Skip to main content

Autor: WeBalkans

Shërbimi i këshillimit ‘Blue Phone’; ndihmë në periudha të vështira

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja që mundëson këshillim online ose nga telefoni për fëmijët, të rinjtë dhe familjet në Bosnje dhe Hercegovinë. Anxhela* është një studente 21 vjeçare e cila iu drejtuar Linjës së Këshillimit Blue Phone për mbështetje me problemet e saj të shëndetit mendor. Jam ndjerë e trishtuar dhe e plogësht për një kohët të gjatë; ndonjëherë qaj aq shumë sa filloj dhe vjell dhe ndonjëherë s’kam fuqi as të derdh një pikë të vetme loti edhe kur dua të qaj. Jam në letargji: asgjë nuk më bën më të lumtur,” u shpreh Anxhela në një telefonatë me këshilltarin e Blue Phone. Anxhela telefonoi në Blue Phone sepse ajo e dinte se kishte nevojë për mbështetje në lidhje me çfarë po kalonte. Konsulenti i Blue Phone e ndihmoi Anxhelën të normalizonte ndjenjat e saj dhe të hartonte një plan veprimi. Asaj i mësuan dy teknika themelore: teknikën e frymëmarrjes dhe teknikën e pesë shqisave, që e ndihmojnë atë të përqendrojë vëmendjen dhe trupin në të tashmen dhe të qëndrojë e qetë.

 “Blue Phone është një shërbim i rëndësishëm për të rinjtë në BH. Pandemia e ka bërë të vështirë operimin e pjesës më të madhe të popullsisë dhe mbështetja që ofron Blue Phone është e domosdoshme për të parandaluar efekte të tjera negative në shëndetin tonë mendor.”

Shërbim i rëndësishëm për të rinjtë Blue Phone është një shërbim këshillimi online dhe telefonik që u lançua nga Nova Generacija NGO. Aktualisht shërbimi po zbatohet me mbështetjen e Programit për Zbutjen e Ndikimeve të Pandemisë së COVID-19 në Jetën e Fëmijëve dhe Familjeve në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi, i themeluar nga BE-ja dhe i zbatuar nga UNICEF. Maja Kovačević është një nga konsulentet që punon me shërbimin. Ajo shpjegon se për konsulentët më e rëndësishmja është që njerëzit të ndihen të sigurt dhe të kuptojnë që nuk do gjykohen. “Blue Phone është një shërbim i rëndësishëm për të rinjtë në BH. Pandemia e ka bërë të vështirë operimin e pjesës më të madhe të popullsisë dhe mbështetja që ofron Blue Phone është e domosdoshme për të parandaluar efekte të tjera negative në shëndetin tonë mendor.” shprehet Maja. Fillimisht, shërbimi i lançua vetëm për fëmijët, por një nga menaxherët e projektit, Saša Risojević, shpjegon se shërbimi evoluoi shumë shpejt dhe me ndikimin e përshpejtuar të pandemisë atyre iu desh të zgjeronin shërbimet e tyre për grupet më të mëdha në moshë.

 “Ndikimi i mbështetjes së BE-së ishte vërtet i konsiderueshëm duke qenë se ai forcoi në mënyrë të konsiderueshme kapacitetet e shërbimit Blue Phone.”

Rreth projektit Shërbimi Blue Phone, i cili ofron këshillim falas online dhe në telefon po zbatohet nga OJQ-ja Nova Generacija me mbështetjen e Programit për Zbutjen e Ndikimeve të COVID-19-ës në Jetën e Fëmijëve dhe Familjeve në Ballkanin Perëndimor dhe Turiq, i cili është pjesë i paketës së ndihmës së BE-së për vendet e Bashkimit Evropian dhe që po zbatohet nga UNICEF BH. *Emri është ndryshuar për të ruajtur privatësinë e saj   Ai shpjegoi se me rritjen e interesit, ata humbnin deri në 250 telefonata në muaj. Ai kuptoi se kjo ndodhte kryesisht sepse shërbimi ofrohej vetëm gjatë orëve të punës. Me mbështetjen e BE-së ata zgjeruan orarin e punës deri vonë në mbrëmje dhe tani numërojnë vetëm 10 deri në 15 telefonata të humbura në muaj. “Ndikimi i mbështetjes së BE-së ishte vërtet i konsiderueshëm duke qenë se ai forcoi në mënyrë të konsiderueshme kapacitetet e shërbimit Blue Phone.” shprehet Saša. Për më tepër, me mbështetjen e BE-së ata lançuan edhe një fushatë kundër dhunës në familje dhe ndërgjegjësimit për shërbimin Blue Phone. Si rezultat i fushatës, ata arritën të tërhiqnin mbi 35,000 vizitorë në faqen e tyre të internetit dhe numri i fëmijëve, të rinjve dhe familjeve që përfituan nga shërbimet Blue Phone është shtuar në mënyrë të konsiderueshme. Deri tani shërbimi Blue Phone ka funksionuar me mbështetjen e donatorëve dhe nismës sëekipit të OJQ-së Nova Generacija. Saša shpreson se në të ardhmen shërbimi Blue Phone do të mbështetet edhe nga qeveria dhe si rrjedhojë do të ketë qëndrueshmëri afatgjatë. “Ne zhvilluam një sërë takimesh dhe tryeza të rrumbullakëta me përfaqësues të institucioneve ku prezantuam ndikimin e shërbimit Blue Phone dhe rezultatet. Unë mendoj se edhe ata e pranuan rëndësinë e tij dhe ne presim që në të ardhmen ata të fillojnë të mbështesin shërbimin,” shprehet Saša.

Vëzhgimi i zogjve në liqenin e zanave

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja promovon vëzhgimin e zogjve për turistët si pjesë e projektit të bashkëpunimit ndërkufitar.

Legjenda thotë se Liqeni i Shkodrës u krijua nga lotët e derdhura nga një zanë malazeze, e cila dëshira e saj që sytë e saj të ktheheshin nga blu në të zezë u refuzua nga Zoti, i cili në vend të kësaj ai e verboi. Zana qau aq shumë sa lotët e saj krijuan një liqen. I mahnitur nga bukuria e tij, Zoti i riktheu shikimin. Me të vërtetë, ata që kanë qenë atje e pranojnë që liqeni i Shkodrës është një nga vendet natyrore më të bukura në Ballkanin Perëndimor dhe një shesh lojërash natyrore për ata që pëlqejnë aventurat në natyrë, një park kombëtar spektakolar prej 400 km2  për tu eksploruar. Gjithsesi, ky vend i zanave përsëri nuk ka marrë vëmendjen që meriton, qoftë nga vendasit por dhe nga turistët ndërkombëtarë. Të paktën, kështu besojnë njerëzit në OJQ malazeze CZIP.

CZIP është për Centar za Zaštitu i proučavanje Ptica (“Centre for Protection and Research of Birds”) dhe organizata punon për më shumë se 20 vite për mbrojtjen e zogjve dhe mjedisit dhe promovimin e trashëgimisë kulturore dhe natyrore në Malin e Zi. Vitin e kaluar, me organizatat partnere nga Krocia dhe Bosnja dhe Herzegovina, lançuan projektin “Pannonia-Adria Connection” ose PA.CON me financimin e BE-së për të promovuar turizmin në zonat e tre vendeve: Nijemci në Kroaci, Tuzla në Bosnja dhe Herzegovina, Liqeni i Shkodrës në Malin e Zi.

“Aktualisht pjesa më e madhe e vizitorëve në liqenin e Shkodrës tërhiqen nga ajo çfarë quajmë turizmi masiv: duke ardhur në liqen, duke pirë një kafe ose duke drekuar, shëtitje e më pas largohen. Ne donim që ta ndryshonim këtë zakon për më mirë.”

Perspektivat për zhvillimin e turizmit

Zoran Popović nga CZIP është një nga koordinatorët e këtij projekti dhe ai shpjegon se ideja e projektit është përdorimi më i mirë i burimeve në të tre vendet për promovimin e turizmit. “Aktualisht pjesa më e madhe e vizitorëve në liqenin e Shkodrës tërhiqen nga ajo çfarë quajmë turizmi masiv: duke ardhur në liqen, duke pirë një kafe ose duke drekuar, shëtitje e më pas largohen. Ne donim që ta ndryshonim këtë zakon për më mirë,”shprehet Zoran.

Zoran shprehet se ata duan që ta kthejnë liqenin në një destinacion ku turistët të qëndrojnë më gjatë, por që kjo të ndodhi, turistëve ju duhen më shumë atraksione dhe mundësi. Kjo çoi në aktivitetet e zbulimit si vëzhgimi i zogjve, hiking, çiklizmi, udhëtime me varkë dhe elemente të tjerë të ekoturizmit dhe aventuror.

Projekti i PA.CON punon në zhvillimin e zonave për vëzhgimin e zogjve në tre vende – një pikë informimi për turistët në Sopotac, një kënd lojrash dhe kulla për vëzhgimin e shpendëve në Kroaci, rinovimin e parkut natyror në Ilinčica dhe instalimin e dritave LED përgjatë rrugës dhe gjithashtu rregullimin e 16 zonave për mikro-piknikë në Bosnja dhe Herzegovina. Projekti do të investojë dhe në rikonstruksionin e argjinaturës së hekurudhës së vjetër në Virpazar, për ta kthyer në një shteg ecjeje dhe blerja e varkave me energji diellore, biçikletave elektrike dhe stacione të karikimit diellor,me synim për të promovuar aktivitetet turistike me ndikim të ulët në mjedis.

“Pa këtë nivel mbështetjeje financiare nga BE-ja, nuk do të ishte i mundur zbatimi i këtij projekti të rëndësishëm.”

Rreth projektit

Projekti PA.CON mbështetet nga Bashkimi Evropian në kuadër të IPA Cross-border Cooperation Programme Croatia – Bosnia and Herzegovina – Montenegro 2014-2020 Partneri kryesor në projektin PA.CON është Bashkia Nijemci, Kroaci;partnerët nga Bosnja dhe Herzegovina janë qyteti i Tuzit dhe Association for Development NERDA, ndërkohë partnerët në Malin e Zi janë Centre for Protection and Research of Birds and the Public Enterprise for Montenegro’s National Parks. Zbatimi i projektit PA.CON filloi zyrtarisht në tetor 2020 dhe do të zgjasë për 24 muaj.

Vlera totale e këtij projekti për tre vendet është 1.8milion, ku do të investohen 280,000euro për përmirësimin e infrastrukturës turistike në liqenin e Shkodrës. “Pa këtë nivel mbështetjeje financiare nga BE-ja, nuk do të ishte e mundur zbatimi i këtij projekti të rëndësishëm,” shprehet Zoran.

Përveç ndërhyrjeve të drejtpërdrejta në infrastrukturë dhe aktivitetet e promovimit, projekti gjithashtu përfshin ndërtimin e kapacitetit për të siguruar që ndikimi i projektit të jetë i qëndrueshëm. Nëpërmjet gjashtë kurseve mësimore në tre vende dhe një vizite studimore, partnerët e projektit dhe përfaqësuesit e grupeve të synuara do të kenë mundësinë të përmirësojnë kapacitetin dhe cilësinë e shërbimeve të tyre.

Sipas Zoranit projekti do të ketë një ndikim të rëndësishem afatgjatë në popullsinë lokale, ekonomi dhe mbrojtjen e mjedisit natyror. “Por më e rëndësishme mendoj se është ndryshimi i botëkuptimit të shumë njerëzve dhe institucioneve dhe t’ju tregojmë atyre se çfarë është e mundur dhe se sa lehtë gjërat mund të arrihen me planifikimin dhe zbatimin e duhur,” shprehet Zoran.

ZRBR-ja shpall listën përfundimtare të Supershkollave të para

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Gjashtëdhjetë shkolla 9-vjeçare nga Ballkani Perëndimor janë përzgjedhur për të marrë pjesë në programin e Supershkollave të Zyrës Rajonale për Bashkëpunimin Rinor (ZRBR).  Nxënësit dhe mësuesit do të kenë mundësinë të kryejnë shkëmbime midis shkollave si dhe të marrin pjesë në veprimtari të tjera të dedikuara ngritjes së kapaciteteve, ndërlidhjes dhe bashkëpunimit.

 

Gjatë thirrjes së parë të hapur për Supershkollat, RYCO mori 127 propozime shkëmbimesh, ndërsa 412 shkolla nga Ballkani Perëndimor përdorën platformën onlinewww.superschools.net për t’u lidhur me shkolla të tjera. Më pas, komisionit të përzgjedhjes iu desh të përzgjidhte 30 projektet më të mira që synojnë të përkrahin proceset e ndërtimit të paqes së qëndrueshme dhe pajtimit si dhe të nxënin dhe dialogun ndërkulturor ndërmjet shkollave, nxënësve dhe komuniteteve të tyre.

 

Zbatimi i projekteve do të ndodhë nga muaji shkurt në maj të këtij viti, kur secila shkollë do të organizojë një vizitë shkëmbimi te partnerët e tyre që do të zgjasë nga gjashtë deri në dhjetë ditë me grupe deri në 20 nxënës dhe një ose dy mësues. Nëpërmjet kësaj skeme shkëmbimi, nxënësit dhe mësuesit do të kenë mundësinë të udhëtojnë dhe t’u prezantojnë veten, shkollat dhe zakonet e tyre mikpritësve të tyre, dhe të mësojnë gjëra të reja për komunitetet në zona të ndryshme të rajonit tonë.

 

Programi po zbatohet prej tre vitesh dhe është pjesë e projektit me shumë donatorë “Skema e Shkëmbimit të Shkollave të Ballkanit Perëndimor” bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian dhe Ministria Federale Gjermane për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (BMZ) dhe zbatuar nga GIZ së bashku me RYCO.

Dimra më të ngrohtë për nxënësit e shkollave të Prishtinës

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja nxit zgjerimin e rrjetit të ngrohjes qendrore që kursen energji në qytetin e Prishtinës, në Kosovë.

Shkolla fillore dhe nëntë-vjeçare Naim Frashëri është një ndër shkollat më të mëdha në kryeqytetin e Kosovës. Shkolla ka më shumë se 1,000 nxënës dhe sipërfaqe prej rreth 5,000 m2. Shqipe Vllasalija Mehmedi është drejtoresha në krye të këtij institucioni të stërmadh. Shumëkush do të mendonte se sfida madhore me të cilën përballet ajo në pozicionin e saj do të ishte e lidhur me arsimin, por në fakt është diçka krejt tjetër: “Kishim probleme të mëdha gjatë dimrit dhe nganjëherë na duhej të ndërpritnim mësimin për shkak të problemeve me sistemin e ngrohjes,”- thotë Shqipja.

Në vitin 2018, kur ajo u vendos në krye të shkollës, godina funksiononte me një sistem ngrohjeje me naftë që furnizohej njëherë në muaj. Autoritetet bashkiake qenë ato që organizonin furnizimin, si për shkollën në fjalë, dhe për shkolla të tjera. Shqipja shpjegon se ngrohja me naftë shkaktonte probleme të ndryshme, si p.sh.: kur temperaturat ishin të ulëta nafta mbaronte para se të arrinte furnizimi i radhës, si dhe dëmtime serioze ndaj mjedisit përreth shkollës. “Më kujtohet se si në vitin 2018, si mësuesit, ashtu dhe nxënësit i kishin palltot veshur gjatë mësimit, sepse nuk ishte ngrohtë sa duhej,”- thotë Shqipja.

“Nga pikëpamja ekonomike, Termokos-i ka nxjerrë përfitime të mëdha duke qenë se përveç reduktimit të humbjeve në rrjet, ka fituar edhe 3,000 klientë të rinj, përfshirë këtu edhe institucione publike si: dy kopshte, pesë shkolla, komisariate, Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, si dhe Teatrin Kombëtar të Kosovës.”

 

Rritja e cilësisë së ngrohjes dhe mbrojtja më e mirë e mjedisit

Problemet me ngrohjen dhe ndotjen në Prishtinë nuk janë të pranishme vetëm në shkollën Naim Frashëri. Shumica e banorëve të Prishtinës përdorin për ngrohje qymyr ose energji elektrike nga termocentralet e Kosovës A dhe B që ndodhen aty afër, ndonëse disa prej tyre përdorin në fakt ngrohje më të efektshme nga sistemi i ngrohjes qendrore Termokos. Ngrohja krijohet nëpërmjet avullit që shpërndahet nga tubacionet e termocentralit. Sidoqoftë, një numër i konsiderueshëm godinash publike dhe private, përfshirë këtu edhe shkollën fillore Naim Frashëri, nuk ishin të lidhura me sistemin e ngrohjes qendrore, duke qenë se Termokos kishte probleme me sistemin e tij të vjetër dhe jo-të efektshëm të shpërndarjes.

Për të ndihmuar me trajtimin e këtij problemi, në vitin 2019, Zyra e BE-së në Kosovë nisi një projekt për rinovimin e sistemit të ngrohjes qendrore të Prishtinës. Qëllimi i projektit ishte lidhja e klientëve të rinj publikë dhe privatë me sistemin e ngrohjes qendrore dhe përmirësimi i furnizimit me ngrohje për klientët aktualë. Si rezultat i këtij projekti, për një periudhë dy-vjeçare, janë rinovuar 120 nënstacione të vjetra, janë instaluar 50 nënstacione të reja dhe janë zëvendësuar shtatë kilometra tubacionesh nëntokësore me tubacione të reja, të izoluara paraprakisht. Kjo ka sjellë rritjen e efektshmërisë dhe ulje domethënëse të humbjeve të ujit dhe nxehtësisë.

Si përfaqësues i Termokos-it, Naim Bytyqi, drejtor i departamentit të shitjeve dhe njëkohësisht menaxher i projektit, thotë se ky projekt ka qenë shumë i suksesshëm. “Nga pikëpamja ekonomike, Termokos-i ka nxjerrë përfitime të mëdha, duke qenë se përveç uljes së humbjeve në rrjet, ka fituar edhe më se 3,000 klientë të rinj, përfshirë këtu edhe institucione publike si: dy kopshte, pesë shkolla, komisariate, Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, si dhe Teatrin Kombëtar të Kosovës.”

“I jemi shumë mirënjohës Bashkimit Evropian, duke qenë se me anë të mbështetjes së tyre tanimë jemi pajisur me ngrohje të cilësisë së lartë dhe nxënësit e mësuesit mund të mësojnë në një ambient të ngrohtë e të këndshëm dhe të përqendrohen plotësisht te edukimi i tyre.”

Lidhur me projektin

Projekti i Rehabilitimit të Sistemit të Ngrohjes Qendrore në Prishtinë përfundoi në prill të vitit 2021 dhe u financua nga Bashkimi Evropian me programin e Instrumentit të Asistencës së Para-anëtarësimit.

Ambiente të ngrohta dhe të këndshme në shkollë

Sipas Bytyqit, shumë i rëndësishëm është dhe fakti që këta klientë të rinj nuk kanë më nevojë të përdorin karburante fosile për t’u ngrohur. “Para lidhjes me sistemin e ngrohjes qendrore, të gjitha institucionet publike përdornin naftë për ngrohje. Përveç faktit që duhet të përballonin shpenzime të mëdha financiare për shkak të çmimeve të larta të naftës, këto institucione ishin edhe burim ndotjeje, sidomos për faktin që shumica e tyre ndodhen në qendër të qytetit.

“Banorët që tani janë të lidhur me rrjetin Termokos, nuk përdorin më as energji elektrike për ngrohje. Kjo ndikon pozitivisht tek ekonomia shtëpiake, sepse ul kërkesën për konsumin e energjisë elektrike dhe përmirëson cilësinë e ajrit,”- përfundon Bytyqi.

Tanimë, pas realizimit të projektit, shkolla Naim Frashëri është ka ngrohje 24 orëshe në të gjithë hapësirën e saj, duke përfshirë klasat, korridoret dhe tualetet. Sikurse thotë drejtoresha: I jemi shumë mirënjohës Bashkimit Evropian, duke qenë se me anë të mbështetjes së tyre tanimë jemi pajisur me ngrohje të cilësisë së lartë dhe nxënësit e mësuesit mund të mësojnë në një ambient të ngrohtë e të këndshëm dhe të përqendrohen plotësisht tek edukimi i tyre.”

385.5 milionë Euro nga Fondi i Solidaritetit i BE-së për emergjencën shëndetësore të COVID-19-ës

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Komisioni Evropian ka bërë pagesat e plota të asistencës të FSBE-së prej 385.5 milionë Eurosh, në mënyrë që 19 vende të përballen me emergjencën shëndetësore të koronavirusit. Ky fond është më vete nga  132.7 milionë Eurot e paguara në vitin 2020 për vendet anëtare që kërkuan parapagesë nga FSBE-ja. 17 vende anëtare, si dhe vende kandidate si Shqipëria, Mali i Zi dhe Serbia, kishin kërkuar mbështetjen e FSBE-së.

 

Shqipëria dhe Mali i Zi e morën mbështetjen financiare në fund të vitit 2021, ndërsa Serbia nuk e ka nënshkruar ende marrëveshjen me delegacionin dhe pritet që mbështetja financiare e FSBE-së t’i jepet sapo të nënshkruhet marrëveshja.

 

Komisioneri për Zgjerimin dhe Fqinjësinë e Mirë, OlivérVárhelyi, u shpreh, “Që në fillim të pandemisë u kemi qëndruar pranë partnerëve tanë në Ballkanin Perëndimor. Jam i lumtur që Shqipëria, Mali i Zi dhe Serbia mundën të përfitojnë nga mbështetja e FSBE-së. Kjo tregon sërish angazhimin e BE-së për mbështetjen e rajonit në luftën kundër koronavirusit, aty ku është e mundur me akses te të njëjtat mekanizma asistence si dhe vendet tona anëtare.”

 

Mbështetja e FSBE-së për emergjencën shëndetësore të COVID-19-ës financon asistencën mjekësore, blerjen dhe administrimin e vaksinave, pajisjet e mbrojtjes personale, shpenzimet e kujdesit shëndetësor, analizat laboratorike, masat parandaluese, si dhe monitorimin dhe kontrollin e përhapjes së sëmundjes.

Art tradicional me tapa shishesh plastike

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një OJQ nga Sarajeva krijon vepra të mahnitshme arti, duke përdorur tapa shishesh plastike

Në rrethinat e Sarajevës, në Ciglanë, është është ekspozuar në një vend të dukshëm një qilim i mrekullueshëm. Sidoqoftë, ky ‘Čepoćilim’ ka diçka të veçantë: është i bërë nga 25,000 tapa shishesh plastike. Emri i tij në shqip mund të përkthehet si ‘qilim tapash’. Ai u dizenjua dhe u krijua si pjesë e një projekti nga Shoqata e Artit të Gjelbër, një OJQ nga Sarajeva, në Bosnjë & Hercegovinë. Presidentja e shoqatës, Alma Hrasnica Dervišević, shpjegon se e gjithë kjo filloi rreth dhjetë vite më parë, në momentin kur i erdhi një ide për të krijuar art me anë të tapave të shisheve si pjesë e aktiviteteve për Javën Evropiane për Reduktimin e Mbetjeve në Sarajevë. “Në atë kohë, ky konsiderohej si një projekt mjaft ambicioz për ne, meqenëse nuk e dinim me siguri nëse njerëzit do ta vlerësonin këtë nismë dhe gjithashtu ishim të shqetësuar për reagimin e tyre,”- thotë Alma.

Sfida fillestare ishte mbledhja e tapave të shisheve. Alma caktoi një vend për mbledhjen e tapave të shisheve dhe kontaktoi shkollat, kompanitë dhe institucione të tjera, duke i pyetur nëse kishin dëshirë të kontribuonin për këtë projekt duke grumbulluar dhe shpërndarë tapat e shisheve plastike të hedhura. “Për çudinë time, përgjigja ishte shumë pozitive dhe brenda një kohe të shkurtër arritëm të mblidhnim një sasi të konsiderueshme tapash. Ja se si nisi trendi i Čepoćilim-it,”-thotë Alma.

“Čepoćilim-i është kombinimi perfekt i artit, trashëgimisë kulturore dhe ekologjisë. Qëllimi i këtij projekti është rritja e ndërgjegjësimit për mbledhjen e paketimeve të hedhura tutje dhe besoj se kemi treguar qartësisht se ekziston një mënyrë për t’i ripërdorur këto mbetje.”

Të krijojmë një qilim me tapa shishesh çdo vit

Pas suksesit dhe vlerësimit të qilimit të parë me tapa shishesh, Alma dhe kolegët e saj nga Shoqata e Artit të Gjelbër vendosën ta kthejnë këtë në një aktivitet të përvitshëm, ku të dizenjojnë dhe të krijojnë të paktën një tapet me tapa shishesh plastike. Për modelin, vendosën të bazoheshin te qilimi tradicional boshnjak, meqenëse kjo do të shërbente si një atraksion artistik por edhe turistik, duke kontribuar kështu për promovimin e trashëgimisë kulturore.

“Čepoćilim-i është kombinimi perfekt i artit, trashëgimisë kulturore dhe ekologjisë. Qëllimi i këtij projekti është rritja e ndërgjegjësimit për mbledhjen e paketimeve të hedhura tutje dhe unë besoj se kemi treguar qartësisht se ekziston një mënyrë për t’i ripërdorur këto mbetje,”- thotë Alma.

Duke përfshirë të rinjtë, Alma beson se arritën ta rrisin  në mënyrë domethënëse ndërgjegjësimin tek grupet që mund të kontribuojnë për mbrojtjen mjedisore në të ardhmen, nëpërmjet reduktimit dhe menaxhimit të mbetjeve.

Kohët e fundit, Shoqata e Artit të Gjelbër pati shumë mbështetje nga programi ReLOaD (Regional Programme on Local Democracy – Programi Rajonal për Demokracinë Vendore) . Programi i ndihmoi me projektin më të fundit, duke dizenjuar dhe duke krijuar stola me tapa shishesh, me një model vizual të bazuar te qilimat tradicionale boshnjake. Në aktivitetin më të fundit, përfshinë fëmijë nga shkolla  fillore Vladislav Skarić, nga shkolla Mjedenica për fëmijë me vështirësi në të nxënë dhe nga jetimorja Bjelave. Si pjesë e projektit, ngritën 30 punishte të artit ekologjik, për shndërrimin e mbetjeve në art të gjelbër. Në këto punishte, ata përdorën materiale të tilla, si shishet plastike dhe kanoçet. Në projektin e tyre përfundimtar, përdorën rreth 15,000 tapa shishesh për të ndërtuar stolat.

“Falë këtij projekti, qemë në gjendje të përfshinim më shumë fëmijë dhe të rinj në aktivitetin tonë dhe të rrisnim ndërgjegjësimin e tyre për problematikat ekologjike dhe për këtë, u jemi shumë mirënjohës programit ReLOaD dhe BE-së.”

Lidhur me programin

Programi Rajonal për Demokracinë Vendore në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD) financohet nga Bashkimi Evropian dhe vihet në zbatim nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim. ReLOaD është tani në fazën e dytë, e cila do të zgjasë deri në vitin 2024.

Projekti krijoi një ambient, në të cilin fëmijët dhe të rinjtë ishin në gjendje të zhvillonin nisma kulturore ekologjike dhe në të njëjtën kohë të miqësoheshin nëpërmjet aktiviteteve artistike. “Falë këtij projekti, qemë në gjendje të përfshinim më shumë fëmijë dhe të rinj në aktivitetin tonë dhe të rrisnim ndërgjegjësimin e tyre për problematikat ekologjike dhe për këtë, u jemi shumë mirënjohës programit ReLOaD dhe BE-së,”- thotë Alma.

Stoli me tapa shishesh ndodhet tanimë pikërisht në qendër të Sarajevës, në rrugën Gimnazijska, i rrethuar nga shkolla fillore dhe të mesme. Alma është shumë krenare për këtë vepër. Të gjithë fëmijët që punuan për të, bashkë me bashkëmoshatarët e tyre mund ta shohin çdo ditë dhe të kujtohen për rëndësinë e pakësimit dhe menaxhimit të mbetjeve.

Fillon Viti Evropian i Rinisë

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Së fundmi, 2022-shi është shpallur nga BE-ja si Viti Evropian iRinisë. Veprimtaritë që do të organizohen këtë vit përfshijnë konferenca, nisma që promovojnë pjesëmarrjen e të rinjve në politikëbërje, fushata ndërgjegjësimi për një BE më të gjelbër, më gjithëpërfshirëse dhe më digjitale, dhe studime dhe kërkime rreth situatës ku ndodhen të rinjtë. Viti Evropian i Rinisë ecën krah për krah me NextGenerationEU, gjë që rihap perspektiva për të rinjtë, përfshirë punë cilësore dhe mundësi arsimimi dhe trajnimi në Evropën e së ardhmes, si dhe mbështet pjesëmarrjen e të rinjve në shoqëri.

 

Viti i Rinisë do të kërkojë sinergji dhe bashkëpunim me programe të tjera të BE-së që synojnë të rinjtë në përtej spektrit të politikave – nga programet e zhvillimit rural që përqendrohen te fermerët e rinj deri te programet e kërkimit dhe inovacionit, dhe nga kohezioni te veprimet për ndryshimin e klimës – përfshi programet e BE-së me shtrirje ndërkombëtare ose me natyrë transnacionale.

 

Përveç Erasmus+-it dhe Korpusit Evropian të Solidaritetit, me buxhet për periudhën financiare aktuale prej 28 miliardë Eurosh dhe 1 miliard Eurosh, Garancia Rinore dhe Nisma e Punësimit të të Rinjve po krijojnë më shumë mundësi për të rinjtë. Ndërkohë, në vitin 2022 do të nisë edhe një program i ri i quajtur ALMA për të mbështetur lëvizshmërinë profesionale ndërkufitare për të rinjtë e disavantazhuar.

 

Programi i plotë i veprimtarive dhe informacionet e mëtejshme do të jenë të disponueshme në Portalin e Rinisë. Fushëveprimi i veprimtarive do të mbulojë çështje që prekin kryesisht të rinjtë duke ndjekur prioritetet e theksuara te Qëllimet e të Rinjve, si barazia dhe gjithëpërfshirja, qëndrueshmëria, shëndeti mendor dhe punësimi cilësor. Ato do të përfshijnë edhe të rinj jashtë BE-së.

Ndarja e shtigjeve sekrete vendore me botën

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

BE-ja mbështet aventurat në natyrë nëpërmjet shënjimit fizik dhe digjital të shtigjeve malore. Rajoni malor i Pejës/Peć në Kosovën Perëndimore është e përqendruar në tejkalimin e turizmit masiv duke ofruar përvoja të personalizuara që kombinon traditat lokale me terrenin e thyer. Potenciali i rajonit për turizëm u identifikua vite më parë me investimet si në infrastrukturë dhe në kapital njerëzor. Tani atje ka vizitorë që e kalojnë kohën duke bërë trekking, ecje në mal dhe çiklizëm. Adhuruesit e natyrës zgjedhin të kalojnë kohë në Alpet Shqiptare, emri i të cilave në gjuhën vendase është ‘Malësia e Madhe’ – vargmali i përbashkët midis Kosovës, Malit të Zi dhe Shqipërisë. Një grup adhuruesish, disa prej të cilëve e sigurojnë jetesën nëpërmjet tyre janë krenarë të ndajnë me pjesën tjetër të botës njohuritë e tyre dhe tani janë duke vjelë përfitimet nga kjo industri.

“Padyshim që ky projekt është ndërhyrja më e suksesshme në këto vargmale në 20 vitet e fundit.”

Atje ku kalonin vetëm barinjtë Shoqata lokale e alpinizmit, Gjeravica, u partnerizua me projektin ndërkufitar të Bashkimit Evropian midis Kosovës dhe Malit të Zi duke investuar në shënjimin e shtigjeve ekzistuese dhe të reja për ecje në mal ose çiklizëm. “Padyshim që ky projekt është ndërhyrja më e suksesshme në këto vargmale në 20 vitet e fundit.” Shoqata u përfshi në të gjitha hapat e projektit duke këshilluar rreth itinerareve të propozuara dhe duke i shënuar ato. “Ne jemi krenarë që kemi përzgjedhur itineraret më të mira nëpër të cilat kalonin vetëm vendasit – si ajo në qendrën e qytetit ku lartësia është 550m mes për mes kullotave dhe kasolleve të barinjve në vargmale në lartësi 1,800m,” shprehet Gjikolli, duke konfirmuar që shënjëstrimi do të ketë standard ndërkombëtar. Rrugët kalojnë nëpër pjesët piktoreske të zonave të mbrojtura në Kosovë dhe Mal të Zi. Adhuruesit e natyrës mund të kalojnë ditën duke kaluar nga një kufi në tjetrin dhe duke kryqëzuar me rrugët malore si majat e Ballkanit ose në rrugën Dinarike.  

 “Shënjuesit e shtigjeve dhe aktivitetet shoqëruese janë në përputhje me planet lokale të zhvillimit dhe strategjitë për të zhvilluar turizmin në rajon.”

Rreth projektit Malësia e Madhe – Projekti i Destinacionit Natyror të Shkëlqyer u krijua me qëllimin për të fuqizuar zonën ndërkufitare midis Kosovës dhe Malit të Zi si një destinacion natyror. Një rrjet prej rreth 334km shtigje për ecje në mal dhe çiklizëm janë shënjuar dhe ofrojnë lidhje midis Kosovës dhe Malit të Zi. I gjithë rajoni në kufi është i pajisur me vendpushime, vende për soditje ose parkim të biçikletave. Projekti i financuar nga BE-ja do të stimulojë zhvillimin ekonomik për të krijuar mundësi të reja punësimi.   Informacion i përmbledhur në një vend Shtigjet e shënjuara ndërmjet kufijve ruajnë rrjedhën natyrore të masivëve dhe ata udhëheqin vizitorët për të vëzhguar pamjet e jashtëzakonshme të Malësisë së Madhe. Organizatat zbatuese kanë marrë reagime pozitive nga guidat turistike në zonat ku qindra shënjues janë vendosur përgjatë 334 kilometrave të shtigjeve për ecjen në mal dhe shtigjet e çiklizimit. Sokol Luta nga Agjencia Rajonale e Zhvillimit – Perëndim, partneri zbatues në Kosovë shpjegon se me fondet e BE-së janë instaluar 25 tabela me informacione, janë identifikuar burimet ujore dhe rruga është shënjuar me flamuj për të treguar pamjet panoramike. “Shënjuesit e shtigjeve dhe aktivitetet shoqëruese janë në përputhje me planet lokale të zhvillimit dhe strategjitë për të zhvilluar turizmin në rajon.” shprehet Luta Ai shton se kishte shumë bashkëpunim mes grupeve të interesit në të dyja anët e kufirit për të përmirësuar cilësinë e ofertës së turizmit në Malësinë e Madhe, për të shtuar mbulimin dhe për ta prezantuar zonën ndërkufitare si një destinacion natyror tërheqës. Si shembull, organizatat zbatuese kanë mbledhur dhe listuar në një vend – si në faqen e internetit edhe në aplikacionin e telefonit – të gjithë ofruesit e shërbimit në akomodim, gastronomi dhe shërbime turistike. Së bashku me hartën e shtigjeve, vizitorëve u jepet edhe mundësia për të zgjedhur mes tureve të organizuara ose eksplorimit të pavarur të zonës.

Duke bashkuar sërish pjesët e trashëgimisë kulturore së Shqipërisë

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

BE-ja po financon restaurimin e mozaikut të Muzeut Historik Kombëtar që u dëmtua nga tërmeti në 2019.

Asnjë vizitë në qytetin e Tiranës nuk mund të quhet e plotë pa bërë një foto të mozaikut të madh që mbulon fasadën kryesore të Muzeut Historik Kombëtar. Duke pasur një rol kyç në ansamblin e ndërtesave të rëndësishme rreth sheshit kryesor të qytetit, mozaiku u konceptua në fillim të viteve 1980 dhe titullohet “Albania”, përshkruan njerëzit që kanë jetuar në vend në periudha të ndryshme.

Mozaiku ka qenë dëshmitar i shumë ngjarjeve historike që kanë ndodhur në “Sheshin Skënderbej”, por çfarë tundi themelet e tij ishte tërmeti i 2019. Ky ishte tërmeti më i fortë në vend i gjysmëshekullit të fundit, i cili mori shumë jetë, shkaktoi dëme në prona dhe në 53 zona të trashëgimisë kulturore në Shqipërinë e mesme.

“Ka pasur shumë pak ndërhyrje qëkur u inaugurua dekada më parë – për shembull, është hequr nga mozaiku një yll që ishte simbol i komunizmit.

Inxhinierët e BE-së ndihmojnë në restaurim

Në sytë e inxhinieres civile Daniela Kortoçi e cila po ndihmon në restaurimin e mozaikut, një figurë qëndron dallon më shumë se njerëzit e tjerë në mozaikun “Albania”: një grua që mban një pushkë në dorën e saj.

“Gruaja me fustanin tradicional që qëndron midis dy burrave në qendër të mozaikut  përfaqëson gruan e fortë shqiptare në kohën e komunizmit, por që gjithashtu ka dhe anën e saj miqësore e treguar nga dora e saj e majtë e hapur, e cila pasqyron mikpritjen” shpjegon inxhinierja e re, e cila është e përfshirë në punimet restauruese pas tërmetit. “Ka pasur shumë pak ndërhyrje qëkur u inaugurua dekada më parë – për shembull, është hequr nga mozaiku një yll që ishte simbol i komunizmit,” shprehet Kortoçi duke përshkruar si punimet e restaurimit përfshijnë ekspertizën e kombinuar të BE-së dhe asaj lokale, së bashku me krijuesit origjinalë të veprës.

Kortoçi po punon me një grup ekspertësh të cilët kanë listuar 27 zona të trashëgimisë kulturore që janë përzgjedhur për ndërhyrje nga projekti më i madh kulturor i financuar nga BE-ja, që është zbatuar në vend. Ekspertiza e BE-së sjell vlerë shtesë në transferimin e njohurive te brezi i ri i studentëve të trashëgimisë kulturore lokale. Ata po punojnë krah për krah në muret e dëmtuara të kështjellës, fortifikimet e vjetra të qytetit port, ndërtesat muzeale dhe urat. Duke u përpjekur për të ruajtur aftësitë në zhdukje, punime në kështjella ose ura përfshin muraturën tradicionale duke përdorur gurët e vendit. Synimi përfundimtar është ringjallja e këtyre zonave të përzgjedhura për të rritur potencialin turistik, duke kontribuar drejtpërdrejt në rimëkëmbjen socio-ekonomike të Shqipërisë.

“Për ne gratë inxhiniere, të qenit në ndërtim është një mision. Ne ndjejmë dëshirën për të qenë një model për atë vajzën e vogël pesëvjeçare që tani po vizaton një shtëpi dhe po vendos një diell në cep të letrës.”

Rreth projektit 

Në një nga programet e tyre më të mëdha të trashëgimisë kulturore, me vlerë 40 milionë euro, BE-ja po punon në Shqipëri për të mbështetur restaurimin e zonave dhe monumenteve të prekura nga tërmeti i vitit 2019. Programi synon të kontribuojë në rimëkëmbjen socio-ekonomike duke rindërtuar trashëgiminë kulturore të vendit dhe duke rikthyer potencialin të tij për turizëm dhe gjithashtu duke mbështetur komunitetet lokale. Programi ka marrë një rëndësi edhe më të madhe për shkak të pandemisë COVID-19, i cili ka cenuar ndjeshëm sektorin e turizmit në Shqipëri.

Evropa është synimi ynë

Transformimi ekonomik i Shqipërisë filloi kur demokracia i dha fund dekadave të komunizmit në fillim të viteve 1990. Prandaj, Kortoçi është një qytetare e gjeneratës së dytë që punon për të kontribuar në një vend që aspiron anëtarësimin në BE. Krahas angazhimit të saj profesional si inxhiniere, ajo i është bashkuar rrjetit Young European Ambassadors, një rrjet kreativ i risi prurësve në të gjithë Ballkanin Perëndimor.

“Më kujtohet që kur isha fëmijë dëgjoja thirrjen  ‘Ne duam që Shqipëria të jetë si pjesa tjetër e Evropës’, ​​domethënë si vendet e zhvilluara anëtare të BE-së. Prandaj doja të mësoja më shumë për Bashkimin Evropian dhe të ndaja vlerat e tij me bashkëmoshatarët e mi, duke e pritur atë si të ardhmen tonë të përbashkët”, shprehet Kortoçi. Në mesin e këtyre vlerave evropiane është edhe ruajtja e trashëgimisë kulturore, e cila ekziston me shumicë në Shqipëri.

Një tjetër rol i rëndësishëm që Kortoçi e sheh veten është shembulli për brezat e ardhshëm, veçanërisht për vajzat. Edhe pse gratë përbëjnë më pak se 1%  i krahut të punës në sektorin e ndërtimit ajo shprehet , “Unë jam e aftë të punoj dhe të njihem për profesionalizmin tim njëlloj si burrat. Për ne gratë inxhiniere, të qenit në ndërtim është një mision. Ne ndjejmë dëshirën për të qenë një model për atë vajzën e vogël pesëvjeçare që tani po vizaton një shtëpi dhe po vendos një diell në cep të letrës.”

Ashtu si gruaja në mozaik e cila portretizohet duke luftuar dhe duke ftuar të tjerët që të bashkohen puna për restaurimin e këtyre monumenteve nuk bëhet vetëm për të ruajtur të shkuarën apo të tashmen, por për të te ardhmen që gjeneratat e reja të dijnë se nga kanë ardhur.

Mbrojtja e habitateve që janë të mira për njerëzit, bimët dhe kafshët

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Përmirësimi i menaxhimit të zonave të mbrojtura në Shqipëri zvogëlon humbjen e biodiversitetit.

Liqeni i Shkodrës është më i madhi në Gadishullin Ballkanik. Liqeni në veri të Shqipërisë dhe kufiri me Malin e Zi kalon nëpër të. Si një rezervat natyror, është një nga zonat më të pasura në Evropë për biodiversitet, varietete të shumta të peshkut dhe zogjve që mund të gjenden vetëm këtu. Liqeni gjithashtu luan një rol të rëndësishëm si zonë transiti – e ashtuquajtur Adriatik Flyway – për qindra mijëra zogj shtegtarë.

Megjithatë, për një kohë të gjatë kjo jetë e pasur natyrore ka qenë në rrezik nga ndotja e shkaktuar nga njeriu dhe shfrytëzimi. Kishte nevojë për ndërhyrje dhe ekspertizë për të përfshirë praktikat më të mira nga Bashkimi Evropian që kanë rezultuar në planin e parë të Lake Shkodra Management.

“Me ndihmën e BE-së, filloi një epokë e re e menaxhimit të duhur të zonave të mbrojtura.”

Menaxhim i qëndrueshëm i zonave të mbrojtura

Plani i menaxhimit është vendosur nga National Agency for Protected Areas (NAPA) dhe zbatohet nga Regional Administration for Protected Areas. Age Martini, Drejtoresha e Regional Administration Chief Monitor të Shkodrës, konfirmon se plani ka qenë një revolucion në qasjen e stafit ndaj zonës së mbrojtur dhe sigurimin e rezultateve të dëshiruara. “Stafi në zyrën tonë rajonale tani ka një ide të qartë për protokollet që duhet të ndiqen brenda zonës dhe se si të përdorin pajisjet e reja për të prodhuar raporte mbi florën dhe faunën”, thotë ajo.

Plani nisi të zbatohej me ndihmën e BE-së që solli ekspertizë nga shtetet anëtare me përvojë. Mbështetja e tyre varion nga monitorimi i kafshëve të egra, trajnimi dhe ndërtimi i kapaciteteve të tjera, deri në zhvillimin e marrëdhënieve me komunitetet që jetojnë në zonën e mbrojtur, si dhe sigurimin e pajisjeve profesionale që ndihmojnë stafin të kryejë punën. “Me ndihmën e BE-së, filloi një epokë e re e menaxhimit të duhur të zonave të mbrojtura, pasi çdo anëtar i stafit ka udhëzime të qarta ndërsa ne të gjithë e dimë synimin e përgjithshëm”, shprehet Martini, duke dhënë shembullin se si edhe marrëdhënia me turistët tani ka një protokoll.

Zonat e Mbrojtura dhe NAPA rriten së bashku

Gjatë viteve të fundit ka pasur miliona turistë të regjistruar çdo vit në të gjitha zonat e mbrojtura të Shqipërisë. Ky sukses i atribuohet planeve të menaxhimit që NAPA ka zhvilluar me ndihmën e BE-së që po zbatohen në të gjitha zonat e mbrojtura të vendit. Shqipëria po fiton një reputacion në mesin e turistëve të cilët janë të tërhequr nga çmimet e ulëta, ushqimi i mirë dhe natyra e mrekullueshme.

Megjithatë, në fokus mbetet mbrojtja e biodiversitetit përmes mjeteve të mekanizmit të monitorimit në zonat e mbrojtura të paraqitura në përputhje me standardet e BE-së Natura 2000. Tani, më shumë se 100 punonjës të NAPA-s janë trajnuar për të përballuar zjarret dhe fatkeqësitë natyrore; ata e dinë procesin e mbledhjes dhe përpunimit të informacionit për sistemet e kafshëve të egra dhe mbi të gjitha kanë strategji për të rritur bashkëpunimin midis komuniteteve që jetojnë në zonat e mbrojtura dhe menaxhimin e zonave.

“Ne kemi parë komunitetet të ndryshojnë pozicionin e tyre nga skepticizmi në lidhje me synimet tona për t’u bërë përkrahës të ndryshimit pozitiv që ai ka sjellë në zonat e tyre.”

Rreth projektit

Projekti NaturAl ka kontribuar në sjelljen e rrjetit të zonave të mbrojtura në Shqipëri në përputhje me rrjetin e BE-së Natura 2000, dhe duke përfshirë standardet e BE-së, Shqipëria po përparon drejt anëtarësimit në BE.

Nga viti 2015 deri në vitin 2019, duke u fokusuar në dhjetë zona të mbrojtura të përzgjedhura, funksionoi për të forcuar menaxhimin e zonave të mbrojtura në Shqipëri duke u fokusuar në: trajnimin dhe ndërtimin e kapaciteteve të National Agency for Protected Areas dhe agjencive rajonale; monitorimin e kafshëve të egra; ofrimin e pajisjeve; dhe forcimin e marrëdhënieve me komunitetet.

Drejtori i NAPA, Zamir Dedej, konfirmon se ka përfitime të mëdha kur ke objektiva afatgjata që i japin përparësi si habitatit natyror ashtu edhe komuniteteve që jetojnë aty. “Ne kemi parë komunitetet të ndryshojnë pozicionin e tyre nga skepticizmi në lidhje me synimet tona për t’u bërë përkrahës të ndryshimit pozitiv që ai ka sjellë në zonat e tyre.” Dedej shpjegon se komunitetet tani e kuptojnë se aktivitetet e tyre duhet të monitorohen dhe se kjo kontribuon në zvogëlimin e praktikave të paligjshme si prerja e paligjshme e pyjeve ose gjuetia. Për më tepër, ata kanë kuptuar që sa më mirë të menaxhohen parqet e mbrojtura, aq më shumë turistë dhe përfitime ekonomike ka për të gjithë.

Këto zhvillime pozitive i atribuohen ndihmës së BE-së, e cila u ofrua në kohën kur ishte më e nevojshme, me NAPA-n që ka hyrë në funksion vetëm në vitin 2016. Që atëherë, Shqipëria ka bërë përparime të konsiderueshme në zgjerimin e rrjetit të zonave të mbrojtura dhe në rritjen e nivelit të zbatimit të planeve të saj të menaxhimit nga 19% në 53%. Këto rezultate kanë inkurajuar më tej Agjencinë dhe janë pozitive se bashkëpunimi me BE-në do të vazhdojë me një fazë të re që do të zvogëlojë më tej humbjen e biodiversitetit, por edhe do të parandalojë krimin mjedisor dhe do të rrisë investimet në zonat e mbrojtura në Shqipëri.