Skip to main content

Area of Cooperation: Culture and youth

Festival ženskog fudbala je više od same igre

Written on . Posted in Priče.

U Sarajevu je od 24. do 26. januara 2025. godine održan Festival ženskog fudbala za djevojčice do 15 godina. 

„Nakon učešća na Festivalu ženskog fudbala, osjećam novopronađeni entuzijazam i potpuno drugačiji pogled na svoju sportsku budućnost. Najviše smo uživale kada smo igrale zajedno, bez obzira na to odakle dolazimo. Pokazale smo snagu timskog rada, podrške i upornosti“, kaže Dalila Komarica iz Sarajeva, trener Ženskog fudbalskog kluba „Respekt“. Ona ističe da „ovaj festival nije da bi se proslavljale pobjede, već pravo uživanje kako na terenu, tako i van njega“. 

Klub „Respekt“ bio je jedan od devet klubova koji su učestvovali na festivalu. Organizaciju festivala vodila je inicijativa Igrajmo zajedno, a ove godine je prvi put održan u Bosni i Hercegovini, nakon višegodišnjeg održavanja u Beču, u saradnji sa inicijativom FairPlay, koja djeluje u okviru Instituta za međunarodnu saradnju i razvoj u Beču. 

„Festival nam je pružio neprocjenjive lekcije. Naučile smo da pobjeda nije samo rezultat, već i proces učenja, rada i rasta. Naglasio je važnost podsticajnog okruženja i pozitivne atmosfere. GFF nesumnjivo ima dugoročan uticaj na razvoj mladih sportistkinja i njihovih trenera“, kaže Dalila. 

Edita Čavrk, učenica srednje medicinske škole u Sarajevu i članica ženskog fudbalskog kluba „Respekt“, podijelila je svoje iskustvo: 

„Svaka djevojka na festivalu probala je nešto novo, opustila se i izašla iz svoje zone komfora. Radionice su nam pokazale koliko je svaka od nas jedinstvena i kako svaka doprinosi zajednici na svoj način. Ali najljepši dio bio je briljiranje na terenu, spajanje različitih stilova igre i stvaranje nečega posebnog. Osjećam kako moje samopouzdanje raste i kako se sve više razvijam kao sportistkinja“, kaže Edita za WeBalkans. Istakla je da jedva čeka naredni festival. 

Članica organizacionog tima, Mirna Hrapović iz inicijative Igrajmo zajedno, objašnjava da su prethodnih godina na festivalu učestvovale ekipe sa cijelog Zapadnog Balkana – Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore, Hrvatske i Kosova. Nadaju se da će se ta tradicija nastaviti i ubuduće. Sarajevo je ove godine ugostilo devet ekipa iz Bosne i Hercegovine (Zenica, Orašje, Gornji Vakuf, Pale) i Crne Gore (Bijelo Polje, Berane i Podgorica), sa 150 učesnica, većinom djevojčica uzrasta od 13 do 15 godina. 

„Iskustvo pokazuje da je ova starosna grupa idealna za rad, jer su na životnoj raskrsnici – razmišljaju o budućnosti u sportu, a istovremeno su dovoljno zrele da shvate koncepte koje prenosimo kroz prateće radionice o ljudskim pravima, diskriminaciji, rodnoj ravnopravnosti, mentalnom zdravlju i drugim važnim temama“, kaže Hrapović. Istakla je da inicijativa Igrajmo zajedno nastoji da kroz sport doprinese društvenoj transformaciji. 

„Cilj je da se djevojke upoznaju, razbiju predrasude i prevaziđu dileme o tome da li je fudbal sport za njih. Iz godine u godinu vidimo da, iako su na početku možda suzdržane, ubrzo počinju da igraju kao da se poznaju cijeli život“, kaže Hrapović, napominjući da su neke djevojke nakon učešća na festivalu kasnije igrale i za svoje reprezentacije. 

U Sarajevu je igralo 11 djevojčica uzrasta od 12 do 14 godina iz tri crnogorska kluba. Među njima je i tim iz Berana, koji postoji tek šest mjeseci. 

„Atmosfera je bila nevjerovatna. Teško je reći u čemu su djevojke najviše uživale, ali bih izdvojio format turnira, gdje su se svi klubovi izmiješali, stvorili nove timove i nova prijateljstva. Ovaj festival pomaže djevojkama da shvate svoju važnost, prepoznaju šta fudbal može da im pruži i da se osvijeste da upravo one grade budućnost ženskog fudbala u Crnoj Gori i BiH“, kaže Aleksandar iz Akademije Berane. Klub se nada da će naredni festival biti održan u Crnoj Gori i raduje se šansi da ugosti bosanske prijatelje. 

Evropska unija podržava rodnu ravnopravnost u svim aspektima života, uključujući i sport. 

„Ženski fudbal postaje sve popularniji, ali djevojke i žene i dalje nailaze na prepreke, posebno u poređenju sa muškarcima u sportu. EU finansira mnoge inicijative koje podstiču veće učešće žena u sportu, uključujući #BeInclusive EU sportske nagrade, HealthyLifestyle4All i Erasmus+ Sport program. Ove inicijative promovišu jednake mogućnosti, razbijaju stereotipe i pomažu mladim ženama da se bave sportom pod jednakim uslovima kao i muškarci“, kaže Ferdinand Koenig iz Delegacije EU u BiH. 

Sudeći po festivalu i drugim tekućim inicijativama, budućnost ženskog sporta izgleda obećavajuće. Olimpijski komitet Bosne i Hercegovine dodijelio je grant od 100.000 dolara za podršku ženskoj košarkaškoj reprezentaciji BiH, a sljedeći grant ide ženskoj ragbi reprezentaciji. Istovremeno, inicijativa Igrajmo zajedno najavljuje nastavak podrške osnivanju novih ženskih fudbalskih klubova.

Kultura povezuje ljude i inicijative

Written on . Posted in Priče.

Kampanja WeBalkans-a „Kultura povezuje“ predstavljena je na regionalnoj konferenciji o omladinskoj kulturnoj saradnji, koja je održana u Evropskoj kući u Beogradu u organizaciji Regionalnog saveta za saradnju (RCC), Omladinska laboratorija Zapadnog Balkana 2 (WB Youth Lab 2). 

Događaj je okupio umjetnike, predstavnike EU i zvaničnike Regionalne kancelarije za saradnju mladih (RYCO) i RCC-a kako bi razgovarali o kulturnoj saradnji širom regiona. 

Vođa tima RCC-ove Omladinske laboratorije Zapadnog Balkana 2, Ognjen Marković, otvorio je konferenciju snažno pozivajući na poboljšane sisteme podrške kako bi se iskoristio puni kreativni i vizionarski potencijal mladih. „Ulaganjem u naše mlade talente i podržavanjem njihovih inicijativa, jačamo kulturno tkivo Zapadnog Balkana i postavljamo temelje za inkluzivniju i dinamičniju budućnost”, rekao je. 

Predstavljanje kampanje „Kultura povezuje“ podvukla je važnost kulturne saradnje i naglasila kako različite kulture Zapadnog Balkana jačaju dinamičnost i otpornost regiona, naglašavajući značajnu ulogu podrške EU kroz programe poput Kreativne Evrope, CC4WB koji podržavaju kulturne inicijative u regionu. 

To isto je naglasio i Ričard Maša, šef operacija, odjeljak II, ispred Delegacije EU u Srbiji, koji je potvrdio zalaganje EU njegovanja potencijala i osnaživanja mladih. 

“Podrška kulturi i kulturnoj razmjeni ključna je kod zbližavanja ljudi i njegovanja jedinstva u različitosti.”

Na konferenciji je naglašena ključna uloga kulturnog sektora kao katalizatora ekonomskog rasta i kohezije zajednice, kao ključni korak ka ujedinjenijem kulturnom pejzažu u kojem mladi umjetnici čine više od samog učešća – aktivno oblikuju kulturni narativ regiona. 

Marija Bulat, šefica lokalne kancelarije RYCO-a u Srbiji, pričala je o transformativnoj moći kulturnih razmjena. „Razmjene su ključne u rušenju barijera, njegovanju empatije i promovisanju regionalne saradnje”, objasnila je, dodajući da RYCO-ov Omladinski fond za kulturu Zapadnog Balkana gradi nove mostove za mir kroz umjetnost i kulturu. 

Pored predstavljanja kampanje „Kulura povezuje“, na konferenciji se istakla i snažna saradnja sa WeBalkans-om. Mladi evropski ambasador, Adi Softić bio je moderator sesije „Stvaranje održivih kulturnih mreža”. Naša ambasadorka kulture, Mara Prohaska, priključila se kampanji kako bi prezentovala segment dokumentarne umjetničke produkcije. Osim toga, uvodni govor održala je mlada umjetnica Hanna Dujmović, koja takođe obavlja ulogu kulturnog ambasadora kampanje „Kultura povezuje“. 

Oživljavanje starih tradicija: Grnčarsko putovanje Veleških tinejdžera

Written on . Posted in Priče.

Mladi zanatlije u Velesu ponovno otkrivaju svoje nasljeđe kroz oživljavanje tradicionalne grnčarije. Šetnja uskim i strmim ulicama Velesa u Sjevernoj Makedoniji, čini se kao putovanje u prošlost. Grad, sa svojom kaldrmom i tradicionalnim kamenim kućama, odjekuje prošlost u kojoj je grnčarska umjetnost cvjetala. Među najznačajnijim mjestima u Velesu je Aleja poezije, gdje je rođen slavni pjesnik Kočo Racin. Racin nije bio samo pjesnik; takođe se bavio i grnčarstvom – zanatom koji je nekada bio srce ovog grada. Njegov rad, kao i radovi drugih zanatlija, bio je toliko cijenjen da su neka djela čak izvezena u Zapadnu Evropu.  Danas, grnčarstvo u Velesu gotovo da je izgubljena umjetnost. Ali, zahvaljujući novoj inicijativi, zanat se vraća uz vođstvo nove generacije mladih zanatlija. Anastasija Davčeva i Antonio Trajkovski, oboje na uzrastu od 14 godina, dio su grupe od 25 učenika iz Velesa koji su otkrili strast prema grnčarstvu na radionicama koje podržavaju EU i UNDP. Ove radionice su dio „Etno kreativnih radionica za oživljavanje starih zanata“, pod pokroviteljstvom Regionalnog programa lokalne demokratije na Zapadnom Balkanu (ReLOaD).  Antonio je u početku bio skeptičan o radionicama.

„Kada sam se priključio, grnčarstvo mi je bilo čudno. Ali, vremenom mi je postalo zanimljivije. Sada bih rađe stvarao glinom, nego se igrao igrica na telefonu. Grnčarstvo je jako zanimljiv zanat.“

Antonio Trajkovski  „Kada sam se priključio, grnčarstvo mi je bilo čudno“, rekao je. „Ali, vremenom mi je postalo zanimljivije. Sada bih rađe stvarao glinom, nego se igrao igrica na telefonu. Grnčarstvo je jako zanimljiv zanat“.  Anastasija dijeli slična osjećanja. Njoj su radionice „zabavne“, pogotovo kad se radi na grnčarskom točku i crtaju dizajni.   Ove radionice vodi Goce Stančev, jedan od četiri preostala keramičara u Velesu. Uprkos skepticizmu u početku, Stančev je primjetio kako raste interesovanje među djecom. 

„Ako uspijemo da makar dvoje od 20 djece učinimo grnčarima, bio bi to veliki uspjeh.“

Za više informacija o programu ReLOaD koji finansira EU, posjetite veb-sajt.               Grnčarstvo je duboko ukorijenjeno u Velesu. Početkom 20. vijeka, mnoge porodice u gradu bavile su se grnčarstvom, proizvodeći djela koja su bila poznata daleko preko granica Sjeverne Makedonije. Ova povezanost s tradicijom čini oživljavanje grnčarstva još značajnijim, kako za nasljeđe, tako i za budućnost grada.  Stančev smatra da grnčarstvo i drugi tradicionalni zanati moraju biti integrisani u sistem obrazovanja, kako bi opstali. „Ima budućnosti u grnčarstvu, ali je potrebno ohrabrivanje“, rekao je. „Moja supruga i ja se profesionalno bavimo ovim zanatom već 15 godina. Ima potražnje na tržištu, ali nema dovoljno ljudi da je zadovolji. Ja sam dokaz da se može živjeti od grnčarstva“.  Ova inicijativa u Velesu je samo jedan od 50 projekata podržanih programom ReLOaD u Sjevernoj Makedoniji u protekle tri godine. Fokus ovih projekata je na osnaživanju mladih, promovisanju društvene kohezije, zaštiti životne sredine i očuvanju kulturnog nasljeđa.  Ovim mladim učesnicima, radionice grnčarstva su više od obične aktivnosti nakon škole – one su način da se povežu sa svojim nasljeđem i potencijalni put ka budućoj karijeri. Kako Anastasija kaže, „Bilo bi lijepo da se grnčarstvo zadrži kao zanat jer je to dio tradicije naše zemlje“.  Ova priča pokazuje kako stari zanati mogu doći do novog života kroz entuzijazam mladih ljudi, vođeni mudrošću onih koji su ovu tradiciju očuvali. To je bitan podsjetnik da čak i u digitalnom dobu, kreativnost s rukama i povezanost s nasljeđem ostaju vrijedni i ispunjavajući.

Klik bliže: Razbijanje stereotipa i oslobađanje kreativnosti

Written on . Posted in Priče.

U današnjem digitalnom svijetu, savladavanje digitalnih vještina više nije luksuz. Digitalne vještine mogu premostiti prepreke, otvoriti nove prilike i izazvati duboko ukorijenjene predrasude. Uzmite u obzir mladog Roma koji živi na Zapadnom Balkanu, najčešće se suočava sa barijerama prilikom zapošljavanja i najvjerovatnije je nezaposlen, ne školuje se, niti se usavršava kroz sistem obuke (NEET osoba). Prema anketi UNDP-a o Romima iz 2017. godine, stope NEET osoba među Romima kreću se od 73% do 86%, dok stope za Romkinje dostižu čak 93% u nekim područjima.   Rješavanje nezaposlenosti kod mladih Roma zahtijeva integrisana rješenja, a digitalne vještine su ključne. Pored pristupa digitalnoj obuci, mladi Romi mogu steći vrijedne vještine u digitalnom marketingu, programiranju ili analizi podataka, oslobađajući preduzetnički talenat i razvijajući svoje biznise. Ovaj pomak može promijeniti narativ od isključivanja u inkluziju i od predrasuda u prilike.   Projekat koji sprovodi UNDP a finansira EU, Regionalna reintegracija povratnika (RRR), u Albaniji, Sjevernoj Makedoniji i Srbiji radi s partnerima i povratnicima kako bi naglasili važnost digitalne inkluzije i investirali u programe digitalne obuke po mjeri potreba povratnika i Roma. Ove inicijative obogatile su Rome i povratnike osnovnim digitalnim vještinama, doprinoseći pravičnijem i pravednijem društvu.   Digitalne vještine takođe podstiču inovativnost i kreativnost, oduvjek prisutnih u romskim zajednicama. Koristeći digitalne vještine, mladi Romi mogu pokazati svoje talente globalno, putem društvenih mreža, onlajn biznisa ili digitalnog prenošenja priča.   Ovo je priča o Doanu Uzeiroskom iz Prilepa, Sjeverne Makedonije, koji je prije nekoliko mjeseci završio digitalnu obuku u okviru projekta Regionalne reintegracije povratnika koji finansira EU, a sprovodi UNDP. On je sada jedan od 145 mladih Roma i povratnika na obuci u partnerskim opštinama u Sjevernoj Makedoniji koji su završili kurs.    Doanu se oči cakle kada govori o svom životnom snu. „Tako sam ponosan što sam završio kurs digitalne obuke i sada planiram iskoristiti vještine da razvijem svoj Jutjub kanal. Zatim, želim otvoriti svoju berbernicu, napraviti svoj logo i veb-sajt, snimati svoje stilističke sesije i na taj način promovisati se. Digitalni svijet je tako velik i pun prilika. Tek sam počeo, ali sam ubijeđen da ću naći svoje ‘digitalno mjesto’ u njemu!” Doan Uzeiroski, Prilep – Sjeverna Makedonija  Digitalna transformacija takođe mijenja društva, često premeštajući vladine usluge onlajn. U Albaniji, projekat RRR pomaže u premošćivanju digitalnog jaza za ranjive povratnike u ruralnim zajednicama. Uz podršku EU i UNDP-a, te u partnerstvu sa Albanskom nacionalnom agencijom za zapošljavanje i vještine (NAES), 195 mladih Roma i Egipćana završilo je obuku o digitalnim vještinama, unaprjeđujući njihovu zapošljivost, ali i pomažući svojim zajednicama. 

„Zahvaljujući IT kursu, sad sam jako bitna osoba u mom selu, Baltezu. Svakoga dana, pomažem ljudima da pristupe javnim uslugama putem e-Albania!” 

  Osposobljavanjem povratničke i romske omladine digitalnim vještinama, projekat pored sužavanju digitalnog jaza, pomaže i u razbijanju predrasuda, ponovnom pisanju narativa i izgradnji budućnosti u kojoj svi mogu napredovati.            Slično tome, u Srbiji je 150 mladih Roma i povratnika koristilo program digitalne obuke, koji ih je osnažio tržišnim vještinama. Kurikulum je bio osmišljen na način da nije potreban određeni nivo obrazovanja ili predznanja.   „Završavanje digitalnog kursa obuke o WORDPRESS-u mi je značajno poboljšalo šanse za zapošljavanje. Nadam se da ću naći neki gdje ću nastaviti da učim i razbijam predrasude o romskoj zajednici“!, – Marina Milosavljević, Valjevo – Srbija. 

Kolektivna akcija ruši stereotipe, diže iz siromaštva

Written on . Posted in Priče.

U kulturnim centrima širom Srbije, mlade Romkinje i Romi prave umjetničke performanse koji nas tjeraju da se upitamo: „Kako treba izgledati jedan Rom?“. Njihov narativ iskušava stereotipe i ruši barijere na putu inkluzije Roma. 

U Beratu, u Albaniji, mladi Romi provode vrijeme u svojim naseljima kako bi pohvatali priče romskih povratnika. Cilj im je da te priče podijele sa širom javnošću i pomognu u prevazilaženju barijera koje čine reintegraciju teškom. 

U međuvremenu, u Šuto Orizarima, u Sjevernoj Makedoniji, Romi i povratnici se okupljaju na forumima zajednice kako bi iskazali svoje potrebe za boljim vladinim uslugama. Ova saradnja rezultira stvaranjem prostora gdje će usluge biti pristupačnije ranjivim grupama i gdje se može odvijati dijalog između vlade, civilnog društva i zajednica. 

Ovo su samo tri primjera od 40-ak inicijativa zajednica koje podržavaju romske povratnike da se reintegrišu i izbave iz siromaštva, u sklopu projekta Regionalna reintegracija povratnika UNDP-a, koji finansira EU. Projekat obuhvata devet opština u Albaniji, Sjevernoj Makedoniji i Srbiji. 

Uz podršku EU i UNDP-a, Romi, povratnici i lokalne zajednice zajedno uče, rade i zabavljaju se. Njihova saradnja dovodi u pitanje predrasude, ruši barijere za inkluziju i poboljšava ekonomsko blagostanje Roma i povratnika. 

Ovoj saradnji je odato priznanje na Međunarodnom danu za iskorijenjenje siromaštva, naglašavajući kolektivnu moć pokretanja promjena i poboljšanja ekonomskog blagostanja, kao i društvenog prepoznavanja. 

 

Kreativnim izražavanjem do inkluzije 

U Novom Sadu, u Srbiji, mladi Romi koriste svoju kreativnost kako bi doveli u pitanje stigmu. Njihovi performansi, na kojima pitaju publiku „Kako treba izgledati jedan Rom?“ ohrabruju ljude da ispitaju sopstvene predrasude. 

Glumica Aleksandra Milojković Novikova, donosi ovu poruku publici u Srpskom narodnom pozorištu, njenom monodramom „Sama“. Performans poziva publiku da razmisli i sve nas podsjeti da možemo učiniti razliku. 

Uz podršku EU i UNDP-a, ovi performansi imaju za cilj da sruše stereotipe i pokažu da svako ima ulogu u stvaranju inkluzivnih društava. 

 

Podizanje glasa za zajednice 

Romi i povratnici su često pogrešno predstavljeni u medijima. Kako bi ovo promijenili, mladi Romi su se dosjetili da postanu „izvještači zajednice“. 

Uz podršku EU i UNDP-a, oni uče novinarstvo i vještine prenošenja priča kako bi ojačali glas Roma i povratnika.

U Beratu, u Albaniji, ovi izvještači su provodili vrijeme sa romskim povratnicima, dokumentujući njihove tegobe i uspjehe dok su obnavljali svoje živote. U jednoj od priča, žene povratnice pokreću društveni biznis koji nudi usluge njege i čišćenja. Uz medijsko pokriće, biznis im raste. 

Ovaj pristup izvještavanju iz zajednice pokazuje kako mediji mogu zagovarati inkluziju ranjivih grupa. Njihov rad možete istražiti kroz dokumentarne filmove i podkaste kako biste saznali više o izazovima i uspjesima Roma povratnika. 

 

Javni prostori i usluge u korist ljudima 

U Šuto Orizarima, u Skoplju, gradi se novi društveni prostor kako bi se podstakle veze između vlade i ranjivih grupa, poboljšavajući pristup javnim uslugama. Resursni centar u Šuto Orizarima, sve na jednom mjestu za povratnike i druge ranjive pojedince, rađen je prema konsultacijama sa lokalnim zajednicama kako bi se zadovoljile njihove potrebe. 

Uz podršku EU i UNDP-a, ovaj centar ne samo da pruža usluge, već i stvara prostor za dijalog i saradnju između vlade i zajednice. Vremenom će se razvijati prema potrebama i doprinosima ljudi koji ga koriste.

O projektu 

Projekat reintegracije povratnika na Zapadnom Balkanu fokusira se na rušenje barijera koje sprječavaju ranjive povratnike da se reintegrišu u društvo. Ovaj projekat, dio EU Instrumenta za pretpristupnu pomoć (IPA) II, podržava prava romske zajednice i reintegraciju povratnika, radeći sa partnerima kao što su UNDP, Svjetska banka i Savjet Evrope. 

U Albaniji, Sjevernoj Makedoniji i Srbiji, projekat testira nove pristupe održivoj reintegraciji na lokalnom nivou. Takođe olakšava dijalog o poboljšanju politika i programa na Zapadnom Balkanu za podršku ugroženim povratnicima.

Saradnjom do inkluzije i smanjenja siromaštva 

Saradnja i akcija zajednice su od suštinskog značaja za inkluziju i smanjenje siromaštva. Zajedničkim radom, kako unutar romske zajednice, tako i sa širim zainteresovanim stranama, može doći do realne promjene. Ovi napori se bave neposrednim potrebama poput poboljšanja javnih usluga, a istovremeno se bave i dugoročnim izazovima kao što su predrasude. 

Kada se zajednice udruže, mogu postići stvari koje pojedinci nisu u stanju. Preko kolektivne akcije, ljudi se mogu izbaviti iz siromaštva. 17. oktobra, na Međunarodnom danu za iskorijenjenje siromaštva, i svakog drugog dana, prepoznajmo moć zajedničkog rada u razbijanju stigme i stvaranju inkluzivnijeg svijeta.

Evropska unija podržava živopisnu kulturnu baštinu Zapadnog Balkana

Written on . Posted in Priče.

Evropska unija je posvećena očuvanju i promovisanju živopisnog i jedinstvenog kulturnog nasljeđa Zapadnog Balkana. Kroz hiljade projekata koje finansira EU, bogat kulturni pejzaž regiona se revitalizuje i podstiče jedinstvo i saradnju koja prevazilazi granice.

 

Kulturna saradnja na Zapadnom Balkanu (CC4WB)

 

Kako bi unaprijedila kulturnu saradnju i razvoj na Zapadnom Balkanu, EU je pokrenula program Kultura i kreativnost za Zapadni Balkan (CC4WB). Ova inicijativa, koju finansira EU, a provodi UNESCO u saradnji sa Britanskim vijećem (British Council) i Italijanskom agencijom za razvojnu saradnju, podržava institucije, kulturne i kreativne organizacije, preduzeća, civilno društvo i profesionalce s budžetom od osam miliona eura.

Povezivanje kultura i zajednica

Mirjana, mlada filmska rediteljka iz Sarajeva, učestvovala je u međuregionalnom filmskom projektu CC4VB, gdje je sarađivala sa umjetnicima iz Srbije, Sjeverne Makedonije i Crne Gore. Njen film, koji istražuje teme vezane za mlade i njihove težnje, odjeknuo je širom Balkana i dokazao kako kultura može da poveže ljude i podstakne zajednički osjećaj nade i novih početaka.

Davanje glasa lokalnim izvođačima

CC4WB daje više prostora lokalnim muzičkim umjetnicima tako što približava jedinstvena kulturna dobra Zapadnog Balkana široj evropskoj publici. Muzički festival „Glasovi Balkana“ ujedinio je tradicionalne i savremene muzičare, privukao hiljade posjetilaca i podstakao lokalni turizam uz slavljenje raznovrsnog muzičkog nasljeđa regiona.

Podsticanje ekonomskog i društvenog razvoja

CC4WB također doprinosi ekonomskom i društvenom razvoju regiona. Ulaganjem u kreativne industrije, program stimuliše zapošljavanje i lokalnu privredu te privlači međunarodne investicije. Osim toga, ovaj program osnažuje nedovoljno zastupljene grupe kroz radionice, obuke i mentorske programe za mlade umjetnike, žene i manjine.

Održivi kulturni uticaj

Održivost je ključni aspekt programa CC4WB. Projekti poput inicijative „Staze baštine“ promovišu kulturni turizam dok istovremeno uključuju lokalne zajednice u očuvanje i tumačenje kulturnog nasljeđa. Ovakvim naporima se nastoje očuvati kulturna blaga Zapadnog Balkana za buduće generacije.

Kreativna Evropa: Šira vizija kulturnog jedinstva

Prenošenjem regionalne saradnje na širi evropski kontekst, Kreativna Evropa igra ključnu ulogu u povezivanju kulturnih i kreativnih sektora širom kontinenta. Sa budžetom od 2,4 milijarde eura za period 2021-2027, Kreativna Evropa podržava kulturne i kreativne sektore, uključujući audiovizuelni sektor širom Evrope, što obuhvata i Zapadni Balkan. Ovaj program podstiče jedinstvo kroz prekograničnu saradnju i može da podrži kulturnu revitalizaciju kroz širok spektar umjetničke i kulturne saradnje.

Podsticanje povezivanja kroz kulturu

Kreativna Evropa ima ulogu katalizatora promjene kroz osnaživanje pojedinaca i njegovanje veza širom regiona. Ana, mlada makedonska rediteljka, iskoristila je mogućnost finansiranja koje nudi Kreativna Evropa kako bi dokumentovala usmenu istoriju svog regiona kroz saradnju sa umjetnicima i istoričarima iz Srbije, Albanije i sa Kosova. Rezultat ovog projekta je niz dokumenata, audio zapisa i digitalnog arhivskog materijala o zajedničkom nasljeđu koje prevazilazi moderne granice.

Emir, bosanski muzičar, stvara muziku koja predstavlja spoj balkanskih instrumenata i modernih džez uticaja. Kroz projekat koji je finansirala Kreativna Evropa, „Balkan Jazz Fusion“, njegov bend je nastupao širom Evrope, povezujući se sa novom publikom i drugim muzičarima i pokazujući snagu kulturne razmjene.

Osnaživanje žena u umjetnosti

Kreativna Evropa osnažuje i žene u umjetnosti. Lina, mlada slikarka iz Crne Gore, izlagala je svoje radove u galerijama širom Italije i Francuske kroz projekat posvećen vizuelnim umjetnostima koji je podržala Kreativna Evropa. Ove izložbe su dale novu perspektivu njenim radovima kao i njenom umjetničkom izrazu.

Planovi za budućnost

I projekat CC4WB i Kreativna Evropa nastavljaju da se prilagođavaju promjenljivim kulturnim i političkim prilikama Zapadnog Balkana. Ovi programi su važni elementi posvećenosti EU kulturnom prosperitetu i jedinstvu u regionu i ilustruju transformacionu moć kulturne diplomatije i saradnje u regionima koji su obilježeni istorijskim podjelama.

Evropska unija podržava živopisno i jedinstveno kulturno nasljeđe Zapadnog Balkana kroz hiljade projekata koje finansira, a čiji je cilj da podstaknu prekograničnu saradnju i obogate kulturni pejzaž regiona. Ovi programi slave bogatu kulturnu raznolikost regiona uz istovremenu promociju zajedničkog nasljeđa i međusobnog poštovanja. I dok se programi šire, priče pojedinaca poput Mirjane, Ane, Emira i Line ističu dubok uticaj kulturne saradnje na stvaranje kohezivnije, živopisnije i ujedinjenije evropske budućnosti.

Otkrijte kako programi Kultura i kreativnost za Zapadni Balkan (CC4WB) i Kreativna Evropa utiču na živote ljudi i zajednica. Pratite nas i saznajte više o ovim temama putem naloga na društvenim medijima i na web stranici WeBalkans.

Očuvanje kulturne baštine u Sarajevu

Written on . Posted in Priče.

Projekti finansirani od strane EU podržavaju nevladinu organizaciju u Sarajevu u promociji kulturne i tradicionalne baštine.

Pandemija COVID-19 nije samo duboko uticala na globalno zdravlje, već je ostavila svoj pečat i na kulturne, društvene i ekonomske aspekte širom svijeta. Ovaj negativan uticaj snažno se osjetio i u Bosni i Hercegovini. Na primjer, Vedad Štaljo, predstavnik Kulturno-umjetničkog društva “LOLA”, nevladine organizacije sa sjedištem u Sarajevu, ukazuje na značajan pad njihovih aktivnosti. Ovaj pad se nastavio čak i u postpandemijskom periodu, uz smanjeni interes među mladima za učešće u folkloru i drugim tradicionalnim događajima koje organizuje ova nevladina organizacija. Vedad razmišlja o ovoj situaciji, izjavljujući: “Tada smo počeli istraživati načine kako ponovno probuditi interesovanje mlađe generacije za tradicije i aktivnosti naše organizacije.”

“Nas cilj bio je uključiti što više mladih ljudi u ovaj projekat, omogućavajući njihov lični razvoj, istovremeno doprinoseći rastu naše lokalne zajednice.”

S fokusom na ove ciljeve, Kulturno-umjetničko društvo “LOLA” pokrenulo je projekat pod nazivom “Kroz ulice tradicija”. Ovaj projekat dobio je podršku putem EU-finanisranog Regionalnog programa za lokalnu demokratiju na Zapadnom Balkanu 2 (ReLOaD2), sprovođenog od strane UNDP-a. Kroz ovu inicijativu, raznolik niz kulturnih i umjetničkih aktivnosti sproveden je za mlade i odrasle u opštini Novo Sarajevo. Ove aktivnosti odigrale su ključnu ulogu u očuvanju kulturne baštine i tradicija različitih zajednica i nacionalnosti u Bosni i Hercegovini. Takođe su poslužile kao katalizator za sprovođenje Strategije mladih opštine Novo Sarajevo za period od 2022. do 2027. godine. Vedad razrađuje ciljeve projekta, izjavljujući: “Naš cilj bio je uključiti što više mladih ljudi u ovaj projekat, omogućavajući njihov lični razvoj, istovremeno doprinoseći rastu naše lokalne zajednice.”

Projekat je bio strukturiran u dva različita modula. Prvi modul obuhvatio je aktivnosti kao što su priprema i organizacija izložbe fotografija sa tradicionalnim narodnim nošnjama. Dodatno, uključivao je pripremu i organizaciju prvog prikaza tradicionalnih kostima koji predstavljaju različite narode i nacionalnosti Bosne i Hercegovine. S druge strane, drugi modul obuhvatao je organizaciju cjelonoćnog kulturno-umjetničkog koncerta.

“Primarni cilj projekta MOST je uspostavljanje veza između različitih generacija i usaditi kod mladih ljudi poštovanje prema kulturnim tradicijama u oblastima kao što su hrana, muzika i još mnogo toga.”

O projektu

Regionalni program za lokalnu demokratiju na Zapadnom Balkanu 2 (ReLOaD2) nastavak je inicijativa podržanih od strane EU – Projekta jačanja lokalne demokratije (LOD, 2009-2016) i naknadno proširenog Regionalnog programa za lokalnu demokratiju na Zapadnom Balkanu (ReLOaD, 2017-2020). Kao i prethodni, ovaj projekat finansira Evropska unija (EU) i sprovodi Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP). ReLOaD2 se sprovodi na Zapadnom Balkanu, posebno u Albaniji, Bosni i Hercegovini (BiH), Kosovu*, Sjevernoj Makedoniji, Crnoj Gori i Srbiji.

Nedavno je Kulturno-umjetničko društvo “LOLA” započelo novi projekat pod nazivom MOST – “Intergeneracijski odnosi, saradnja i tradicija”, koji finansira Regionalni program za lokalnu demokratiju na Zapadnom Balkanu 2 (ReLOaD2). Ova inicijativa se zajednički sprovodi od strane Kulturno-umjetničkog društva “LOLA” i Udruženja Partnerstvo za javno zdravlje u okviru Opštine Novo Sarajevo. Kroz ovaj projekat, sprovodeći partneri imaju za cilj da odgovore na potrebe stanovništva opštine pružanjem unaprijeđenih kulturnih i umjetničkih iskustava, te podsticanjem međugeneracijske saradnje. Nastoje prevazići generacijski jaz između mlađih pojedinaca i onih u trećem životnom dobu organizujući aktivnosti koje povezuju ova dva demografska segmenta. Vedad izražava svrhu projekta, objašnjavajući: “Primarni cilj projekta MOST je uspostavljanje veza između različitih generacija i usaditi kod mladih ljudi poštovanje prema kulturnim tradicijama u oblastima kao što su hrana, muzika i još mnogo toga.”

Projekt MOST je osmišljen da traje šest mjeseci, tokom kojih će se sprovoditi serija raznovrsnih radionica kako bi se angažovali učesnici tokom cijelog trajanja projekta.

Osnaživanje umjetnosti i kreativnosti u Srbiji

Written on . Posted in Priče.

Program Kreativna Evropa, finansiran od strane EU, podržava umjetnike i kulturne institucije u Srbiji.

Kreativna Evropa je program Evropske unije namijenjen podršci sektorima kulture i medija. Program se sastoji od dva podprograma: Kultura – za promociju sektora kulture i Medijski program – za podršku audio-vizuelnom sektoru. Kreativna Evropa, s budžetom od 1,46 milijardi eura, podržava kulturne i kreativne sektore Evrope pružajući finansiranje za 2.500 umjetnika i kulturnih profesionalaca, 2.000 bioskopa, 800 filmova, 4.500 prevoda knjiga i finansijsku garanciju do 750 miliona eura za mala preduzeća aktivna u sektoru. Važno je napomenuti da se Kreativna Evropa u poslednjim godinama proširila i na kulturne institucije i umjetnike na Zapadnom Balkanu, uključujući one u Srbiji.

“Oba ova iskustva bila su veoma dragocjena za moj umjetnički portfolio. Osim profesionalnog ispunjenja, imao sam priliku da stvorim nova prijateljstva i veze. Sve u svemu, to je bilo nagrađujuće iskustvo učenja.”

Damjan Jovičin je talentovani srpski kompozitor i pijanista sa sjedištem u Beogradu. On je istaknuta figura među novom generacijom kreativnih umjetnika i kompozitora na Balkanu. Damjan se ponosi obimnim opusom muzičkih kompozicija, a njegova djela izvođena su od strane priznatih ansambala poput RTS Orkestra i hora, Hermes ansambla, Mivos kvarteta, Manojlović kvarteta, Zagrebačkog Flautističkog Ansambla, Gudačkog Orkestra Fakulteta Muzike u Beogradu, Beogradskog Gudačkog Dueta i mnogih drugih.

Njegove kompozicije su predstavljene na prestižnim događajima i mjestima, uključujući Ljetnju Školu za Novu Muziku u Darmštatu, Međunarodnu Letnju Akademiju Univerziteta Muzike i Izvođačkih Umetnosti u Beču, Finski festival “Time of Music”, Muzički Kamp “Walden” u Nju Hempširu, SAD, i Beogradski Muzički Festival (BEMUS).

Damjan je među srpskim umetnicima koji su imali koristi od programa Kreativna Evropa. Njegova umetnička dela našla su svoje mesto u Balkanskom Mladičkom Džez Orkestru, koji je finansiran od strane EU, i dio su projekta “Opera: Prošlost, Sadašnjost, Savršenstvo!”. Svojim riječima, Damjan reflektuje: “Ova iskustva su bila veoma dragocjena za moj umjetnički portfolio. Osim profesionalnog ispunjenja, imao sam priliku da stvorim nova prijateljstva i veze. Sve u svemu, to je bilo nagrađujuće iskustvo učenja.”

Međunarodna inicijativa “Opera: Prošlost, Sadašnjost, Savršenstvo!” pokrenuta je u okviru Kreativna Evropa-Kultura: Projekti evropske saradnje 2020. Projekat je trajao od septembra 2020. do februara 2023. Pored MOTO – Muzika, Opera i Teatarska Organizacija, koja služi kao vođa projekta, saradnici uključuju Nieuw Geneco iz Amsterdama (Holandija), Young Musician International Association of Georgia iz Tbilisija (Gruzija), Univerzitet Donja Gorica iz Podgorice (Crna Gora) i Malo Pozorište “Duško Radović” u Srbiji.

“Dobili smo onlajne časove tutorisanja o komponovanju opere, koji su uključivali vrijedne povratne informacije o našim muzičkim kompozicijama. Primanje vođstva od iskusnih kompozitora bilo je izuzetno obogaćujuće i značajno iskustvo.”

O programu

Program Kreativna Evropa 2021-2027 ima budžet od 2,44 milijarde eura, u poređenju sa prethodnim programom (2014-2020) koji je imao budžet od 1,47 milijardi eura. Kreativna Evropa ulaže u akcije koje jačaju kulturnu raznolikost i odgovaraju na potrebe i izazove kulturnih i kreativnih sektora. Glavni ciljevi programa su čuvanje, razvoj i promocija evropske kulturne i jezičke raznolikosti i nasleđa, kao i povećanje konkurentnosti i ekonomske potencijale kulturnih i kreativnih sektora, posebno audiovizuelnog sektora. Novine u programu doprinijeće oporavku ovih sektora, jačajući njihove napore da postanu inkluzivniji, digitalniji i ekološki održiviji.

Osnovni cilj projekta “Opera: Prošlost, Sadašnjost, Savršenstvo!” jeste uspostavljanje veza i pružanje obrazovanja mladim profesionalcima, sa namjerom da olakša dijaloge između sektora, prekogranične i intergeneracijske dijaloge (posebno između mladih profesionalaca i mentora). Projekat teži promociji saradnje i razmjene stručnosti, s krajnjim ciljem ponovnog pozicioniranja opere kao interdisciplinarnog i istinskog evropskog umjetničkog oblika.

U okviru ovog projekta, opera Damjana Jovičina pod nazivom “Mercy Street” izvedena je u Beogradu, u pozorištu Duško Radović. Međutim, osim prilike da predstavi svoje djelo, Damjan je iskoristio i mentorske mogućnosti koje su mu bile dostupne zahvaljujući podršci Holandske kompozitorske unije. Svojim riječima, Damjan potvrđuje: “Dobili smo onlajn časove tutorisanja o komponovanju opere, koji su uključivali vrijedne povratne informacije o našim muzičkim kompozicijama. Primanje vođstva od iskusnih kompozitora bilo je izuzetno obogaćujuće i značajno iskustvo.”

Grantovi programa EU4Culture transformišu ženske zanatlije iz Kruševa u digitalne preduzetnice

Written on . Posted in Priče.

Program EU4Culture, finansiran od strane EU, pruža podršku ženskim zanatlijama u efikasnom brendiranju, marketingu i onlajn prodaji njihovih ručno rađenih proizvoda

Zanatlije iz Kruševa, zajedno sa predstavnicima opštine, lokalnih zajednica, Ministarstva kulture, Delegacije EU i UNOPS-a, učestvovale su na ceremoniji koja slavi izuzetne rezultate postignute kroz lokalnu inicijativu “Zanatlije između prošlosti i budućnosti”. Sprovedena od strane Fondacije za napredak i podržana putem programa grantova EU4Culture, ova inicijativa uključila je ženske zanatlije u 12 trening sesija usmjerenih na korišćenje društvenih medija i stvaranje vizualno privlačnog sadržaja kako bi efikasno brendirale, reklamirale i prodavale svoje ručno rađene proizvode putem interneta.

“Naša očekivanja su da će obuka o brendiranju, digitalnom marketingu i onlajn prodaji osnažiti zanatlije da prevaziđu digitalni jaz, olakšavajući glatki prelazak. Izvan ekonomskih aspekata, ove ‘vještine budućnosti’ doprinijeće očuvanju vjekovima starih tradicija, osiguravajući njihov prenos na naredne generacije.”

Kao dio projekta, razvijena je digitalna informaciona tabla i postavljena na ulazu u Stari Bazar u Kruševu, služeći kao vrijedan resurs za turiste koji traže informacije o zanatlijama i lokalnim spomenicima kulturne baštine. Osim toga, tabla će se koristiti od strane opštine za bitna obavještenja za zajednicu. Vjekovima su marketing i prodaja na tradicionalnom sajmu rukotvorina u starom planinskom gradu Kruševu bili poslovi muškaraca. Prihodi su bili ograničeni na kratku turističku sezonu i visoko zavisni od vremenskih uslova. Nove tehnologije su bile savršeno rješenje za pomoć zanatlijama da poboljšaju svoje životne uslove i postanu otpornije na buduće izazove i šokove, poput pandemija, loših vremenskih uslova ili ograničenja putovanja.

“Novostečene vještine koje su stekle zanatlije iz Kruševa, uz uspostavljanje novog infopointa, neće samo poboljšati ekonomski razvoj regiona, već će odigrati ključnu ulogu u promociji turizma. Kao rezultat toga, ovo će podsticati lokalnu ekonomiju i generisati nove prihode za zajednice,” dodala je.

 “Osnažujući lokalne zanatlije digitalnim vještinama, mostimo prošlost i budućnost, osiguravajući da tradicionalni zanati opstanu u savremenom svijetu. Ova inicijativa ne samo da osnažuje zajednicu talentovanih ženskih zanatlija iz Kruševa, već i slavi vremensku ljepotu našeg nasljeđa, pretvarajući istoriju u živu umjetničku kreaciju za generacije koje dolaze.”

O projektu

U novembru 2019. godine, Albanija je pogodio najsmrtonosniji zemljotres u poslednjih 50 godina. Procijenjen na magnitudu 6,3 prema Rihteru, prouzrokovao je velike štete u 11 opština. Projekat EU4Culture finansira Evropska unija (EU) i sprovodi ga Kancelarija UN za projektne usluge (UNOPS) u tijesnoj saradnji sa Ministarstvom kulture Albanije. Fokusira se na obnovu i revitalizaciju značajnih spomenika kulturne baštine oštećenih zemljotresom i predstavlja jedan od najvećih programa kulturne baštine finansiranih od strane Evropske unije sa ukupnim budžetom od 40 miliona eura. Vođen principom “Gradnja bolje”, EU4Culture se fokusira na obnovu značajnih spomenika kulturne baštine u skladu sa Okvirom UN za smanjenje rizika od katastrofa. Istovremeno, projekat ima za cilj unaprjeđenje turističkog potencijala Albanije, direktno doprinoseći lokalnom i regionalnom društveno-ekonomskom oporavku. U tu svrhu, poseban fokus se stavlja na inovativne tehnologije, uključujući digitalno pripovijedanje i kreiranje multimedijalnih proizvoda namijenjenih pristupačnosti za sve. Istovremeno, projekat podržava lokalno preduzetništvo, zanatstvo i kulturne inicijative koje se razvijaju oko odabranih lokacija putem dodjele grantova, pružajući direktni podsticaj lokalnoj ekonomiji.

EU4Culture je pružio grantove pet lokalnih inicijativa sa ciljem podrške zanatlijama i razvoja kulturnog turizma u Kruševu, koristeći preko 500 osoba. Ove aktivnosti su generisale 41 novu radnu priliku, uključujući 29 specifično za žene. Inicijative su takođe doprinijele kreiranju 42 proizvoda kulturnog turizma, uključujući informacionu digitalnu tablu, različite pakete brendiranja, promotivne videozapise, veb sajtove i još mnogo toga.

Juljan Aga, izvršni direktor Fondacije PROGRESS, objašnjava da je za njih “Zanatlije između prošlosti i budućnosti” više od projekta. To je duboka posvećenost očuvanju kulturnog platna. “Osnažujući lokalne zanatlije digitalnim vještinama, mostimo prošlost i budućnost, osiguravajući da tradicionalni zanati opstanu u savremenom svijetu. Ova inicijativa ne samo da osnažuje zajednicu talentovanih ženskih zanatlija iz Kruševa, već i slavi vremensku lepotu našeg nasljeđa, pretvarajući istoriju u živu umjetničku kreaciju za generacije koje dolaze,” kaže Aga.

Oživljavanje nasljeđa: Restauracija bivše nadbiskupije u Draču, Albanija

Written on . Posted in Priče.

Projekat EU4 Culture, finansiran od strane EU, u tesnoj saradnji sa Ministarstvom kulture, obnavlja istorijsku zgradu Nadbiskupije u Draču, Albanija.

Godine 1850, nadbiskup Raffaele D’Ambrosio naišao je na otpor od strane osmanske administracije kada je pokušao da uspostavi sjedište Katoličke crkve u Albaniji u Draču. Kao rezultat toga, odlučio se za Delbnisht kao novu lokaciju. Sa ove tačke gledišta, nadbiskup je nadgledao i vodio mrežu pretežno osamnaest parohija koje su se pojavile širom regiona, zajedno sa četiri druge eparhije koje su izblijedjele tokom osmanske uprave. Osim toga, ovo područje je služilo kao fokalna tačka za razne skupštine posvećene očuvanju kulturnog identiteta, posebno u društvenim i političkim sferama tokom vladavine Osmanskog carstva. Pod vođstvom ove nadbiskupije, prve albanske škole su nastale u Shen e Premte u Kurbinu 1632. godine, zatim u samom Delbnishtu 1856. godine, a kasnije u Tirani i Draču 1872. godine. U Delbnishtu su se 1903., 1904. i 1905. godine održale ključne skupštine koje su izazvale osmansku poresku politiku i afirmisale prava naroda.

U ovoj zgradi, nadbiskup Pren Bardh Kamberi donosi značajnu odluku da svojeg najbližeg pomoćnika, Doma Nikollë Kaçorrija, pošalje kao predstavnika Kurbin-a i svih teritorija pod nadležnošću nadbiskupa Durresa, da prisustvuje podizanju zastave u Vlori tokom proglašenja nezavisnosti 28. novembra 1912. godine. U isti dan, u 10 sati, naređenje za podizanje albanske zastave u Milotu proizilazi iz zgrade u Delbnishtu. Ova nadbiskupija pretrpjela je značajnu štetu od strane pobunjenika tokom teškog napada koji je predvodio Haxhi Qamili protiv kralja Vilhelma zu Wied-a Albanije u septembru 1914. godine.

Oko 1967. godine, tokom vladavine komunističkog režima, Crkva i centralno sjedište nadbiskupije bili su prisilno zatvoreni. Tokom narednih godina, mjesto je postepeno propadalo i zapadalo u ruinu. Međutim, ova zgrada ima veliki istorijski značaj, budući da ju je posjetila dva puta albanska svetica, Majka Tereza iz Kalkute, nakon 1990. godine. Događaji povezani sa ovom strukturom nisu samo sastavni dio istorije Crkve, već i albanske kulture. Kao rezultat toga, Ministarstvo kulture je označilo kao “kulturni spomenik” u martu 2014. godine.

“Stoga, ova obnova ima značaj u pokazivanju, kako fizički tako i simbolički, želje da se ponovo uspostavi osećaj pripadnosti, ne samo unutar Katoličke crkve, već i širom cjelokupnog albanskog društva u njegovoj vjerskoj raznolikosti.”

Bivša nadbiskupija u Draču u Delbnishtu (Laču) pretrpjela je velike štete u zemljotresu 2019. godine. Zbog njene duboke istorijske važnosti, odabrana je za restauraciju kao dio EU4 Culture projekta, koji finansira EU, a izvodi UNOPS u Albaniji u tijesnoj saradnji sa Ministarstvom kulture.

Don Massimiliano Maria Spezia F.d.C., sudski vikar nadbiskupije Tirana-Drač, pojašnjava značaj obnavljanja ovog spomenika. On ističe da ova obnova ima za cilj oživljavanje mjesta koje obuhvata ne samo sjećanje na istorijske događaje, već i povezanost sa etnološkim, društvenim i kulturnim vrijednostima za koje su preci nacije podnijeli ogromne žrtve. “Stoga, ova obnova ima značaj u pokazivanju, kako fizički tako i simbolički, želje da se ponovo uspostavi osjećaj pripadnosti, ne samo unutar Katoličke crkve, već i širom cjelokupnog albanskog društva u njegovoj vjerskoj raznolikosti,” potvrđuje on.

Projekat obnove za ovu zgradu, sa ukupnim troškom od 620.000 eura, počeo je u julu 2022. godine i trajao je tokom jedne godine. Sveobuhvatni radovi obuhvatali su popravke krova, jačanje jezgra zgrade i susjednih zgrada, kao i pažljivu restauraciju prozora, vrata, podova i završnih radova, sve prema odobrenim projektima. Osim toga, mehanički, električni i drugi instalacioni uređaji su zamijenjeni i modernizovani. Projekat je takođe uključivao iskopavanje novog bunara i postavljanje visokonaponskih električnih kablova.

Lejla Hadžić iz UNOPS-a objašnjava da je zgrada bila u veoma ruiniranom stanju zbog nedostatka održavanja i dodatnih oštećenja tokom zemljotresa 2019. godine. Ona napominje da će obnovljena zgrada služiti dvostruko, funkcionišući kao svojevrsni manastir. Međutim, budući da je ovo javna investicija, biće dostupna i za zajedničku upotrebu. “U tom smislu, prvi sprat zgrade je obnovljen kao sobe za spavanje, dok će prizemlje biti korišćeno kao prostorija za kuhinju, trpezarije i stanovanje. Na ovaj način, lokalna školska djeca mogu koristiti prostor za domaće zadatke ili druge školske aktivnosti. U osnovi, zajednica će imati priliku da cijeni i koristi ovaj prostor,” napominje Lejla.

“Cilj je revitalizacija ne samo fizičke strukture rezidencije, već i cjelokupnog okolnog područja, pretvarajući ga u pristupačan, posjetljiv i funkcionalan prostor za sve. Ovaj sveobuhvatan pristup obuhvatiće različite aspekte, od istorijskih do prirodnih, olakšavajući ponovno otkrivanje istorije regiona i običaja koji su integralni kako hrišćanskim tako i albanskim kulturama.”

O projektu

U novembru 2019. godine, Albaniju je pogodio najsmrtonosniji zemljotres u posljednjih 50 godina. Procijenjen na Richterovoj skali sa magnitudom od 6,3, izazvao je velike štete u 11 opština. Projekat EU4Culture finansira Evropska unija (EU) i sprovodi ga Kancelarija Ujedinjenih nacija za projektne usluge (UNOPS) u tijesnoj saradnji sa Ministarstvom kulture Albanije. Fokusira se na obnovu i revitalizaciju značajnih lokaliteta kulturne baštine oštećenih zemljotresom i predstavlja jedan od najvećih programa zaštite kulturne baštine koji finansira Evropska unija sa ukupnim budžetom od 40 miliona eura. Vođen principom “Obnova na bolji način”, EU4Culture se fokusira na obnovu ključnih lokaliteta kulturne baštine u skladu sa Okvirom Ujedinjenih nacija za smanjenje rizika od katastrofa. Paralelno, projekat ima za cilj unaprjeđenje turističkog potencijala Albanije, doprinoseći direktno lokalnom i regionalnom društveno-ekonomskom oporavku. U tu svrhu, poseban fokus se posvećuje inovativnim tehnologijama, uključujući digitalno pripovijedanje i kreiranje multimedijalnih proizvoda koji su dostupni svima. Istovremeno, projekat podržava lokalno preduzetništvo, zanatstvo i kulturne inicijative koje se razvijaju oko odabranih lokaliteta putem dodjele grantova, pružajući direktnu podršku lokalnoj ekonomiji.

Don Massimiliano Maria Spezia vizualizuje da će obnovljeni spomenik imati dubok uticaj kako na hrišćansku zajednicu, tako i na širu albansku populaciju, noseći značaj u socijalnom i duhovnom smislu. On objašnjava da socijalni uticaj proizlazi iz težnje monsinjora Dodaja, pod uslovom povoljnih okolnosti, posebno onih koje se odnose na komunikacione puteve. “Cilj je revitalizacija ne samo fizičke strukture rezidencije, već i cjelokupnog okolnog područja, pretvarajući ga u pristupačan, posjjetljiv i funkcionalan prostor za sve. Ovaj sveobuhvatan pristup obuhvatiće različite aspekte, od istorijskih do prirodnih, olakšavajući ponovno otkrivanje istorije regiona i običaja koji su integralni kako hrišćanskim tako i albanskim kulturama.”