Skip to main content

Автор: WeBalkans

Младите европски амбасадори организираат улична акција за одбележување на 8. март – меѓународниот ден на жените

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

По повод меѓународниот ден на жените, младите европски амбасадори ширум Западен Балкан одлучија да се приклучат на кампањите #IWD2023 и #EmbraceEquity. Младите европски амбасадори организираа „флеш моб“ и разговараа со граѓаните за положбата на жените, нивните права и статус во општествата ширум регионот.

 

Еве што открија:

 

– Вработеноста во Западен Балкан изнесува 45 % за жени, наспроти 65 % за мажи;

– Бруто домашниот производ во Западен Балкан би бил за 20 % повисок доколку жените подеднакво учествуваат на пазарот на труд како и мажите;

– Просечниот процент на жени пратенички во Западен Балкан изнесува 33 %, а 27 % за жени министри;

– Само 12,4 % од жените дипломираат во дисциплини од доменот на науки, технологии, инженерство и математика, споредено со 49,8 % мажи;

– Само 48 % жени во Западен Балкан користат Интернет, споредено со 58 % мажи.

 

Темата на кампањата по повод меѓународниот ден на жените 2023, #EmbraceEquity, има за цел да го покрене прашањето „Зошто еднаквите можности не се доволни?“. Луѓето започнуваат од различни места; па, на тој начин, вистинската инклузија и припадност бараат рамноправна акција.

Невладината организација „Мозаик“ ги омоќува лицата со инвалидитет во Црна Гора

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Приказна за општествена инклузија, креативност и поддршка преку програмата „ReLOaD2“, финансирана од ЕУ.

Во Црна Гора, лицата со инвалидитет честопати се соочуваат со предизвици при учеството во општествените процеси во нивните локални заедници. Тоа се должи на недостатокот од инфраструктура која ги исполнува нивните потреби, финансиски тешкотии или, пак, недостаток од мотивација. Ова е особено забележливо во Никшиќ, вториот град по големина; со население од околу 60000 жители. За решавање на овој проблем беше основана нова невладина организација, наречена „Мозаик“. Според организацијата, има јасен недостаток од општествена инклузија за луѓето со инвалидитет во Никшиќ; со тоа што многумина од нив се изолирани и немаат доволен пристап до општествените активности или поддршка за подобрување на квалитетот на нивниот живот.

Во 2019 година, Благоје Штурановиќ и двајца негови другари со инвалидитет, ја основале невладината организација „Мозаик“ со цел преземање акција за решавање на овие проблеми. Благоје објаснува дека во Никшиќ немало други организации кои специфично биле посветени на потребите на лицата со инвалидитет и дека тој и останатите основачи на „Мозаик“ имале потреба од поддршка. Иако имало други организации кои давале некаков вид поддршка, нивниот фокус не бил целосно посветен на лицата со инвалидитет.

„За жал, во Никшиќ и, општо, во Западен Балкан, пристапноста е сериозен проблем за лицата со инвалидитет кога станува збор за пристап до места/згради. Повеќето кафулиња, ресторани и други места не се пристапни за лица во инвалидска количка; а, за време на летото, групата можеше да се собира единствено на тераси.“

Од самиот почеток, основачките партнери на „Мозаик“ имале идеја за создавање општествен клуб во кој лицата со инвалидитет ќе можат да се собираат, да се социјализираат и да учествуваат во најразлични културни и општествени активности. „За жал, во Никшиќ и, општо, во Западен Балкан, пристапноста е сериозен проблем за лицата со инвалидитет кога станува збор за пристап до места/згради. Повеќето кафулиња, ресторани и други места не се пристапни за лица во инвалидска количка; а, за време на летото, групата можеше да се собира единствено на тераси,“ вели Благоје.

Пандемијата дополнително ги направи предизвикувачки проблемите за пристап. За да ја олесни социјализацијата и интеграцијата на лицата со инвалидитет во Никшиќ, „Мозаик“ го основа првиот општествен клуб за лица со различен вид инвалидитет; со поддршка на програмата „ReLOaD2“, финансирана од ЕУ, а имплементирана од Програмата за развој на ОН.

Општествениот клуб, лоциран во простории обезбедени од општината Никшиќ, нуди 15 мотивациски работилници за психолошка поддршка и 15 работилници засновани на занимање. Дополнително, „Мозаик“ основале и малечко ателје за печатење и нудат креативни курсеви за печатење за лица со инвалидитет. Благоје потенцира дека ателјето и курсот за печатење се најпопуларните активности во клубот; со најголемо учество на членовите.

„На пример, жена со инвалидитет, во своите шеесетти, која претходно никогаш не излегла од својот дом, сега скоро секој ден излегува во градот, учествува во работилници и различни активности.“

За проектот

Регионалната програма за локална демократија во Западен Балкан 2 (ReLOaD2) е продолжение на иницијативите, поддржани од ЕУ – Проект за зајакнување на локалната демократија (LOD, 2009-2016) и проширената Регионална програма за локална демократија во Западен Балкан (ReLOaD, 2017-2020). Севкупната цел на проектот е зајакнување на партиципативните демократии и интеграција на ЕУ во Западен Балкан преку зајакнување на граѓанското општество и охрабрување на младите да земат активно учество во процесите на носење одлуки, како и преку подобрување на поддржувачка правна и финансиска средина за граѓанското општество.

Влијанието на проектот врз животот на луѓето со инвалидитет е значајно. „На пример, жена со инвалидитет, во своите шеесетти, која претходно никогаш не излегла од својот дом, сега скоро секој ден излегува во градот, учествува во работилници и различни активности,“ вели Благоје.

Идните планови на невладината „Мозаик“ вклучуваат повеќе проекти кои понатамошно ќе го подобрат животот на луѓето со инвалидитет во Никшиќ. Благоје се надева дека членовите на клубот кои, според него, имаат висок потенцијал, ќе имаат повеќе можности за интегрирање и придонесување во заедницата.

Балканската мрежа за истражувачко новинарство го започнува проектот „Зајакнување на квалитетното новинарство во Западен Балкан и Турција II“

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Во текот на следните три години, центарот на Балканската мрежа за истражувачко новинарство ќе продолжи да обезбедува системска поддршка за подобрување на квалитетот и професионалното новинарство во Западен Балкан и Турција преку програмата „Зајакнување квалитетно новинарство II“, финансирана од ЕУ.  
Ќе се обезбедуваат различни обуки за млади новинари и новинари во својата средна кариера, проследени со уредничка поддршка. Истовремено, општоприфатените и јавни медиумски сервиси ќе бидат вклучени во проектните активности; особено насочени кон продукција на содржини со помош на прекугранични соработки. Преку веќе докажаната шема за награди на ЕУ и новата регионална награда, проектот ќе промовира високи стандарди во истражувачкото новинарство. Академската сфера ќе биде инволвирана преку различни активности, меѓу кои и програма за постдипломски студии за истражувачко новинарство.  
Во текот на три дена, центарот на Балканската мрежа за истражувачко новинарство се состана со седум партнерски организации со цел планирање проектни акции кои ќе обезбедат поддршка за 600 млади новинари и новинари во средината на својата кариера за креирање квалитетни новости и спроведување истражувачко новинарство, обезбедување обука за новинарство, фондови за креирање содржини и награди за успех во истражувачкото новинарство.

Пакетот за енергетска поддршка во акција – рехабилитација на шест хидроцентрали во Северна Македонија

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Спогодби за финансирање, во вредност од 36,2 милиони евра, беа потпишани на 23. февруари 2023 г., за рехабилитација на шест хидроцентрали во Северна Македонија. Инвестицијата се состои од 11,2 милиони евра грантови од ЕУ, 25 милиони евра заем од банката за развој „KfW“ и 200000 евра од Владата на Германија; сите средства канализирани преку Инвестициската рамка Западен Балкан.  
Инвестицијата ќе биде завршена во текот на следните две години и е третата фаза од рехабилитацијата на шест големи хидроцентрали (ХЦ Вруток, ХЦ Врбен, ХЦ Равен, ХЦ Тиквеш, ХЦ Шпилје и ХЦ Глобочица) кои обезбедуваат помеѓу 20 % и 30 % од вкупното производство на електрична енергија во државата.  
Инвестициите ќе го продолжат животниот век на централите, зголемувајќи го нивниот производствен капацитет за околу 13.5 MW. Производството на електрична енергија ќе се зголеми за околу 47.5 GW. Проектот е во согласност со Зелената агенда за Западен Балкан за транзиција кон чиста енергија, придонесувајќи за Стратегијата за енергетски развој на Северна Македонија. На овој начин, се цели кон намалување на стакленичките гасови за 61 %, споредено со нивоата во 2005 година и зголемување на уделот на обновливи извори енергија на 45 % до 2040 година.  
Заемот, грантот и спогодбите за гаранција беа потпишани помеѓу директорот на Отсекот за енергија и транспорт во Југоисточна Европа и Турција, при „KfW“, Пабло Обрадор Алварез; министерот за финансии на Северна Македонија, Фатмир Бесими; и директорот на државната компанија АД ЕСМ – Скопје, Васко Ковачевски. На церемонијата за потпишување присуствуваа и европскиот амбасадор, Дејвид Гир, како и вршителот на должноста амбасадор на Германија во државата, Отто Граф.  
Проектот, идентификуван како Водечки проект 4 – Обновлива енергија во економскиот и инвестициски план на ЕУ, е дел од напорот на Европската комисија за подобрување на енергетската безбедност во регионот, проследен од усвојувањето на Пакетот за енергетска поддршка за Западен Балкан, вреден 1 милијарда евра. Проектот е финансиран преку Инвестициската рамка Западен Балкан, како дел од пакет, во висина од 500 милиони евра, кој опфаќа приоритетни водечки инвестиции за диверзификација на енергетското снабдување, зајакнување на обновливата енергија и подобрување на енергетската ефикасност.

„Proton Cable“: пионер за одржливо и иновативно производство на кабли во Косово

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Како поддршката на ЕУ им овозможи на протонските кабли да станат лидер на пазарот за кабли без халоген во Западен Балкан и глобално да се прошират.

„Proton Cable“, компанија специјализирана за електрични жици и производство на кабли во Косово, брзо се етаблира како клучен играч во Западен Балкан, уште од формирањето во 2010 година. Патувањето дотука било предизвикувачко, но успешно со поддршка од ЕУ. Бесим Дида, управувачки партнер на „Proton Cable“, објаснува дека визијата на компанијата уште од почетокот била да воведе новитети на пазарот за кабли. Пред да започнеме со производство, каблите на пазарот немаа брендирање. Сите знаеја дека има кабли, но немаше име на бренд отпечатен на кабелот, а каблите не беа дистрибуирани во брендирано пакување,“ вели Бесим.

„Дознавме, исто така, дека нема производство на кабли без халоген во нашиот регион, а цената на технологијата за нивно производство беше релативно висока.“

Во 2017 година, компанијата ја отворила секцијата за процесирање бакарни жици, зголемувајќи ја самостојноста за суровини и одржливоста на пазарот. Како компанија фокусирана на иновација и следење на развојот на меѓународниот пазар, откриле дека ЕУ вовела нова директива според која каблите кои се користат во јавните простори треба да бидат без халоген. Овие кабли, во контакт со оган, не треба да испуштаат штетни гасови кои би биле штетни за животната средина или за човечкото здравје. „Дознавме, исто така, дека нема производство на кабли без халоген во нашиот регион, а цената на технологијата за нивно производство беше релативно висока,“ вели Бесим.

„Proton Cable“ одлучиле да станат првата компанија во регионот која вовела кабли без халоген, компатибилни со стандардите на ЕУ. Компанијата успешно ја отворила фабриката за кабли и бакарни жици; но, бидејќи оваа иницијатива била финансиски особено предизвикувачка, побарале помош, а поддршката дошла од ЕУ. ЕУ ги поддржала при набавката на производствена лента за кабли без халоген, како и лента за обвивање со гранулатори.

Дополнително, компанијата ја искористила приликата која се појавила поради недостатокот на произведувачи за обвивање со гранулатори предизвикан од војната во Украина. „Како што ја имавме ставено во употреба технологијата набавена со поддршка на ЕУ, одлучивме да ја искористиме приликата и да го прошириме нашиот пазар,“ вели Бесим. „Proton Cable“ започнале со извоз до соседните држави и дополнително го прошириле својот пазар во Австрија и Хрватска.

„Грантот од ЕУ беше пресвртна точка за нас. Ние сме првиот произведувач на кабли без халоген во регионот, а сега извезуваме дури и во земјите на ЕУ.“

За проектот

 Проектот „Поттикнување вработување на луѓе во неповолна ситуација и зголемување на конкурентноста на индустријата за електрична инсталација во Косово во согласност со принципите за одржлив и општествено инклузивен развој“ беше отпочната во 2020 година. Целта на проектот е да поттикне вработување, да ја зголеми општествената инклузија и да создаде одржлив модел на претпријатија во Косово.

 Во „Proton Cable“ со нетрпение очекуваат да го прошират својот пазар, а лобираат и при институциите за усвојување на директивата на ЕУ за електрични кабли во јавните простори во Косово. „Грантот од ЕУ беше пресвртна точка за нас. Ние сме првиот произведувач на кабли без халоген во регионот, а сега извезуваме дури и во земјите на ЕУ,“ вели Бесим.

Благодарение на добиената поддршка, „Proton Cable“ го зголемиле бројот на вработени. 129 лица биле обучени за основите на електричната инсталација и употреба на кабли без халоген; од кои 17 лица веднаш добиле вработување во фабриката на „Proton Cable“. Педесетмина го завршиле стажот додека, пак, останатите 58 се дообучиле и нашле работа во други компании.

Основно училиште во Сараево добива нов изглед со поддршка од ЕУ и Европската банка за реконструкција и развој

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Изградено пред околу 40 години, и значително оштетено за време на војната, основното училиште „Ќамил Сијариќ“ е едно од најстарите и најголеми училишта во подрачјето Добриња во Сараево, со повеќе од 950 запишани ученици. Иако било реновирано неколкупати през годините, училиштето се соочувало со сериозни топлински загуби заради енергетски неефикасните фасада, покрив и стари прозорци. Кога кантонот Сараево одлучил да започне со голема реконструкција на јавните згради, училиштето било идентификувано како еден од приоритетите.

 

Со финансиски фондови од Европската банка за реконструкција и развој, ЕУ и Австрија, кантонот Сараево, во 2020 година, започнал програма за обновување на 40 јавни згради; главно образовни институции, како градинки, училишта, студентски домови и здравствени центри. Програмата има за цел избраните згради да ги направи енергетски ефикасни, со што ќе се намалат трошоците за енергија и струја, како и емисијата на CO2. Петнаесет згради беа избрани во првата фаза на програмата, од кои досега 13 се реновирани.

 

ЕУ обезбеди грант во вредност од 2 милиони евра за програмата.

 

Реконструкција на јавните згради е дел од Акцискиот план за зелен град, за кантонот Сараево, од Европската банка за реконструкција и развој; заедно со други инвестиции, како водна инфраструктура, урбан транспорт и градско греење. Проектите за зелен град во Сараево се поддржани од ЕУ, Австрија, Јапонија, Централноевропската иницијатива, Италија и Инвестициската рамка Западен Балкан.

Амбасадорката на ЕУ ја посетува општината Колашин: 9 милиони евра за проблемите со инфраструктура во Колашин

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Бројни проекти преку кои ЕУ ја поддржува општината Колашин, како и начини на кои оваа поддршка може понатаму да продолжи, беа темите опфатени за време на посетата на шефот на Делегацијата на ЕУ во Црна Гора. Амбасадорката Оана Кристина Попа се состана со градоначалникот на општината, Владимир Мартиновиќ, и корисниците на фондови од ЕУ во регионот на општината Колашин. Заедно дискутираа за постојаната поддршка која ЕУ ја обезбедува за локалната заедница, како и за можностите за заеднички напори за помош на локалното население и развој на општината Колашин.

 

Пристапност и добра транспортна инфраструктура се неопходни за раст на економијата во Колашин, особено за туризмот, изјави амбасадорката Попа; потенцирајќи дека ЕУ обезбедува поддршка за општината во секој развоен сегмент. ЕУ инвестирала преку 9 милиони евра за реконструкција на двете железнички секции Белград – Бар, на територијата на општината, а истата парична сума била доделена и за инфраструктурните проблеми во градот. „Во однос на општинската инфраструктура, неопходна за подобрување на животот на локалното население, но и за зголемување на бројот посетители, ЕУ додели приближно 9 милиони евра помош за подобрување на системот за водоснабдување и градење нова прочистителна централа и канализациска мрежа во општината,“ објасни Попа.

 

Амбасадорката Попа го посети и скијачкиот центар Колашин 1600, кој е во државна сопственост, и ги покани сите кои имаат прилика да ја искористат благата зимска сезона за да уживаат во скијачките падини и гостопримливоста на населението во Колашин. Што се однесува до ЕУ, поддршката за локалното население, како и напорите Колашин да биде попријатно место за живеење и посетување, несомнено ќе продолжат.

ЕУ поддржува изградба на нови простории за Факултетот за математика и природни науки во Косово

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Амбасадорот на ЕУ во Косово, Томас Суњог, и ректорот на универзитетот во Приштина, проф. д-р Ќерим Ќерими, на 23. февруари го одбележаа почетокот на изградбата на нови простории за Факултетот за математика и природни науки.

 

Изградбата на нови простории за факултетот, вредна 8,9 милиони евра, е дел од пошироката Програма за вработување и образование на ЕУ и е еден од многуте образовни инфраструктурни проекти финансирани од ЕУ во Косово. Додека ЕУ ја финансира изградбата на просториите, универзитетот во Приштина ќе го обезбеди мебелот и лабораториската опрема во вредност од 5 милиони евра. „Ова е само уште една инвестиција на ЕУ во образованието во Косово. Од 2007 до 2022 година, ЕУ инвестираше 85 милиони евра во развој на образовниот систем во Косово; со цел креирање нови можности, слични на оние во ЕУ, за студентите и академиците во Косово, придонесувајќи за економски развој заснован на знаење и создавање нови работни места,“ изјави амбасадорот Суњог.

 

Изградбата се очекува да заврши до јуни 2024 година.

Пакет за енергетска поддршка: ЕУ му доделува 75 милиони евра на Косово за справување со енергетската криза

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Косово ќе ја добие првата транша помош, во вредност од 75 милиони евра, во рамки на Пакетот за енергетска поддршка на ЕУ за Западен Балкан во вкупна вредност од 1 милијарда евра; создаден од ЕУ и земјите членки со цел обезбедување помош за регионот да се справи со енергетската криза и значителниот пораст на цените на енергијата предизвикан од неоправданата и непровоцирана руска инвазија на Украина.  
Целосниот пакет ќе биде доделен во два дела, секој во вредност од 500 милиони евра; од кои првиот ќе се фокусира на обезбедување директна поддршка за најпогодените семејства и бизниси, а вториот ќе биде наменет за транзиција кон чиста енергија во регионот и намалување на зависноста од фосилни горива од Русија. „Непровоцираната и неоправданата руска инвазија на Украина го погоди целиот свет, создавајќи енергетска криза и криза за храна. Ефектите од овие кризи најмногу се одразија врз најранливите економии; при што ЕУ настапи со поддршка за Украина за отфрлање на инвазијата, како и со помош за своите партнери да се справат со кризата,“ изјави амбасадорот Суњог.  
ЕУ останува најголемиот обезбедувач на финансиска помош за Косово; со 1,2 милијарда евра обезбедени преку Инструментите за претпристапна помош (ИПА) I и II, од 2007 до 2022 година. Се обезбедува и дополнителна финансиска поддршка преку ИПА III. ЕУ е најголемиот трговски партнер на Косово.

Сараево е домаќин на панелна дискусија за еволуцијата на наративните пропаганди за Украина

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

За одбележување на една година од почетокот на руската инвазија на Украина, Службата за надворешна акција на ЕУ (European Union External Action Service (EEAS)) и канцеларијата на ЕУ во БиХ, на 24. февруари 2023 г., во Сараево, организираа панелна дискусија „Еволуција на наративните пропаганди за Украина“. Дискусијата обедини панелисти од Западен Балкан, Украина и Блискиот Исток.  
Амбасадорот Јохан Сатлер, шеф на делегацијата на ЕУ и специјален претставник на ЕУ во БиХ изјави: „Оваа војна не се одвива само на военото поле, туку се случува и на бројни други полиња; вклучително и на полето за информирање. Механизмите за манипулирање со информации кои ги создаде Русија, вклучително и во годините пред војната, станаа моќен инструмент за војна кој се користи на глобално ниво. Интегритетот, професионалното новинарство и силното граѓанско општество се неопходни во време на војна; кога се случува манипулација со информациите и ширење дезинформации.“  
Панелната дискусија е дел од поширока активност на ЕУ – „Поврзување на медиумските заедници во време на дезинформации“, која се одржува на 24. и 25. февруари во Сараево. Настанот обединува новинари, проверувачи на информации, медиумски професионалци и академици од Западен Балкан, државите од Источното партнерство, Блискиот Исток, Северна Африка и пошироко. Целта на активноста е поддржување синергии преку границите, како и мапирање на потребите на медиумските заедници и обезбедување поддршка за нивната работа.