Skip to main content

Dyfishimi i fuqisë punëtore në Catwalk Sarajevë

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështeti një kompani mode nga Bosnjë-Hercegovina për të rritur biznesin e saj.

Catwalk Sarajevë është një kompani mode nga Sarajeva, e themeluar nga Ema Burdžović në vitin 2011, fillimisht si një kompani tregtimi dhe shitjeje që importonte mallra në Bosnjë-Hercegovinë dhe i shiste ato në dyqanin e tyre në Sarajevë. Megjithatë, Ema shpjegon se biznesi nuk po shkonte mirë në atë kohë pasi ajo synonte të importonte mallra cilësore që ishin të shtrenjta, dhe xhiroja nuk ishte mjaftueshëm e lartë për shkak të kapacitetit të përgjithshëm blerës në situatën ekonomike të Bosnjë-Hercegovinës. Gjashtë vjet më parë, ajo vendosi të ndryshonte strategjinë e saj dhe të kalonte nga tregtia te prodhimi, duke punësuar dy rrobaqepëse me përvojë.

Megjithatë, ndryshimi nuk ishte i lehtë. Ema është ekonomiste dhe në kohën e ndryshimit dinte shumë pak për specifikat e procesit të prodhimit të tekstileve. Ajo kujton se është përballur me sfida të shumta për të siguruar lëndën e parë, makineritë e duhura dhe fuqinë punëtore të nevojshme. “Fatkeqësisht, ekziston një tendencë e fuqisë punëtore të kualifikuar për t’u larguar nga Bosnjë-Hercegovina në kërkim të një jete më të mirë. Nuk ishte e lehtë, por ia dolëm të gjejmë punonjës të kualifikuar dhe ambiciozë, që janë pika e kthesës për kompaninë tonë,” thotë Ema.

“Projekti i financuar nga BE-ja ka përmirësuar ndjeshëm biznesin tonë dhe na ka ndihmuar të kapërcejmë pasojat negative të viteve të pandemisë COVID-19.”

Sapo kompania filloi të stabilizohej dhe të krijonte vizionin për një të ardhme më të mirë, filloi pandemia COVID-19. Kompanitë e tekstileve në Bosnjë-Hercegovinë u përballën me sfida të shumta gjatë pandemisë. Porositë dhe shitjet ranë ndjeshëm, dhe zinxhirët e furnizimit u ndërprenë, duke e bërë blerjen e lëndës së parë shumë të vështirë që nga fillimi i shkurtit 2020. Sipas përllogaritjeve të industrisë, një në tre vende pune që u humbën në vend gjatë pandemisë i përkiste sektorit të tekstileve.

Emës nuk iu desh të largonte nga puna asnjë punonjës; megjithatë, ajo nuk mund të rritej siç e kishte planifikuar. Në atë kohë, ajo dëgjoi për njoftimin për projektin e financuar nga BE-ja EU4Business Recovery që ofronte mbështetje financiare dhe teknike për industrinë tekstile në Bosnjë-Hercegovinë, duke zbutur ndikimin e pandemisë te shitjet dhe vendet e punës. Ema aplikoi dhe përfitoi mbështetjen që e kishte kaq shumë të nevojshme. “Projekti i financuar nga BE-ja ka përmirësuar ndjeshëm biznesin tonë dhe na ka ndihmuar të kapërcejmë pasojat negative të viteve të pandemisë COVID-19,” shprehet ajo.

Kontributet themelore nga projekti përfshinë blerjen e pajisjeve të reja dhe prezantimin e një dyqani online, si dhe të një dyqani të ri të shitjeve me pakicë në Mal të Zi.

“Me mbështetjen që morëm nga BE-ja, dyfishuam numrin e punonjësve tanë, nga 12 në 24.”

Lidhur me projektin

Projekti i financuar nga BE-ja “COVID-19 Investment Response-EU4 Business Recovery” u zbatua nga

International Labour Organisation, në partneritet me German Development Agency GIZ dhe United Nations Development Programme. Qëllimi i projektit është të mbështesë rimëkëmbjen e ekonomisë së Bosnjë-Hercegovinës nga pasojat e pandemisë COVID-19. Objektivi konkret është ofrimi i mbështetjes emergjente për ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të mesme, me qëllim garantimin e vijimësisë së biznesit të tyre, mbajtjen e mbi 1,000 vendeve të punës, dhe krijimin e të paktën 100 vendeve të reja të punës, në veçanti duke mbështetur gratë sipërmarrëse, të rinjtë dhe grupet e tjera të cenueshme.

Si rezultat i mbështetjes nga projekti, fillimisht drejtuesit planifikuan të hapnin pesë vende të reja pune. Ema tregon me krenari se ai qëllim jo vetëm që u arrit, por në fund u tejkalua. “Me mbështetjen që morëm nga BE-ja, dyfishuam numrin e punonjësve tanë, nga 12 në 24,” deklaron ajo.

Aktualisht, kompania po prezanton linjën e re të produkteve, që janë rrobat e banjës, dhe ka përmirësuar proceset e saj të prodhimit duke blerë softuer për dizenjimin e veshjeve. Ata synojnë që të fillojnë eksportimin në vende të BE-së. Sipas Emës, vizioni i tyre është të ndërtojnë një fabrikë të mesme të fuqishme që nuk do të bëhet shumë e madhe, por që do të jetë në gjendje të gjenerojë fitime të mjaftueshme dhe, më e rëndësishmja, do të paguajë rroga të mira për punonjësit e saj.

Ruajtja e standardeve si ajka e ajkës

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një kompani bulmeti në Bosnjë dhe Hercegovinë përmirëson procesin e vet të prodhimit me ndihmën e BE-së.

Meggle BH është një nga kompanitë më të suksesshme të prodhimit të produkteve të qumështit në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinë. Falë prezantimit të qasjeve inovative për punën e tyre dhe përputhshmërisë me standardet e larta të prodhimit, produktet e qumështit me paketim të bardhë me një tërfil blu janë tani të njohura për cilësinë në të gjithë Bosnjën dhe Hercegovinën. Grupi Meggle ka një traditë të gjatë prodhimi bulmeti, pasi është themeluar në 1887 nga Josef Anton Meggle nga Bavaria.

“Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”

Meggle-i hyri në tregun boshnjak në fillim të viteve nëntëdhjetë. Fillimisht, produktet Meggle importoheshin dhe shpërndaheshin. Shumë shpejt, kompania nisi të bënte plane për të themeluar fabrika prodhimi në vend, dhe në fillim të viteve 2000 blenë një fabrikë bulmeti në Bihac dhe u konsoliduan si një kompani prodhimi bulmeti. Meggle BH Ofron më se 150 produkte në hapësirën e vet të prodhimit; produktet e tyre artizanale, si qumështi, kosi, kefiri, salcë kosi, ajka, kajmaku, kremi i qumështit, si dhe produkte të tjera, zënë vend të veçantë në shumë shtëpi.

Jadranka Penava iu bashkua Meggle-it që në fillim të aktivitetit të tyre në Bosnjë dhe Hercegovinë, në fillim të viteve ‘90, dhe tani është CEO e Meggle BH. Ajo shpjegon se tregu boshnjak i priti ngrohtësisht që në fillim, dhe se kanë pasur suksese të vazhdueshme dhe rritje të qëndrueshme në vend që nga nisja e aktivitetit në Bosnjë dhe Hercegovinë. “Vitin e kaluar mblodhëm 50 milionë litra qumësht nga 2,500 fermerë në gjithë vendin, që i konsiderojmë si një pjesë shumë të rëndësishme të biznesit tonë, sepse nuk mund të kesh sukses si biznes nëse nuk siguron qumësht cilësor vendas,“ thotë Jadranka.

Gjatë 2021-shit, me mbështetjen e projektit EU4AGRI, kompania i përmirësoi proceset e veta të prodhimit duke blerë një makineri moderne për paketimin e djathit dhe kajmakut të freskët. Kapacitetet e makinerisë së vjetër të prodhimit dhe paketimit të djathit dhe kajmakut  ishin 1,800 vasketa në orë, ndërsa makineria e re ka kapacitet 3,200 deri në 4,100 vasketa me peshë të ndryshme, brenda së njëjtës periudhë kohore. Makineria e re lejon dhe paketimin e prodhimit në vasketa me forma të ndryshme, që gjë që është thelbësore për nxjerrjen e produkteve në treg. “Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”shpjegon Jadranka.

„Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një iniciativë katër-vjeçare (2020 – 2024) që synon të modernizojë sektorin agro-ushqimor në Bosnjë dhe Hercegovinë, duke krijuar vende pune të reja, ndërkohë që ruhen vendet ekzistuese të punës dhe ndihmohet ripërtëritja nga kriza e KOVID-19-ës. Vlera totale e projektit është 20.25 milionë Euro, të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian, por zbatohet dhe bashkëfinancohet në bashkëpunim me Agjencinë Çeke të Zhvillimit dhe Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Projekti EU4AGRI ka mbështetur deri tani fermerë dhe ndërmarrje në Bosnjë dhe Hercegovinë me 45 investime me vlerë gati 5.5 milionë Euro, nga të cilat, 3.2 milionë Euro u financuan nga Bashkimi Evropian.

Blerja e një makine të re ndihmon dhe për rritjen e cilësisë së produkteve dhe sigurisë së procesit të prodhimit, dhe me automatizimin e disa hapave, zvogëlohet dhe mundësia e gabimeve njerëzore. „Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“ shton Jadranka

Mbështetja e projektit EU4AGRI nëpërmjet futjes së teknologjive të reja do të kontribuojë me siguri për zhvillimin dhe pozicionimin e mëtejshëm të kësaj kompanie në tregun vendas dhe të huaj, dhe sidomos për arritjen e standardeve me cilësi të lartë për produktet e shënuara më tërfilin blu.

Vlera e investimit të mbështetur nëpërmjet projektit EU4AGRI  është rreth 730,000 BAM (gati 375,000 Euro) nga të cilat 300,000 BAM të bashkëfinancuara nga Bashkimi Evropian (gati 155,000 Euro).

Komunikim më i mirë i projekteve për artin, kulturën dhe hapësirat publike

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Projekti i financuar nga BE-ja mbështetet nga një OJQ në Kosovë për të përditësuar kapacitetet e rrjeteve sociale.

Fondacioni 17 është një organizatë joqeveritare nga Kosova e themeluar nga aktivistet Nita Zeqiri dhe Ajete Kerqeli. Bashkëpunimi i tyre filloi si një bashkëpunim për të krijuar punime artiste vizuale dhe intelektuale që eksplorojnë perspektivën psikologjike dhe sociale nëpërmjet artit video-eksperimental. Ato kishin ide dhe motivim, por ndonëse këto dy elementë janë të rëndësishëm, nuk janë të mjaftueshëm: aktivistëve ju nevojitej mbështetje për sa i përket bashkëpunëtorëve, fondeve dhe – më e rëndësishmja – hapësirës së punës dhe shfaqjes. Ato ishin të vetëdijshme se pjesa më e madhe e artistëve përballen me këto probleme, kështu që vendosën të marrin një nismë që nuk do t’i ndihmonte vetëm ato, por edhe kulturën kosovare në përgjithësi.

Duke qenë se ishin fillestare në këtë fushë dhe ishte e vështirë të gjenin fonde nga donatorët, ato vendosën të merrnin me qira dhe mobilonin një hapësirë me fonde nga kursimet e tyre, dhe lançuan një hapësirë për projektin që është e hapur dhe për artistët dhe organizatat e tjera.

“Fondacioni 17 synon të nxisë ndryshime pozitive në shoqëri duke fuqizuar komunitetet nëpërmjet aktivizmit kulturor.”

Liri Hashani iu bashkua Fondacionit 17 tre muaj pas lançimit të projektit Space 17, fillimisht si asistente për hapësirën e projektit dhe më pas u promovua si koordinatore e rrjeteve sociale dhe komunikimit. Ajo shpjegon se organizata u ndërtua mbi përvojën personale të themeluesve dhe nevojën për të rikthyer funksionin e hapësirave publike alternative. Për më tepër, ato besonin se arti dhe kultura janë mjete që mund të përdoren për të filluar një ndryshim social të rëndësishëm. Siç e përmbledh Liria, “Fondacioni 17 synon të nxisë ndryshime pozitive në shoqëri duke fuqizuar komunitet nëpërmjet aktivizmit kulturor.”

Që prej lançimit në vitin 2018, organizata ka zbatuar një sërë projektesh duke bërë së bashku ide të reja nga persona me sfonde dhe profesione të ndryshme, duke bashkuar arti, prekur probleme sociale të ndryshme dhe duke u përpjekur të angazhojnë të rinjtë në mënyra të ndryshme.

Një nga programet është Metamorphosis, që synon të sjellë në diskutime artin dhe kulturën për të folur për rëndësinë e hapësirës publike. Duke rigjallëruar ndërtesat e braktisura qoftë edhe për një ditë të vetme, qëllimi është dokumentimi i kujtimit të përbashkët të një të shkuare që nuk diskutohet shpesh dhe për të trajtuar përdorimin e hapësirës publike për përfitimin e komunitetit. Deri tani, ato kanë ndërhyrë në katër hapësira të braktisura ku iu është dashur të drejtojnë ndërhyrje artistike, por edhe kanë prodhuar publikime që përfaqësojnë dhe analizojnë lidhjen mes ndërtesave, monumenteve dhe ndërgjegjësimit publik.

Një tjetër projekt është Galeria 17, ku ato kanë marrë me qira dhe rigjallëruar një servis të vjetër makinash duke e kthyer në një hapësirë të përhershme të hapësirës së artit nëpërmjet një fushate për financimin me mbështetjen e komunitetit të artistëve. Duke u përqendruar në problematikat sociale, artistët dhe kuratorët e Galeria 17, eksperimentuan me konceptet, idetë dhe hapësirën.

“Mbështetja e BE-së ka qenë shumë e dobishme, sepse më ka mundësuar të përmirësoj aftësitë e mia, por edhe më ka mundësuar të shoh një tjetër prespektivë të mënyrës se si duhet të koordinohen rrjetet sociale. “

Lidhur me projektin 

EU TACSO është një projekt rajonal i financuar nga Bashkimi Evropian, që përmirëson kapacitetin dhe rolin e organizatave të shoqërisë civile (OSHC-të). Projekti ndihmon OSHC-të që të bëhen pjesë aktive në proceset demokratike në rajon dhe stimulon një mjedis të favorshëm për shoqërinë civile dhe zhvillimin pluralist të medias.

Projekti po zhvillohet në Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Serbi dhe Turqi. Projekti EU TACSO është pjesë e mekanizmit të BE-së për Lehtësimin e Shoqërisë Civile që ofron mbështetje për OSHC-të në ato vende që nuk janë ende pjesë e BE-së. OShC-të luajnë rol të rëndësishëm për BE-në, si aktorë kryesorë për mbështetjen e procesit të anëtarësimit të vendeve të tyre.

Megjithatë, organizata ka pasur mbështetje dhe nga donatorë ndërkombëtare në zbatimin e programit të tyre dhe përditësimit të kapaciteteve të tyre të menaxhimit dhe administrimit. Një nga projektet që i mbështeti ata ishteAsistenca Teknike për Organizatat e Shoqërisë Civile nga BE (EU TACSO). Liri shpjegon se ata kishin zhvilluar veprimtari të rregullta komunikimi, megjithatë, po punojnë ende për të përmirësuar strategjinë e tyre të rrjeteve sociale dhe kjo ishte puna e saj e parë si koordinatore e rrjeteve sociale. EU TACSO mbështeti Lirinë me trajnimin që u ndoq nga këshillimi ballë-për-ballë. “Mbështetja e BE-së ka qenë shumë e dobishme, sepse më ka mundësuar të përmirësoj aftësitë e mia, por edhe më ka mundësuar të shoh një tjetër prespektivë të mënyrës se si duhet të koordinohen rrjetet sociale, “ shprehet Liria.

Një bisedë miqësore në kohë nevoje

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja ndihmon një qendër këshillimi në Serbi.

Linja kombëtare telefonike për fëmijët (NADEL) është një qendër linje telefonike për ndihmë për mbrojtjen e foshnjave, fëmijëve dhe të rinjve në Beograd dhe është krijuar si një nga mekanizmat për të parandaluar dhunën kundër fëmijëve. Telefonatat në numrin e telefonit 116-111 janë falas dhe të disponueshme 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë. NADAL ka mbështetur fëmijët dhe prindërit e tyre që nga viti 2005 dhe në dekadën e fundit, këshilltarët e NADEL kanë folur me më shumë se një milion telefonues duke i ofruar ndihmë, këshillim, ose udhëheqje praktike për t’i ndihmuar të gjejnë përgjigje dhe zgjidhje për problemet e tyre. Më së shumti, linja ka ndihmuar duke mundësuar që të dëgjoheni nga dikush.

Megjithatë, pandemia ka sjellë sfida dhe kriza të reja. Kërkimet gjatë pandemisë kanë treguar se të rinjtë ndihen të frikësuar. Disa janë tërhequr në izolim, ndërsa shumë prej tyre u ka munguar socializimi me miqtë në shkollë. Pavarësisht këtyre sfidave, numri i telefonatave drejt NADEL gjatë pandemisë ka rënë.

“Një shpjegim i logjikshëm për ne ishte se për shkak të mbylljes, e gjithë familja ishte së bashku 24/7. Nuk kishte privatësi dhe pjesa më e madhe nuk kishin mundësinë të merrnin telefonin dhe të flisnin me persona jashtë familjes, duke përfshirë edhe linjën telefonike NADEL.”

Situata paradoksale tërhoqi vëmendjen e Unicef-it në Serbi, që ka qenë një nga partnerët dhe mbështetësit afatgjatë të NADEL. Vesna Dejanović, Specialiste e mbrojtjes së fëmijës, Unicef Serbi Ajo ndan analizën e saj: “Një shpjegim i logjikshëm për ne ishte se për shkak të mbylljes, e gjithë familja ishte së bashku 24/7. Nuk kishte privatësi dhe pjesa më e madhe nuk kishin mundësinë të merrnin telefonin dhe të flisnin me persona jashtë familjes, duke përfshirë edhe linjën telefonike NADEL.”

Duke pasur këtë në mend, në shkurt të vitit 2021, Unicef në bashkëpunim me BE-në filluan një projekt që do të ndihmojë të rinjtë të qëndrojnë në kontakt me NADEL edhe në situata ku mungon privatësia falë një funksioni mbështetës për disktime online në chat që do të funksionojnë paralelisht me linjën tradicionale telefonike. Ata mbështetën NADEL me zhvillimin e programit kompjuterik për linjën e chat-it, duke blerë disa pajisje shtesë dhe duke ofruar fonde për rrogat e këshilluesve të shtuar që do të menaxhojnë linjën e chat-it.

Vesna shpjegon se i kanë ndihmuar edhe në ngritjen e kapaciteteve, që përfshin trajnimin për të gjithë këshilltarët, duke përfshirë këshilltarët e lartë dhe atë të rinjtë dhe ofrues të tjerë të shërbimit, si punonjës socialë të OJQ-ve të vogla – të gjithë ofruesit e shërbimit që mund të jenë të pozicionuar ose që kanë potencialit të angazhohen në këshillimin online për të ndarë këtë njohuri. “Për sa i përket ngritjes së kapaciteteve, ne i kemi mundësuar atyre mbështetjen logjistike dhe një kontribut financiar modest për zhvillimin e manualeve të trajnimit. Trajnimi është ofruar nga stafi i NADEL duke qenë se ata kanë një personel me përvojë të gjerë dhe me trajnim kompetent,” shprehet Vesna.

“Si rezultat i fushatës në rrjetet sociale, një sërë nga seancat e këshillimit nëpërmjet chat-it zgjatën tre herë më shumë se sa muajin e kaluar dhe numri total i vizitave në faqen e internetit të NADEL ishte më i lartë se numri i total i kontakteve për periudhën nga janari në maj.”

Lidhur me projektin

Nisma u mundësua falë mbështetjes financiare të Bashkimit Evropian nëpërmjet Drejtorinë e Përgjithshme për Politikat Evropiane të Fqinjësisë dhe Negociatat e Zgjerimit të Komisionit Evropian (DG NEAR) në partneritet me Ministrinë e Punës, Punësimit, Veteranëve dhe Çështjeve Sociale dhe Qendra për Mbrojtjen e Fëmijëve dhe të Rinjve në Beograd.

Mbështetja novatore e chat-it online për NADEL është lançuar me ndihmën e Programit për Zbutjen e Ndikimeve të Pandemisë së COVID-19 në Jetën e Fëmijëve dhe Familjeve në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi. Programi është një nismë dy vjeçare e lançuar në vitin 2021 nga zyra rajonale e Unicef-it dhe Komisionit Evropian.

Qëllimi i nismës është të fuqizojë shëndetësinë kombëtare, arsimin, zhvillimin e fëmijërisë së hershme dhe sistemet e mbrojtjes së fëmijëve, për të siguruar ofrimin e shërbimeve themelore për fëmijët e cenueshëm dhe familjet e tyre, si përgjigje e menjëhershme dhe afatgjatë e rimëkëmbjes nga COVID-19-a. Nëpërmjet këtij programi prej 5 milionë euro, 490,000 fëmijë dhe prindër në zonën ku zhvillohet programi pritet të kenë akses më të mirë në shërbimet publike që promovojnë zhvillimin në fëmijërinë e hershme, shëndetësinë dhe mbrojtjen si pjesë e rimëkëmbjes nga COVID-19-a.

Përveç kësaj mbështetjeje, nëpërmjet këtij projekti të financuar nga BE-ja, Unicef-i mbështeti NADEL edhe në shtimin e vizibilitetit të tyre me ndërgjegjësimin për ekzistencën e këtij shërbimi. Me kalimin e viteve NADEL ka organizuar veprime që ndërgjegjësojnë duke vizituar shkolla dhe ndarë postera. Megjithatë, sipas Vesna-s, kjo strategji nuk ka funksionuar së fundi, duke qenë se fëmijët tani duhet të arrihen nëpërmjet rrjeteve sociale që përdorin rregullisht.

Fushata e rrjeteve sociale u lançua në qershor të këtij viti dhe numri i telefonatave dhe komunikimeve të tjera u shtuan trefish si rezultat i fushatës.

Marina Bogdanović, një këshilltare embrojtjes së fëmijëve nga dhuna dhe parandalimi i martesave të fëmijëve me Unicef shpjegon se përveç shtimit të kontakteve me NADEL, fushata ishte dhe një përvojë të nxëni për ata dhe partnerët e tyre për të përmirësuar dhe sjellë risi në program. “Si rezultat i fushatës në rrjetet sociale, një sërë nga seancat e këshillimit nëpërmjet chat-it zgjatën tre herë më shumë se sa muajin e kaluar dhe numri total i vizitave në faqen e internetit të NADEL ishte më i lartë se numri i total i kontakteve për periudhën nga janari në maj,” shprehet ajo.

Nxitja e adrenalinës në Shkup

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Adventure Park në Shkup i zhvilluar me financimin e BE-së

Karpoš është komuna më urbane e Shkupit, kryeqytetit të Maqedonisë së Veriut. Komuna ka mbi 70,000 banorë dhe pothuajse të gjithë jetojnë në ndërtesa të larta prej betoni. Robert Jankovski punon në komunën e Karpoš-it dhe 20 vjet më parë, ai dhe disa nga miqtë e tij diskutuan se komuna e tyre kishte nevojë për aktivitete ose atraksione ku njerëzit të mund të kalonin fundjavat ose të shkonin pas orarit të punës. Parqet rreth godinave të banimit nuk ishin të mjaftueshëm për të përmbushur këtë nevojë. “Unë mendoja se Shkupit i duhej një atraksion si në kryeqytetet e mëdha evropiane,” shprehet Roberti.

“Miqtë e mi dhe unë mendonim se Karpoš-it i nevojitej një atraksion që do ta bënte atë të famshëm: diçka të ngjashme me aventurat e Indiana Jones apo Tomb Rider, një vend për bërë sport dhe për t’u argëtuar. Kështu lindi ideja e parkut të aventurave.”

Gjatë diskutimeve me një mik, Roberti fillimisht mendoi të bënte një fushë golfi apo një park. Megjithatë, analiza që ai i bëri tregut tregoi që kjo do të ishte shumë e kushtueshme dhe që s’do të kishte mjaftueshëm interes. Më pas miku i tij nga Anglia sugjeroi ngritjen e diçkaje më aventureske. “Miqtë e mi dhe unë mendonim se Karpoš-it i nevojitej një atraksion që do ta bënte atë të famshëm: diçka të ngjashme me aventurat e Indiana Jones apo Tomb Rider, një vend për bërë sport dhe për t’u argëtuar. Kështu lindi ideja e parkut të aventurave.” shprehet Robert.

Robert shpjegoi se në vitin 2005 komuna ngriti një pistë patinazhi në Karpoš, që ishte i pari i llojit të tij në të gjithë vendin. Gjatë një rrahje mendimesh me kolegët nga komuna, erdhi ideja e përdorimit të vendndodhjes duke zgjeruar parkun dhe duke shtuar disa nga atraksionet aventureske si për shembull litarët në ajër. Me kalimin e kohës, ideja u zhvillua më tej, por mungonin fondet për t’i zbatuar ato tërësisht. Në komunë, Roberti ishte përgjegjës për bashkëpunimin me organizata ndërkombëtare dhe jofitimprurëse dhe së bashku me Aleksandra Teova-ën – kryetaren e sektorit për zhvillimin vendor – ai zbuloi për projektin e financuar nga BE-ja për konkurrueshmërinë vendore dhe rajonale, që mbështeste komunat me problematikat e turizmit dhe ato të lidhura me mjedisin. “Kjo ishte një mundësi perfekte enkas për projektin tonë, kështu që vendosëm të zbatonim,” thotë ai.

“Nuk do t’ia kishim dalë dot pa mbështetjen e BE-së, sepse komuna jonë nuk është e pasur dhe kemi shumë prioritete të tjera si rrugët dhe ujësjellësit.”

Lidhur me projektin

‘Local and Regional Competitiveness Project’ (LRCP) është një projekt investimi katër-vjeçar, i financuar nga një grant i Bashkimit Evropian (Instrument for Pre-Accession Assistance – IPA II). Projekti ofron një qasje gjithëpërfshirëse për zhvillimin e turizmit dhe menaxhimin e destinacionit. Do të dhurojë fonde investimi dhe do të rrisë kapacitetin për të mbështetur fuqizimin e sektorit, investimet për destinacione dhe mirëqenien e destinacionit specifik. Objektivi i LRCP-së është të rrisë kontributin e turizmit për zhvillimin ekonomik të zonës dhe kapacitetin e qeverisë dhe institucioneve publike për të nxitur zhvillimin e turizmit dhe lehtësuar menaxhimin e destinacioneve.

Pas disa raundesh vlerësimi, ideja e tyre u përzgjodh mes idesh të tjera të suksesshme dhe ëndrra e parkut të aventurave u bë e vërtetë. Tani, Adventure Park i financuar nga BE-ja përfshin një sektor për litarët në ajër dhe zip lines, por edhe zona për të luajtur futboll dhe volejboll në rërë dhe një seksion për fëmijët. Sikurse shpjegon dhe Roberti, parku tashmë vizitohet nga njerëz që pëlqejnë aventurën, por edhe nga familje dhe përdoret për evente si festa ditëlindjesh dhe retreat-e për kompani. Gjithashtu, ai tërheq edhe vizitorë ndërkombëtarë nga rajoni dhe përtej.

Duke parë pas në fillimet e idesë, Roberti shprehet “Nuk do t’ia kishim dalë dot pa mbështetjen e BE-së, sepse komuna jonë nuk është e pasur dhe kemi shumë prioritete të tjera si rrugët dhe ujësjellësit.”

Tani parku mbështetet tërësisht nga shitjet e biletave. Ai menaxhohet nga një kontraktor profesionist privat dhe komuna monitoron dhe inspekton rregullisht shërbimet duke përfshirë masat e sigurisë. Megjithatë, Roberti dhe kolegët e tij kanë plane për ta zgjeruar atë më tej. Duke qenë se parku është pranë lumit Vardar, ata po planifikojnë të ndërtojnë fillimisht një zip line përmes lumit dhe më pas një platformë për bungee jumping. “Këto janë plane afatgjata, por nëse zbatohen, parku mund të kthehet në një ndër simbolet kryesore të Shkupit,” thotë Roberti.

Respiratorë mjekësorë të përballueshëm nga të gjithë

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një profesor dhe grupi i tij i studentëve në Universitetin e Prishtinës kanë zhvilluar një prototip respiratori me kosto të ulët me mbështetjen e BE-së.

Respiratorët mjekësorë kanë ndihmuar konsiderueshëm, gjatë pandemisë së Covid-19-ës, pacientët në gjendje të rëndë në dhomat e emergjencës. Duke futur dhe nxjerrë ajrin nga mushkëritë që trupi të marrë oksigjenin e nevojshëm, respiratorët mund të shpëtojnë jetët e atyre që janë në gjendje që ua bën të vështirë frymëmarrjen normale. Mungesa e aksesit te këta respiratorë artificialë, i shtyu studentët dhe profesorët e Fakultetit të Inxhinierisë Mekanike në Universitetin e Prishtinës në Kosovë që të kërkonin alternativa.

“Në treg gjendeshin modele respiratorë mjekësorë, por çmimet e tyre ishin shumë të larta; deri në 40,000 Euro. Ne donim të zhvillonim një makineri që do t’u lejonte pacientëve në vendet me të ardhura të ulëta të merrnin trajtim në situata emergjente, si pandemia KOVID-19.”

Nga ideimi te zhvillimi

Profesor Arbnor Pajaziti është ekspert në fushën e robotikës dhe Shef i Departamentit të Mekatronikës në Fakultetin e Inxhinierisë Mekanike në Universitetin e Prishtinës. Profesor Pajaziti dhe ekipi i tij zhvilluan një prototip për një respirator mjekësor me kosto të ulët, të përshtatshëm për problemet respiratore, të tilla si ato të Covid-19-ës, duke synuar vende me të ardhura të ulëta. Përveç kostos së ulët, produkti ka edhe një risi të patentueshme: ndryshe nga shumica e sistemeve ekzistuese që ia detyrojnë ritëm të frymëmarrjes tek pacienti, kjo pajisje i mundëson pacientit të nisë sekuencat e frymëmarrjes. “Në treg gjendeshin modele respiratorë mjekësorë, por çmimet e tyre ishin shumë të larta; deri në 40,000 Euro. Ne donim të zhvillonim një makineri që do t’u lejonte pacientëve në vendet me të ardhura të ulëta të merrnin trajtim në situata emergjente, si pandemia KOVID-19.”

Puna me ventilatorin mekanik nisi pikërisht në fillim të pandemisë. Sikurse bënte çdo fillim semestri, Profesori i kishte ngarkuar ekipit të studentëve detyrën që të gjenin ide të reja për zhvillimin e prototipave. Duke qenë se kish nevojë për respiratorë, ekipi vendosi pothuajse unanimisht që duhej të punonin urgjentisht për një pajisje të tillë. Në krye, ata ndërmorën kërkime dhe gjetën se nuk kishte mungesë respiratorësh mjekësorë në botë, por çmimi i tyre ishte shumë i lartë dhe nuk kishte rezerva për momentin Faza tjetër ishte që të punonin për një respirator mjekësor që mund të prodhohej me kosto të ulët dhe të prodhohej lehtësisht. Paralelisht, ata punuan për ta testuar në një mjedis virtual. Profesor Pajaziti shpjegon se në ditët e sotme, softuerët e kompjuterave arrijnë t’i testojnë me sukses prototipat e inxhinierisë mekanike. Arrijnë ta imitojnë në masën 95% prototipin real,” thotë ai. Pas testimit të suksesshëm të softuerit, ekipi i tij kaloi te prototipi fizik, por këtu u përballën me një vështirësi – mungesë fondesh për blerjen e pjesëve si dhe mungese ekspertize për patentimin e pajisjes.

“Pa mbështetjen e EU4TECH POC, ky projekt do të mbetej veç një punim akademik në letër”

Lidhur me projektin

EU4TECH PoC Western Balkansishte një Instrument dy-vjeçar shumëkombësh për projektin e Para-Aderimit (IPA), projekt i financuar nga BE-ja nëpërmjetWestern Balkans Enterprise dhe Development Innovation Facility (WBEDIF).Projekti mbulonte gjashtë ekonomitë e rajonit të Ballkanit Perëndimor. Projektet e mbështetura e kishin origjinën te organizatat e kërkimit publik dhe te start-up-e/ndërmarrje të vogla dhe të mesme.

WBEDIF është një nga instrumentet e sektorit privat që mbështetet ngaWestern Balkans Investment Framework – një iniciativë e përbashkët e BE-së, organizata financiare, donatorë dhe përfitues bilateralë, që synon forcimin e harmonizimit dhe bashkëpunimit në investimet për zhvillimin social-ekonomik të rajonit dhe kontributin për perspektivën Evropiane të Ballkanit Perëndimor.

Kjo është paketa e parë e madhe e projekteve në kuadër të Planit ambicioz Ekonomik dhe të Investimeve të BE-së për Ballkanin Perëndimor 2021-2027. Thelbi i këtij plani është forcimi i konkurrueshmërisë së sektorit privat dhe përshkallëzimi në rritje i mbështetjes për kërkim dhe inovacion.

Në atë kohë, projekti EU4TECH Proof of Concept (PoC), i financuar nga BE-ja kish bërë thirrje për propozime për të financuar zhvillimin e ideve novatore në Ballkanin Perëndimor. Duke qenë se Profesor Pajaziti e njihte shumë mirë projektin, vendosi të mblidhte dokumentacionin dhe të aplikonte për mbështetje. Tentativa pati sukses dhe u bënënjë nga ekipet e para që u zgjodhën sipas skemës së provës së konceptit për t’u kualifikuar për mbështetje për prototipin.

EU4TECH PoC e ka mbështetur projektin për të blerë minimumin e nevojshëm të harduerëve për të provuar konceptin bazë, hartuar një aplikim për patentë në anglishte profesionale të bazuar te kërkimi gjithëpërfshirës paraprak shkencor dhe për të hetuar mjedisin rregullator për pajisjen. „Pa mbështetjen e EU4TECH POC, ky projekt do të mbetej veç një punim akademik në letër“, thotë Profesor Pajaziti.

Me skemën e Provës së Konceptit drejt përfundimit, projekti i respiratorit mekanik kishte nevojë për mbështetje të mëtejshme për të vijuar. Kjo mbështetje mund të ishte në formën e një mandati (rreth50,000Euro) për të blerë harduerët dhe zhvilluar softuerët përkatës që nevojiteshin për ta çuar projektin nga Niveli 3 i Gatishmërisë Teknologjike (TRL) teTRL4. Para se pajisja të mund të testohej në Klinikën e Universitetit të Prishtinës, nevojitej certifikimi. Në terma afat-gjatë, projekti duhet të gjejë një partner industrial për ta kthyer prototipin në një produkt të certifikuar plotësisht.

Profesor Pajaziti shpjegon se studentët e tij janë të gatshëm të kontribuojnë më tej për këtë dhe projekte të tjera të ngjashme. „Me financimin dhe mbështetjen e duhur, mund të kontribuojmë ndjeshëm për komunitetin tonë dhe njerëzimin,“ thotë ai.

Veshjet tradicionale për dasmat moderne kosovare

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja ndihmon për rigjallërimin e artizanatit tradicional

Dollomaja është një petk uniseks, me gjatësi deri te gjuri ose kërciri, që vjen pas belit, me fund jo shumë të gjerë dhe me mëngë të gjata e të bollshme. Fjala dolloma, e prejardhur në turqisht nga “të mbështjellësh”, tregon se bëhet fjalë për një veshje të sipërme. Në perandorinë Otomane, kjo veshje përdorej nga jeniçerët. Ata ishin njësi elitare këmbësorie që shërbenin si trupë personale e sulltanëve otomanë dhe dalloheshin për disiplinën e rreptë, rregullin, egërsinë dhe kurajën në betejë. Veshja e tyre njihej si kaftan dolama.

 

Përgjatë shekujve, dollomaja u kthye në një veshje që vishej veçanërisht nga gratë e pasura. Sidoqoftë, edhe mes tyre, dollomaja ishte një veshje praktike. Dollomaja është një veshje e rëndësishme për raste dhe ceremoniale të veçanta në shumë komunitete të tjera, edhe në shumë territore të cilat bënin pjesë më parë në perandorinë Otomane, përfshirë edhe Ballkanin Perëndimor.

Në Kosovë, dollomaja është ruajtur si veshje ceremoniale; madje në rajone të caktuara, dasmat nuk përfytyrohen dot pa këtë rrobë të veçantë. Sot, vishet nga nuset dhe gratë e reja, në po aq variante sa dhe komunitetet që ekzistojnë në Kosovë.

“Para disa kohësh, veshjet tradicionale thuajse u harruan krejtësisht. Në njëfarë mënyre, të rinjtë u modernizuan dhe nuk po vishnin më veshje tradicionale si dollomatë në dasmat e tyre. Me kalimin e kohës, veshja tradicionale u kthye sërish në modë si veshje dasmash. Ditët e sotme, vajzat e reja po e kombinojnë edhe me fundet: dollomaja po modernizohet.”

Në Prizren, dollomatë e qëndisura me dorë kërkohen shumë, ndryshe nga versionet e prodhuara në fabrikë. Nevojiten javë të tëra– dhe sigurisht, shumë kujdes dhe dashuri – për të bërë një veshje të tillë dhe punimet e mrekullueshme artisitke, të bëra me dorë, shiten deri në 2000 euro. Teknika e krijimit të dollomasë është unike dhe nuk mësohet nëpër shkolla apo institucione të tjera zyrtare. Si rezultat, kjo mjeshtëri artizanale ka qenë në rrezik që të humbiste, pavarësisht kërkesës së lartë të tregut.

Për këtë arsye, një OJQ nga Prizreni, e quajtur “Ec ma ndryshe” ka filluar të punojë për të mbajtur traditën gjallë, që të ndihmojë ata që dëshirojnë të ruajnë dhe rigjallërojnë traditat, por me një nuancë disi moderne. Me mbështetjen e BE-së, ata kanë organizuar trajnime për t’u mësuar grave artizanatin tradicional të bërjes së dollomave.

Sebahate Kabashi është një artizane me përvojë e dollomasë, e cila ka kohë që trajnon gra të tjera për bërjen e dollomasë. “Para disa kohësh, veshjet tradicionale thuajse u harruan krejtësisht. Në njëfarë mënyre, të rinjtë u modernizuan dhe nuk po vishnin më veshje tradicionale si dollomatë në dasmat e tyre. Me kalimin e kohës, veshja tradicionale u kthye sërish në modë si veshje dasmash. Ditët e sotme, vajzat e reja po e kombinojnë edhe me fundet: dollomaja po modernizohet,” thotë ajo.

“E dija që pas përfundimit të këtij trajnimi do të më shtohej puna, por nuk mendoja kurrë se porositë do të vinin kaq shpejt.”

Lidhur me projektin

Trajnimi u zhvillua si pjesë e projektit “Women and youth for community development and cultural heritage”, vënë në zbatim nga OJQ-ja “Ec Ma Ndryshe”. Projekti është zbatuar me mbështetjen e një granti financiar të siguruar nga projekti “Cultural Heritage as a Driver for Intercommunity Dialogue and Social Cohesion”, i financuar nga European Union’s Instrument contributing to Stability and Peace (IcSP), dhe zbatuar nga UNDP Kosovo.

Pjesëmarrësit e kursit thonë se kjo është një mundësi e shkëlqyer për ta përvetësuar këtë art. Për ta, ky është një hap përpara në jetë sepse, duke përdorur talentin e tyre, mund të fitojnë të ardhura dhe të ndihmojnë familjet e tyre. Njëra nga kursantet është Mirlinda, 30 vjeç. Ajo thotë se tradita ka pasur gjithmonë rëndësi, por për bërjen e dollomasë ndikon dhe faktori ekonomik . “Ky artizanat është me fitim dhe të jep mundësinë të punosh nga shtëpia, gjë që është shumë e rëndësishme për ne shtëpiaket. Gjithashtu, ka kërkesë shumë të lartë në qytetin e Prizrenit,” thotë ajo.

Trajnerja, Sebahatja, shton se shumë prej kursantëve filluan nga puna ende pa e përfunduar kursin. Njëra nga këto kursante të suksesshme është Qamile Bytyqi. Pas përfundimit të kursit, ajo i bëri publike punimet e saj në Facebook dhe Instagram dhe porositë filluan të vinin menjëherë. “E dija që pas përfundimit të këtij trajnimi do të më shtohej puna, por nuk mendoja kurrë se porositë do të vinin kaq shpejt,” thotë ajo.

T’i japim merita krijimeve intelektuale

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Industritë krijuese në Kosovë forcojnë pozicionin e tyre për pronën intelektuale me ndihmën e BE-së

Festivalet janë një strukturë e mirënjohur për evenimentet kulturore në Kosovë. Të mbizotëruar nga filmat dhe muzika, shumë prej tyre zhvillohen gjatë muajve të verës. Disa prej tyre dallojnë për prezantimet e tyre kinematografike dhe vendndodhjet e veçanta të shfaqjes, si për shembull Dokufest në Prizren dhe Anibar në Pejë/Peć, si dhe ndikimin që kanë në transformimin e qyteteve mikpritëse gjatë festivalit. Këto qendra kulturore kanë ndërmarrë nismën të trajtojnë problematika aktuale nëpërmjet filmave, por edhe të trajtojnë problematikat me të cilat përballen krijuesit duke përfshirë edhe mbrojtjen e pronës intelektuale (PI).

“Përmbajtja audio-vizuale është ndër materialet që piratohen më tepër.”

E drejta e autorit si kërkesë e BE-së

Kosova nuk ka shoqëri mbledhëse funksionale, që janë organe të autorizuara për të mbledhur tarifat e të drejtave të autorit për përdorimin e punëve krijuese dhe për të paguar pronarët e këtyre të drejtave, si kantautorët, autorët, artistët dhe botuesit. Ky hendek ka ndikuar në mënyrën në të cilën shoqëria e percepton detyrimin për të paguar për materialet sipas të drejtës së autorit dhe ka krijuar nevojën për ndërgjegjësim për mënyrën se si e drejta e autorit ndikon industritë krijuese, duke përfshirë krijuesit e filmave.

“Festivalet e filmave janë raste të dukshme për të shpërndarë informacion për rolin e të drejtës së autorit, shprehet Ioannis Kikkis, ekspert i të drejtës së autorit, rreth mundësisë për të folur direkt me përfaqësuesit e industrisë. Së bashku me specialistë të tjerë të njohur të fushës, ai prezantoi raste të përditshmërisë se si krijuesve dhe mbajtësve të të drejtave “iu janë vjedhur mundësi” në festivalet Dokufest dhe Anibar gjatë kësaj vere. Ai konfirmoi se disa spektatorë nuk e kuptojnë qartë rëndësinë e të drejtës së autorit për këtë industri dhe përse duhet të respektohet ajo. Kikkis ka qenë në Kosovë prej mbi dy vitesh tashmë dhe po punon me një projekt të financuar nga BE-ja për të forcuar pozicionin e institucioneve rreth pronës intelektuale nëpërmjet ndërgjegjësimit.

“E drejta e autorit është në themel të çdo produksioni kinematografik. Ajo i jep krijuesve besimin se ata zotërojnë punën e tyre dhe që do të kenë të drejtën të menaxhojnë shpërndarjen e produktit përfundimtar,” shprehet Kikkis. “Përmbajtja audio-vizuale është ndër materialet që piratohen më tepër.”

Ndjekësit e festivalit mësuan rreth praktikave më të mira të BE-së për mundësitë që vijnë si rrjedhojë e të drejtave të autorit duke përfshirë financimin e filmave, mbrojtjen e krijimeve të animuara në industrinë e lojërave elektronike dhe tema të tjera që lidhen me pjesën ekonomike të industrive të bazuara në të drejtat e autorit.

“Vendet po miratojnë një qasje strategjike ndaj rolit të pronës intelektuale në çlirimin e potencialit të krijimtarisë për përfitimin e krijuesve dhe shoqërisë në tërësi.”

Lidhur me projektin

Projekti EU Support to Intellectual Property Rights (IPR) mbështet kapacitet ligjore, administrative dhe strukturore të institucioneve të Kosovës që janë përgjegjëse për zhvillimin dhe zbatimin e këtyre të drejtave. Projekti ka ndihmuar Kosovën në hartimin e një kuadri ligjor në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian. Ai ndihmon institucionet të kenë një sistem tërësisht funksional të IP-së, të përafruar me praktikat e BE-së, që ofron një kuadër të fortë për nxitjen e transaksioneve ekonomike që përfshijnë të drejtat e pronës intelektuale.

Mbrojtja e të drejtave për të frymëzuar novacionin

Punët që kërkojnë regjistrim, në vend të të drejtave të autorit, janë krijime që bien në kategorinë e pronës industriale si markat tregtare, hartimi industrial dhe patentat. Çdo vit Kosova regjistron mijëra marka tregtare nëpërmjet Industrial Property Agency. Vitet e fundit janë bërë përpjekje për të inkurajuar bizneset vendore për të bërë më shumë në këtë drejtim, duke regjistruar produktet e tyre dhe duke siguruar që mbrojtja të bëhet më konkurruese si brenda vendit edhe jashtë tij. Mbrojtja e produkteve ekzistuese provokon mendjen e krijuesve që të shpikin gjëra të reja duke përfshirë zgjedhje novatore për problemet e ditëve moderne që shpërblejnë pronarët e vërtetë të novacioneve në aspektin afatgjatë.

Ndërkohë, prona intelektuale po pranohet gjithnjë e më shumë si element vendimtar në ekonominë krijuese.

“Vendet po miratojnë një qasje strategjike ndaj rolit të pronës intelektuale në lëshimin e potencialit të krijimtarisë për përfitimin e krijuesve dhe shoqërisë në tërësi,” shprehet Kikkis.

Përmirësimi i punës së të rinjve në Serbi

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet një organizatë rinore për të rritur cilësinë e programeve lidhur me të rinjtë në Serbi.

N.A.P.O.R. – the National Association of Youth Workers (Shoqata Kombëtare e Punonjësve të Rinj) – është një organizatë qeveritare në Serbi, që u themelua në 2009-n nga organizatat e shoqërisë civile që punojnë me të rinjtë në Serbi. Ata u nxitën që ta nisnin Shoqatën nga nevoja për të rritur cilësinë e programeve lidhur me të rinjtë. Specifikisht, ishte e nevojshme të vendoseshin standarde për edukimin joformal të të rinjve, duke mbështetur ata që trajnojnë të rinjtë dhe që punojnë me institucionet publike që kontribuojnë për fushën. Pas më shumë se dhjetë vjetësh, NAPOR-i është bërë një nga lojtarët më të rëndësishëm në fushën e programeve rinore në Serbi dhe aktualisht numëron 48 organizata nën ombrellën e saj.

NAPOR-i kontribuon për fuqizimin e të rinjve në një sërë mënyrash. Këto përfshijnë sigurimin e standardeve të cilësisë ndërmjet anëtarëve të tyre nëpërmjet monitorimit të rregullt dhe proceseve të akreditimit të standardeve bazë të performancës; programe arsimore për punëtorët dhe drejtuesit rinorë, duke përfshirë një sërë modulesh trajnimi, si dhe nëpërmjet promovimit të etikës në punën me të rinjtë. Ky i fundit është një përbërës veçanërisht i rëndësishëm duke pasur parasysh problematikat lidhur me komunikimin në hapësirën digjitale. Përveç kësaj, organizata është e përfshirë gjerësisht për advokimin e njohjes së punës rinore në përgjithësi, në veçanti te institucionet publike, si ministritë, bashkitë dhe aktorët e tjerë që janë të përfshirë në mbështetjen e punës rinore.

“Ne jemi shumë profesionistë në fushën tonë, veçanërisht në lidhje me punën me të rinjtë. Por kuptuam që kishim probleme serioze në fusha të tilla si mbledhja e fondeve, gjenerimi i sistemeve që sigurojnë qëndrueshmëri për programet tona, si dhe menaxhimi i zyrës dhe komunikimi profesional i ndikimit tonë tek audienca më e gjerë dhe palët e interesit.”

Nedeljka Ivošević, është menaxhere komunikimi në NAPOR. Ajo shpjegon se me rritjen e natyrshme të organizatës, filluan të shfaqen vështirësi dhe mangësi të mëdha, sidomos në lidhje me qëndrueshmërinë afatgjatë dhe aftësitë e komunikimit të korporatës. “Ne jemi shumë profesionistë në fushën tonë, veçanërisht në lidhje me punën me të rinjtë. Por kuptuam që në fusha të tilla, si mbledhja e fondeve, gjenerimi i sistemeve që sigurojnë qëndrueshmëri për programet tona, si dhe menaxhimi i zyrës dhe komunikimi profesional i ndikimit tonë tek audienca më e gjerë dhe palët e interesit kishim probleme serioze.” thotë Nedeljka.

Duke kërkuar mbështetje, NAPOR-i ra në kontakt me EU TACSO 3, projekt i financuar nga BE-ja që kontribuon për përmirësimin e kapaciteteve dhe forcimin e rolit të organizatave të shoqërisë civile në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi. Projekti EU TACSO 3 e mbështeti NAPOR-in me trajnime dhe mentorim, që ndikuan për përmirësimin e mbledhjes së fondeve dhe strategjisë së përgjithshme të financimit. Që nga bashkëpunimi me EU TACSO-n ato janë përmirësuar ndjeshëm. Organizata thotë se kanë përmirësuar komunikimin e tyre edhe me publikun masiv, institucionet publike dhe donatorët.

“Çështja kryesore për ne ishte se si t’ia përkthenim temat specifike dhe terminologjinë profesionale të punës audiencave që nuk kanë njohuri kontekstuale për këtë temë. Përpara EU TACSO-s, përdornim gjuhën teknike dhe burokratike të projektit, por falë mentorimit të përshtatur të shoqatës sonë nëpërmjet projektit EU TACSO 3, morëm ndihmë për përkthimin e këtij komunikimi në gjuhë të thjeshtë, të drejtpërdrejtë dhe të përbashkët që është e kuptueshme nga të gjithë, përfshirë anëtarët tanë dhe komunitetin më të gjerë të të rinjve.  Bazuar te reagimet e përgjithshme, mund të them se mbështetja e EU TACSO 3, është një histori suksesi për ne,” thotë Nedeljka.

“Pa mbështetjen e projektit EU TACSO 3, nuk do të kishim qenë në gjendje të arrinim audienca të veçanta dhe të kishim një vizion të qartë për të ardhmen e shoqatës sonë.”

Lidhur me projektin

Asistenca Teknike e BE-së për Organizatat e Shoqërisë Civile në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi (BE TACSO) është një projekt rajonal, i financuar nga Bashkimi Evropian, që përmirëson kapacitetin dhe rolin e organizatave të shoqërisë civile (OSHC). Projekti ndihmon OSHC-të që të marrin pjesë aktive në proceset demokratike në rajon dhe stimulon një mjedis të favorshëm për shoqërinë civile dhe zhvillimin pluralist të medias.

Projekti po zhvillohet në Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Serbi dhe Turqi. Projekti EU TACSO është pjesë e mekanizmit të BE-së për Lehtësimin e Shoqërisë Civile që ofron mbështetje për OSHC-të në ato vende që nuk janë ende pjesë e BE-së. OShC-të luajnë rol të rëndësishëm për BE-në, si aktorë kryesorë për mbështetjen e procesit të anëtarësimit të vendeve të tyre.

Biljana Severinova, eksperte e komunikimit nga projekti EU TACSO 3, thotë se kanë vendosur ta mbështesin NAPOR-in për një sërë arsyesh. Një arsye është sepse NAPOR-i është organizatë që punon nga shumë afër me të rinjtë; shoqata punon për një koncept kombëtar të motivimit të të rinjve për të ndërmarrë iniciativa, duke u ofruar atyre aftësi dhe mjete që i fuqizojnë. Mbështetja e të rinjve është aktualisht në fokus të BE-së dhe do të vijojë të jetë për vitet në vijim. “Arsyeja tjetër është se NAPOR-i nuk është thjesht një organizatë, por edhe një shoqatë që jep inpute dhe ndihmë për shumë organizata të tjera. Ishte një model i mirë edukues për ne për zhvillimin e mëtejshëm të metodologjisë sonë të asistencës për të ardhmen,” thotë Biljana.

Nedeljka shpjegon se mbështetja e EU TACSO 3-shit ishte e rëndësishme për përmirësimin e performancës së përgjithshme të organizatës së tyre. Tani ata planifikojnë më mirë për të ardhmen dhe kanë një perspektivë më të mirë për zhvillimin. “Pa mbështetjen e projektit EU TACSO 3, nuk do të kishim qenë në gjendje të arrinim audienca të veçanta dhe të kishim një vizion të qartë për të ardhmen e shoqatës sonë.”

NAPOR-i planifikon të shtojë aktivitetet dhe mbështetjen për punën e të rinjve në Serbi. Organizata është aktualisht vetëm një shoqatë e organizatave për të rinjtë, por synon të zgjerohet dhe të transformohet më tej në një shoqatë profesionistësh të rinj, që synon individët që kanë ndikim dhe dije në fushën e punës së të rinjve.

Energjia diellore ndrit të ardhmen e një kompanie Boshnjake

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Për të plotësuar nevojat e një kompanie për energji, një kompani ushqimore në Bosnjë dhe Hercegovinë ka instaluar një nga centralet me energji diellore më të mëdha të rajonit, me ndihmën e BE-së.

Madi, me bazë në Teshanj, është një nga të paktat kompani që mund të eksportojnë mish të freskët pule në Bashkimin Evropian. Kompania u themelua në 1989 dhe në 2000-n, nisën fabrikën e tyre të parë të përpunimit të mishit të pulës. Në 2015, kishin krijuar thertoren më të madhedhe më moderne të shpendëve në rajon, me kapacitet përpunimi për 6000 zogj në një orë, dhe 24 milionë në vit. Sot njihet si kryesuesja e tregut në Bosnjë dhe Hercegovinë

Megjithatë, pandemia e KOVID-19-ës, pati ndikim negative te Madi, pavarësisht se ishte një nga kompanitë më të suksesshme në Bosnjë dhe Hercegovinë. Kompania vuajti nga probleme me furnizimin dhe iu desh të rishikonte shpenzimet, duke kursyer sa më shumë të mundte. Për të përballuar problemet, menaxhimi vendosi të krijonte një ekip veprimi për të optimizuar shpenzimet.

“Kishim qenë përherë të ndërgjegjshëm se shpenzimi ynë kryesor ishte elektriciteti. Gjëja e parë që shqyrtuam ishte ulja e shpenzimeve për energjinë. Pas një studimi të hollësishëm, dolëm në përfundimin se një nga zgjidhjet më të mira do të ishte instalimi i një centrali energjie diellore.“

Mirel Dedukiç u caktua si kreu i këtij ekipi veprimi. Ai shpjegon se vunë re se një nga zërat kryesorë të shpenzimit ishte energjia elektrike. “Kishim qenë përherë të ndërgjegjshëm se shpenzimi ynë kryesor ishte elektriciteti. Gjëja e parë që shqyrtuam ishte ulja e shpenzimeve për energjinë.“

Ai e dinte se nevoja më e madhe për energji e Madi-t ishte gjatë verës, kur panelet diellore do të kishin dhe kapacitetin e tyre më të madh të prodhimit. Pas një studimi të hollësishëm, dolëm në përfundimin se një nga zgjidhjet më të mira do të ishte instalimi i një centrali energjie diellore.“ Atë herë, kompania i hyri një investimi unik për Bosnjë dhe Hercegovinën.

Ndërsa Madi po bënte një studim realizueshmërie për investimin te centrali i energjisë diellore, programi i financuar nga BE-ja, EU4AGRI, nisi një thirrje për propozime. Thirrja përfshinte kompanitë e industrisë së mishit. „Projekti ynë ishte pothuajse gati dhe e patëm të lehtë që të aplikonim,“ thotë Mireli.

Me bashkë-financim nga EU4AGRI, Madi instaloi një central energjie diellore me kapacitet 1,000 kë. Centrali i energjisë u instalua në tri salla prodhimi dhe zuri 5500 m2. Kapaciteti i përgjithshëm vjetor i prodhimit është 1,147 MWh, që mbulon 15% të konsumit të elektricitetit nga kompania. Veç kësaj, në 2021, instaluan dhe central energjie diellore tjetër me kapacitet 1,000 kë, kështu që 30% e energjisë së tyre elektrike vjen nga burime të rinovueshme.

„Jemi shumë krenarë që kemi ndihmuar për ruajtjen e mjedisit me këtë projekt. Veç kësaj, kemi ulur kostot tona dhe kemi arritur vetë-qëndrueshmëri lidhur me furnizimin me energji elektrike.”

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një iniciativë katër-vjeçare (2020 – 2024) që synon të modernizojë sektorin agro-ushqimor në Bosnjë dhe Hercegovinë, duke krijuar vende pune të reja, ndërkohë që ruhen vendet ekzistuese të punës dhe ndihmohet ripërtëritja nga kriza e KOVID-19-ës. Vlera totale e projektit është 20.25 milionë Euro, të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian, por zbatohet dhe bashkëfinancohet në bashkëpunim me Agjencinë Çeke të Zhvillimit dhe Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Projekti EU4AGRI ka mbështetur deri tani fermerë dhe ndërmarrje në Bosnjë dhe Hercegovinë me 45 investime me vlerë gati 5.5 milionë Euro, nga të cilat, 3.2 milionë Euro u financuan nga Bashkimi Evropian.

Sipas Mirelit, energjia e prodhuar nga centrali i tyre i energjisë diellore përfaqëson reduktimin e ndotjes me pak më shumë se 1,800,000 kg CO2, që është e barazvlershme me 600,000 litra karburant ose 800 tonë qymyr. „Jemi shumë krenarë që kemi ndihmuar për ruajtjen e mjedisit me këtë projekt. Veç kësaj, kemi ulur kostot tona dhe kemi arritur vetë-qëndrueshmëri lidhur me furnizimin me energji elektrike,“ thotë Mireli.

Plani për të ardhmen është që Madi të vijojë të jetë kompania më e madhe e industrisë së mishit në Bosnjë dhe Hercegovinë, nëpërmjet investimit të vijueshëm te burimet njerëzore dhe teknologjisë moderne. Për më tepër, kanë themeluar një kompani të re „Mipower d.o.o.“, që do t’i përkushtohet plotësisht prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike. Planifikojnë të instalojnë të paktën dhe 10Më panele diellore.