Skip to main content

Autor: WeBalkans

MARRËVESHJE TË REJA RAJONALE DHE RIAFIRMIMI I RRUGËS PËR NË BE NË SAMITIN E BERLINIT

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Berlin, 15 tetor 2024 – Liderët e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor – Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia – u mblodhën në Berlin për përvjetorin e 10-të të Samitit të Procesit të Berlinit, për të riafirmuar angazhimin e tyre të përbashkët për bashkëpunim rajonal dhe integrim më të ngushtë me Bashkimin Evropian. Samiti, i organizuar nga kancelari gjerman Olaf Scholz ku mori pjesë edhe presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, shënoi një hap kyç drejt integrimit rajonal ekonomik.    Bashkëpunimi rajonal u zgjerua me marrëveshje të reja  Samiti kulminoi me nënshkrimin e:  Plan të përbashkët të tregut rajonal, i krijuar për të nxitur tregtinë dhe rritjen ekonomike duke eliminuar barrierat mes shteteve.  Marrëveshje mobiliteti për të përmirësuar qasjen në arsimin e lartë në të gjithë rajonin, duke u ofruar të rinjve më shumë mundësi për të studiuar dhe punuar jashtë shtetit.  Këto marrëveshje janë në përputhje me Planin e Rritjes prej 6 miliardë eurosh nga Bashkimi Evropian, që synon të përshpejton rritjen ekonomike dhe të vendosë bazë për anëtarësimin eventual të Ballkanit Perëndimor në BE.    Zgjerimi i BE-së rikthehet në rrugën e duhur   Gjatë samitit, kancelari Olaf Scholz theksoi përkushtimin e BE-së për procesin e zgjerimit, duke thënë:  

“Bashkimi Evropian është i kompletuar vetëm me Ballkanin Perëndimor si pjesë e tij. Shpresoj se, nuk do të duhen edhe 10 vite të tjera para se gjashtë vendet t’i bashkohen bllokut.”

Kancelari gjerman, Olaf Scholz Von der Leyen-i i bëri jehonë këtij optimizmi, duke theksuar se fokusi i BE-së për zgjerim është rigjallëruar:  

“Rruga për në BE është e hapur, por çdo shtet duhet të përparojë sipas meritave. Progresi varet nga reformat dhe bashkëpunimi rajonal, nga të cilat në fund do të përfitojnë njerëzit.” 

Integrimi SEPA për përfitime të dukshme  Në ditën që u mbajt samiti, Drejtori Përgjithshëm për Fqinjësi dhe Zgjerim të BE-së, Gert Jan Koopman, u takua me guvernatorët e Bankave Qendrore nga Ballkani Perëndimor:   “Ishte kënaqësi të takohem me guvernatorët e Bankave Qendrore nga Ballkani Perëndimor. Diskutuam progresin në Planin e Rritjes, në lidhje me qasjen në SEPA.  Lehtësimi i pagesave më të thjeshta ndërkufitare do të sjell përfitime të dukshme për qytetarët dhe bizneset!”  Kjo iniciativë synon të integrojë Ballkanin Perëndimor në SEPA (Single Euro Payments Area), duke përmirësuar pagesat ndërkufitare dhe duke i bërë transaksionit më të përballueshme dhe më të qasshme për bizneset dhe individët.  Normalizimi dhe zgjidhja e konflikteve mbetet kritike  Kancelari Scholz përshëndeti vendimin e Kosovës për heqjen e ndalimit për mallrat e Serbisë, duke e quajtur atë një hap të rëndësishëm drejt përmbushjes së marrëveshjes CEFTA dhe përmirësimit të bashkëpunimit rajonal. Edhe Scholz edhe von der Leyen theksuan se, zgjidhja e çështjeve të hapura mes Kosovës dhe Serbisë, është vendimtare për stabilitetin dhe progresin drejt anëtarësimit në BE.  Von der Leyen tha: “Uniteti rajonal është kyç dhe konfliktet nuk duhet të pengojnë rrugën përpara.”    Adresimi i sfidave gjeopolitike   Samiti trajtoi po ashtu edhe rritjen e presionit gjeopolitik në rajon, me çka von der Leyen theksoi rritjen e ndikimit rus në Ballkanin Perëndimor:   “Lufta e agresionit rus në Ukrainë e ka bërë të qartë – ju duhet të zgjidhni anën e duhur të historisë dhe në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.”

VEPRIMET KOLEKTIVE RRËZOJNË STEREOTIPET, ZBUSIN VARFËRINË

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Në qendrat kulturore nëpër Serbi, gra dhe burra të rinj romë krijojnë performancë arti që provokon mendimin, duke parashtruar pyetjen: “Si duhet të duket një rom?” Narrativi i tyre sfidon stereotipat dhe thyen barrierat për përfshirjen e romëve.  

Në Berat, Shqipëri, të rinjtë romë hyjnë në lagjet e tyre lokale për të kapur storjet e romëve të kthyer. Qëllimi i tyre është të ndajnë këto storje me një audiencë më të gjerë dhe të ndihmojnë në tejkalimin e pengesave që e vështirësojnë ri-integrimin. 

Ndërkohë, në Shuto Orizare, Maqedoni e Veriut, romët dhe të kthyerit bashkohen në forumet e komunitetit për të shprehur nevojat e tyre për shërbime më të mira qeveritare. Ky bashkëpunim rezulton në krijimin e një hapësire ku shërbimet do të jenë më të qasshme për grupet e rrezikuara dhe ku mund të zhvillohet dialogu mes qeverisë, shoqërisë civile dhe komuniteteve. 

Këto janë vetëm tre shembuj prej rreth 40 nismave të ndërmarra nga komuniteti që mbështesin të kthyerit romë për t’u ri-integruar dhe për t’i shpëtuar varfërisë, si pjesë e Projektit Rajonal të UNDP-s për Ri-Integrim të të Kthyerve të financuar nga BE-ja. Projekti përfshin nëntë komuna në Shqipëri, Mal të Zi dhe Serbi. 

Me mbështetjen e BE-së dhe UNDP-së, romët, të kthyerit dhe komunitetet lokale mësojnë, punojnë dhe argëtohen së bashku. Bashkëpunimi i tyre sfidon paragjykimet, thyen barrierat për inkluzivitet dhe përmirëson mirëqenien ekonomike të romëve dhe të kthyerve. 

Ky bashkëpunim njihet në Ditën Ndërkombëtare për Zhdukjen e Varfërisë, duke theksuar fuqinë kolektive për të nxitur ndryshime dhe për të përmirësuar mirëqenien ekonomike dhe njohjen sociale. 

 

Shprehje kreative për përfshirje 

Në Novi Sad, të rinjtë romë përdorin kreativitetin e tyre për të sfiduar stigmën. Performancat e tyre, të cilat pyesin audiencën “Si duhet të duket një romë?” inkurajojnë njerëzit të përballen me paragjykimet e tyre.  

Aktorja Aleksandra Milojkoviq Novikova sjell në jetë këtë mesazh në Teatrin Nacional të Serbisë me monodramën e saj “Vetëm”. Performanca fton audiencën të reflektojë dhe na rikujton gjithë neve se, ne mund të bëjmë dallimin. 

Të mbështetur nga BE-ja dhe UNDP-ja, këto performanca kanë për qëllim të rrëzojnë stereotipat dhe të tregojnë se çdokush luan një rol në krijimin e shoqërive inkluzive. 

 

Dhënia e zërit komuniteteve  

Komunitetet e romëve dhe të kthyerve shpesh keq prezantohen në media. Për të ndryshuar këtë, të rinjtë romë janë bashkuar për t’u bërë “reporterë të komunitetit”.

Me mbështetje të BE-së dhe UNDP-së, ata mësojnë aftësi gazetareske dhe të shkrimit të storjeve për të përforcuar zërin e romëve dhe të kthyerve.

Në Berat, Shqipëri, këto reporterë kanë kaluar kohë me të kthyerit romë, duke dokumentuar betejat dhe sukseset gjatë rindërtimit të jetës së tyre. Një storje paraqet grup grash të kthyera që kanë filluar biznes social duke ofruar shërbime përkujdesjeje dhe pastrimi. Me mbulim mediatik, biznesi i tyre po rritet. 

Kjo qasje ndaj raportimit të udhëhequr nga komuniteti dëshmon se si media mund të avokojë për përfshirjen e grupeve të rrezikuara. Ju mund të zbuloni punën e tyre përmes video dokumentareve dhe podcast-eve për të mësuar më shumë rreth sfidave dhe sukseseve të romëve të kthyer. 

 

T’i bësh hapësirat dhe shërbimet publike të qasshme për banorët 

Në Shuto Orizarë, Shkup, ndërtohet hapësirë e re e komunitetit për të nxitur lidhjet mes qeverisë dhe grupeve të rrezikuara, duke përmirësuar qasjen në shërbimet publike. Qendra e Burimeve e Shuto Orizares, një zyrë one-stop për të kthyerit dhe individët e tjerë të rrezikuar, u formua përmes konsultimeve me komunitetet lokale për të adresuar nevojat e tyre. 

Me mbështetje të BE-së dhe UNDP-së, kjo qendër nuk ofron vetëm shërbime por po ashtu, po krijon hapësirë për dialog dhe bashkëpunim mes qeverisë dhe komunitetit. Me kalimin e kohës, do të zhvillohet në bazë të nevojave dhe kontributet e njerëzve që e përdorin atë. 

Rreth projektit 

Projekti Ri-integrimi i të Kthyerve në Ballkanin Perëndimor fokusohet në thyerjen e barrierave që pengojnë të kthyerit e rrezikuar të ri-integrohen në shoqëri. Ky projekt, pjesë e Instrumentit të BE-së për Asistencë Para-Qasëse (IPA) II, mbështet të drejtat e komunitetit rom dhe ri-integrimin e të kthyerve, duke punuar me partnerë si UNDP-në, Bankën Botërore dhe Këshillin e Evropës. 

Në Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Serbi, projekti teston qasje të reja të qëndrueshme të ri-integrimit në nivel lokal. Gjithashtu lehtëson dialogun në përmirësimin e politikave dhe programeve nëpër Ballkanin Perëndimor për të mbështetur të kthyerit e rrezikuar. 

Bashkëpunimi për përfshirje dhe zbutje të varfërisë

Bashkëpunimi dhe veprimi i komunitetit janë thelbësore për përfshirje dhe zbutje të varfërisë. Duke punuar së bashku, brenda komunitetit rom si dhe me aktorë më të gjerë, mund të kemi ndryshim të vërtetë. Këto përpjekje adresojnë nevojat e menjëhershme, siç është përmirësimi i shërbimeve publike, por edhe duke trajtuar sfidat afatgjate si paragjykimet. 

Kur komunitet bashkohen, ato mund të arrijnë gjëra që individët nuk munden. Përmes veprimit kolektiv, njerëzit mund të ngrihen mbi varfërinë. Më 17 tetor, Ditën Ndërkombëtare për Zhdukjen e Varfërisë dhe çdo ditë, le të njohim fuqinë e të punuarit së bashku për të thyer stigmën dhe për të krijuar një botë më inkluzive.

Revolucioni i gjelbër i CEMPROM-it: Si po e ndihmon BE-ja një biznes serb të udhëheq rrugën e qëndrueshmërisë

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Në Preljinë, CEMPROM, kompani e madhe e betonit, ka dëshmuar se mund të ketë qëndrueshmëri dhe sukses të biznesit paralelisht. Duke përfituar nga programi Ecoloans – i financuar nga Banka Gjermane e Zhvillimit (KfW) dhe mbështetur nga Programi Rajonal i BE-së për Efikasitet Energjetik (REEP) – kompania ka bërë hapa të rëndësishëm drejt punës më të gjelbër.  Themeluar në vitin 1992, CEMPROM është rritur, nga prodhimi i blloqeve të betonit dhe thasëve më çimento, në lider në prodhimin e betonit, me projekte përfshirë Korridorin E 763 dhe partneritete ndërtimore lokale. Sot, me një flotë me mbi 100 kamionë dhe 150 persona të punësuar, kompania mund të prodhojë mesatarisht 300,000 tonë beton në vit.  Përmes një investimit prej 820,000 eurove, të lehtësuar nga UniCredit Bank, CEMPROM ka përmirësuar flotën e automjeteve me metan. Kjo ka ulur konsumin e karburantit për 42%, ka reduktuar emetimet e oksidit të azotit me 32%, dhe ka ulur emetimet e dioksidit të karbonit me 56%, me shkurtime shtesë të konsiderueshme në hidrokarburet dhe grimcat e padjegura. Në aspektin financiar, këto ndryshime sjellin kursime prej rreth 20% në vjet, ku investimi pritet të rikthejë paratë e investuara për katër deri në pesë vite. Drejtori i prodhimit të CEMPROM-it, Dejan Isailoviq, i theksoi këto iniciative si strategjike në aspektin ekonomik dhe në atë ekologjik, duke kontribuar në rritjen e qëndrueshme të kompanisë dhe krijimin e vendeve të punës. 

Angazhimi ynë i palëkundur ndaj biznesit ekologjik çdoherë ka qenë prioritet. Ky rrugëtim na ka hapur horizonte të reja, duke e bërë të mundshëm ofrimin e sasive më të mëdha për projekte të rëndëishme dhe zgjerimin në shërbime të reja si transporti i çimentos

Angazhimi i CEMPROM-it në qëndrueshmëri shkon përtej flotës së vet. CEMPROM-i integron ujërat e zeza në prodhim dhe ripërdor materialet e mbetura për përdorim lokal, duke reflektuar përkushtimin ndaj mbështetjes së komunitetit dhe efikasitetit të burimeve. Kjo qasje proaktive frymëzon kolegët, pasi CEMPROM-i vendos standard të lartë për efikasitetin energjetik dhe përgjegjësi për mjedisin.  Programi Ecoloans, pjesë përbërëse e rrugëtimit të Serbisë drejt një ekonomie më të gjelbër, adreson dy sfida primare për NVM-të: financimi i kufizuar afatgjatë dhe nevoja për ndërgjegjësim për biznes të qëndrueshëm. Me 120 milionë euro të kanalizuara përmes bankave të Serbisë, programi ndihmon bizneset në shkurtimin e kostove të energjisë dhe reduktimin e emetimeve. Është pjesë e REEP-it nën Kornizën e Investimeve të Ballkanit Perëndimor, duke shfaqur mbështetjen e fortë të BE-së dhe Gjermanisë.  Pavarësisht harxhimeve të larta fillestare të adaptimit të praktikave të gjelbra, Isailoviq u bën thirrje NVM-ve që të përqafojnë qëndrueshmërinë, duke theksuar periudhën e shkurtër e kthimit të investimit dhe përfitimet e gjera.  Programi Ecoloans, i financuar nga Banka Gjermane Zhvillimore dhe i mbështetur nga BE-ja ka dhënë 120 milionë euro në bankat komerciale serbe. Programi është komponentë kyçe e Programit Rajonal për Efikasitet Energjetik (REEP).  Flota e gjelbër në aksion:  Kamionët me energji metani të CEMPROM-it reduktojnë emetimet dhe kostot e karburantit.  “Ekziston nevojë urgjente për më shumë ndërgjegjësim ndaj qëndrueshmërisë dhe praktikave të gjelbra të biznesit”, nënvizon ai. “Mënyra më e mirë për të larguar dyshimet është përmes dialogut të hapur dhe duke mësuar përmes kompanive që veç më kanë nisur këtë rrugëtim, kanë arritur kursime dhe kanë përmisuar prodhimin”. 

Bashkimi Evropian mbështet trashëgiminë e gjallë kulturore të Ballkanit Perëndimor

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Bashkimi Evropian është i përkushtuar ruajtjes dhe promovimit të trashëgimisë së gjallë dhe unike kulturore të Ballkanit Perëndimor. Me anë të mijërave të projekteve të financuara nga BE-ja, peizazhi i pasur kulturor i rajonit është duke u rigjallëruar, me nxitjen e unitetit dhe bashkëpunimit përtej kufijve.

 

Kultura dhe kreativiteti për Ballkanin Perëndimor (CC4WB)

 

Për të përmirësuar bashkëpunimin dhe zhvillimin kulturor në Ballkanin Perëndimor, BE-ja ka nisur me programin Kultura dhe Kreativiteti për Ballkanin Perëndimor (CC4WB). Kjo nismë e financuar nga BE-ja, ndërsa e zbatuar nga UNESCO në bashkëpunim me Këshillin Britanik dhe Agjencinë Italiane për Zhvillim të Bashkëpunimit, mbështet autoritetet publike, organizatat kulturore dhe kreative, shoqërinë civile dhe profesionistët individual me një buxhet prej 8 milion euro.

Krijimi i urave mes kulturave dhe komuniteteve

Mirjana, artiste kinematografike nga Sarajeva, ka marrë pjesë në një projekt ndërkufitar për film të CC4WB, duke bashkëpunuar me artistë nga Serbia, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi. Filmi i saj, hulumtimi i temave të rinisë dhe aspiratave të tyre, ka rezonuar nëpër gjithë Ballkanin, duke treguar mënyrën si kultura mund të lidh njerëzit dhe të nxit një ndjenjë të përbashkët të shpresës dhe fillimeve të reja​​.

Përforcimi i zërave lokal

Projekti CC4WB përforcon zërat lokal, duke vendosur në pah vetitë unike kulturore të Ballkanit Perëndimor para një publike më të gjerë evropiane. Festivali i muzikës “Zërat e Ballkanit” (“Voices of the Balkans”) ka bashkuar muzicientë popullor dhe bashkëkohor, duke tërhequr mijëra vizitorë dhe rritur turizmin lokal, dhe  njëkohësisht duke kremtuar trashëgiminë e llojllojshme muzikore të rajonit​.

Nxitja e zhvillimit ekonomik dhe social

Gjithashtu, projekti CC4WB kontribuon për zhvillimin ekonomik dhe social të rajonit. Me investime në industritë kreative, programi krijon punësime, stimulon ekonomitë lokale dhe tërheq investimet ndërkombëtare. Mundëson edhe fuqizimin e grupeve më pak të përfaqësuara me anë të punëtorive, sesioneve trajnuese dhe programeve të mentorimit për artistë të ri, gra dhe komunitete pakicë​​.

Ndikim të qëndrueshëm kulturor

Qëndrueshmëria është pjesa kryesore e projektit CC4WB. Projektet si iniciativa “Rrënjët e Trashëgimisë” (“Heritage Trails”) promovon turizmin kulturor duke përfshirë komunitetet lokale në ruajtjen dhe interpretimin e trashëgimisë së tyre kulturore. Këto përpjekje sigurojnë që pasuritë kulturore të Ballkanit Perëndimor të mbrohen për brezat dhe gjeneratat e reja.

Evropa Kreative: Një vizion më i gjerë për unitet kulturor

Duke kaluar nga bashkëpunimi rajonal në kontekst më të gjerë evropian, programi  Evropa Kreative luan rol kryesor në bashkimin e sektorëve kulturor dhe kreativ në mbarë kontinentin. Me buxhet prej 2.4 miliardë euro për periudhën e zbatimit 2021-2027, programi Evropa Kreative mbështet sektorët kulturor dhe kreativ, duke përfshirë profesionistët audio-vizual nga e gjithë Evropa, ku është përfshirë edhe Ballkani Perëndimor. Ky program nxit unitetin me anë të bashkëpunimit ndërkufitar dhe mund të mbështet rigjallërimin kulturor duke mundësuar një spektër të gjerë të bashkëpunimeve artistike dhe kulturore​​.

Nxitja e lidhjeve me ndihmën e kulturës

Programi Evropa Kreative ka qenë një katalizator për ndryshime, fuqizim të individëve dhe nxitjen e lidhjeve nëpër gjithë rajonin. Ana, artiste e kinematografisë maqedonase, ka përdorur mbështetjen financiare të programit të Evropës Kreative për të dokumentuar historitë gojore të rajonit të origjinës së saj, duke bashkëpunuar me artistë dhe historianë nga Serbia, Shqipëria dhe Kosova. Ky projekt u përqendrua në trashëgiminë e përbashkët që tejkalon kufijtë bashkëkohor dhe ka prodhuar një seri të dokumentarëve, audio incizimeve dhe arkiv digjital me fokus në trashëgiminë e përbashkët që tejkalon kufijtë bashkëkohor.

Emiri, muzicient boshnjak, kombinon instrumentet popullore ballkanike me ndikimet bashkëkohore të xhezit. Me anë të projektit të financuar nga programi Evropa Kreative, Fuzioni Ballkanik i Xhezit (Balkan Jazz Fusion), grupi i tij është shfaqur nëpër Evropë, duke lidhur publikun e ri me muzicientë tjerë dhe duke prezantuar fuqinë e shkëmbimit kulturor​.

Fuqizimi i grave në fushën e arteve

Programi Evropa Kreative fuqizon gjithashtu edhe gratë në fushën e arteve. Lina, piktore e re nga Mali i Zi, ka prezantuar punën e saj në galeri në Itali dhe Francë, me mbështetjen e projektit të Evropës Kreative për artet vizuale. Ky ekspozim i ka sjellë këndvështrime të reja për punën, duke sfiduar dhe mprehur shprehjen e saj artistike​​.

Rruga përpara 

Të dy programet, CC4WB dhe Evropa Kreative, në vazhdimësi përshtaten me peizazhet kulturore dhe politike të Ballkanit Perëndimor. Këto programe janë pjesë të rëndësishme të përkushtimit të BE-së për prosperitetin dhe unitetin kulturor të rajonit. Ato ilustrojnë fuqinë transformuese të diplomacisë kulturore dhe bashkëpunimin në rajonet që janë goditur me ndarje historike​​​.

Bashkimi Evropian mbështet trashëgiminë e gjallë dhe unike kulturore të Ballkanit Perëndimor me anë të mijërave projekteve të financuar nga BE-ja që nxisin bashkëpunimin tej kufijve dhe pasurojnë peizazhin kulturor të rajonit. Këto programe kremtojnë llojllojshmërinë e pasur kulturore të rajonit duke promovuar trashëgiminë e përbashkët dhe respektin e ndërsjellë. Në procesin e evoluimit, historitë individuale si ato të Mirjanës, Anës, Emirit dhe Linës nënvizojnë ndikimin e thellë të bashkëpunimit kulturor në ndërtimin e një ardhmërie më kohezive, të gjallë dhe të unifikuar evropiane.

Zbuloni si programet Bashkëpunimi Kulturor në Ballkanin Perëndimor (CC4WB) dhe Evropa Kreative janë duke arritur ndikimin e thellë mbi jetët dhe komunitetet. Ndiqni dhe mësoni më shumë në faqen e internetit dhe mediat sociale të WeBalkans.

NJË HAPI I MADH: BOSNJA DHE HERCEGOVINA FILLON PROCESIN E ANËTARËSIMIT NË BE

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Një shenjë për BH për gjëra më të mira dhe bashkim për njerëzit.

Bosnja dhe Hercegovina (BH) ka marrë dritën jeshile për të filluar anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Ky lajm ua ka shtuar shpresën për të ardhmen qytetarëve në mbarë vendin. Nuk është vetëm një ndryshim në politikën botërore; por është një shenjë e gjërave më të mira dhe bashkimit për njerëzit që jetojnë atje.

 

Bizneset përgatiten për ndryshime

Milijan Mirkoviq, personalitet i njohur nga Shoqata e Punëdhënësve në Distriktin e Bërçkos, ndan mendimet e botës afariste. “BE-ja po na jep lajme të mira. Ne jemi gati të përmirësohemi dhe të ndjekim rregullat e BE-së”, thotë ai. “Është si të përgatitesh për një ndeshje të madhe futbolli. Duhet të punojmë shumë.” Kjo tregon se bizneset janë të emocionuar, por gjithashtu të vetëdijshëm se kanë shumë për të bërë. Të qenit pjesë e BE-së do ta bëjë tregtinë më të lehtë dhe do të ndihmojë bizneset e BH të jenë më të suksesshme.

 

Shkollat dhe universitetet duan të rriten

Të emocionuar janë edhe mësimdhënësit dhe studentët. Profesori Srxhan Laliq, drejtues i Fakultetit Ekonomik në Bërçko, flet për avantazhet e mëdha. “Ky është një shans i madh për ne që të përmirësojmë mënyrën se si punojmë,” thotë ai. “Duam t’i përmirësojmë kurset tona dhe të bëhemi më konkurrent në tregjet lokale dhe ndërkombëtare.” Ai është krenar që bashkëpunojnë me universitetet më të mira në BE.

 

Shpresa për një të ardhme më të mirë bashkërisht

Mendimet e Mirkoviqit dhe Laliqit janë vetëm shembuj të vegjël të ngazëllimit në BH. Të rinjtë, veçanërisht, shohin se si anëtarësimi në BE mund t’i ndryshojë gjërat për mirë. Arijel Kurtagiq nga Bihaçi mezi pret të udhëtojë më lehtë dhe të gjejë punë në BE. “E ardhmja duket më e afërt,” thotë ai, i emocionuar për atë që mund të ndodhë.

Në vende më të vogla si Lukavac, Ademir Çosiçkiç sheh se si anëtarësimi në BE mund të ndihmojë jo vetëm qytetet e mëdha por edhe qytetet e vogla të rriten, si për shembull nëpërmjet turizmit.

Anastasija Katiç nga Gradishka mendon se ky është një shans për të filluar projekte që mund të bëjnë ndryshime të mëdha, si ulja e varfërisë.

Në Mostar, Amila Memiq shpreson se anëtarësimi në BE do të thotë mbrojtje më e mirë për të gjithë.

Ajla Kulugliç nga Tuzla është e emocionuar nga numri më i madh i projekteve dhe mënyrat më të mira të jetesës. “Të jetosh më mirë nuk është vetëm shpresë, është një plan i vërtet,” thotë ajo, e gatshme për ndryshimet e mira që do të sjellë anëtarësimi në BE.

Shumë njerëz në BH ëndërrojnë për anëtarësimin në BE. Ato përfshijnë liderë biznesi që duan tregje të suksesshme, mësimdhënës që shpresojnë për arsim më të mirë dhe të rinj si Arijeli, Ademiri, Anastasija, Amila dhe Ajla, të cilët presin udhëtime më të lehta dhe mundësi më të mira.

Me festimet e gëzueshme në Sarajevë, është e qartë se anëtarësimi në BE është një gjë e madhe për BH. Me kulturën e saj të veçantë dhe shpresat e mëdha do të jetë një shtesë në përzierjen e pasur të Evropës.

Ambasadorët e Rinj Evropianë festuan Ditën e Evropës në të gjithë Ballkanin Perëndimor

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Ambasadorët e Rinj Evropianë festuan Ditën e Evropës në të gjithë Ballkanin Perëndimor

Ambasadorët e Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor janë përfshirë në mënyrë aktive në aktivitete të ndryshme për promovim të vlerave evropiane dhe inkurajim të  shkëmbimit kulturor. Përpjekjet e tyre janë thelbësore për angazhimin e të rinjve dhe komuniteteve në festimin e Ditës së Evropës dhe ngjarjeve të tjera të ngjashme. Ky raport mbulon aktivitetet nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia.

 

Shqipëria

Gjatë Javës së Evropës 2024, Ambasadorët e Rinj Evropianë në Shqipëri morën pjesë në disa aktivitete në mbarë vendin. Më 4 maj në Shirokë Shkodër, Ambasadorët e Rinj Evropianë ngritën një stendë në Panairin e BE-së për të ndarë informacione rreth projekteve dhe mundësive të ofruara nga Rrjeti i Ambasadorëve të Rinj Evropianë. Aktiviteti përmbante intervista të transmetuara drejtpërdrejt dhe diskutime mbi projekte të ndryshme. Serona Kolaveri përfaqësoi ARE-të në panel diskutimin mbi angazhimin qytetar, duke theksuar rëndësinë e përfshirjes së të rinjve në avokimin e të drejtave të njeriut.

Më 6 maj në Gjirokastër, Ambasadorët e Rinj Evropianë u angazhuan në një tjetër Panair të BE-së, duke shfaqur nismat e tyre. Serona Kolaveri theksoi përvojat e saja dhe ndikimin e Rrjetit ARE.

Në Tiranë, më 9 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në Panairin e BE-së, ku dhanë një pasqyrë të misionit dhe arritjeve të tyre. Maria Zharanjaku përfaqësoi ARE-të duke diskutuar për fuqizimin e të rinjve dhe duke njoftuar mbi mundësitë e ardhshme. Veprimtaria përfshinte panel diskutimi të moderuar nga Xhuliana Mucaj nga ky rrjet, për nder të 20 vjetorit të zgjerimit të BE-së në 2004.

Më 10 maj, u mbajt një panel diskutimi mbi fuqizimin e grave në Ballkanin Perëndimor, i organizuar nga Kolegji i Evropës në Tiranë. Folësit theksuan rëndësinë e arsimit, politikave gjithëpërfshirëse dhe shfrytëzimit të potencialit të grave për zhvillim të qëndrueshëm.

 

Bosnjë dhe Hercegovinë

Në Bosnje dhe Hercegovinë, Ambasadorët e Rinj Evropianëangazhuan në disa aktivitete gjatë festimeve të Ditës së Evropës. Morën pjesë në një ekspozitë digjitale në Mostar, e cila ofroi përvoja me Realitetin Virtual, si një kërcim virtual nga Ura e Vjetër dhe vizitë në Muzeun e Artizanatit të Vjetër.

Ambasadorët e Rinj Evropianë gjithashtu morën pjesë në kuizet e BE-së të organizuara në shtatë qytete, duke ndihmuar të rinjtë të mësojnë për BE-në. Dragana Vuçkoviq dhe Haxhera Selimoviq prezantuan rrjetin Ambasadorët e Rinj Evropianë gjatë programit GEN Change, duke shpallur një thirrje të re për MEA për vjeshtën 2024. Festimet përfunduan me koncerte në katër qytete, duke bashkuar komunitetet nëpërmjet muzikës.

 

Kosovë

Më 9 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë në Kosovë morën pjesë në aktivitete të ndryshme në Prishtinë. Ata mbështetën hapjen e ekspozitës së fëmijëve “Explore Europe” në Europe House, duke përfshirë fëmijët në përvoja interaktive rreth kulturave evropiane. Gjatë manifestimit “Explore Europe”, i cili u zhvillua në sheshin Zahir Pajaziti, Ambasadorët e Rinj Evropianë lehtësuan shkëmbimin kulturor duke ndihmuar përfaqësuesit e ambasadave të ndryshme të BE-së. Gjithashtu morën pjesë edhe në festën e përurimit të “Chopin Piano Fest” dhe shijuan performancën e pianistes nga Ukraina.

Mali i Zi

Ambasadorët e Rinj Evropianë në Mal të Zi festuan Ditën e Evropës me disa aktivitete. Iu bashkuan festimeve të Ditës së BE-së në Podgoricë, duke marrë pjesë në aktivitete me ambasadorë dhe aktorë të tjerë, dhe duke shijuar muzikë dhe rrjetëzim. Më 11 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë ndihmuan ambasadorët në Pazarin e Saksive, duke i prezantuar publikut ushqime dhe produkte nga vendet e tyre. Më 12 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë edhe në Festivalin e Dritës duke kontribuar në festimet.

 

Maqedonia e Veriut

Në Maqedoninë e Veriut, Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në një pritje në “Laboratorium”, hapësirë lokale për kreativitetin dhe rininë, e cila së fundmi fitoi vendin e dytë në konkursin “New European Bauhaus” organizuar nga Komisioni Evropian. Kjo ngjarje theksoi rëndësinë e hapësirave krijuese dhe kulturore për të inkurajuar angazhimin e të rinjve dhe vlerat evropiane. Gjatë pritjes, Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në diskutime interaktive, duke theksuar rolin e të rinjve në formësimin e së ardhmes së Evropës.

 

Serbi

Në Serbi, Ambasadorët e Rinj Evropianë festuan Ditën e Evropës nën sloganin “Evropa është shtëpia jonë”. Festimi u mbajt në Kopshtin Botanik në Beograd dhe morën pjesë përfaqësues të Qeverisë, diplomatë, anëtarë të organizatave të shoqërisë civile dhe të komunitetit akademik. Ambasadori i BE-së në Serbi, Emmanuel Giuffret, theksoi angazhimet e përkushtuara të BE-së për të mbështetur integrimin e Serbisë në Bashkimin Evropian.

Ambasadorët e Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor janë në mënyrë të konsiderueshme të angazhuar dhe të përkushtuar në promovimin e vlerave evropiane dhe inkurajimin e shkëmbimeve kulturore. Pjesëmarrja e tyre në ngjarje të ndryshme jo vetëm që pasuroi njohuritë e tyre për BE-në, por gjithashtu lehtësoi ndërveprimet kuptimplotë në komunitetet e tyre. Nëpërmjet përpjekjeve të tyre, Ambasadorët e Rinj Evropianë vazhdojnë të luajnë një rol kyç në fuqizimin e të rinjve dhe forcimin e angazhimit qytetar në rajon.

 

Rreth WeBalkans.eu

Portali WeBalkans.eu është një sistem unik informacioni për lajme, histori, mundësi financimi dhe informacione të lidhura me bashkëpunimin ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor. Është pjesë e Programit Rajonal të Komunikimit të BE-së për Ballkanin Perëndimor, i cili menaxhohet nga Komisioni Evropian dhe zbatohet nga agjencia e jashtme WEGlobal SRL.

Programi synon të rrisë ndërgjegjësimin dhe të avancojë njohuritë dhe të kuptuarit e marrëdhënieve BE-Ballkani Perëndimor dhe politikës së zgjerimit të BE-së.

Ambasadorët e Rinj Evropianë festuan Ditën e Evropës në të gjithë Ballkanin Perëndimor

Written by WeBalkans on . Posted in Lajme.

Ambasadorët e Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor janë përfshirë në mënyrë aktive në aktivitete të ndryshme për promovim të vlerave evropiane dhe inkurajim të  shkëmbimit kulturor. Përpjekjet e tyre janë thelbësore për angazhimin e të rinjve dhe komuniteteve në festimin e Ditës së Evropës dhe ngjarjeve të tjera të ngjashme. Ky raport mbulon aktivitetet nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia.

 

Shqipëria

Gjatë Javës së Evropës 2024, Ambasadorët e Rinj Evropianë në Shqipëri morën pjesë në disa aktivitete në mbarë vendin. Më 4 maj në Shirokë Shkodër, Ambasadorët e Rinj Evropianë ngritën një stendë në Panairin e BE-së për të ndarë informacione rreth projekteve dhe mundësive të ofruara nga Rrjeti i Ambasadorëve të Rinj Evropianë. Aktiviteti përmbante intervista të transmetuara drejtpërdrejt dhe diskutime mbi projekte të ndryshme. Serona Kolaveri përfaqësoi ARE-të në panel diskutimin mbi angazhimin qytetar, duke theksuar rëndësinë e përfshirjes së të rinjve në avokimin e të drejtave të njeriut.

Më 6 maj në Gjirokastër, Ambasadorët e Rinj Evropianë u angazhuan në një tjetër Panair të BE-së, duke shfaqur nismat e tyre. Serona Kolaveri theksoi përvojat e saja dhe ndikimin e Rrjetit ARE.

Në Tiranë, më 9 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në Panairin e BE-së, ku dhanë një pasqyrë të misionit dhe arritjeve të tyre. Maria Zharanjaku përfaqësoi ARE-të duke diskutuar për fuqizimin e të rinjve dhe duke njoftuar mbi mundësitë e ardhshme. Veprimtaria përfshinte panel diskutimi të moderuar nga Xhuliana Mucaj nga ky rrjet, për nder të 20 vjetorit të zgjerimit të BE-së në 2004.

Më 10 maj, u mbajt një panel diskutimi mbi fuqizimin e grave në Ballkanin Perëndimor, i organizuar nga Kolegji i Evropës në Tiranë. Folësit theksuan rëndësinë e arsimit, politikave gjithëpërfshirëse dhe shfrytëzimit të potencialit të grave për zhvillim të qëndrueshëm.

 

Bosnjë dhe Hercegovinë

Në Bosnje dhe Hercegovinë, Ambasadorët e Rinj Evropianëangazhuan në disa aktivitete gjatë festimeve të Ditës së Evropës. Morën pjesë në një ekspozitë digjitale në Mostar, e cila ofroi përvoja me Realitetin Virtual, si një kërcim virtual nga Ura e Vjetër dhe vizitë në Muzeun e Artizanatit të Vjetër.

Ambasadorët e Rinj Evropianë gjithashtu morën pjesë në kuizet e BE-së të organizuara në shtatë qytete, duke ndihmuar të rinjtë të mësojnë për BE-në. Dragana Vuçkoviq dhe Haxhera Selimoviq prezantuan rrjetin Ambasadorët e Rinj Evropianë gjatë programit GEN Change, duke shpallur një thirrje të re për MEA për vjeshtën 2024. Festimet përfunduan me koncerte në katër qytete, duke bashkuar komunitetet nëpërmjet muzikës.

 

Kosovë

Më 9 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë në Kosovë morën pjesë në aktivitete të ndryshme në Prishtinë. Ata mbështetën hapjen e ekspozitës së fëmijëve “Explore Europe” në Europe House, duke përfshirë fëmijët në përvoja interaktive rreth kulturave evropiane. Gjatë manifestimit “Explore Europe”, i cili u zhvillua në sheshin Zahir Pajaziti, Ambasadorët e Rinj Evropianë lehtësuan shkëmbimin kulturor duke ndihmuar përfaqësuesit e ambasadave të ndryshme të BE-së. Gjithashtu morën pjesë edhe në festën e përurimit të “Chopin Piano Fest” dhe shijuan performancën e pianistes nga Ukraina.

Mali i Zi

Ambasadorët e Rinj Evropianë në Mal të Zi festuan Ditën e Evropës me disa aktivitete. Iu bashkuan festimeve të Ditës së BE-së në Podgoricë, duke marrë pjesë në aktivitete me ambasadorë dhe aktorë të tjerë, dhe duke shijuar muzikë dhe rrjetëzim. Më 11 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë ndihmuan ambasadorët në Pazarin e Saksive, duke i prezantuar publikut ushqime dhe produkte nga vendet e tyre. Më 12 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë edhe në Festivalin e Dritës duke kontribuar në festimet.

 

Maqedonia e Veriut

Në Maqedoninë e Veriut, Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në një pritje në “Laboratorium”, hapësirë lokale për kreativitetin dhe rininë, e cila së fundmi fitoi vendin e dytë në konkursin “New European Bauhaus” organizuar nga Komisioni Evropian. Kjo ngjarje theksoi rëndësinë e hapësirave krijuese dhe kulturore për të inkurajuar angazhimin e të rinjve dhe vlerat evropiane. Gjatë pritjes, Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në diskutime interaktive, duke theksuar rolin e të rinjve në formësimin e së ardhmes së Evropës.

 

Serbi

Në Serbi, Ambasadorët e Rinj Evropianë festuan Ditën e Evropës nën sloganin “Evropa është shtëpia jonë”. Festimi u mbajt në Kopshtin Botanik në Beograd dhe morën pjesë përfaqësues të Qeverisë, diplomatë, anëtarë të organizatave të shoqërisë civile dhe të komunitetit akademik. Ambasadori i BE-së në Serbi, Emmanuel Giuffret, theksoi angazhimet e përkushtuara të BE-së për të mbështetur integrimin e Serbisë në Bashkimin Evropian.

Ambasadorët e Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor janë në mënyrë të konsiderueshme të angazhuar dhe të përkushtuar në promovimin e vlerave evropiane dhe inkurajimin e shkëmbimeve kulturore. Pjesëmarrja e tyre në ngjarje të ndryshme jo vetëm që pasuroi njohuritë e tyre për BE-në, por gjithashtu lehtësoi ndërveprimet kuptimplotë në komunitetet e tyre. Nëpërmjet përpjekjeve të tyre, Ambasadorët e Rinj Evropianë vazhdojnë të luajnë një rol kyç në fuqizimin e të rinjve dhe forcimin e angazhimit qytetar në rajon.

 

Rreth WeBalkans.eu

Portali WeBalkans.eu është një sistem unik informacioni për lajme, histori, mundësi financimi dhe informacione të lidhura me bashkëpunimin ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor. Është pjesë e Programit Rajonal të Komunikimit të BE-së për Ballkanin Perëndimor, i cili menaxhohet nga Komisioni Evropian dhe zbatohet nga agjencia e jashtme WEGlobal SRL.

Programi synon të rrisë ndërgjegjësimin dhe të avancojë njohuritë dhe të kuptuarit e marrëdhënieve BE-Ballkani Perëndimor dhe politikës së zgjerimit të BE-së.

Përfitimet e Planit të BE-së për rritjen e Ballkanit Perëndimor

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Gjatë festimeve të Ditës së Evropës, ekipi i WeBalkans pati mundësinë të takohet me David Hudson, Ekspert i Lartë i Politikave dhe Strategjive Rajonale për Ballkanin Perëndimor në Drejtorinë e Përgjithshme për Fqinjësi dhe Negociata të Zgjerimit (DG NEAR) në Komisionin Evropian. Detyra e tij është të promovojë integrimin ekonomik në rajon dhe ai ndau me ne përfitimet e Planit BE-së për Rritje në Ballkanin Perëndimor. Lexojeni tekstin deri në fund për të kuptuar më shumë rreth tij!

 

Cili është plani i BE-së për rritjen në Ballkanin Perëndimor?

Qëllimi është të përmirësohet jeta e qytetarëve në Ballkanin Perëndimor duke krijuar mundësi për biznes dhe duke rritur dhe përshpejtuar rritjen ekonomike të rajonit. Është një nga objektivat kryesore të Planit të Rritjes, pasi ka nevojë për rritje më të madhe ekonomike, për të krijuar më shumë vende pune, për të sjellë investime dhe për t’i bërë bizneset në rajon më tërheqëse.

Megjithatë, Plani i Rritjes ka edhe një objektiv politik: ne duam të përshpejtojmë procesin e anëtarësimit dhe Plani i Rritjes do të kontribuojë në këtë në dy mënyra. Para së gjithash, zmadhimi i rritjes ekonomike do të rrisë burimet që do të jenë në dispozicion të qeverive, me të cilat do të investojnë në procesin e anëtarësimit. Arsyeja e dytë lidhet me mënyrën se si është ndërtuar Plani i Rritjes – ai bazohet realisht në zbatimin dhe përafrimin me legjislacionin e BE-së, si dhe në progresin në angazhimet e anëtarësimit.

Si do të përmirësojë ky plan jetën e njerëzve të zakonshëm në Ballkanin Perëndimor?

Ky plan do të përmirësojë jetën e njerëzve, pasi do të stimulojë rritjen ekonomike dhe do të krijojë vende të reja pune dhe mundësi të reja, por do të mundësojë edhe qarkullimin e produkteve më cilësore dhe më të sigurta me çmime më të përballueshme në rajon. Me pak fjalë, do të rezultojë në më shumë mundësi, si në rajon ashtu edhe në Bashkimin Evropian, për qytetarët e Ballkanit Perëndimor dhe familjet e tyre.

A mund të tregoni diçka mbi projektet specifike që do të nisin në kuadër të këtij plani?

Le të marrim një shembull aktual për të cilin angazhimet e qeverive janë të mëdha: Zona e Vetme Evropiane e Pagesave, ose e njohur më mirë si “SEPA”. E thënë thjesht, është një zonë me tarifa shumë të ulëta për transferimin e eurove. Megjithatë, nëse aktualisht jeni punëtor nga Ballkani Perëndimor që punoni në Gjermani, për shembull, keni shpenzime të larta për transferimin e parave tek familja juaj. Tarifat për këtë janë shumë të larta, ndërsa një transferim i ngjashëm brenda Bashkimit Evropian është shumë më i lirë. Anëtarësimi në Zonë e Vetme Evropiane të Pagesave, sipas Planit të Rritjes, mund t’i kursejë familjeve në Ballkanin Perëndimor deri në 500 milionë euro në vit, bazuar në transfertat aktuale të bëra nga njerëzit jashtë vendlindjes për familjet e tyre në shtëpi.

Si do të kontribuojë Plani i Rritjes në krijimin e vendeve të reja të punës në Ballkanin Perëndimor?

Plani do të ndihmojë në krijimin e vendeve të reja të punës, pasi do të rrisë tërheqshmërinë e rajonit. Do të thjeshtojë shumë aftësinë për të eksportuar në Bashkimin Evropian, si për produkte të gatshme ashtu edhe për ato që ne i quajmë gjysmë të gatshme, të cilat janë mallra që prodhohen në rajon si pjesë e zinxhirit të furnizimit dhe më pas shkojnë në kompanitë evropiane si pjesë për makina ose komponentë elektronik. Për më tepër, do ta bëjë më të lehtë njohjen e standardeve të cilësisë së produktit në të ardhmen, gjë që do të lehtësojë edhe eksportet. Përveç kësaj, do të ndihmojë në uljen e pritjes në kufi për mallra, e cila aktualisht mund të zgjasë deri në 16-18 orë. Duke shkurtuar kohën e qëndrimit në kufi, çmimi i eksportit të produkteve do të jetë edhe më i lirë. E gjithë kjo do ta bëjë rajonin më tërheqës për investitorët potencialë. Dhe më shumë investime do të thotë më shumë vende pune dhe punë më të paguara në sektorë me vlerë më të lartë. Do të përfitojë ekonomia, familjet dhe banorët e Ballkanit Perëndimor.

Mund të gjeni më shumë informacione rreth Planit të Rritjes së Bashkimit Evropian për Ballkanin Perëndimor këtu.

 

 

 

 

 

 

 

 

Çfarë mundësish do t’u jepen të rinjve falë Planit të Rritjes?

Plani i rritjes do të sigurojë një gamë të gjerë përfitimesh për të rinjtë. Një nga gjërat që duam të bëjmë është zgjerimi i marrëveshjeve ekzistuese të disa viteve më parë: marrëveshjet e mobilitetit, njohja e kualifikimeve profesionale dhe njohja e kualifikimeve akademike. Siç e shpjegova, me një treg më të madh rajonal, njerëzit do të jenë në gjendje të gjejnë mundësi pune që përputhen me aftësitë dhe pritshmëritë e tyre në rajon. Do të inkurajojë të rinjtë dhe do të parandalojë nevojën për tu shpërngulur diku tjetër. Në të njëjtën kohë, duam që së shpejti t’u japim mundësi njerëzve që duan të fitojnë nga përvoja e punës jashtë rajonit, në BE, por në një mënyrë që u përshtatet atyre.

Të rinjtë nga rajoni do të mund të përfitojnë nga masat specifike që duhet të hyjnë në fuqi së shpejti, si Wi-Fi për Ballkanin Perëndimor. Kjo tashmë është bërë brenda Bashkimit Evropian: ne financuam Wi-Fi në komunat në të gjithë shtetet anëtare të BE-së. Duam ta bëjmë këtë edhe për Ballkanin Perëndimor. Nga atje, deri në 500 komuna do të marrin Wi-Fi në zonat ku nuk e kanë pasur më parë, deri në fund të këtij viti ose në gjysmën e parë të 2025. Kjo do ta bëjë rajonin më tërheqës, përfshirë edhe për turistët.

Përveç rezultateve afatshkurtra, cilat janë përfitimet afatgjata që mund të presin banorët e Ballkanit Perëndimor nga Plani i Rritjes?

Në fund të fundit, do të përshpejtojë rrugën drejt anëtarësimit në BE. Nga njëra anë, është e rëndësishme të kuptohet se Plani i Rritjes, duke integruar Ballkanin Perëndimor në tregun e vetëm, do të sjellë disa nga përfitimet ekonomike të anëtarësimit në rajon, përpara vetë datës së anëtarësimit. Nga ana tjetër, ne japim një nxitje për të pranuar standardet e BE-së dhe për të zbatuar ligjet e BE-së përpara anëtarësimit nëpërmjet Planit të Rritjes. Miratimi dhe zbatimi i këtyre ligjeve do të përshpejtojë negociatat e anëtarësimit, pasi partnerët nga Ballkani Perëndimor do të jenë në gjendje të demonstrojnë se janë të gatshëm t’i bashkohen Bashkimit Evropian në ato fusha.

Së fundi, por po aq e rëndësishme, si i trajton Plani i Rritjes problemet me të cilat përballet mjedisi dhe qëndrueshmëria mjedisore në Ballkanin Perëndimor?

Çështjet mjedisore janë padyshim shumë të rëndësishme dhe për këtë arsye mjedisi mbulohet në Planin e Rritjes. Ne tashmë kemi një Agjendë të Gjelbër për Ballkanin Perëndimor për të cilën qeveritë kanë rënë dakord. Është një plan që përfshin qëndrueshmërinë afatgjatë dhe dekarbonizimin. Tashmë kemi integruar elementë të Agjendës së Gjelbër brenda Planit të Rritjes, më konkretisht në ato që ne i quajmë agjenda reformash. Ato janë marrëveshje ndërmjet subjekteve të Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian, sipas të cilave Bashkimi Evropian do të shpërndajë fondet pasi të zbatohen disa reforma: është një mënyrë krejtësisht e re e menaxhimit të ndihmës sonë. Dhe ka një fokus të rëndësishëm në reformat e gjelbra në këto agjenda reformash, më konkretisht në dekarbonizimin dhe largimin nga karburantet fosile, kështu që do të ketë një shtytje kryesore për të bërë reforma që trajtojnë çështjet mjedisore dhe promovojnë qëndrueshmërinë.

LEPETIT.APP: TREGIME TË PËRZEMËRTA DHE LOGOTERAPI PËR FËMIJËT NË BOSNJË DHE HERCEGOVINË

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Aty ku tregimet u flasin zemrave, duke kultivuar dashurinë për të mësuar tek çdo fëmijë Në Bosnje dhe Hercegovinë, ka një projekt të ri të financuar nga Bashkimi Evropian, i quajtur LePetit.app.  Ky projekt po rrëmben zemrat e fëmijëve. Gjithçka filloi me një prind që donte përmbajtje më të mirë edukative në gjuhën e tyre amtare. LePetit.app bashkon edukatorët dhe familjet me audio histori të jashtëzakonshme. Me 20 orë tregime dhe përralla për fëmijë, të rrëfyera nga aktorë nga rajoni, LePetit.app është më shumë se një aplikacion. Është një produkt dashurie, i projektuar dhe ndërtuar nga mbi 50 profesionistë, duke përfshirë shkrimtarë, artistë dhe edukatorë, për t’iu përgjigjur nevojave të prindërve dhe fëmijëve. “LePetit.app u zhvillua për shkak të një nevoje të vërtet. Si prind i dy fëmijëve të vegjël, kuptova shpejt se ka shumë pak përmbajtje arsimore cilësore në dispozicion për fëmijët në gjuhët e Bosnje dhe Hercegovinës. Të vegjlit tanë përfundojnë duke parë programe nga pjesa tjetër e botës nëpërmjet YouTube-it, gjë që nuk është e mirë për të folurit e tyre dhe për të mësuar gjuhën e tyre amtare.” Adnan Koro, drejtues i Shoqatës “Rojtarët e Traditës”. Historitë në LePetit.app trajtojnë çështje që do t’i ndihmojnë fëmijët të përballen me emocione të forta, të përballen me sfida dhe të përjetojnë gjëra si humbja ose ardhja e një anëtari të ri të familjes.  Krijuar nga Susan Perrow, një autore australiane me famë botërore, fakti që këto tregime janë në dispozicion në këtë rajon është një ëndërr e realizuar.

“U gëzova shumë kur mësova se historitë e mia do të dëgjohen në këtë rajon, veçanërisht nga fëmijët në Bosnje dhe Hercegovinë!” 

Rreth këtij projekti “Zhvillimi i të folurit nëpërmjet teknologjive moderne” u zbatua nëpërmjet Programit Rajonal për Demokraci Lokale në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2), i cili financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) me mbështetje të Komunës së Novo Sarajevës. Duke parë se si fëmijët mund të përfitojnë nga ky projekt, Ministria e Arsimit e Kantonit të Sarajevës ka miratuar përdorimin e këtij programi në kopshtet lokale, nën menaxhimin e Institucionit Publik të Fëmijëve të Sarajevës në Novo Sarajevë. I financuar nga Bashkimi Evropian dhe i mbështetur nga UNDP, ky projekt ka ndikim të rëndësishëm në edukimin e fëmijëve. Në fund të shkurtit në Sarajevë u prezantua versioni i ri i aplikacionit LePetit.app, duke ofruar tani një program terapie të të folurit me mbi njëqind ushtrime për fëmijët me probleme të të folurit. Aplikacioni i ndihmon prindërit, kujdestarët dhe mësuesit të identifikojnë dhe trajtojnë çrregullimet e të folurit tek fëmijët.

“Nëpërmjet punës sime me fëmijët, kam vënë re një rritje të numrit të fëmijëve që hasin vështirësi në të folur gjatë viteve të fundit, krahas sfidave të tjera të ndryshme, për shkak të përdorimit të tepërt të pajisjeve IT, veçanërisht në moshën parashkollore. Besoj se programi i terapisë së të folurit, i cili ka pasuruar mbretërinë digjitale të tregimeve të LePetit.app, është një mjet i shkëlqyeshëm për fëmijët që të kryejnë detyrat e shtëpisë të caktuara nga logopedët në shtëpi.”

Lidija Sejdinović, rrëfyese dhe edukatore

LePetit.app është i dashur nga fëmijët dhe prindërit sepse i ndihmon të kenë biseda më cilësore duke mbajtur gjallë traditat e tyre familjare. Në një botë ku argëtimi shpesh pushton, LePetit.app shquhet si burim pozitiv idesh dhe shembull i mrekullueshëm se si teknologjia mund të na sjellë më pranë familjeve tona dhe mençurisë që ndajmë. Veç kësaj, trajton një shqetësim të përbashkët midis prindërve për fëmijët që kalojnë shumë kohë para ekraneve. Në vend që thjesht të shikojnë, fëmijët përdorin imagjinatën e tyre dhe i paraqesin historitë ndërsa dëgjojnë. Kjo pjesëmarrje aktive jo vetëm që i argëton, por gjithashtu i ndihmon ata të zhvillojnë emocionet dhe aftësitë e tyre gjuhësore. Të gjithë të përfshirët mund të jenë krenarë për LePetit.app — është edukativ dhe argëtues, dhe ndihmon fëmijët të rriten duke u kënaqur. Projekti “Zhvillimi i të folurit nëpërmjet teknologjive moderne” është i mbështetur nga Bashkimi Evropian dhe i zbatuar nga UNDP në Bosnje dhe Hercegovinë, por ky projekt ka marrë edhe mbështetjen nga Komuna e Novo Sarajevës. Duke parë se si fëmijët mund të përfitojnë nga ky projekt, Ministria e Arsimit e Kantonit të Sarajevës ka miratuar përdorimin e këtij programi në kopshtet lokale, nën menaxhimin e Institucionit Publik të Fëmijëve të Sarajevës në Novo Sarajevë.

Tranzicioni i Gjelbër i Malit të Zi

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Paketa e BE-së për Mbështetjen e Energjisë nxit qëndrueshmërinë dhe rritjen ekonomike në Mal të Zi.

Paketa e mbështetjes së BE-së për energjinë e Malit të Zi, me vlerë 30 milionë euro, nisi zyrtarisht në një ceremoni në Podgoricë, në mars të këtij viti. Këto fonde përdoren për të ndihmuar grupet më vulnerabël në Mal të Zi, që të përballojnë kostot më të larta të jetesës, të shkaktuara nga lufta agresive e Rusisë kundër Ukrainës, por edhe për të lehtësuar tranzicionin e vendit drejt energjisë së gjelbër. Si pjesë e paketës rajonale prej një miliardë eurosh, që synon të mbështesë partnerët tanë të Ballkanit Perëndimor për trajtimin e situatës së energjisë dhe çmimeve të larta, të shkaktuara nga lufta e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës, Mali i Zi ka marrë 27 milionë euro të përshpejtuara, ndërsa vlera totale e paketës për mbështetje për Malin e Zi është 30 milionë euro. Disbursimi i fondeve përfshin kompensimin monetar direkt te faturat e energjisë elektrike për familjet që përfitojnë bursa sociale. Madje, ai është i vetmi mënyrë që siguron qëndrueshmërinë afatgjate në furnizim me energji- në investimin te burimet e rinovueshme dhe te rritja e efektivitetit të energjisë.

“Aktualisht, jemi duke rinovuar tre shkolla që janë ndërtuar në vitet 1960. Vlerësimet tona fillestare tregojnë se këto shkolla do të kursejnë energjinë deri në 50%.”

Përveç mbështetjes buxhetore, paketa e BE-së për mbështetjen e energjisë përfshin edhe pjesën e dytë, që përbëhet nga grante për avancimin e tranzicionit energjetik, efikasitetin dhe pavarësinë e Ballkanit Perëndimor në periudhën afatshkurtër dhe afatmesme.  Një nga iniciativat në Mal të Zi, që përfshihet te mbështetja e pjesës së dytë të paketës së Energjisë, është projekti “Promovimi i Efikasitetit të Energjisë te Ndërtesat Publike – Gjelbërimi i Infrastrukturës Publike në Mal të Zi” në sektorin administrativ, social dhe arsimor, zbatuar nga Ministria e Investimeve Kapitale të Malit të Zi. Objektivi është përmirësimi i efikasitetit të energjisë në ndërtesat publike të përzgjedhura, të cilat do të kontribuojnë në reduktimin e emetimeve të gazeve serrë dhe në arritjen e Intended Nationally Determined Contribution (KKP). Përveç kësaj, energjia e rinovueshme (p.sh. energjia diellore ose bioenergjia) duhet të përdoret aty ku është e mundur. Projekti zbatohet si pjesë e The Regional Energy Efficiency Programme (REEP).

Projekti fokusohet te ndërtesat publike, që janë ndërtuar kryesisht midis viteve 1930 dhe 1980 dhe të cilat janë vjetërsuar. Problemet kronike janë: sistemet e vjetërsuara të ngrohjes dhe me efikasitet të ulët, çatitë e izoluara keq, të cilat rrjedhin, dritaret me një xham të konsumuar dhe ura termike që shkaktojnë në myk dhe defekte të tjera. Konsumi i energjisë është i lartë, lehtësia ndaj përdorimit (klima e brendshme, komoditeti) është shumë e kufizuar dhe shumë ndërtesa pothuajse kanë arritur në fund të funksionalitetit ekonomik dhe teknik. Pas zbatimit të masave strukturore dhe të efikasitetit të energjisë, kushtet e përdorimit do të përmirësohen dhe kostot e funksionimit do të ulen ndjeshëm. Vizibiliteti i investimeve në sektorin publik do të shërbejë si shembull edhe për familjet dhe për sektorin privat. Projekti do të mbulojë rreth 20 ndërtesa (shkolla, një konvikt, një shtëpi për të moshuarit dhe një ndërtesë administrative).

Djordjina Lovric është mbikëqyrësja e projektit, e cila ka rolin e menaxheres në projekt, në emër të Ministrisë së Energjisë dhe Minierave për Malin e Zi. Ajo thekson rëndësinë e projektit për ndërtesat publike në Malin e Zi. “Aktualisht, po rinovojmë në tre shkolla që janë ndërtuar në vitet 1960.  Vlerësimet tona fillestare tregojnë se këto shkolla do të arrijnë kursimin e energjie deri në 50%,” thotë Djordjina. Madje ajo thekson se, përveç përfitimeve ekonomike, ndërhyrjet e projektit do të luajnë një rol vendimtar edhe në uljen e emetimeve të CO2, duke kontribuar në ruajtjen e mjedisit dhe në rritjen e niveleve të përgjithshme të komoditetit të nxënësve dhe të mësuesve në këto institucione arsimore.

“Shkollat funksionojnë me një buxhet vjetor fiks dhe përveç përfitimeve të ndryshme, do të kenë mundësinë që tepricat financiare të krijuara nga kursimi i energjisë të përdoren për qëllime të tjera.  Kjo mund të përfshijë blerjen e pajisjeve të reja, kompjuterëve dhe burimeve të tjera që synojnë rritjen e standardeve arsimore brenda këtyre institucioneve”.

Rreth projektit

The Regional Energy Efficiency Programme (REEP) u krijua në vitin 2013, nga EBRD së bashku me Komisionin Evropian, Sekretariatin e Komunitetit të Energjisë, WBIF dhe donatorët dypalësh. Programi kombinon mbështetjen e politikave me kreditë, asistencën teknike dhe stimujt, të cilat mbështesin efikasitetin e energjisë dhe investimet e energjisë së rinovueshme në sektorin publik dhe privat në Ballkanin Perëndimor. EBRD-ja dhe KfW-ja zbatojnë programin, i cili funksionon drejtpërdrejt dhe nëpërmjet ndërmjetësve. Madje është pika e investimit për Planit Ekonomik dhe Investiv. Që nga fillimi, paketa e integruar e ofruar përmes REEP ka arritur 1,000 SME, mbi 12,700 familje dhe 290 ndërtesa publike në 700 qytete dhe qyteza. Investimet e ndërlidhura përkthehen në 842,000 MWh/vit energji të kursyer, 540,000 tCO2/vit emetime të shmangura dhe 120 MW kapacitete të instaluara të energjisë së rinovueshme. Deri në fund të vitit 2021, REEP mobilizoi 630 milionë euro në total investime, me kontribut 78.8 milionë euro në grantin e BE-së. Në vitin 2022, REEP mori një rimbushje prej 102 milion € në fondet shtesë të granteve të BE-së përmes Paketës së Mbështetjes së Energjisë.

Duke rritur efikasitetin energjetik të ndërtesave publike, këto investime përputhen me angazhimet e përshkruara në Legjislacionin e Malit të Zi për përdorimin efikas të energjisë, i cili është modeluar sipas direktivave të BE-së. Kjo nismë do të rezultojë në reduktimin e emetimeve të gazeve serrë, duke kontribuar kështu në arritjen e qëllimeve të paracaktuara për ruajtjen e mjedisit. Për më tepër, këto investime do të luajnë një rol kryesor në ruajtjen dhe gjenerimin e vendeve të punës brenda sektorëve vendas të ndërtimit dhe konsulencës.

Znj. Djordjina Lovric shtjellon njohjen e gjerë dhe avantazhet e dukshme që ofron projekti për shkollat dhe institucionet e tjera. “Shkollat funksionojnë me një buxhet vjetor fiks dhe përveç përfitimeve të ndryshme, do të kenë mundësinë që tepricat financiare të krijuara nga kursimi i energjisë të përdoren për qëllime të tjera. Kjo mund të përfshijë blerjen e pajisjeve të reja, kompjuterëve dhe burimeve të tjera që synojnë rritjen e standardeve arsimore brenda këtyre institucioneve”, thekson Djordjina.