Aktet e 12 shtëpive në zonat rurale iu dorëzuan familjeve refugjate në komunën e Vrbas në Serbi. Shtëpitë ishin blerë sipas Programit Rajonal të Strehimit (RPH) në Serbi.
Duke falenderuar të gjithë palët e interest të PRS-së për shtëpinë e saj të re, Mirjana Šišić u shpreh, “Shtëpia ka punime të reja prej druri. Përballë shtëpisë, ndodhet një stol ku ulem kur moti është i mirë. Pas shtëpisë, gjendet një kopësht i bukur, ku do të mbjell perime dhe lule. Shtëpia është e banueshme dhe kjo ështe gjithcka që më duhet.”
Në ngjarjen ku u dorëzuan aktet morën pjesë përfaqësues të komunës së bashku me Nemanja Starović, Sekretare e Shtetit në Ministrinë e Punëve të Jashtme; Derek George, Zëvendëskryetari i Bashkëpunimit në Ambasadën Zvicerane në Serbi; Vladimir Cucić, Komisioneri Serb për Refugjatët dhe Migracionin, dhe Violeta Samardžić, përfaqësuese e Zyrës së Komisionerit të Lartë të Kombeve të Bashkuara për Refugjatët (UNHCR). Ata gjithashtu përfituan mundësinë për të vizituar një ndërtesë të PRS-së në Vrbas, ku 14 apartamente janë aktualisht në ndërtim.
Bashkimi Evropian është donatori më i madh i Programit Rajonal të Strehimit, me donatorë të tjerë kryesorë si Gjermania, Italia, Norvegjia, Zvicra dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Komisioni Evropian lançoi në shkurt një thirrje për propozime në kuadër të fushës së kulturës të programit ‘Evropa Krijuese’ për të mbështetur projekte të bashkëpunimit evropian. Me këtë thirrje, Komisioni Evropian mbështet profesionistë të sektorit kulturor dhe krijues në një spektër të gjerë aktivitetesh dhe nismash.
Veprimi integron çështjet ndërsektoriale të gjithpërfshirjes, mbrojtjes së mjedisit dhe barazisë gjinore si dhe prioritetet tematike të rëndësishme për nismën ‘New European Bauhaus’.
Me një buxhet prej €68 milionësh, veprimi do te nxisë bashkëpunimin ndërmjet organizatave të sektorëve krijues. Thirrja ka si objektiv forcimin e krijimit ndërkombëtar, lejimin e qarkullimit te veprave dhe artistëve evropianë, dhe kultivimin e talenteve. Në këtë mënyrë ai mbështet risitë, përparimin, gjenerimin e vendeve të punës dhe rritjen ekonomike.
Ngritja e kapaciteteve apo aktivitetet trajnuese në sektorët e trashëgimisë kulturore, muzikës, librave dhe botimeve, arkitekturës, modës dhe dizajnit si dhe turizmit kulturor janë prioritetet e këtij raundi veprimesh. Projektet mund të fokusohen gjithashtu në zhvillimin e audiencës, përfshirjen sociale, qëndrueshmërinë, digjitalizimin ose zhvillimin e lidhjeve ndërkombëtare për profesionistët e kulturës.
Zyra Rajonale për Bashkëpunim Rinor (ZRBR) organizoi veprimtarinë përmbyllëse online mbështetur nga BE-ja për projektin “Shtimi i bashkëpunimit rinor dhe shkëmbimit të të rinjve në BP6” në Tiranë më3 shkurt. Kjo ngjarje prezantoi rezultatet e dy projekteve në Shqipëri mbështetur në kuadër të thirrjes së katërt të hapur për propozim projektesh. Gjatë fjalimit të tij, kreu i zyrës së ZRBR-së në Shqipëri, Kreshnik Loka, përmendi sesi të rinjtë kanë treguar se sa të përkushtuar dhe të interesuar janë në takimin e bashkëpunimin me bashkëmoshatarët e tyre nga rajoni, gjithashtu shtoi se ky projekt ka bërë të mundur bashkëpunimin e qëndrueshëm jo vetëm mes të rinjve, por edhe shoqërisë civile në rajon.
Projektet e mbështetura nga ZRBR-ja dhe BE-ja në kuadër të thirrjes së katërt të hapur në të gjithë Ballkanin Perëndimor nxitën pajtimin dhe bashkëpunimin rajonal të të rinjve, si dhe forcimin e kapaciteteve të shoqërisë civile për t’iu përshtatur situatës së COVID-19-ës. Ato u zbatuan nga shkurti deri në tetor 2021.
Gjatë fazes së aplikimit, jane marrë 129 aplikime,duke krijuar 400 partneritete rajonale. Buxheti i përgjithshëm për këtë thirrje ishte € 333,000.
Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal ka shpallur nismën e re për ndarjen e çmimeve “Gratë Sipërmarrëse të vitit në Ballkanin Perëndimor”, me qëllimin për të vlerësuar gratë të cilat kanë nisur dhe zhvilluar biznesin e tyre, si dhe kanë kontribuar në hapjen e pozicioneve të reja të punës për femrat dhe meshkujt në rajonin tonë.
Ky konkurs përfshin 6 kategori te biznesit: Gratë Sipërmarrëse në Fushën e Mjedisit, Gratë Sipërmarrëse në Fushën e Kreativitetit, Gratë Sipërmarrëse në Fushën e Mikpritjes dhe Turizmit, Gratë Sipërmarrëse në Komunitetin Rom, Gratë Sipërmarrëse në Start-up-e dhe Gratë e Reja Sipërmarrëse. Aplikimet do të jenë të hapura deri më 4 Mars.
Fitueset e përzgjedhura nga juria do të shpallen në Konferencën Rajonale për Gratë Sipërmarrëse të Vitit në Ballkanin Perëndimor më 11 mars në qytetin e Tiranës. Gjithashtu, fitueset do të kenë mundësinë të prezantojnë dhe të reklamojnë biznesin e tyre në këtë event.
Gjashtë fitueseve të çmimeve “Gratë Sipërmarrëse të vitit në Ballkanin Perëndimor” (2021), do t’u ofrohet shërbim mentorimi deri në 20 ditë gjatë një periudhe 5 mujore, do të anëtarësohen dhe do të kenë statusin e kontribuesit në Qendrën Rajonale të Grave Sipërmarrëse; do të promovohen nëpërmjet kanaleve të komunikimit të RCC-së; do të ftohen në evenimente të ndryshme të organizuara nga RCC-ja për të ndarë historitë e tyre të suksesit.
Një projekt i bashkëfinancuar nga BE-ja mbështet shkencëtarë serbëpionierë të transformimit digjital të bujqësisë.
Tashmë fermerët serbë kanë një shok të ngushtë të ri të quajtur Lala. Lala ka aftësinë tëmbledhë të dhëna dhe të analizojë menjëherë veçoritë kimike të çdo kampioni dheu dhe ta arkivojë atë për t’u përdorur më pas nga fermerët. Lala është një robot, ose siç preferojnë ta quajnë shpikësit në Institutin BioSense të Serbisë, një Agrorobot. Profesoresha Vesna Bengin nga Instituti shpjegon se një nga mënyrat më të mira për të optimizuar prodhimin bujqësor është t’i japësh çdo bime ose çdo parcele toke sasinë e saktë ushqyese që i nevojitet “Pika e fillimit për këtë është vëzhgimi i dallimeve që ekzistojnë në dheun e pjesëve të ndryshme të një parcele dhe këtu hyn në lojë platforma jonë robotike – Agrobot Lala – duke dhënë informacione të sakta dhe precize,” shprehet ajo.
I përshtatur për zbatimet në bujqësi dhe i pajisur me një sistem për kampionimin dhe analizimin e dheut, Lala ecën në një shteg të paracaktuar në një parcelë, kampionon dheun edhe e analizon menjëherë atë dhe regjistron rezultatet e matjeve të gjeoreferncuara. Si rezultat Lala shfaq një hartë me shumë shtresa në bazë të së cilës fermerët mund të bazojnë vendimet në lidhje me mbjelljen, ujitjen dhe aplikimin e plehrave, pesticideve dhe herbicideve për të optimizuar prodhimin. “Ne jemi të lumtur që jemi pjesë e revolucionit bujqësor dhe të shohim robotë, dronë dhe të rinj me laptopë në fushtat serbe”, shprehet profesoresha Bengin.
“Si inxhiniere unë besoj se shkenca duhet t’i përgjigjet nevojave të shoqërisë dhe të përmirësojë cilësinë e jetës së njerëzve dhe kam reflektuar gjatë mbi mënyrat se si ta drejtoj kërkimin tonë drejt këtij qëllimi.”
I themeluar në vitin 2015, Instituti BioSense për Kërkim dhe Zhvillim për Teknologjinë e Informacionit si pionierë të transformimit të bujqësisë në Serbi. Profesoresha Bengin është bashkëthemeluesja e Institutit. Ajo shpjegon se kur ishte e vogël kishte dëgjuar shpesh të thuhej se toka në Vojvodinë, rajonin verior të Serbisë, është aq pjellore sa mund të ushqejë të gjithë Evropën. Por ajo pa se ky nuk ishte rasti Po ashtu, kur u rrit asaj i dukej absurde të përfshihej në kërkime shkencore komplekse rezultatet e të cilave mbeten në faqet e revistave shkencore ose librave. “Si inxhiniere unë besoj se shkenca duhet t’i përgjigjet nevojave të shoqërisë dhe të përmirësojë cilësinë e jetës së njerëzve dhe kam reflektuar gjatë mbi mënyrat se si ta drejtoj kërkimin tonë drejt këtij qëllimi,” shprehet Profesoresha Bengin.
Kjo më çoi drejt idesë së një instituti shkencore si një bazë të dhënash të cilës mund t’i drejtohen fermerët, bizneset dhe politikëbërësit për të zgjidhur problemet në këtë fushë. Profesoresha Bengin shpjegon se u has me sfida administrative, financiare dhe ndërpersonale në rrugën për ta arritur këtë – dhe që ambiciet e saj mund të kenë qenë jetëshkurtra pa financimin e BE-së për shkencën nëpërmjet programit FP7 dhe më pas nëpërmjet Horizon 2020. “Projekt pas projekti, si të ishte tullë pas tulle ne hapëm një shteg që na ka bërë të njohur sot si lideri botëror në transformimin digjital të bujqësisë,” shprehet profesoresha Bengin.
“Përpara ANTARES, ne thjesht ëndërronim – ëndërronim të ndërtonim një qendër kërkimore serioze në Serbi, të ngjashme me ato që shihnim jashtë vendit; ëndërronim të mbanim këtu studentët tanë më të mirë e të mos i shihnim të largoheshin nga vendi. Ne kishim një vizion që fermerët të mund të jetonin me dinjitet me punën e tyre. ANTARES na ndihmoi t’i kthenim këto ëndrra në realitet.”
Rreth projektit
Me një buxhet prej thuajse €30 milionë, ANTARES projekti më i madh kërkimor i financuar ndonjëherë nga Bashkimi Evropian në Republikën e Shqipërisë. Projekti mbështetet nga pjesëmarrja e Ministrisë Serbe të Arsimit, Shkencës dhe Zhvillimit Teknologjik e cila siguron si mbështetjen institucionale dhe legjislative, por edhe bashkëfinancim prej€14 milionë. ANTARES është bashkëfinancuar nëpërmjet programit Horizon 2020 të Bashkimit Evropian.
Profesoresha Bengin është koordinatorja e projektit ‘ANTARES të financuar nga Horizon 2020 i BE-së, i cili mbështet Institutin BioSense teksa evoluon në një qendër evropiane e ekselencës kërkimore e drejtuar nga tregu. “Përpara ANTARES, ne thjesht ëndërronim – ëndërronim të ndërtonim një qendër kërkimore serioze në Serbi, të ngjashme me ato që shihnim jashtë vendit; ëndërronim të mbanim këtu studentët tanë më të mirë e të mos i shihnim të largoheshin nga vendi. Ne kishim një vizion që fermerët të mund të jetonin me dinjitet me punën e tyre. ANTARES na ndihmoi t’i kthenim këto ëndrra në realitet.”
Sot BioSense ka një ekip me 140 inxhinierë elektrikë, programues, biokimistë, fizikantë, biologë dhe agronomë. Vendimet për punësimet merret duke u bazuar vetëm në ekselencë dhe gjysma e ekipit janë gra. Profesoresha Bengin shpjegon se gratë janë të domosdoshme në shkencë. “Ato i qasen zgjidhjes së çdo sfide shkencore në mënyrë specifike, që plotëson atë të kolegëve të tyre meshkuj. Si inxhinier elektrike, unë nuk besoj se profesionet janë të ndara për femra dhe për meshkuj”.
“Unë vërtet besoj se vajzat duhet të dëgjojnë vetveten, të ndjekin dëshirat dhe interesat e tyre dhe të krijojnë modele të reja sjelljeje, në të cilat nuk do të ndjekin shembujt mashkullorë, por do të krijojnë historitë e tyre autentike të suksesit”.
Një projekt i financuar nga BE-ja ka kthyer një pallat osman në një burim kulturor si për banorët dhe vizitorët në zonën midis Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut.
Një sënduk dasme mbi dyqind vjeçar, një kostum tradicional, vegla këpucari dhe argjendari dhe artefakte të tjera historike mund të shihen tani nga vizitorët në muzeun etnologjik në Gjilan/Gnjilane në Kosovën lindore. Ato janë vendosur në një ndërtesë të njohurpër vendasit si Pallati i Hysen Pashës duke qenë se është ndërtuar nga Hysen Pasha Milla, një nga administratorët udhëheqës të Perandorisë Osmane në vend. Ai u ndërtua në vitin 1887 dhe për disa dekada u përdor si shtëpi, derisa u konfiskua nga qeveria Jugosllave dhe pas Luftës së Dytë Botërore u përdor për shtatë dekada si shkollë.
Sot ai është një nga strukturat arkitekturore më të mira të periudhës osmane në Kosovë. Në veçanti, tavanet me dru të gdhendur e bëjnë një vend unik për t’u vizituar, por përdorimi deri në kohët e fundit si shkollë muzike nënkupton se vizitorët kishin akses të kufizuar në të. Kjo ndryshoi falë nismës së bashkisë së Gjilanit/Gnjilane me mbështetjen e BE-së.
“Duke qenë se nuk kishim një hapësirë të caktuar na u desh të shfaqnim artefaktet tona arkeologjike dhe etnologjike në muzeun kombëtar në kryeqytet.”
Një muze i ri për trashëgiminë kulturore
Qyteti i Gjilanit/Gnjilane dhe zonat përreth janë të pasura me artefakte arkeologjike dhe etnologjike, por deri para pesë vitesh nuk kishte një hapësirë të veçantë ku këto të shfaqeshin. “Duke qenë se nuk kishim një hapësirë të caktuar na u desh të shfaqnim artefaktet tona arkeologjike dhe etnologjike në muzeun kombëtar në kryeqytet,” shprehet GjylshenDoko Berisha, drejtori i muzeve në Gjilan/Gnjilane.
Situata ndryshoi në vitin 2016 me hapjen e muzeut arkeologjik dhe më pas u përmirësua më tej me hapjen e muzeut etnologjik, që përfitoi nga mbështetja e BE-së.
Djellza Ademi ishte koordinatorja projektit të bashkëpunimit ndërkufitar të financuar nga BE-ja (CBC) që përqendrohet në përmirësimin e vlerave të trashëgimisë natyrore dhe kulturore që mundësuan rinovimin e ndërtesës dhe hapjen e muzeut etnologjik. Ajo shpjegon se bashkia e Gjilanit/ Gnjilane ka një numër të lartë vizitorësh gjatë vitit, veçanërisht ata nga diaspora që vizitojnë qytetin rregullisht një ose dy herë gjatë vitit. “Pavarësisht trashëgimisë së pasur kulturore dhe natyrore, nuk kishim shumë për t’i ofruar vizitorëve,” shprehet Djellza.
Me nismën e bashkisë dhe ne bashkëpunim me bashkinë e Kumanovës dhe në anën tjetër të kufirit në Maqedoninë e Veriut u vendos të krijohej një destinacion turistik më të mirë. Thirrja e CBC-së për Kosovën-Maqedoninë e Veriut ishte marrëveshje perfekte për këtë lloj nisme duke qenë se të dyja nismave i mungonte financimi dhe ekspertiza.
“Bashkia e Gjilanit ka përfituar nga një sërë projektesh të financuara nga BE-ja në vitet e fundit dhe do të kishte qenë shumë e vështirë të zbatoje këto aktivitete pa mbështetjen e BE-së.”
Rreth projektit
Qëllimi i projektit të bashkëpunimit ndërkufitar të financuar nga BE-ja është “Përmirësimi i vlerave të trashëgimisë natyrore dhe kulturore” ishte të sillte investime dhe të promovonte zonën ndërkufitare si destinacion turistik dhe të theksonte vlerat e trashëgimisë kulturore dhe natyrore nëpërmjet ruajtjes dhe ristauruar një ndërtesë të vjetër dhe për të krijuar evente kulturore tradicionale në zonën ndërkufitare.
Rezultatet e projektit përfshijnë ruajtjen dhe restaurimin e vendeve të trashëgimisë kulturore, ndërtimin e vendndodhjeve për sportet dhe promovim i shtuar i trashëgimisë kulturore. Vlera totale e projektit ishte €477,000 dhe ai u përfundua në 20 muaj.
Me mbështetjen e BE-së, dy bashkitë partnere në projekt arritën të restaurojnë ndërtesën e vjetër dhe ta përshtaste për ta përdorur si Muze Etnografik, për të ndërtuar një amfiteatër dhe për të krijuar një hapësirë për të luajtur futboll, basketboll dhe tenis në Kumanovë. Përveç përmirësimit të infrastrukturës, partnerët e projektit lançuan një platformë online me informacion të lidhur me turizimin dhe kulturën në zonën ndërkufitare. Gjithashtu, ata organizuan festivale popullore dhe evente ndërlidhëse me operatorë të turizmit dhe ofrues të shërbimeve dhe aktivitete të tjera për të promovuar rajonin ndërkufitar si destinacion turistik.
“Bashkia e Gjilanit ka përfituar nga një sërë projektesh të financuara nga BE-ja në vitet e fundit dhe do të kishte qenë shumë e vështirë të zbatoje këto aktivitete pa mbështetjen e BE-së,” – shprehet Djellza Ademi.
Në prani të artdashësve të shumtë, Shtëpia e Evropës në Mitrovicën e Veriut në Kosovë ka hapur ekspozitën “Lidhjet” nga Katarina Nedeljković. Ekspozita, e para e Katarinës, kishte punime të saj artistike në skulpturë, pikturë dhe grafikë.
Sipas Katarinës, tema “Lidhjet” i erdhi në mënyrë spontane. “Është shumë e rëndësishme të dimë se çfarë marrëdhënieje duam të kemi me natyrën, Zotin, veten, familjen, miqtë dhe të tjerë. Unë i krijova punimet e mia abstrakte mbi këto baza, duke u përpjekur të shfaq lidhjet më të rëndësishme për mua” shprehet ajo.
Ekspozitën “Lidhjet” mund ta vizitoni në Shtëpinë e Evropës në Mitrovicën e Veriut çdo ditë pune, nga ora 9.00 deri më 18.00.
Banka Evropiane e Investimeve (BEI) – krahu financues i BE-së – ka nënshkruar një marrëveshje bashkëpunimi me qytetin e Nishit në Serbi për të financuar përgatitjen e një plani për lëvizshmëri urbane të qëndrueshme duke i mundësuar qytetit të marrë vendime të informuara lidhur me investimet në sistemin e tij të transportit. Duke marrë parasysh modelet ekzistuese të udhëtimit, tendencat e zhvillimit dhe objektivat e planifikimit strategjik të bashkisë, plani i lëvizshmërisë urbane të qëndrueshme do të garantojë optimizimin e investimeve për të ofruar lëvizshmëri efikase, të sigurt, të leverdishme dhe më pak të varur nga karboni. Ndihma teknike do t’i mundësojë qytetit të Nishit të shqyrtojë mundësitë e krijuara nga eliminimi i ardhshëm i trafikut rrugor të shkaktuar nga transporti i mallrave në korridorin hekurudhor ndërurban që përshkon qytetin.
Plani për lëvizshmërinë urbane të qëndrueshme dhe investimet që do të gjenerojë do të ndihmojnë rritjen e Nishit, mbështetur nga një sistem transporti me cilësi të lartë dhe të mirintegruar dhe do të rrisin fuqinë tërheqëse të qytetit si vend banimi dhe investimi. Ndihma teknike do të ofrohet nga Ekipi i Evropës dhe Nisma e përbashkët e Financimit të Projekteve Urbane midis BEI-t dhe AFD-së, e ndërmarrë për të mbështetur projektet urbane ambicioze.
Projekti i BE-së për arsimin gjithëpërfshirës në Kosovë ofron mbështetje për fëmijët me nevoja të veçanta dhe nga komunitete të cenueshme.
Arti është një 12 vjeçar që është shumë kokëfortë për sa i përket pavarësisë së tij. Ai ka sindromën Down, një çrregullim gjenetikqë përgjithësisht lidhet me vështirësitë e të nxënit. Ligji kosovar ka ndryshuar së fundmi për t’i lejuar fëmijët me sindromën Down dhe fëmijë të tjerë me nevoja të veçanta të nxënë në shkolla të zakonshme. Tashmë nxënësit si Arti janë duke nxënë në një epokë të re.
Përfshirja e nxënësve me nevoja të veçanta në shkolla të zakonshme pa një mësues ndihmës mund të jetë sfidues. Duke qenë se shkolla nuk mund të ofrojë një, në rastin e Artit roli i mësueses ndihmëse është marrë përsipër nga nëna e tij. Kjo zgjati për disa vite derisa projekti i financuar nga BE-ja, Arsim për të gjithë, ndërmori hapa për t’i siguruar Artit dhe fëmijëve të tjerë me nevoja të veçanta në shkollën e tij një mësuese ndihmëse. “Me ndihmën e mësueses së përkushtuar ndihmëse, Arti ia doli të ishte plotësisht i pavarur nga unë dhe të zhvillonte aftësitë e tij duke përmbushur pjesën më të madhe të objektivave në planin e tij individual të të nxënit,” shprehet nëna e Artit, Florentina.
“Fëmijët me nevoja të veçanta përballen me sfida të ndryshme: disa mund të kenë vështirësi me leximin, disa me matematikën ose lëndët e tjera. Kështu që si rrjedhojë ne hartojmë dhe zbatojmë një plan individual të nxëni për çdo fëmijë me nevoja të veçanta.”
Në aktivitetet e përditshme shkollore Artin e ndihmon Xhenneta Shabani, një e diplomuar nga fakulteti i pedagogjisë e cila iu bashkua ekipit si praktikante. Sapo filloi punë, ajo u takua me mësuesen e klasës për të hartuar një plan mësimor individual për Artin dhe filloi zbatimin e tij. “Fëmijët me nevoja të veçanta përballen me sfida të ndryshme: disa mund të kenë vështirësi me leximin, disa me matematikën ose lëndët e tjera. Kështu që si rrjedhojë ne hartojmë dhe zbatojmë një plan individual të nxëni për çdo fëmijë me nevoja të veçanta,” shprehet Xhenneta.
Xhenneta e ndihmon Artin gjatë mësimit edhe është e pranishme gjatë gjithë kohës në klasë me mësuesen e zakonshme. Përveç punës me Artin, ajo ndihmon edhe fëmijë të tjerë. Plani i saj profesional afatgjatë është të punojë si këshilltare e shkollës, kështu që përvoja e përftuar në këtë projekt është jashtëzakonisht e vlefshme. “Ndoshta pjesa më e mirë e angazhimit tim në këtë projekt është që kur të filloj të punoj si këshilltare shkolle, të mund të transferoj të gjitha njohuritë nga ky projekt në shkollën në të cilën po punoj, në mënyrë që edhe mësues e nxënës të tjerë të përfitojnë prej tyre,” shprehet ajo.
Projekti ‘Arsim për të gjithë’ po zbatohet nga një organizata jofitimprurëse (OJQ) çeke ‘People in Need’ dhe partnerë nga Kosova Njomza Emini nga ‘People in Need’ shpjegon se sa i domosdoshëm është projekti për fëmijët me nevoja të veçanta në Kosovë. “Kemi pasur raste kur shkollat ngurronin të pranonin fëmijë me nevoja të veçanta, duke qenë se ata kanë nevojë për vëmendje të veçantë dhe shkollave iu mungonte stafi mbështetës. Edhe sikur të kishin kohë për të punuar me të, mësuesve të zakonshëm iu mungon trajnimi për të trajtuar nevojat e këtyre fëmijëve,” shprehet Njomza.
Si rrjedhojë projekti drejton një program që angazhon 42 praktikantë që mbështesin 250 fëmijë si Arti që kanë nevoja të veçanta ose që vijnë nga komunitete të cenueshëm. Projekti ofron edhe trajnim për mësuesit e zakonshëm rreth mësimit gjithëpërfshirës të fëmijëve me nevoja të veçanta. Deri tani projekti ka trajnuar mbi 150 mësues edhe ata planifikojë të trajnojnë deri në 225 mësues deri në përfundim të projektit. Trajnimi përfshin tema si parimet e gjithëpërfshirjes, komunikimit me fëmijët me nevoja të veçanta dhe identifikimin dhe menaxhimin e rasteve të bullizmit. “Trajnimi i prit shumë mirë nga administratorët e shkollave dhe mësuesit që morën pjesë,” shprehet Njomza.
“Ekzistojnë hendeqe të konsiderueshme në arsimin gjithëpërfshirës në Kosove dhe derisa institucionet tona të mund të mbyllin këto hendeqe mbështetja nga BE-ja dhe donatorët e tjerë është shumë e rëndësishme.”
Rreth projektit
Projekti ‘Arsim për të gjithë’ i financuar nga BE-ja u lançua në vitin 2018 dhe bazohet në të drejtën për arsim të barabartë për fëmijët dhe adoleshentët me nevoja të veçanta si dhe ata nga komunitete të cenueshme si komuniteti Rom. I financuar ngaInstrumenti Evropian për Demokraci dhe të Drejta të Njeriut (EIDHR)projekti po zbatohet nga OJQ-ja çeke ‘People in Need’ në partneritet me OJQ-të kosovare ‘Autizmi Flet’ dhe ‘The Ideas Partnership’
Për hartimin e trajnimit të mësuesve, projekti përfitoi nga përvoja e departamentit të arsimit ‘Varianty’ i ‘People in Need’ në Republikën Çeke dhe mënyra se si ata kanë përdorur udhëzimet e Agjencisë Evropiane për Arsimin Gjithëpërfshirës. “Ekzistojnë hendeqe të konsiderueshme në arsimin gjithëpërfshirës në Kosove dhe derisa institucionet tona të mund të mbyllin këto hendeqe mbështetja nga BE-ja dhe donatorët e tjerë është shumë e rëndësishme,” shprehet Njomza.
Projekti ka edhe një tjetër element të përqendruar në përmirësimin e arsimit gjithëpërfshirës në nivelin institucional. Platformat e arsimit gjithëpërfshirës janë ngritur në të gjitha vendndodhjet e projektit duke përfshirë grupet vendore të interesit, organizatat e të drejtave të njeriut dhe prindërit. Platforma gjithëpërfshirëse e arsimit në qytetin e Janjevës/Janjevo ka arritur të sigurojë qëndrueshmërinë e programit të stazhit duke e përfshirë atë në buxhetin e bashkitë edhe pas përfundimit të projektit. Në Obiliq/ć ata arritën të rinovonin klasat e dedikuara fëmijëve me nevoja të veçanta me mbështetjen e bashkisë.
Kombinimi i natyrës, sportit dhe kulturës – si një rajon në Kosovë po përqafon potencialin e tij turistik falë një projekti të financuar nga BE-ja.
Prizreni është një qytet historik magjepsës si dhe destinacioni i preferuar i shumë turistëve vendorë dhe ndërkombëtarë. Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, Prizreni ka më shumë vizitorë se çdo bashki tjetër në Kosovë. Sidoqoftë, kjo dyndje e vizitorëve nuk përkthehet në numër të lartë akomodimesh Katër vite më parë, autoritetet bashkiake identifikuan këtë kontradiktë dhe zhvilluan një anketë për vizitorët për të kuptuar rrënjën e problemit. Anketa sqaroi arsyet: Prizreni është një qytet i vogël dhe një nga monumentet më të rëndësishme kulturore që mund të vizitohet në një ose dy ditë. Si rrjedhojë, pjesa më e madhe e turistëve nuk qëndrojnë më gjatë se aq.
Prizreni shtrihet në afërsi të Maleve të Sharrit. Përveç trashëgimisë kulturore, qyteti dhe rrethinat e tij ofrojnë edhe një mjedis të bukur natyror të gatshëm për t’u përdorur për ecje në mal dhe veprimtari të tjera në natyrë: një stimul që turistët të qëndrojnë më gjatë. Por deri tre vjet më parë, kishte shumë pak ose aspak infrastrukturë që vizitorët të shijonin malet. Shoqata e Alpinizmit Sharri, një OJQ nga Prizreni vendosi të marrë masa në këtë drejtim. Së bashku me kolegët nga një OJQ tjetër, Shoqata Alpine Merimangat nga Peja – ata filluan të punojnë për piketimin e rrugëve të reja për ecje në mal dhe zhvillimin e një fushate promovuese për të reklamuar rajonin si një destinacion për aventura në natyrë.
“Kjo ishte një mundësi shumë e mirë duke qenë se na nevojiteshin fonde për të zbatuar idenë tonë. Por, për të aplikuar për këtë thirrje duhet të gjenin një partner nga ana tjetër e kufirit.”
Partnerët përtej kufirit
Në të njëjtën kohë, Programi për Bashkëpunimin Ndërkufitar Kosovë – Maqedonia e Veriut lançoi një thirrje për projekte që kontribuojnë në inkurajimin e turizmit dhe trashëgimisë kulturore dhe natyrore në rajonin ndër-kufitar midis Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut. Qyteti i Tetovës në Maqedoninë e Veriut në anën tjetër të kufirit kishte probleme të ngjashme me Prizrenin me mungesën e turistëve me akomodim. Vargu i Maleve the Sharrit mbulon si Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, kështu që kishte shumë potencial për bashkëpunim.
“Kjo ishte një mundësi shumë e mirë duke qenë se na nevojiteshin fonde për të zbatuar idenë tonë. Po, për të aplikuar për këtë thirrje duhet të gjenim një partner në anën tjetër të kufirit,” shprehet Deni Hameli nga Shoqata e Alpinizmit Sharri. Pasi kontrolluan kontaktet e tyre, Shoqata identifikoi dhe u partnerizua me OJQ-në ALKA nga Maqedonia e Veriut.
Deni shpjegon se ALKA rezultoi të ishte organizata partnere perfekte duke qenë se kishin pasur përvoja me projekte të ngjashme. ‘Ata sollën një vlerë të shtuar të konsiderueshme në procesin e shkrimit të propozimit dhe gjatë zbatimit të projektit.’ shprehet Deni. Propozimi i miratua dhe gjatë dy viteve të mëtejshme, organizatat partnere punuan për zbatimin e projektit që tashmë është drejt përfundimit.
Një qasje gjithëpërfshirëse
Ky projekt ka marrë një qasje gjithëpërfshirëse duke shtuar atraksionin e rajonit si destinacion për turistët. Puna përfshiu përmirësimin e infrastrukturës duke hartëzuar dhe piketuar 21 rrugë të reja për ecje në mal me një total prej 200 kilometrash. Projekti punoi edhe për shtimin e kapaciteteve të shtëpive dhe guidave turistike për të mirëpritur vizitorët. Si përfundim projekti zhvilloi video, fletëpalosje dhe një fushatë tradicionale për rrjetet sociale për të reklamuar rajonin si destinacion turistik për turistët kombëtarë dhe ndërkombëtarë.
“Për më tepër, përgjatë pjesës më të madhe të shtigjeve malore, vizitorët do të mund të shikojnë monumente të trashëgimisë kulturore. Pra këtu kombinohet natyra me kulturën: destinacioni perfekt për turizmin malor.”
Projekti i BE-së i titulluar ‘Mbështetja e Potencialit të Turizmit Rajonal’ është financuar në Programin e Bashkëpunimit Ndërkufitar Kosovë – Maqedonia e Veriut në programin e Instrumentit për Ndihmën e Para-Anëtarësimit (IPA). Projekti u zbatua në partneritet me ALKA dhe OJQ të Ballkanit nga Maqedonia e Veriut dhe Shoqatat Alpiniste Merimangat dhe Alpinistët e Sharrit nga Kosova.
Jovan Bozinoski është një operator turistik dhe anëtar i Klubit të Alpinizmit Ljuboten nga Tetova në Maqedoninë e Veriut. Duke qenë se thuajse të gjitha rrugët e reja për ecje në mal kalojnë pranë restoranteve dhe shtëpive që ofrojnë ushqim dhe akomodim, Jovan-i beson se projekti do të ketë një ndikim të konsiderueshëm ekonomik, duke afruar më shumë klientë në rajon. “Për më tepër, përgjatë pjesës më të madhe të shtigjeve malore, vizitorët do të mund të shikojnë monumente të trashëgimisë kulturore. Pra këtu kombinohet natyra me kulturën: destinacioni perfekt për turizmin,” Shprehet Jovan-i.
