljem otvaranja pregovora o ovom klasteru do kraja godine.

 

Albanija je nastavila pokazivati odlučnost u sprovođenju EU reformi i ostvarivanju napretka u reformama u “fundamentalnom klasteru”. Nastavljeno potpuno usklađivanje sa Zajedničkom spoljnom i bezbjednosnom politikom EU takođe je snažan signal strateškog izbora zemlje za pridruživanje EU. Potrebni su dalji napori u oblastima slobode izražavanja, pitanjima manjina i vlasničkim pravima, kao i u ključnim oblastima vladavine prava, kao što su borba protiv korupcije i organizovanog kriminala. Proces pregleda acquis-a EU napredovao je glatko, a vlasti su pokazale visok nivo posvećenosti. Komisija je Savjetu predstavila izvještaje o pregledu “fundamentalnog klastera” za Albaniju u julu i očekuje brzo praćenje. Cilj je otvaranje pregovora o klasteru 1 (fundamentalni) do kraja godine.

 

U Bosni i Hercegovini, prošlogodišnje dobijanje statusa kandidata donijelo je potrebnu pozitivnu dinamiku. Nova vlada je brzo formirana nakon izbora i počela je s implementacijom reformi, posebno kroz amandmane koji uvode provjere integriteta u pravosuđu. Ipak, potrebni su dalji napori. To uključuje usvajanje važnih reformi u oblasti vladavine prava i pravosuđa i nastavak sa ustavnim i izbornim reformama, koje su od najvećeg prioriteta za obezbjeđivanje jednakih prava za sve građane. Takođe je važno očuvati ustavni poredak zemlje. Seperatističke i autoritarne mjere u entitetu Republika Srpska nisu u skladu s evropskim putem. Potrebni su dalji napori za Bosnu i Hercegovinu kako bi ispunila ključne prioritete utvrđene u mišljenju Komisije o njenoj aplikaciji za članstvo. Stoga Komisija preporučuje otvaranje pregovora o pristupanju EU sa Bosnom i Hercegovinom, kada se postigne potreban stepen usklađenosti sa kriterijumima članstva.

 

Kosovo ostaje posvećeno svom evropskom putu. Nastavilo je dobrovoljno potpuno usklađivanje sa Zajedničkom spoljnom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući osudu ruskog rata agresije protiv Ukrajine i primjenu restriktivnih mjera protiv toga. Period izvještavanja obilježen je legislativnim postignućima, uključujući važnu reformu izbornog sistema. Ipak, potrebno je još rada, uključujući i plan akcija o reformama pravosuđa. Od 1. januara 2024. godine, vizna liberalizacija za Kosovo će stupiti na snagu. Situacija na sjeveru Kosova bila je pogođena nekoliko kriza, posljednja od njih je bila nasilan napad na kosovsku policiju 24. septembra 2023. godine. Što se tiče normalizacije odnosa sa Srbijom, iako je postignut sporazum u EU-facilitiranom dijalogu, kako Kosovo tako i Srbija još nisu počeli sa sprovođenjem svojih obaveza, koje su obavezujuće za strane i ključni dio njihovih evropskih puteva.

Sljedeći koraci

 

Sada je na Savjetu da razmotri preporuke Komisije od danas i donese odluke o koracima koji slede u procesu proširenja.

Komisija predstavlja novi Plan rasta za Zapadni Balkan, uključujući 6 milijardi eura grantova i kredita kako bi ubrzala ekonomsku konvergenciju sa EU

Written on . Posted in Vijesti.

Danas je Evropska komisija usvojila novi Plan rasta za Zapadni Balkan, s ciljem da unaprijedi neke od koristi članstva u regionu prije pristupanja, podstakne ekonomski rast i ubrza neophodnu socijalno-ekonomsku konvergenciju. Cilj je omogućiti partnerima da ubrzaju reforme i investicije kako bi značajno ubrzali proces proširenja i rast njihovih ekonomija. U tu svrhu, predložen je novi Fond za reforme i rast za Zapadni Balkan u iznosu od 6 milijardi eura za period 2024-2027. Isplate će se vršiti tek nakon ispunjenja dogovorenih reformi. Kao dio Plana rasta, svaki partner sa Zapadnog Balkana biće pozvan da pripremi Reformsku agendu na osnovu postojećih preporuka, uključujući one iz godišnjeg Paketa proširenja i programa ekonomske reforme zemalja (PER). Agenda reformi će biti predmet konsultacija, ocjene i usvajanja od strane Komisije.

 

Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen izjavila je: “Usvajanjem novog Plana rasta za Zapadni Balkan u iznosu od 6 milijardi eura, danas približavamo ekonomije Zapadnog Balkana EU. Potencijal ovog Plana rasta je izuzetan. Ovaj Plan rasta može udvostručiti ekonomiju Zapadnog Balkana u narednih 10 godina. Svojom kombinacijom reformi i investicija omogućiće Zapadnom Balkanu da uskoro profitira iz ključnih oblasti našeg jedinstvenog tržišta, uključujući slobodno kretanje robe, usluga i radne snage, jedinstveno evropsko područje plaćanja, transport, energetiku i digitalno jedinstveno tržište.”

Sljedeći koraci

 

Sada je na Evropskom parlamentu i Savjetu da ispita predlog za Fond u okviru paketa pregleda srednjeročnih finansijskih okvira (MFF). Kada bude usvojen, šest partnera sa Zapadnog Balkana biće pozvano da dostave svoje individualne reformne agende u kojima će opisati socijalno-ekonomske i osnovne reforme koje će preduzeti kako bi podstakli rast i konvergenciju u okviru Plana rasta tokom perioda od 2024. do 2027. godine. Srbija i Kosovo moraju konstruktivno učestvovati u dijalogu o normalizaciji odnosa, koji vodi Visoki predstavnik EU, kao neophodan preduslov.

Uvodna riječ predsjednice fon der Lajen na Samitu Berlinskog procesa

Written on . Posted in Vijesti.

Hvala puno, premijeru, dragi Edi,

 

Herr Bundeskanzler,

 

Dragi prijatelji,

 

Kakva priča koju smo upravo videli na ekranu, kakva priča. I koliko je moćna poruka da je to ne samo deseti Berlinski proces, već se prvi put održava u zemlji zapadnog Balkana. Snažna poruka u svijetu koji si opisao, Edi, gdje smo svjedoci užasnog rata koji je Rusija pokrenula protiv Ukrajine. Ukrajina se bori za svoj suverenitet i teritorijalni integritet i za naše vrijednosti. Takođe smo vidjeli gnusni teroristički napad Hamasa koji je ubio više od 1.400 ljudi, muškaraca, žena, djece, beba, samo zato što su Jevreji. Živimo na zapaljenoj planeti. Izaziva nas GenAI. U ovim vremenima, potrebni su vam najbolji prijatelji. I rekao si, ti si najbolji prijatelj kog možemo poželjeti. Dozvolite nam da radimo tako da se pridružite Evropskoj uniji koja je dokazala da je moguće zajedno stvoriti trajni mir i održivi prosperitet.

 

I zaista, kakva moćna poruka juče, kada smo započeli registraciju u Tirani College of Europe. A ti mladi studenti će sada studirati evropske poslove. Oni dolaze iz Albanije, cijelog Zapadnog Balkana, iz Evropske unije. Kakva moćna poruka za narednu generaciju koja će prenositi ideju Evropske unije naprijed.

 

Berlinski proces je, kako ste rekli, počeo 2014. I vrijedi pogledati papire iz tog vremena: „Cilj da se ostvari stvarni napredak u procesu reformi i regionalnoj ekonomskoj saradnji.“ Zato smo ovdje. A mi smo već sa našim Ekonomsko-investicionim planom od 30 milijardi eura postavili dobre temelje. Rezultati su vidljivi. Polovina Plana, 16 milijardi eura, zapravo je već realizovana. Ali treba učiniti više. I želim da se fokusiram nekoliko minuta na to.

 

Naše ekonomije, Zapadni Balkan i jedinstveno evropsko tržište, još uvijek su previše udaljeni. Ekonomije Zapadnog Balkana su 35% prosjeka EU. Dakle, zaista moramo da iskoristimo potencijal koji postoji ovdje na Zapadnom Balkanu i da ga približimo jedinstvenom evropskom tržištu. I to je ono o čemu je riječ u Planu rasta. Znamo da je, iz iskustva proširenja, snaga proširenja naravno u vrijednostima koje nas spajaju sa zemljama koje su se korak po korak pridružile Evropskoj uniji. Ali druga moć je ekonomski razvoj. Kad god je došlo do proširenja, ne samo one zemlje koje su pristupile Evropskoj uniji imale su ogroman podsticaj u svom ekonomskom razvoju jer su pristupile Jedinstvenom tržištu, već je i Evropska unija napredovala jer je jedinstveno tržište postalo još veće.

 

I ovo je sada princip Plana rasta. U osnovi želimo da u određenim oblastima otvorimo vrata jedinstvenog tržišta, jedinstvenog evropskog tržišta, kompanijama sa Zapadnog Balkana. I to sada moramo da osmislimo. Otvaramo ga u oblastima kao što su slobodno kretanje roba i usluga, drumski transport, energija, električna energija, jedinstveno digitalno tržište EU i, što je veoma važno, olakšavanje bezgotovinskog plaćanja sa jedinstvenim evropskim platnim područjem, da navedemo samo nekoliko elemenata.

 

Ali, naravno, otvaranje vrata nije dovoljno. Zemlje zapadnog Balkana takođe treba da upotpune svoje zajedničko regionalno tržište. A to znači da je uslov da i zemlje Zapadnog Balkana svojim susjedima omoguće pristup svom tržištu [da svojim susjedima omoguće pristup svom tržištu]. Drugim riječima, da preformulišem, ako postoje blokade, jedino možete da blokirate sebe. Ostali će krenuti dalje.

 

A da bismo krenuli dalje, potrebne su reforme, duboko ukorijenjene reforme, takođe da bi se poboljšala poslovna klima, da bi okruženje postalo privlačnije. Ove reforme će biti praćene finansiranjem investicija iz Evropske unije, ako do njih dođe. Ovaj plan rasta je veoma snažan podsticaj. To je podsticaj da se vrata ekonomski otvore, ali i da se traži otvaranje granica između zemalja Zapadnog Balkana i da se izvrše neophodne reforme. Uz to dolazi i finansiranje investicija.

 

Samo zajedničkim radom dovešćemo Zapadni Balkan tamo gdje i pripadate, u srce Evropske unije. Istorija je, zaista, u pokretu. Moja poruka je: Ovo je sada odlučujući trenutak. Ne propustite priliku, zgrabite priliku, iskoristite trenutak i radimo zajedno sa vama na tome.

Mnogo hvala, Edi.

Open4Business je otvoren za registraciju

Written on . Posted in Vijesti.

Da li ste vlasnik malog biznisa na Zapadnom Balkanu? Želite da proširite svoje horizonte i ostvarite veći uticaj? Pridružite se regionalnom informativnom događaju koji obećava da će rasvijetliti finansijske mogućnosti za mikro, mala i srednja preduzeća (MMSP).

 

„Open4Business – Made in the Western Balkans – Supported by EU“ je posvećen događaj za MMSP na Zapadnom Balkanu kako bi saznali više o mogućnostima finansiranja, uključujući i iz Evropske unije koje su dostupne kroz Investicioni okvir za Zapadni Balkan (WBIF).

 

Podrška razvoju snažnog privatnog sektora, jačanje konkurentnosti i otvaranje novih radnih mjesta u regionu ključni su ciljevi Ekonomskog i investicionog plana za Zapadni Balkan, plana oporavka regiona koji je 2020. godine uspostavila EU i podržala partnere Zapadnog Balkana.

 

Značajne investicije podržavaju mala preduzeća, posebno u oblastima kao što su zelene investicije i tehnologije, mikrofinansiranje, energetska efikasnost, projekti obnovljive energije, održiva poljoprivreda, cirkularna ekonomija, eko-turizam i preduzeća koja vode žene i mladi.

 

Učestvujte uživo, na daljinu ili onlajn

 

U organizaciji Generalnog direktorata Evropske komisije za evropsko susjedstvo i pregovore o proširenju (DG NEAR), u saradnji sa Ekonomskom komorom Sjeverne Makedonije i 6 komorskim investicionim forumom Zapadnog Balkana (WB6CIF), prepodnevna sesija događaja biće održana uživo u Skoplju, udaljeno u ostalih pet prijestonica Zapadnog Balkana i dostupno na mreži. Postoji više načina da učestvujete i maksimizirate svoje mogućnosti umrežavanja.

 

Ako ne možete da budete prisutni u Skoplju, prijepodnevni sastanak možete pratiti na daljinu sa privrednim komorama u drugim glavnim gradovima regiona, zajedno sa svojim kolegama.

 

Popodnevna sesija će se odvijati istovremeno, u svih šest prijestonica, tako da možete rezervisati termin za razgovor sa vašim lokalnim finansijskim institucijama na jednom od šest regionalnih mjesta.

 

A ako ne možete da stignete na bilo koji od ovih mjesta, još uvek možete da pratite događaj i rezervišete konsultacije sa vašim željenim finansijskim institucijama koristeći našu onlajn platformu za događaje.

Podrška EU pomaže kosovskim MSP-ovima da iskoriste solarne panele i krenu prema pridruživanju EU.

Written on . Posted in Priče.

Sunce je glavni izvor energije na planeti Zemlji, a procjenjuje se da Kosovo ima 240 sunčanih dana godišnje. Iskorištavajući ovaj obilan potencijal i prelazeći na čiste izvore energije, mala i srednja preduzeća (MSP-ovi) na Kosovu su krenula u investicije u obnovljive izvore energije, koje je omogućila Evropska unija (EU), ostvarujući povezane koristi. Osim toga, ove investicije u obnovljive izvore energije ne pomažu samo kompanijama, već takođe otvaraju put Kosovu prema članstvu u EU, što nudi brojne prilike, posebno za MSP-ove. Ipak, put ka usvajanju acquis communautaire-a podrazumijeva značajne regulatorne promjene i nameće značajan finansijski teret preduzećima koja se trude da ispune ove nove standarde.

“Instalirali smo 112 kWp solarnih panela, što je značajno smanjilo naše troškove energije. Ranije smo imali mjesečni račun za struju od oko 1200 eura. Sada nam je mjesečni trošak oko 200 eura. To znači približno 80% smanjenje naših troškova za energiju.”

Forma SHPK, srednje preduzeće osnovano 2013. godine u selu Bresalc u opštini Gnjilane, ostvarilo je značajan napredak u svom sektoru zahvaljujući neumornom posvećenju i radu. Besim Rexhi, menadžer u Forma SHPK, ističe njihov primarni cilj proširenja na lokalna i međunarodna tržišta i privlačenja novih klijenata. On ističe ključne faktore koji doprinose njihovom uspjehu, uključujući posvećeni tim i posvećenost kontinuiranoj inovaciji proizvoda i usluga.

Kompanija trenutno zapošljava 70 ljudi, što je značajan porast u odnosu na početni broj od 10-15 zaposlenih. Njihova osnovna proizvodnja uključuje proizvodnju plastičnih komponenti koje se koriste prvenstveno u prevozničkim uslugama, posebno za željezničke i tramvajske usluge, pri čemu je Njemačka njihova glavna destinacija za izvoz.

Kako bi smanjili troškove energije i doprinijeli očuvanju životne sredine, Forma SHPK je uložila u solarne panele putem kredita koji je omogućila Kosovo SME Competitiveness Support Programme EBRD-a. Kao dio ove inicijative, Forma SHPK je takođe dobila dragocjene besplatne tehničke savjete od međunarodnog tima konsultanata i grant za povrat gotovine finansiran od strane EU. Besim Rexhi, menadžer kompanije, hvali izvanredne rezultate koji proizilaze iz ove investicije. “Instalirali smo 112 kWp solarnih panela, što je značajno smanjilo naše troškove energije. Ranije smo imali mjesečni račun za struju od oko 1200 eura. Sada nam je mjesečni trošak oko 200 eura. To znači približno 80% smanjenje naših troškova za energiju”, ponosno izjavljuje Rexhi.

“Jedini propust koji imam je što ranije nisam bio svjestan ogromnih prednosti obnovljive energije. Iako trenutni solarni paneli adekvatno zadovoljavaju moje energetske potrebe, ako je moguće, instalirao bih dodatnih 100 panela. Prihvatanje ekološki prihvatljivih praksi ne samo da smanjuje vaše troškove energije, već pruža i ličan osjećaj zadovoljstva, znajući da pozitivno doprinosite našoj planeti.”

O projektu

Program podrške konkurentnosti MSP-ova na Kosovu razvijen je posebno kako bi pomogao privatnim MSP-ovima da ispune nove propise i razumiju zahtjeve za unaprjeđenje u oblastima zaštite životne sredine, zaštite zdravlja i bezbjednosti na radu, i kvaliteta i bezbjednosti proizvoda. Kreditna linija koju je obezbijedila EBRD putem lokalnih partner banaka, zajedno sa grantom od 15% i besplatnom tehničkom podrškom finansiranom od strane Evropske unije, pomaže MSP-ovima da identifikuju svoje investicione potrebe za usklađivanje sa prioritetnim direktivama EU. Besplatni tehnički savjeti, pruženi od strane međunarodnog tima eksperata, pomažu MSP-ovima na Kosovu da pronađu najbolje rješenje za ispunjavanje direktiva EU, postanu konkurentni u trgovini sa partnerima iz EU i povećaju profitabilnost kod kuće kroz ponudu proizvoda i usluga veće kvalitete.

 

Budući put kompanije obuhvata obavezu proširenja izvoza ulaskom na dodatna strana tržišta, njegovanje snažnih odnosa sa klijentima, dobavljačima i različitim partnerima, kao i dalje unaprjeđenje vještina svoje radne snage. Besim takođe zagovara da i ostala preduzeća na Kosovu prihvate čiste izvore energije. “Jedini propust koji imam je što ranije nisam bio svjestan ogromnih prednosti obnovljive energije. Iako trenutni solarni paneli adekvatno zadovoljavaju moje energetske potrebe, ako je moguće, instalirao bih dodatnih 100 panela. Prihvatanje ekološki prihvatljivih praksi ne samo da smanjuje vaše troškove energije, već pruža i ličan osjećaj zadovoljstva, znajući da pozitivno doprinosite našoj planeti,” zaključuje Rexhi.