Skip to main content

Area of Cooperation: Culture and youth

Arti i rrugës pa kufij: Mbështetja e BE-së ndihmon lidhjet mes artistëve nga Sarajeva dhe Prishtina

Written on . Posted in Tregime.

Q’art dhe Obojena Klapa kanë shumë gjëra të përbashkëta, por lidhja e tyre më e fortë është dashuria për artin e rrugës.

Q’art është një nga organizatat më të njohura të Kosovës në promovimin e artit rrugor dhe përmirësimin e peizazhit urban në mënyrë të qëndrueshme. Ata përdorin artin si mjet për të përmirësuar jetën dhe hapësirat publike, mjediset shkollore dhe fushat e lojërave – ose, siç e thonë ata, “për të përmirësuar çdo gjë që mund të përmirësohet nëpërmjet artit rrugor”.

Obojena Klapa (Kllapa e ngjyrosur), e themeluar në vitin 2016 në Sarajevë (Bosnjë dhe Hercegovinë), u krijua për të promovuar dhe avokuar për afirmimin e artit të rrugës brenda shoqërisë së BH-së. Misionin, sipas fjalëve të tyre, e kanë të “lyejnë të gjitha muret e vjetra, gri dhe të trishtueshme dhe të rinovojnë të gjitha fasadat e rrënuara në Sarajevë, duke i pasuruar ato me shprehjen e tyre artistike”.

Kohët e fundit, këto dy organizata – të lidhura nga pasioni i tyre i ndërsjellë për artin e rrugës – u bashkuan për të ndjekur një qëllim tjetër domethënës: forcimin e peizazheve kulturore të Ballkanit Perëndimor duke promovuar bashkëpunimin midis festivaleve rajonale dhe duke lehtësuar shkëmbimet kulturore.

“Për ne në Obojena Klapa, Balkan Art Fusion na u duk si një vazhdim i natyrshëm i asaj që kemi bërë prej vitesh – duke lidhur njerëzit nëpërmjet artit, duke punuar në hapësirën ​​publike dhe duke krijuar mundësi ​​për dialog dhe mësim. Ishte e rëndësishme për ne që artistët tanë të rinj të kishin mundësinë të dilnin nga mjedisi i tyre i përditshëm, të takonin bashkëmoshatarë nga qytete të tjera dhe të krijonin diçka të qëndrueshme së bashku. Dhe kjo vërtet ndodhi. Gjithçka rrodhi natyrshëm, pa shtypje, por me shumë përqëdrim dhe respekt të ndërsjellë. Projektet e tilla me të vërtetë na shtyjnë — sepse mund të shihni se ajo që bëni ka rëndësi, si për komunitetin ashtu edhe për secilin individ të përfshirë në të”, thonë përfaqësuesit e Obojena Klapa rreth ndikimit të projekteve si Balkan Art Fusion dhe se si ato përputhen me misionin më të gjerë të organizatës.

Bashkimi i Artit Ballkanik (Balkan Art Fusion): Lidhja e Kulturave përmes Shprehjes Urbane është nismë e përbashkët e udhëhequr nga këto dy organizata dhe e mbështetur nga Këshilli Britanik. Balkan Art Fusion është pjesë e projektit Kulturë dhe Kreativitet për Ballkanin Perëndimor (CC4WBs), financuar nga Bashkimi Evropian. CC4WBs synon të nxisë dialogun në Ballkanin Perëndimor duke përmirësuar sektorët kulturorë dhe krijues për ndikim më të madh socio-ekonomik. Balkan Art Fusion është strukturuar rreth katër aktiviteteve kryesore që së bashku promovojnë kreativitetin lokal dhe sipërmarrjen kulturore nëpërmjet punëtorive artistike, ekspozitave dhe rezidencave.

“Që nga fillimi, u ndjeva si pjesë e ekipit. Nuk kishte të bënte vetëm të kryhet puna. Atmosfera vërtet bën ndryshim. Punuam me përqendrim, por edhe ndamë të qeshura, shkëmbyem përvoja dhe mësuam nga njëri-tjetri. Kishte rrjedhë të vërtetë idesh, pa shtypje, vetëm me energji pozitive e cila na mbante të motivuar. Ajo që binte më shumë në sy ishin bisedat e sinqerta rreth artit, udhëtimeve tona personale dhe arsyes pse bëjmë atë që bëjmë. Ky lloj përvoje nuk mbetet vetëm në kujtesë – por e ndryshon mënyrën se si i qaseni punës suaj në të ardhmen”, thotë Rijad-i nga Sarajeva, një nga pjesëmarrësit në punëtoritë Creative Bridges.

Seria Creative Bridges është një nga aktivitetet kryesore të projektit, e zhvilluar për të lidhur artistë dhe organizata nga Prishtina, Sarajeva dhe jashtë vendit. Këto punëtori nxisin të nxënit nga bashkëmoshatarët, krijimin e artit të drejtpërdrejtë, ilustrimin digjital dhe dialogun kulturor.

Kur u pyet për përvojën e tij me artistë rruge nga Kosova dhe Bosnja e Hercegovina, Tizer—artisti britaniko-amerikan i grafiteve, i cili është i njohur për përzierjen e tij të grafiteve dhe artit rrugor të bazuar në personazhe, ka qenë aktiv në skenën londineze që nga fundi i viteve ’80 dhe është një nga udhëheqësit e punëtorisë Creative Bridges në Prishtinë—thotë: “Ishte një kënaqësi e madhe për mua të shihja atë talent të ri me artistët e rinj nga Prishtina dhe Sarajeva, si dhe idetë dhe aftësitë e tyre për të prodhuar ato ide në një shkallë kaq të gjerë dhe në një kohë kaq të kufizuar. Ishte fantastike të punosh me artistë kaq të talentuar dhe të krahasosh mendimet për të përfunduar këtë detyrë.”

Rezidenca artistike “Transformimi Artistik” (Artistic Transformation) në Prishtinë ofron platformë për artistë me përvojë si dhe për artistë të rinj që të bashkëpunojnë në krijimin e veprave të reja artistike, zhvillimin e aftësive dhe përkthimin e kulturës urbane në industrinë krijuese.

Ndërkohë, Balkan Urban Canvas është ekspozitë e përbashkët e artit rrugor që zhvillohet si në Prishtinë ashtu edhe në Sarajevë. Kjo ekspozitë feston evolucionin e artit rrugor ballkanik dhe paraqet vepra arti të kuruara, produkte të turizmit urban dhe botime të lidhura me to.

Altin Ibrahimi, artist vizual nga Kosova i cili ka qenë pjesë e shumë aktiviteteve të Q’art, thotë se punëtoria e shtypit të cilën e ndoqi i ofroi mundësi të shoqërohej me artistë nga vende të ndryshme, të ndan përvojat e tyre dhe gjithashtu të bashkëpunon në krijimin e ilustrimeve që do të përdoren për shtyp.

Shumë pjesëmarrës ndiejnë se përfshirja e tyre në aktivitetet e Balkan Art Fusion i ka ndihmuar ato të kuptojnë se me çfarë duan të merren për pjesën tjetër të jetës së tyre. Ndër të tjera, projekti u dha pjesëmarrësve nga Kosova dhe Bosnja dhe Hercegovina mundësinë për të përjetuar qytetet e Prishtines dhe Sarajevës nëpërmjet gjuhës së tyre të përbashkët – artit të rrugës – dhe në këtë mënyrë, të kuptonin ngjashmëritë kulturore dhe shoqërore midis këtyre dy vendeve.

Kultura lidh njerëzit dhe nismat

Written on . Posted in Tregime.

Fushata “Kultura Lidh” e WeBalkans u prezantua në Konferencën Rajonale për Bashkëpunim Kulturor Rinor që u mbajt në Europe House në Beograd dhe u organizua nga Laboratori Rinor i Ballkanit Perëndimor 2 i Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal (RCC). 

Veprimtaria mblodhi artistë, përfaqësues të BE-së dhe zyrtarë nga Zyra Rajonale për Bashkëpunim Rinor (RYCO) dhe RCC për të diskutuar mbi bashkëpunimin kulturor në të gjithë rajonin. 

Ognjen Markoviq, Udhëheqësi i Ekipit të Laboratorit Rinor të BP 2 të RCC-së, hapi konferencën me thirrje të fortë për sisteme të zgjeruara mbështetëse për të shfrytëzuar potencialin e plotë krijues dhe vizionar të të rinjve. “Duke investuar në talentet tanë të rinj dhe duke mbështetur nismat e tyre, ne forcojmë strukturën kulturore të Ballkanit Perëndimor dhe hedhim bazat për një të ardhme më gjithëpërfshirëse dhe dinamike”, tha ai. 

Prezantimi i fushatës “Kultura Lidh” nënvizoi rëndësinë e bashkëpunimit kulturor dhe theksoi se si kulturat e ndryshme të Ballkanit Perëndimor forcojnë gjallërinë dhe qëndrueshmërinë e rajonit, duke theksuar rolin e rëndësishëm të mbështetjes së BE-së nëpërmjet programeve si programi Creative Europe, CC4WB që forcon nismat kulturore në rajon. 

Kjo gjithashtu u theksua nga Richard Masha, Shefi i Operacioneve, Seksioni II, në Delegacionin e BE-së në Serbi, i cili ripohoi angazhimin e BE-së për të ushqyer potencialin dhe fuqizimin e të rinjve. 

“Mbështetja e kulturës dhe shkëmbimit kulturor është thelbësore për të bashkuar njerëzit dhe për të nxitur bashkimin në llojllojshmërinë tonë.”

Konferenca theksoi rolin kyç të sektorit kulturor si katalizator për rritjen ekonomike dhe kohezionin e komunitetit, duke shënuar një hap jetik drejt një peizazhi kulturor më të unifikuar ku artistët e rinj bëjnë më shumë sesa që marrin pjesë – ata formësojnë në mënyrë aktive narrativin kulturor të rajonit. 

Marija Bulat, Kryetare e Degës Lokale në RYCO, diskutoi fuqinë transformuese të shkëmbimeve kulturore. “Shkëmbimet janë thelbësore për të thyer barrierat, për të nxitur ndjeshmërinë dhe për të promovuar bashkëpunimin rajonal”, shpjegoi ajo, duke shtuar se Fondi Kulturor Rinor i Ballkanit Perëndimor i RYCO-s po shtron shtigje të reja për ndërtimin e paqes nëpërmjet artit dhe kulturës. 

Përveç prezantimit të fushatës “Kultura Lidh”, konferenca shfaqi bashkëpunim të fortë me WeBalkans. Ambasadori i ri evropian, Adi Softiq moderoi sesionin “Krijimi i Rrjeteve të Qëndrueshme Kulturore”. Ambasadorja jonë kulturore, Mara Prohaska, iu bashkua ekspertit të fushatës për të prezantuar një segment mbi prodhimin e artit dokumentar. Gjithashtu, fjalimin kryesor e mbajti artistja e re Hanna Dujmoviq, e cila gjithashtu kryen rolin e ambasadorëve kulturorë të “Kultura Lidh”. 

Festivali i Futbollit të Vajzave është më shumë se thjesht një lojë

Written on . Posted in Tregime.

Në Sarajevë, nga 24 deri më 26 janar 2025, mbahet Festivali i Futbollit të Vajzave për vajzat nën moshën 15 vjeç. 

“Pas pjesëmarrjes në Festivalin e Futbollit të Vajzave, kam një entuziazëm të ri dhe perspektivë krejtësisht të ndryshme për të ardhmen time sportive. Çastet që kemi shijuar më së shumti ishin kur luajtëm së bashku, pavarësisht se nga vinim – e treguam fuqinë e punës ekipore, mbështetjes dhe këmbënguljes”, thotë Dalila Komarica nga Sarajeva, trajnere në Klubin e Futbollit të Grave “Respekt”. Ajo thekson se “ky festival nuk është festë fitoreje, por kënaqësie brenda dhe jashtë fushës”. 

“Respekt” ishte një nga nëntë klubet që morën pjesë në festival. Festivali u organizua nga Nisma Të Luajmë së Bashku u organizua në Bosnje dhe Hercegovinë për herë të parë pas disa vitesh që po mbahet në Vjenë, në bashkëpunim me Nismën FairPlay, e cila funksionon në kuadër të Institutit për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ndërkombëtar në Vjenë. 

“Festivali na dha mësime të paçmueshme. Mësuam se fitorja nuk ka të bëjë vetëm me rezultatet, por me procesin e të mësuarit, të punës dhe të rritjes. Ajo theksoi rëndësinë e një mjedisi inkurajues dhe atmosfere pozitive. GFF padyshim ka ndikim të gjerë në zhvillimin e sportistëve të rinj dhe trajnerëve të tyre”, thotë Dalila. 

Edita Çavrk, nxënëse në një shkollë të mesme mjekësore në Sarajevë, është anëtare e Klubit të Futbollit të Grave “Respekt”. 

“Çdo vajzë në festival provoi diçka të re, u relaksua dhe doli nga zona e saj e rehatisë. Patëm punëtori që na dhanë njohuri se sa unike është secila prej nesh dhe si kontribuojmë të gjithë në komunitetin tonë, në mënyrën tonë – dhe kemi rëndësi. Por pjesa më e bukur ishte të shkëlqesh në fushë, duke përzier stile të ndryshme loje dhe duke krijuar diçka të veçantë. Ndjej se vetëbesimi im është rritur dhe shpresoj të zbatoj gjithçka që kam mësuar për të vazhduar zhvillimin edhe si person edhe si sportist”, thotë Edita për WeBalkans. Ajo thekson se mezi pret festivalin e radhës. 

Si anëtare e ekipit organizator, Mirna Hrapoviq nga Nisma Play Together, shpjegon se në vitet e mëparshme, ekipe nga i gjithë Ballkani Perëndimor – Bosnja dhe Hercegovina, Serbia, Mali i Zi, Kroacia dhe Kosova – kanë marr pjesë në festival dhe ata shpresojnë të vazhdojnë këtë traditë. Këtë vit, Sarajeva priti nëntë ekipe nga Bosnja dhe Hercegovina (Zenica, Orashje, Gornji Vakuf, Pale) dhe Mali i Zi (Bijelo Polje, Berane dhe Podgorica), me 150 pjesëmarrëse, shumica prej të cilave ishin atlete femra të moshës 13 deri në 15 vjeç. 

“Përvoja tregon se kjo grupmoshë është ideale për të punuar, sepse gjenden në një udhëkryq në jetë, duke marrë parasysh të ardhmen e tyre në sport, por mjaft të pjekur për të kuptuar konceptet që ne komunikojmë nëpërmjet punëtorive shoqëruese për të drejtat e njeriut, diskriminimin, barazinë gjinore, shëndetin mendor dhe më shumë”, thotë Hrapoviq. Ajo thekson se IZI përpiqet të sigurojë që çdo gjë që bën të ketë ndikim më të gjerë dhe e sheh sportin si një mjet për transformimin shoqëror. 

“Ideja është që pjesëmarrësit të takohen, të thyejnë paragjykimet dhe të kapërcejnë pyetjet si nëse futbolli është një lojë për vajzat ose jo. Vit pas viti, shohim se ndonëse mund të jenë të kenë rezerva në fillim, por pas aktiviteteve fillestare luajnë sikur e kanë njohur njëra-tjetrën gjatë gjithë jetës së tyre”, thotë Hrapoviq, duke vënë në dukje se disa vajza madje kanë vazhduar të luajnë për ekipet e tyre kombëtare pasi kanë marrë pjesë në festivalet e mëparshme. 

Në Sarajevë luajtën 11 vajza të moshës 12 deri në 14 vjeç nga tre klube nga Mali i Zi. Njëra prej tyre ishte Akademia Berane, ekipi i femrave i cili ekziston vetëm gjashtë muaj. 

“Atmosfera ishte fenomenale dhe është e pamundur të thuash se çfarë u pëlqeu më shumë vajzave, por unë do të veçoja strukturën e turneut, ku të gjitha klubet ishin të përziera, duke krijuar ekipe të reja dhe duke nxitur miqësi të reja. Ky festival i ndihmon vajzat të kuptojnë rëndësinë e tyre, të kuptojnë se futbolli ofron shumë dhe se e ardhmja e futbollit të femrave në Mal të Zi dhe Bosnje dhe Bosnje varet nga to”, thotë Aleksandar Rakoviq, trajner në Berane Academy. Klubi shpreson se festivali i ardhshëm do të organizohet në Mal të Zi dhe mezi pret që herën e ardhshme ato të mirëpresin miqtë e tyre boshnjakë. 

Bashkimi Evropian shpjegon se është i përkushtuar ndaj barazisë gjinore në të gjitha aspektet e jetës, përfshirë edhe sportin. 

“Futbolli i femrave bëhet gjithnjë e më popullor, por ka ende barriera për vajzat dhe gratë në futboll, veçanërisht në krahasim me futbollin e meshkujve. Megjithatë, BE-ja financon shumë nisma që mbështesin rritjen e pjesëmarrjes së femrave në sport, përfshirë “BeInclusive Çmimet sportive të BE-së”, nismën HealthyLifestyle4All dhe programin Erasmus+ Sport. “Jemi krenarë që kemi financuar Festivalin e parë të Futbollit të Vajzave në Bosnje dhe Hercegovinë, sepse kjo nismë promovon mundësi të barabarta, thyen stereotipet dhe ndihmon gratë e reja të kenë qasje në sport në të njëjtin nivel me burrat”, thotë Ferdinand Koenig nga Delegacioni i BE-së në BiH. 

Duke gjykuar nga festivali dhe përpjekjet e tjera të vazhdueshme, e ardhmja e sportit të femrave duket premtuese—Komiteti Olimpik i Bosnjë dhe Hercegovinës ka dhënë një Grant Mbështetjeje Ekipore prej 100,000 dollarë për Kombëtaren e Basketbollit të Grave të Bosnjë dhe Hercegovinës, me grantin e radhës që do t’i shkojë Kombëtares së Rugbit të Grave. Ndërkohë, IZI njofton se do të vazhdojë mbështetjen për ngritjen e klubeve të reja të futbollit për femra.

RINGJALLJA E TRADITAVE TË VJETRA: RRUGËTIMI ME QERAMIKË I ADOLESHENTËVE NGA VELESI

Written on . Posted in Tregime.

Artizanët e rinj në Veles rizbulojnë trashëgiminë e tyre përmes ringjalljes së mjeshtërisë tradicionale të qeramikës. Të ecësh nëpër rrugët e ngushta e të pjerrëta të Velesit, në Maqedoninë e Veriut, ndihesh sikur po kthehesh prapa në kohë. Qyteti, me shtigjet e tij me kalldrëm dhe shtëpitë tradicionale prej guri, i bën jehonë një të shkuare ku arti i qeramikës ka lulëzuar. Në mesin e vendeve më ikonike në Veles është rruga e poezisë, ku ka lindur poeti i famshëm Koço Racin. Racini nuk ishte vetëm poet, ai merrej edhe me qeramikë – një zanat që dikur ishte rrahja e zemrës së këtij qyteti. Puna e tij, krahas asaj të artizanëve të tjerë, u vlerësua aq shumë sa disa copë u eksportuan edhe në Evropën Perëndimore.  Sot qeramika është pothuajse një art i humbur në Veles. Por falë nismave të reja, zanati po bën një rikthim, të udhëhequr nga gjenerata e re e artizanëve. Anastasija Davçeva dhe Antonio Trajkovski, të dy 14 vjeçar, janë pjesë e një grupi prej 25 studentëve nga Velesi që kanë zbuluar një pasion për qeramikën përmes punëtorive të mbështetura nga BE-ja dhe UNDP-ja. Këto punëtori janë pjesë e “Punëtorive Kreative Etnike për Ringjalljen e Zanateve të Vjetra”, të financuar nën Programin Rajonal për Demokraci Lokale në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD).  Antonio ishte fillimisht i pasigurt për punëtorinë 

“Kur nisa, qeramika më dukej e çuditshme. Por me kalimin e kohës, u bë më interesante. Tani preferoj më shumë të krijojë me argjilë se sa të luaj loja në telefonin tim. Qeramika është zanat vërtetë interesant.” 

Antonio Trajkovski  “Kur u bashkova në fillim, qeramika më dukej e çuditshme” thotë ai. Por me kalimin e kohës, u bë më interesante. Tani preferoj më shumë të krijojë me a se sa të luaj loja në telefonin tim. Qeramika është zanat vërtetë interesant.”   Edhe Anastasija ka ndjesinë e ngjashme. Asaj punëtoria i duket “argëtuese”, posaçërisht kur punon në rrotën qeramike dhe dizajnët me vizatim.   Këto punëtori drejtohen nga Goce Stançev, një nga katër artistët e fundit të mbetur të qeramikës në Veles. Pavarësisht skepticizmit fillestar, Stançev ka vërejtur rritje të interesimit në mesin e fëmijëve. 

“Nëse ia dalin të bëjmë qoftë edhe dy fëmijë prej 20-ve në poçarë, do të jetë sukses i madh.” 

Për më shumë informata për programin ReLOaD të financuar nga BE-ja, vizitoni ueb faqen.                Qeramika ka rrënjë të thella në Veles. Në fillim të shekullit 20, shumë familje në qytet merreshin me qeramikë, duke prodhuar copë që u njohën përtej kufijve të Maqedonisë së Veriut. Kjo lidhje me traditën e bën ringjalljen e qeramikës edhe më të rëndësishme, si për trashëgiminë e qytetit ashtu edhe për ardhmërinë e saj.  Stançev beson se, nëse duam që zanati i qeramikës dhe zanatet e tjera të mbijetojnë, duhet t’i integrojmë në sistemin arsimor. “Ka ardhmëri në qeramikë, por kërkon inkurajim”, thotë ai. “Bashkëshortja ime dhe unë jemi marrë profesionalisht me këtë zanat prej 15 vitesh. Ka kërkesë në treg, por nuk ka njerëz të mjaftueshëm për ta përmbushur. Unë jam provë se njeriu mund të siguroj jetesën nga qeramika”.  Kjo nismë në Veles është vetëm një nga 50 projektet e mbështetura nga programi ReLOaD në Maqedoninë e Veriut në tre vitet e fundit. Këto projekte fokusohen në fuqizimin e të rinjve, promovimin e kohezionit social, ruajtjen e mjedisit dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore.  Për këto pjesëmarrës të rinj, punëtoritë e qeramikës janë më shumë se një aktivitet pas shkolle – por paraqesin mënyrë për t’u lidhur me trashëgiminë e tyre dhe rrugë potenciale për një karrierë të ardhshme. Siç thotë Anastasija, “Do të ishte mirë të ruajmë qeramikën si zanat sepse është pjesë e traditës së këtij shteti”.  Kjo storje tregon se si zanatet e vjetra mund të ringjallen përmes entuziazmit të të rinjve, të udhëhequr nga mençuria e atyre që i kanë mbajtur gjallë këto tradita. Është përkujtim i fuqishëm se edhe në një epokë digjitale, krijimtaria me dorë dhe lidhja me trashëgiminë mbeten të vlefshme dhe përmbushëse. 

NJË KLIK MË AFËR: SFIDIMI I STEREOTIPEVE DHE SHPALOSJA E KREATIVITETIT

Written on . Posted in Tregime.

Në botën e sotme digjitale, zotërimi i aftësive digjitale nuk është më luks. Aftësitë digjitale mund t’i kapërcejnë boshllëqet, të zhbllokojnë mundësitë dhe të sfidojnë paragjykimet e rrënjosura thellë.  Konsideroni një të ri rom që jeton në Ballkanin Perëndimor, që zakonisht përballet me barriera për punësim dhe me shumë gjasë Nuk është në Arsim, Punësim ose Trajnim (NEET). Sipas Anketës së UNDP-së për Romët e vitit 2017, norma e NEET në mesin e romëve lëviz nga 73% në 86%, me normat për gratë rome që arrijnë deri në 93% në disa zona.  Adresimi i papunësisë së të rinjve romë kërkon zgjidhje integruese dhe këtu aftësitë digjitale janë kyçe. Me qasje në trajnime digjitale, të rinjtë romë mund të fitojnë aftësi të vlefshme në marketingun digjital, kodimin apo analizën e të dhënave, duke nxjerrë në pah talentin sipërmarrës dhe duke rritur bizneset e tyre. Ky ndryshim mund të ndryshojë narrativin nga një përjashtim në inkluzivitet dhe nga paragjykimi në mundësi.   Projekti Rajonal për Ri-integrim të të Kthyerve (RRR) i financuar nga BE dhe i zbatuar nga UNDP në Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Serbi, punon me partnerë dhe të kthyer për të theksuar rëndësinë e përfshirjes digjitale dhe investimit në programe të trajnimit digjital të përshtatura për nevojat e të kthyerve romë. Këto nisma kanë pajisur romët dhe të kthyerit me aftësi thelbësore digjitale, duke kontribuar për një shoqëri më të barabartë dhe më të drejtë.   Aftësitë digjitale po ashtu nxisin kreativitetin, që është i pranishëm prej shumë kohësh te komunitetet  rome. Me aftësi digjitale, të rinjtë romë mund të shfaqin talentin e tyre globalisht, përmes mediave sociale, bizneset online apo tregimin e storjeve online.  Kjo është storja e Doan Uzeirovski nga Prilepi, Maqedoni e Veriut, i cili para disa muajve përfundoi trajnimin e tij digjital me Projektin Rajonal për Ri-integrim të të Kthyerve (RRR) i financuar nga BE dhe i zbatuar nga UNDP. Ai është një nga 145 të rinj romë dhe të kthyer që trajnohen në komunat partnere në Maqedoninë e Veriut, që tashmë e ka kryer kursin.  Sytë e Doanit shkëlqejnë kur flet për ëndrrën e tij të jetës. “Jam shumë krenar që përfundove kursin e trajnimit digjital dhe tani planifikoj të përdor aftësitë që kam mësuar për të zhvilluar kanalin tim në YouTube. Më vonë, dua të hap dyqanin tim si berber, të krijoj logon time dhe ueb faqen, të xhiroj sesionet e mia stilistike dhe në atë mënyrë të promovojë vetën. Bota digjitale është shumë e madhe dhe e mbushur me mundësi. Unë sapo kam filluar, por ndjehem i sigurt që mund të gjejë “vendin tim digjital” në të!”  Doan Uzeiroski,  Prilep – Maqedonia e Veriut Transformimi digjital po ashtu ndryshon shoqëritë, shpesh duke i zhvendosur shërbimet qeveritare online. Në Shqipëri projekti RRR ndihmon në kapërcimin e boshllëkut digjital për të kthyerit e rrezikuar në komunitetet rurale. Me mbështetje të BE-së dhe UNDP-së dhe në partneritet me Agjencinë Kombëtare Shqiptare të Punësimit dhe Aftësive (AKPA), 195 të rinj romë dhe egjiptianë kanë përfunduar trajnimin për aftësi digjitale, duke rritur punësueshmërinë e tyre dhe duke ndihmuar komunitetet e tyre.

“Falë kursit të TI-së, unë tani jam një person shumë i rëndësishëm në fshatin tim, Baltez. Çdo ditë u ndihmoj njerëzve t’u qasen shërbimeve publike përmes E-Albania!”

  Duke i pajisur të rinjtë e kthyer dhe ata romë me aftësi digjitale, projekti ndihmon jo vetëm në ngushtimin e ndarjes digjitale, por po ashtu sfidon paragjykimet, rishkruan narrativat dhe ndërton një ardhmëri ku çdokush mund të lulëzojë.            Ngjashëm, në Serbi, 150 të rinj romë dhe të kthyer kanë përfituar nga programi i trajnimit digjital, duke i pajisur ato me aftësi të rëndësishme. Kurrikula e trajnimit është dizajnuar në atë mënyrë që nuk kërkohet asnjë nivel specifik i arsimimit apo njohuri paraprake.  “Kompletimi i kursimit të trajnimit digjital WORDPRESS ka rritur në mënyrë të konsiderueshme mundësitë e mia për t’u punësuar. Shpresoj se do të gjejë një punë ku do të mund të vazhdoj të mësoj dhe të thyej paragjykimet kundër komunitetit rom!”– Marina Milosavljevic, Valjevo – Serbi.

VEPRIMET KOLEKTIVE RRËZOJNË STEREOTIPET, ZBUSIN VARFËRINË

Written on . Posted in Tregime.

Në qendrat kulturore nëpër Serbi, gra dhe burra të rinj romë krijojnë performancë arti që provokon mendimin, duke parashtruar pyetjen: “Si duhet të duket një rom?” Narrativi i tyre sfidon stereotipat dhe thyen barrierat për përfshirjen e romëve.  

Në Berat, Shqipëri, të rinjtë romë hyjnë në lagjet e tyre lokale për të kapur storjet e romëve të kthyer. Qëllimi i tyre është të ndajnë këto storje me një audiencë më të gjerë dhe të ndihmojnë në tejkalimin e pengesave që e vështirësojnë ri-integrimin. 

Ndërkohë, në Shuto Orizare, Maqedoni e Veriut, romët dhe të kthyerit bashkohen në forumet e komunitetit për të shprehur nevojat e tyre për shërbime më të mira qeveritare. Ky bashkëpunim rezulton në krijimin e një hapësire ku shërbimet do të jenë më të qasshme për grupet e rrezikuara dhe ku mund të zhvillohet dialogu mes qeverisë, shoqërisë civile dhe komuniteteve. 

Këto janë vetëm tre shembuj prej rreth 40 nismave të ndërmarra nga komuniteti që mbështesin të kthyerit romë për t’u ri-integruar dhe për t’i shpëtuar varfërisë, si pjesë e Projektit Rajonal të UNDP-s për Ri-Integrim të të Kthyerve të financuar nga BE-ja. Projekti përfshin nëntë komuna në Shqipëri, Mal të Zi dhe Serbi. 

Me mbështetjen e BE-së dhe UNDP-së, romët, të kthyerit dhe komunitetet lokale mësojnë, punojnë dhe argëtohen së bashku. Bashkëpunimi i tyre sfidon paragjykimet, thyen barrierat për inkluzivitet dhe përmirëson mirëqenien ekonomike të romëve dhe të kthyerve. 

Ky bashkëpunim njihet në Ditën Ndërkombëtare për Zhdukjen e Varfërisë, duke theksuar fuqinë kolektive për të nxitur ndryshime dhe për të përmirësuar mirëqenien ekonomike dhe njohjen sociale. 

 

Shprehje kreative për përfshirje 

Në Novi Sad, të rinjtë romë përdorin kreativitetin e tyre për të sfiduar stigmën. Performancat e tyre, të cilat pyesin audiencën “Si duhet të duket një romë?” inkurajojnë njerëzit të përballen me paragjykimet e tyre.  

Aktorja Aleksandra Milojkoviq Novikova sjell në jetë këtë mesazh në Teatrin Nacional të Serbisë me monodramën e saj “Vetëm”. Performanca fton audiencën të reflektojë dhe na rikujton gjithë neve se, ne mund të bëjmë dallimin. 

Të mbështetur nga BE-ja dhe UNDP-ja, këto performanca kanë për qëllim të rrëzojnë stereotipat dhe të tregojnë se çdokush luan një rol në krijimin e shoqërive inkluzive. 

 

Dhënia e zërit komuniteteve  

Komunitetet e romëve dhe të kthyerve shpesh keq prezantohen në media. Për të ndryshuar këtë, të rinjtë romë janë bashkuar për t’u bërë “reporterë të komunitetit”.

Me mbështetje të BE-së dhe UNDP-së, ata mësojnë aftësi gazetareske dhe të shkrimit të storjeve për të përforcuar zërin e romëve dhe të kthyerve.

Në Berat, Shqipëri, këto reporterë kanë kaluar kohë me të kthyerit romë, duke dokumentuar betejat dhe sukseset gjatë rindërtimit të jetës së tyre. Një storje paraqet grup grash të kthyera që kanë filluar biznes social duke ofruar shërbime përkujdesjeje dhe pastrimi. Me mbulim mediatik, biznesi i tyre po rritet. 

Kjo qasje ndaj raportimit të udhëhequr nga komuniteti dëshmon se si media mund të avokojë për përfshirjen e grupeve të rrezikuara. Ju mund të zbuloni punën e tyre përmes video dokumentareve dhe podcast-eve për të mësuar më shumë rreth sfidave dhe sukseseve të romëve të kthyer. 

 

T’i bësh hapësirat dhe shërbimet publike të qasshme për banorët 

Në Shuto Orizarë, Shkup, ndërtohet hapësirë e re e komunitetit për të nxitur lidhjet mes qeverisë dhe grupeve të rrezikuara, duke përmirësuar qasjen në shërbimet publike. Qendra e Burimeve e Shuto Orizares, një zyrë one-stop për të kthyerit dhe individët e tjerë të rrezikuar, u formua përmes konsultimeve me komunitetet lokale për të adresuar nevojat e tyre. 

Me mbështetje të BE-së dhe UNDP-së, kjo qendër nuk ofron vetëm shërbime por po ashtu, po krijon hapësirë për dialog dhe bashkëpunim mes qeverisë dhe komunitetit. Me kalimin e kohës, do të zhvillohet në bazë të nevojave dhe kontributet e njerëzve që e përdorin atë. 

Rreth projektit 

Projekti Ri-integrimi i të Kthyerve në Ballkanin Perëndimor fokusohet në thyerjen e barrierave që pengojnë të kthyerit e rrezikuar të ri-integrohen në shoqëri. Ky projekt, pjesë e Instrumentit të BE-së për Asistencë Para-Qasëse (IPA) II, mbështet të drejtat e komunitetit rom dhe ri-integrimin e të kthyerve, duke punuar me partnerë si UNDP-në, Bankën Botërore dhe Këshillin e Evropës. 

Në Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Serbi, projekti teston qasje të reja të qëndrueshme të ri-integrimit në nivel lokal. Gjithashtu lehtëson dialogun në përmirësimin e politikave dhe programeve nëpër Ballkanin Perëndimor për të mbështetur të kthyerit e rrezikuar. 

Bashkëpunimi për përfshirje dhe zbutje të varfërisë

Bashkëpunimi dhe veprimi i komunitetit janë thelbësore për përfshirje dhe zbutje të varfërisë. Duke punuar së bashku, brenda komunitetit rom si dhe me aktorë më të gjerë, mund të kemi ndryshim të vërtetë. Këto përpjekje adresojnë nevojat e menjëhershme, siç është përmirësimi i shërbimeve publike, por edhe duke trajtuar sfidat afatgjate si paragjykimet. 

Kur komunitet bashkohen, ato mund të arrijnë gjëra që individët nuk munden. Përmes veprimit kolektiv, njerëzit mund të ngrihen mbi varfërinë. Më 17 tetor, Ditën Ndërkombëtare për Zhdukjen e Varfërisë dhe çdo ditë, le të njohim fuqinë e të punuarit së bashku për të thyer stigmën dhe për të krijuar një botë më inkluzive.

Bashkimi Evropian mbështet trashëgiminë e gjallë kulturore të Ballkanit Perëndimor

Written on . Posted in Tregime.

Bashkimi Evropian është i përkushtuar ruajtjes dhe promovimit të trashëgimisë së gjallë dhe unike kulturore të Ballkanit Perëndimor. Me anë të mijërave të projekteve të financuara nga BE-ja, peizazhi i pasur kulturor i rajonit është duke u rigjallëruar, me nxitjen e unitetit dhe bashkëpunimit përtej kufijve.

 

Kultura dhe kreativiteti për Ballkanin Perëndimor (CC4WB)

 

Për të përmirësuar bashkëpunimin dhe zhvillimin kulturor në Ballkanin Perëndimor, BE-ja ka nisur me programin Kultura dhe Kreativiteti për Ballkanin Perëndimor (CC4WB). Kjo nismë e financuar nga BE-ja, ndërsa e zbatuar nga UNESCO në bashkëpunim me Këshillin Britanik dhe Agjencinë Italiane për Zhvillim të Bashkëpunimit, mbështet autoritetet publike, organizatat kulturore dhe kreative, shoqërinë civile dhe profesionistët individual me një buxhet prej 8 milion euro.

Krijimi i urave mes kulturave dhe komuniteteve

Mirjana, artiste kinematografike nga Sarajeva, ka marrë pjesë në një projekt ndërkufitar për film të CC4WB, duke bashkëpunuar me artistë nga Serbia, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi. Filmi i saj, hulumtimi i temave të rinisë dhe aspiratave të tyre, ka rezonuar nëpër gjithë Ballkanin, duke treguar mënyrën si kultura mund të lidh njerëzit dhe të nxit një ndjenjë të përbashkët të shpresës dhe fillimeve të reja​​.

Përforcimi i zërave lokal

Projekti CC4WB përforcon zërat lokal, duke vendosur në pah vetitë unike kulturore të Ballkanit Perëndimor para një publike më të gjerë evropiane. Festivali i muzikës “Zërat e Ballkanit” (“Voices of the Balkans”) ka bashkuar muzicientë popullor dhe bashkëkohor, duke tërhequr mijëra vizitorë dhe rritur turizmin lokal, dhe  njëkohësisht duke kremtuar trashëgiminë e llojllojshme muzikore të rajonit​.

Nxitja e zhvillimit ekonomik dhe social

Gjithashtu, projekti CC4WB kontribuon për zhvillimin ekonomik dhe social të rajonit. Me investime në industritë kreative, programi krijon punësime, stimulon ekonomitë lokale dhe tërheq investimet ndërkombëtare. Mundëson edhe fuqizimin e grupeve më pak të përfaqësuara me anë të punëtorive, sesioneve trajnuese dhe programeve të mentorimit për artistë të ri, gra dhe komunitete pakicë​​.

Ndikim të qëndrueshëm kulturor

Qëndrueshmëria është pjesa kryesore e projektit CC4WB. Projektet si iniciativa “Rrënjët e Trashëgimisë” (“Heritage Trails”) promovon turizmin kulturor duke përfshirë komunitetet lokale në ruajtjen dhe interpretimin e trashëgimisë së tyre kulturore. Këto përpjekje sigurojnë që pasuritë kulturore të Ballkanit Perëndimor të mbrohen për brezat dhe gjeneratat e reja.

Evropa Kreative: Një vizion më i gjerë për unitet kulturor

Duke kaluar nga bashkëpunimi rajonal në kontekst më të gjerë evropian, programi  Evropa Kreative luan rol kryesor në bashkimin e sektorëve kulturor dhe kreativ në mbarë kontinentin. Me buxhet prej 2.4 miliardë euro për periudhën e zbatimit 2021-2027, programi Evropa Kreative mbështet sektorët kulturor dhe kreativ, duke përfshirë profesionistët audio-vizual nga e gjithë Evropa, ku është përfshirë edhe Ballkani Perëndimor. Ky program nxit unitetin me anë të bashkëpunimit ndërkufitar dhe mund të mbështet rigjallërimin kulturor duke mundësuar një spektër të gjerë të bashkëpunimeve artistike dhe kulturore​​.

Nxitja e lidhjeve me ndihmën e kulturës

Programi Evropa Kreative ka qenë një katalizator për ndryshime, fuqizim të individëve dhe nxitjen e lidhjeve nëpër gjithë rajonin. Ana, artiste e kinematografisë maqedonase, ka përdorur mbështetjen financiare të programit të Evropës Kreative për të dokumentuar historitë gojore të rajonit të origjinës së saj, duke bashkëpunuar me artistë dhe historianë nga Serbia, Shqipëria dhe Kosova. Ky projekt u përqendrua në trashëgiminë e përbashkët që tejkalon kufijtë bashkëkohor dhe ka prodhuar një seri të dokumentarëve, audio incizimeve dhe arkiv digjital me fokus në trashëgiminë e përbashkët që tejkalon kufijtë bashkëkohor.

Emiri, muzicient boshnjak, kombinon instrumentet popullore ballkanike me ndikimet bashkëkohore të xhezit. Me anë të projektit të financuar nga programi Evropa Kreative, Fuzioni Ballkanik i Xhezit (Balkan Jazz Fusion), grupi i tij është shfaqur nëpër Evropë, duke lidhur publikun e ri me muzicientë tjerë dhe duke prezantuar fuqinë e shkëmbimit kulturor​.

Fuqizimi i grave në fushën e arteve

Programi Evropa Kreative fuqizon gjithashtu edhe gratë në fushën e arteve. Lina, piktore e re nga Mali i Zi, ka prezantuar punën e saj në galeri në Itali dhe Francë, me mbështetjen e projektit të Evropës Kreative për artet vizuale. Ky ekspozim i ka sjellë këndvështrime të reja për punën, duke sfiduar dhe mprehur shprehjen e saj artistike​​.

Rruga përpara 

Të dy programet, CC4WB dhe Evropa Kreative, në vazhdimësi përshtaten me peizazhet kulturore dhe politike të Ballkanit Perëndimor. Këto programe janë pjesë të rëndësishme të përkushtimit të BE-së për prosperitetin dhe unitetin kulturor të rajonit. Ato ilustrojnë fuqinë transformuese të diplomacisë kulturore dhe bashkëpunimin në rajonet që janë goditur me ndarje historike​​​.

Bashkimi Evropian mbështet trashëgiminë e gjallë dhe unike kulturore të Ballkanit Perëndimor me anë të mijërave projekteve të financuar nga BE-ja që nxisin bashkëpunimin tej kufijve dhe pasurojnë peizazhin kulturor të rajonit. Këto programe kremtojnë llojllojshmërinë e pasur kulturore të rajonit duke promovuar trashëgiminë e përbashkët dhe respektin e ndërsjellë. Në procesin e evoluimit, historitë individuale si ato të Mirjanës, Anës, Emirit dhe Linës nënvizojnë ndikimin e thellë të bashkëpunimit kulturor në ndërtimin e një ardhmërie më kohezive, të gjallë dhe të unifikuar evropiane.

Zbuloni si programet Bashkëpunimi Kulturor në Ballkanin Perëndimor (CC4WB) dhe Evropa Kreative janë duke arritur ndikimin e thellë mbi jetët dhe komunitetet. Ndiqni dhe mësoni më shumë në faqen e internetit dhe mediat sociale të WeBalkans.

Ambasadorët e Rinj Evropianë festuan Ditën e Evropës në të gjithë Ballkanin Perëndimor

Written on . Posted in Lajme.

Ambasadorët e Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor janë përfshirë në mënyrë aktive në aktivitete të ndryshme për promovim të vlerave evropiane dhe inkurajim të  shkëmbimit kulturor. Përpjekjet e tyre janë thelbësore për angazhimin e të rinjve dhe komuniteteve në festimin e Ditës së Evropës dhe ngjarjeve të tjera të ngjashme. Ky raport mbulon aktivitetet nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia.

 

Shqipëria

Gjatë Javës së Evropës 2024, Ambasadorët e Rinj Evropianë në Shqipëri morën pjesë në disa aktivitete në mbarë vendin. Më 4 maj në Shirokë Shkodër, Ambasadorët e Rinj Evropianë ngritën një stendë në Panairin e BE-së për të ndarë informacione rreth projekteve dhe mundësive të ofruara nga Rrjeti i Ambasadorëve të Rinj Evropianë. Aktiviteti përmbante intervista të transmetuara drejtpërdrejt dhe diskutime mbi projekte të ndryshme. Serona Kolaveri përfaqësoi ARE-të në panel diskutimin mbi angazhimin qytetar, duke theksuar rëndësinë e përfshirjes së të rinjve në avokimin e të drejtave të njeriut.

Më 6 maj në Gjirokastër, Ambasadorët e Rinj Evropianë u angazhuan në një tjetër Panair të BE-së, duke shfaqur nismat e tyre. Serona Kolaveri theksoi përvojat e saja dhe ndikimin e Rrjetit ARE.

Në Tiranë, më 9 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në Panairin e BE-së, ku dhanë një pasqyrë të misionit dhe arritjeve të tyre. Maria Zharanjaku përfaqësoi ARE-të duke diskutuar për fuqizimin e të rinjve dhe duke njoftuar mbi mundësitë e ardhshme. Veprimtaria përfshinte panel diskutimi të moderuar nga Xhuliana Mucaj nga ky rrjet, për nder të 20 vjetorit të zgjerimit të BE-së në 2004.

Më 10 maj, u mbajt një panel diskutimi mbi fuqizimin e grave në Ballkanin Perëndimor, i organizuar nga Kolegji i Evropës në Tiranë. Folësit theksuan rëndësinë e arsimit, politikave gjithëpërfshirëse dhe shfrytëzimit të potencialit të grave për zhvillim të qëndrueshëm.

 

Bosnjë dhe Hercegovinë

Në Bosnje dhe Hercegovinë, Ambasadorët e Rinj Evropianëangazhuan në disa aktivitete gjatë festimeve të Ditës së Evropës. Morën pjesë në një ekspozitë digjitale në Mostar, e cila ofroi përvoja me Realitetin Virtual, si një kërcim virtual nga Ura e Vjetër dhe vizitë në Muzeun e Artizanatit të Vjetër.

Ambasadorët e Rinj Evropianë gjithashtu morën pjesë në kuizet e BE-së të organizuara në shtatë qytete, duke ndihmuar të rinjtë të mësojnë për BE-në. Dragana Vuçkoviq dhe Haxhera Selimoviq prezantuan rrjetin Ambasadorët e Rinj Evropianë gjatë programit GEN Change, duke shpallur një thirrje të re për MEA për vjeshtën 2024. Festimet përfunduan me koncerte në katër qytete, duke bashkuar komunitetet nëpërmjet muzikës.

 

Kosovë

Më 9 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë në Kosovë morën pjesë në aktivitete të ndryshme në Prishtinë. Ata mbështetën hapjen e ekspozitës së fëmijëve “Explore Europe” në Europe House, duke përfshirë fëmijët në përvoja interaktive rreth kulturave evropiane. Gjatë manifestimit “Explore Europe”, i cili u zhvillua në sheshin Zahir Pajaziti, Ambasadorët e Rinj Evropianë lehtësuan shkëmbimin kulturor duke ndihmuar përfaqësuesit e ambasadave të ndryshme të BE-së. Gjithashtu morën pjesë edhe në festën e përurimit të “Chopin Piano Fest” dhe shijuan performancën e pianistes nga Ukraina.

Mali i Zi

Ambasadorët e Rinj Evropianë në Mal të Zi festuan Ditën e Evropës me disa aktivitete. Iu bashkuan festimeve të Ditës së BE-së në Podgoricë, duke marrë pjesë në aktivitete me ambasadorë dhe aktorë të tjerë, dhe duke shijuar muzikë dhe rrjetëzim. Më 11 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë ndihmuan ambasadorët në Pazarin e Saksive, duke i prezantuar publikut ushqime dhe produkte nga vendet e tyre. Më 12 maj Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë edhe në Festivalin e Dritës duke kontribuar në festimet.

 

Maqedonia e Veriut

Në Maqedoninë e Veriut, Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në një pritje në “Laboratorium”, hapësirë lokale për kreativitetin dhe rininë, e cila së fundmi fitoi vendin e dytë në konkursin “New European Bauhaus” organizuar nga Komisioni Evropian. Kjo ngjarje theksoi rëndësinë e hapësirave krijuese dhe kulturore për të inkurajuar angazhimin e të rinjve dhe vlerat evropiane. Gjatë pritjes, Ambasadorët e Rinj Evropianë morën pjesë në diskutime interaktive, duke theksuar rolin e të rinjve në formësimin e së ardhmes së Evropës.

 

Serbi

Në Serbi, Ambasadorët e Rinj Evropianë festuan Ditën e Evropës nën sloganin “Evropa është shtëpia jonë”. Festimi u mbajt në Kopshtin Botanik në Beograd dhe morën pjesë përfaqësues të Qeverisë, diplomatë, anëtarë të organizatave të shoqërisë civile dhe të komunitetit akademik. Ambasadori i BE-së në Serbi, Emmanuel Giuffret, theksoi angazhimet e përkushtuara të BE-së për të mbështetur integrimin e Serbisë në Bashkimin Evropian.

Ambasadorët e Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor janë në mënyrë të konsiderueshme të angazhuar dhe të përkushtuar në promovimin e vlerave evropiane dhe inkurajimin e shkëmbimeve kulturore. Pjesëmarrja e tyre në ngjarje të ndryshme jo vetëm që pasuroi njohuritë e tyre për BE-në, por gjithashtu lehtësoi ndërveprimet kuptimplotë në komunitetet e tyre. Nëpërmjet përpjekjeve të tyre, Ambasadorët e Rinj Evropianë vazhdojnë të luajnë një rol kyç në fuqizimin e të rinjve dhe forcimin e angazhimit qytetar në rajon.

 

Rreth WeBalkans.eu

Portali WeBalkans.eu është një sistem unik informacioni për lajme, histori, mundësi financimi dhe informacione të lidhura me bashkëpunimin ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor. Është pjesë e Programit Rajonal të Komunikimit të BE-së për Ballkanin Perëndimor, i cili menaxhohet nga Komisioni Evropian dhe zbatohet nga agjencia e jashtme WEGlobal SRL.

Programi synon të rrisë ndërgjegjësimin dhe të avancojë njohuritë dhe të kuptuarit e marrëdhënieve BE-Ballkani Perëndimor dhe politikës së zgjerimit të BE-së.

Ruajtja e trashëgimisë kulturore në Sarajevë

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet OJQ-në e Sarajevës për të promovuar trashëgiminë kulturore dhe tradicionale.

Pandemia COVID-19 jo vetëm që ka pasur një ndikim të madh në shëndetin global, por ka lënë gjurmë edhe në aspektet kulturore, sociale dhe ekonomike në të gjithë botën. Ky ndikim negativ është ndjerë më shumë në Bosnjë dhe Hercegovinë. Për shembull, Vedad Štaljo, që përfaqëson Shoqërinë Kulturore dhe Artistike “LOLA”, një OJQ me qendër në Sarajevë, thekson rënien e konsiderueshme te aktivitetet e tyre. Kjo rënie vazhdoi edhe në periudhën pas pandemisë, me rënien e interesit te të rinjtë për të marrë pjesë në folklorin dhe në ngjarje të tjera tradicionale të organizuara nga OJQ-ja. Vedad reflektoi mbi këtë situatë, duke thënë se: “Ne filluam të eksploronim mënyra për të rikthyer interesin e brezit të ri për traditat dhe aktivitetet e organizatës sonë.”

“Qëllimi ynë ishte përfshirja e sa më shumë të rinjve në këtë projekt, për t’u zhvilluar personalisht dhe për të kontribuar edhe në rritjen e komunitetit tonë lokal.”

Duke pasur parasysh këto objektiva, Shoqëria Kulturore Artistike “LOLA” nisi një projekt me titull “Through the alleys of traditions”. Ky projekt mori mbështetje financiare nga Programit Rajonal i BE-së për Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2), i cili është zbatuar nga UNDP-ja. Nëpërmjet kësaj iniciative, në komunën e Novo-s në Sarajevë u zhvilluan një sërë aktivitetesh kulturore dhe artistike si për të rinjtë ashtu edhe për të rriturit. Këto aktivitete patën një rol thelbësor në ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe të komuniteteve, si dhe te kombësitë e ndryshme në Bosnje dhe Hercegovinë. Për më tepër, shërbyen si katalizator për zbatimin e Strategjisë Rinore të Komunës së Novos në Sarajevë për vitet 2022-2027. Vedad shtjellon qëllimet e projektit, duke thënë se: “Qëllimi ynë ishte përfshirja e sa më shumë të rinjve në këtë projekt, për t’u zhvilluar personalisht dhe për të kontribuar edhe në rritjen e komunitetit tonë lokal.”

Projekti u strukturua në dy module të veçanta. Moduli i parë përfshinte aktivitete të tilla si: përgatitja dhe organizimi i një ekspozite fotografike me kostume popullore tradicionale. Për më tepër, përfshinte edhe përgatitjen dhe organizimin e vitrinës inauguruese të kostumeve tradicionale, të cilat përfaqësonin popujt dhe kombësitë e ndryshme të Bosnjë-Hercegovinës. Nga ana tjetër, moduli i dytë përfshinte organizimin e koncerti kulturor-artistik, i cili zgjati gjithë natën.

“Objektivi kryesor i projektit MOST është vendosja e lidhjeve midis brezave të ndryshëm dhe rrënjosja te të rinjtë e vlerësimit të traditave kulturore në fusha të tilla si ushqim, muzikë, e më tej.”

Rreth projektit

Programi Rajonal për Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, të tilla si: Local Democracy Strengthening Project (LOD, 2009-2016) dhe Programi Rajonal për Local Democracy in the Western Balkans (ReLOaD, 2017-2020). Ashtu si projektet e mëparshme, ky projekt financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga United Nations Development Program (UNDP). ReLOaD2 është zbatuar nga Ballkani Perëndimor, në veçanti Shqipëria, Bosnje dhe Hercegovina (BiH),Kosova*, Maqedonia e Veriut, Mali i Zidhe Serbia.

Së fundmi, Shoqëria Kulturore dhe Artistike “LOLA” ka nisur një projekt të ri të titulluar MOST-“Marrëdhëniet, Bashkëpunimet dhe Traditat Ndërmjet Brezave”, i cili financohet nga Programi Rajonal për Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2). Kjo iniciativë është duke u zbatuar nga Shoqata Kulturo-Artistike “LOLA” dhe nga Shoqata Partnere për Shëndetin Publik, në kuadër të Komunës Novo në Sarajevë. Nëpërmjet këtij projekti, partnerët zbatues synojnë të adresojnë nevojat e kësaj popullate, duke ofruar përvoja të gjera kulturore dhe artistike, si dhe duke nxitur bashkëpunimin ndërmjet brezave. Ata kërkojnë të kapërcejnë hendekun e brezave midis individëve të rinj dhe atyre të grupmoshës së tretë, teksa organizojnë aktivitete që bashkojnë këto dy grupe demografike. Vedad tregon qëllimin e projektit, duke shpjeguar se: “Objektivi kryesor i projektit MOST është vendosja e lidhjeve midis brezave të ndryshëm dhe rrënjosja te të rinjtë e vlerësimit të traditave kulturore në fusha të tilla si ushqim, muzikë, e më tej.”

Projekti MOST është projektuar për një kohëzgjatje prej gjashtë muajsh, gjatë së cilës do të zhvillohen një sërë workshop-esh të ndryshme për të angazhuar pjesëmarrës të shumtë gjatë gjithë afatit të projektit.

Fuqizimi i artit dhe krijimtarisë në Serbi

Written on . Posted in Tregime.

Programi Creative Europe i financuar nga BE mbështet artistët dhe institucionet kulturore në Serbi

‘Creative Europe’, është një program i BE-së për mbështetjen e sektorëve të kulturës dhe medias. Programi përbëhet nga dy nën-programe: Kultura – për promovimin e sektorit të kulturës dhe Programit të Medias – për të mbështetur sektorin audio-vizual. Creative Europe, me një buxhet prej 1.46 miliardë euro mbështet sektorët kulturorë dhe krijues të Evropës duke ofruar fonde për 2,500 artistë dhe profesionistë të kulturës, 2,000 kinema, 800 filma, 4,500 përkthime librash dhe garanci financiare deri në 750 milionë euro për bizneset e vogla aktive në sektor. Në Veçanti, Creative Europe ka zgjeruar shtrirjen e saj drejt institucioneve kulturore dhe artistët në Ballkanin Perëndimor, dhe vitet e fundit këtu u përfshinë dhe artistët Serb

“Këto dy eksperienca ishin shumë të vlefshme për portofolin tim artistik. Krahas arritjes profesionale, pata mundësinë të formoj miqësi dhe lidhje të reja. Në përgjithësi, ishte një përvojë mësimore shpërblyese”

Damjan Jovičin është një kompozitor dhe pianist i talentuar serb me bazë në Beograd. Ai është një figurë e shquar e brezit të ri të artistëve krijues dhe kompozitorëve në Ballkan. Damjan-i krenohet me një grup të gjerë kompozimesh muzikore dhe veprat e tij janë interpretuar nga ansamble të njohur si: RTS Orchestra and Choir, Hermes Ensemble, Mivos Quartet, Manojlović Quartet, Zagreb Flute Ensemble, String Orchestra of the Faculty of Music in Belgrade, Belgrade Guitar Duo, dhe shumë të tjerë.

 

Kompozimet e tij janë shfaqur në evente dhe vende prestigjioze, duke përfshirë Summer Course for New Music në Darmstadt, the International Summer Academy of the University of Music and Performing Arts në Vjenë, Time of Music festival të Finlandës, Walden Creative Music Retreat në New Hampshire , SHBA dhe Belgrade Music Festival (BEMUS).

Damjan-i është ndër artistët serbë që kanë korrur përfitimet e programit Creative Europe. Krijimet e tij artistike gjetën një skenë në Balkan Youth Jazz Orchestra të financuar nga BE-ja dhe u bënë pjesë e projektit “Opera: Past present Perfect!”. “Të dyja këto përvoja ishin shumë të vlefshme për portofolin tim artistik, rrëfen Damjan-i. Krahas arritjes profesionale, pata mundësinë të formoj miqësi dhe lidhje të reja. Në përgjithësi, ishte një përvojë mësimore shpërblyese”, reflekton ai.

Nisma ndërkombëtare, “Opera: Past, Present, Perfect!” u iniciua në kuadër të Creative Europe-Culture: European Cooperation Projects in 2020. Projekti zgjat nga shtatori 2020 deri në shkurt 2023. Krahas MOTO – Music, Opera, and Theater Organization, e cila shërben si drejtuese e projektit, bashkëpunëtorët përfshijnë Nieuw Geneco nga Amsterdami (Holandë), Young Musician International Association of Georgia Tbilisi (Gjeorgji), University of Donja Gorica in Podgorica (Mali i Zi), dhe Little Theatre “Duško Radović” në Serbi.

“Na u ofruan seanca mësimore online për kompozimin e operës, të cilat përfshinin komente të vlefshme për kompozimet tona muzikore. Marrja e udhëzimeve nga kompozitorë me përvojë ishte një përvojë jashtëzakonisht plotësuese dhe domethënëse.”

Rreth programit

Programi Creative Europe 2021-2027 ka një buxhet prej 2.44 miliard euro, në krahasim me buxhetin e projektit paraardhës (2014-2020) prej 1.47 miliard euro. Creative Europe investon në veprime që përforcojnë diversitetin kulturor dhe u përgjigjen nevojave dhe sfidave të sektorëve kulturorë dhe krijues. Objektivat kryesore të programit janë: të ruajë, zhvillojë dhe promovojë shumëllojshmërinë dhe trashëgiminë kulturore dhe gjuhësore evropiane dhe të rrisë konkurrencën dhe potencialin ekonomik të sektorëve kulturorë dhe krijues, në veçanti të sektorit audiovizual. Risitë e programit do të kontribuojnë në rimëkëmbjen e këtyre sektorëve, duke përforcuar përpjekjet e tyre për t’u bërë më gjithëpërfshirës, ​​më dixhital dhe më të qëndrueshëm nga pikëpamja mjedisore.

Objektivi kryesor i projektit “Opera: Past, Present, Perfect!” është të nxisë lidhjet dhe të ofrojë arsim për profesionistët e rinj, duke synuar të lehtësojë dialogët ndërsektorialë, ndërkombëtarë dhe ndërbreznorë (veçanërisht ndërmjet profesionistëve të rinj dhe mentorëve). Projekti synon të promovojë bashkëpunimin dhe shkëmbimin e ekspertizës, me qëllim përfundimtar për të rivendosur operën si një formë arti ndërdisiplinore dhe të mirëfilltë evropiane.

Në kuadër të këtij projekti, opera “Mercy Street” e Damjan Joviçin u shfaq   në Beograd, në teatrin Duško Radović. Megjithatë, falë mbështetjes së projektit, përveç mundësisë për të ekspozuar punën e tij, Damjan përfitoi edhe nga mundësitë e mentorimit të ofruara përmes Dutch Composers’ Union. “Na u ofruan seanca mësimore online për kompozimin e operës, të cilat përfshinin komente të vlefshme për kompozimet tona muzikore. Marrja e udhëzimeve nga kompozitorë me përvojë ishte një përvojë jashtëzakonisht plotësuese dhe domethënëse,” vë në dukje Damjan.