Skip to main content

Автор: WeBalkans

Носење нова енергија преку граници

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Млад научник од Црна Гора ја спојува својата пасија за научно истражување со интернационален проект за обновлива енергија. Додека повеќето од другарите на Михаило се интересирале за фудбал и други игри во училишниот двор, неговото омилено игралиште била училишната лабораторија. Ни самиот не знае од каде потекнува неговата пасија за науката: „Не се сеќавам дека сум имал некоја посебна надворешна причина која ме инспирирала за наука, чувствувам како секогаш да била во мене“, вели тој. Низ детството, неговата пасија за науката продолжила да расте. На училиште, добивал пофалби од наставниците, а во средно, пак, започнал да добива награди за своите научни експерименти. „Во средно започнав да работам на теми поврзани со електрично инженерство. Оттука, кога завршив со средното образование, одлуката да студирам електрично инженерство беше сосема природна“, вели тој. Михаило се запишал на Факултетот за електрично инженерство на Универзитетот во Подгорица. Како посветен студент, продолжил да добива високи отценки и, набрзо, го привлекол вниманието на професорите. Бил еден од најдобрите студенти во својата генерација и кратко после дипломирањето бил поканет да работи како асистент на Факултетот за инженерство. Иако Михаило бил среќен за приликата, имал, исто така, и неколку сомнежи. Неговата главна цел била да продолжи со научно-истражувачки студии и не бил сигурен дали новата позиција ќе му дозволи да има доволно време и можности за да остане посветен на својата пасија.

“ Нашата сегашност и иднината на целата планета и енергетски систем зависи од обновливите извори на енергија“

Поголемо и подобро Црна Гора е мала држава со, отприлика, 600 000 жители. Оттука, Универзитетот на Подгорица има ограничени ресурси за работа на големи научни проекти. Истовремено, Михаило чувствувал потреба да работи на нешто поголемо кое би имало влијание не само во Црна Гора туку и надвор од границите на неговата земја. Набрзо откако Михаило ја започнал својата работа како асистент, факултетот му понудил можност за работа на проектот “ Crossbow“, финансиран од ЕУ. Ова било точно тоа што Михаило го барал: ново и важно експериментално поле кое би имало позитивно влијание на далеку позначаен број луѓе. Надминување граници Тринаесет држави, меѓу кои и Црна Гора, учествуваат во проектот. Неговата цел е да промовира прекугранично управување со различни видови обновливи енергии и складиштни единици со крајна цел обезбедување енергија за интернационален големопродажен пазар за обновливи енергии. Научни тимови од сите партнерски држави работеле на различни компоненти на проектот. “ Искрено, најпрво, бев изненаден што ми беше пружена оваа огромна можност, знаејќи дека немам многу искуство. Бев преплавен со ентузијазам и со радост ја прифатив поканата“, вели тој. Задачите на Михаило во рамки на проектот вклучувале моделирање соларна енергија и енергија од биомаса. Ова вклучува предвидување на енергетско производство од соодветните видови енергетски централи; работа којашто според него е “ нешто ново, интересно и возбудливо.“ Михаило земал учество во работилници и конференции организирани како дел од проектот. Работилниците му овозможиле да запознае научници кои се автори на важни дела од доменот на обновлива енергија во партнерските држави. Ова било значајно едукативно искуство затоа што Михаило немал многу знаења и искуства од овој домен.  “ Работата на проектот бараше многу време и енергија, но не почувствував никаков притисок или замор затоа што, за мене, ова искуство беше како да живеам во сон“, вели тој.  Михаило успешно ја заврши својата улога во проектот и стекна бројни нови и неопходни знаења. Сега со нетрпение чека понатамошни искуства во доменот на обновливи енергии, затоа што според него: “ нашата сегашност и иднината на целата планета и енергетски систем зависи од обновливите извори на енергија.“

“ Работата на проектот бараше многу време и енергија, но не почувствував никаков притисок или замор затоа што, за мене, ова искуство беше како да живеам во сон“

“ Crossbow“ е проект, во висина од 17,2 милиони евра, од доменот на паметни електроенергетски мрежи, финансиран од програмата за истражување и иновација на Европската Комисија,  “ Horizon2020“. Во него земаат учество дваесет и четири партнери, од 13 европски држави, со осум национални оператори за пренос. Проектот започна во ноември 2017 и ќе трае четири години.

Започнување во време на економска криза

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Стартап основан од млад претприемач од Србија расте и покрај предизвикувачката деловна клима. Страхиња Тирнаниќ, 31 година, е претприемач од Србија. Ја започнал својата кариера како веб администратор во компанија која управува со онлајн портал за вработување и набрзо напредувал, добивајќи унапредување во менаџер за маркетинг и односи со јавноста и деловен развивач. Во еден момент, сфатил дека би можел да стартува и раководи со свој сопствен бизнис. “Долго време имав идеја да започнам сопствен бизнис. После шест годишно деловно искуство, континуирано образование и добра основа со деловни контакти, самодовербата ми порасна. Одлучив дека е добро време за да земам претприемнички залет“, вели тој. Земање залет Неговото истражување покажало недостаток од консултантски маркетинг и менаџмент услуги на пазарот.  Развил бизнис план, дал отказ и ја регистрирал својата стартап консултантска компанија специјализирана во овие домени. Но, како и многумина други млади претприемачи во Западен Балкан, му била потребна дополнителна поддршка; особено за истражување на нови пазари надвор од Србија и далечинско управување со проекти.  Истовремено, благодарение на промоција на социјалните медиуми, дознал за програмата “Еразмус за млади претприемачи“ (EYE), финансирана од ЕУ. “Видов Фејсбук настан за запознавање со програмата кој требаше да се одржи во мојот град. Со оглед на тоа што само што бев тргнал на одмор во Швајцарија, ги контактирав организаторите и ги замолив да договориме средба штом се вратам. Се согласија, јас тргнав за Женева и, истовремено, почувствував дека и мојата деловна одисеја започнува!“

“Одлучив дека е добро време за да земам претприемнички залет “

Проектот којшто му овозможил поддршка на Страхиња се вика “StartUp2“. Овој проект има за цел да ги олесни размената, учењето и креирањето на деловни врски помеѓу новите претприемачи. Размената се случува за време на престој во странство со искусен претприемач кој му помага на новиот колега да стекне вештини потребни за раководење на мала фирма. Страхиња го барал токму тоа. На пат кон Словенија За својата размена ја избрал Словенија, односно Луксембуршко-словенечкиот деловен клуб како приемна организација. Бил привлечен од широката палета активности во кои клубот е вклучен, новите работни методи, како и креативната и меѓукултурна средина. “Сигурен бев дека ова ќе биде голем предизвик за мене и со нетрпение очекував да ја истражам Словенија и нејзиното деловно окружување.“ Три месеца останал во Словенија; период кој го смета како најдоброто кариерно и животно искуство. Со советници кои работат глобално, Луксембуршко-словенечкиот деловен клуб поседува огромно искуство во доменот на далечински операции. Едно од најзначајните нешта кои Страхиња ги научил за време на неговиот престој е далечинското менаџирање. Но, најважната придобивка од целото искуство за него е ново воспоставената мрежа на контакти. Мрежата на контакти создава бизнис За време на својот престој, Страхиња учествувал во бројни деловни настани и значително ја проширил својата мрежа на контакти. Оттука, неговиот систем за управување на односи со корисници ги вбројува имињата на околу 60 извршни директори кои ги запознал на настаните – со особена гордост истакнувајќи го светски реномираниот американски претприемач и основач на бројни стартап компании, Џеф Хофман! Страхиња се вратил со пет клиенти и партнери од Словенија со кои сè уште соработува. Еден од нив е PGN.global, стартап за иновативни технологии и негов најголем клиент. Оттогаш, вработил двајца нови колеги, се преселил во нови канцеларии и стекнал уште два нови клиенти.  И покрај пандемијата КОВИД-19, Страхиња искусил значителен раст и развој во текот на последните шест месеца. За својот успех особено е благодарен на проектот “StartUp2“. “Верувам дека овој успех е резултат на способноста за далечинска работа и фокус на интернационален пазар. Ова се нешта кои ги научив во Луксембуршко-словенечкиот деловен клуб во Словенија“, вели тој.

“Верувам дека овој успех е резултат на способноста за далечинска работа и фокус на интернационален пазар. Ова се нешта кои ги научив во Луксембуршко-словенечкиот деловен клуб во Словенија“

Проектот “StartUp2“ е поддржан од програмата “Еразмус за млади претприемачи“ (EYE). Се работи за меѓугранична програма за рамена која на младите и надежни претприемачи им овозможува да учат од искусни претприемачи кои управуваат мали бизнис во останатите држави-учеснички. Домаќинот добива свежи перспективи и можности за креирање врски со странски партнери, како и прилика за откривање нови пазари. Србија учествува во оваа програма заедно со останатите држави од Западен Балкан. Страхиња е еден од многуте млади кои бенефитирале од проектот “StartUp2“. Досега, проектот обезбедил поддршка за 128 претприемачи од различни држави и тоа во насока на работни тренинзи, потпомагање и консолидирање на успешни стартап компании, како и помош за мали фирми за стекнување поголема видливост на европските пазари. Со проектот управува конзорциум од осум партнери од Финска, Франција, Италија, Латвија, Португалија, Србија, Шпанија и Обединетото Кралство, во координација со Европскиот центар за студии и иницијативи (CESIE) од Италија. Проектниот партнер од Србија е Центарот за деловен развој од Крагуевац.

Триесет годишна љубовна врска и најстарата смрека во Европа

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Обидите за зачувување на најстариот вид смрека во Европа добиваат поддршка од ЕУ Picea omorika, уште позната како Српска смрека или оморика, е живо фосилизирано дрво ендемично за мала површина на границата на Србија со Босна и Херцеговина. Прогласена како заштитен вид во 1995 година, научниците сметаат дека набрзо ѝ претстои опасност од исчезнување доколку не бидат решени проблемите со нејзиното зачувување. Во еволуциска смисла, се работи за најстарото постоечко дрво во Европа; кое останало неидентификувано сè до 1875, што од него прави едно од последно откриените дрвја. Професорот Милан Матаруга од Универзитетот Бања Лука во Босна и Херцеговина е еден од водечките научници кои работат на зачувувањето на ова ретко растение. “Првпат дознав за Српската смрека кога бев студент на Факултетот за шумарство на Универзитетот во Белград во 1991. Имавме теренска посета на областа каде што ова дрво е ендемично и искуството беше љубов на прв поглед. Веднаш ме освои убавината на ова ретко растение и оттогаш е мојот омилен вид“, вели тој. Од тој момент, професор Матаруга мечтаел да добие слободно време за да работи на зачувување на Српската смрека. Последната слична иницијатива датира пред седумдесетина години; во 1951, така што професорот знаел дека е потребна нова низа иницијативи. Но, помеѓу академските и семејните обврски, како и поради недостатокот на средства, не можел да најде начин за остварување на својот сон.

“Веднаш ме освои убавината на ова ретко растение и оттогаш е мојот омилен вид.“

Заедничка работа Приликата дошла во 2019 кога професор Матаруга започнал да работи на проект, финансиран од ЕУ, кој имал за цел зачувување на ретки ендемични видови. Проектот го одредува статусот на популацијата Српска смрека, предлага заштитни мерки и стреми кон подигнување на јавната свест за нејзино зачувување; особено меѓу луѓето кои живеат во регионот, со посебен акцент на младите во областа каде што е застапен овој вид. Локалитетите на проектот се наоѓаат на двете страни на реката Дрина, а проектот ќе заштитува дваесет живеалишта на Српска смрека во меѓуграничниот регион. Активностите се спроведуваат во заедничка иницијатива на јавното претпријатие Национален парк Тара во Србија и јавното претпријатие Шуми на Република Српска во Босна и Херцеговина. Маријана Јосиповиќ од Национален парк Тара објаснува дека целта на проектот е да придонесе за зачувување на природниот биодиверзитет на регионот, вклучувајќи ја, се разбира, и заштитата на Српската смрека. Таа објаснува дека проектните партнери работат рамо до рамо за да го поддржат опстанокот на овие видови преку подобро управување со загрозените живеалишта на Српската смрека и подигнување на свеста за важноста на загрозените видови.

“Зачувувањето на ова растение е значајно наследство за идните генерации.“

Создавање наследство Д-р Јелена Алексиќ, од институтот за Молекуларна генетика и генетски инженеринг во Белград, ја потенцира потребата од детално генетичко истражување, план за управување и долгорочна стратегија за опстанокот на Српската смрека во овие простори. Професор Матаруга има, исто така, долгорочни гледишта. Според него, важен исход од проектот е волонтерскиот ангажман на инволвираните студенти. Знае, од лично искуство, каков ефект може да има ова скапоцено дрво врз младите и заклучува со следните зборови: “ Зачувувањето на ова растение е значајно наследство за идните генерации.“ Проектот е поддржан од ЕУ преку програмата за Меѓугранична соработка – Србија и Босна и Херцеговина.

Учење на бизнис уметноста на необично место

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Млад претприемач од Србија патува во малечко селце во Шпанија за да ја научи уметноста на бизнисот Торралба де Рибота (Torralba de Ribota) е место со само 120 жители, а неговата економија е далеку од динамична. Ова селце во североисточна Шпанија поседува само еден бар, а агростопанството е основниот извор на примања за мештаните. Посекако, триесет и едно годишниот српски претприемач, Младен Савковиќ, токму тука одлучил да помине цел еден месец за да ги подобри своите бизнис вештини. Младен е професионалец во доменот на односи со јавноста кој, по десет години работа во новинарство, а и како хонорарец за односи за јавност и културни активности, неодамна отвори своја агенција за односи со јавност. Но, Младен заклучил дека му е потребна поддршка за да работи подобро.  “ Налетав на приказна за една жена од Србија која основала компанија за домашни тестенини. За да го подобри својот бизнис, успешно аплицирала за финансии од ЕУ со цел да оди неколку месеци во Сицилија и да го научи занаетот од локалните експерти. Ова ми делуваше совршено! Оттука, започнав со истражување како успеала да стигне до таму“, вели тој.

“ Мислев дека ако научам како да стапам во контакт со публика таму, потоа ќе успеам каде било.“

На тој начин, Младен дознал за проектот “ MOVE-YE“, под покровителство на ЕУ програмата “ COSME“. Како и бројни други млади, Младен ја зграпчил можноста за работна посета на држава во ЕУ. Со оглед на тоа што зборува шпански, Шпанија била сосема очигледен избор. Каде да се оди? Првично, размислувал да оди во Мадрид или Барселона. Вели дека можел да избира помеѓу бројни компании, повеќето од доменот на туризам, ИТ или други сектори. Но, привлечна му била можноста во културниот домен која ја добил во Торралба де Рибота. “ Ме интервјуираа две дами кои го раководат локалниот фестивал за уметност и музика “ Saltamontes“ и бев навистина импресиониран. Се работи за сосема малечко селце, а тие успеале да организираат успешен уметнички фестивал. Си помислив дека ако научам како да стапам во контакт со публика таму, потоа ќе успеам каде било и одлучив дека е вистинската можност за мене.“ Младен поминал цел еден месец работејќи на фестивалот “ Saltamontes“. Добил прилика за промоција на уметноста и културата надвор од урбаните подрачја, каде што сè уште претставуваат составен дел од секојдневието, но на потполно различен начин. “ Станав далеку посвесен за важноста од стапувањето во контакт со локалната заедница и слушањето на нивните културни потреби и интереси“, вели тој.

“ Станав далеку посвесен за важноста од стапувањето во контакт со локалната заедница и слушањето на нивните културни потреби и интереси.“

Проектот “ MOVE-YE“ (Мобилизирање претприемнички вредности и идеи низ Европа), финансиран од ЕУ, цели кон издигнување на претприемничката култура и воспоставување деловни контакти помеѓу европските претприемачи. Финансиран како дел од програмата “ COSME“, проектот им овозможува како на младите, така и на искусните претприемачи, можност за набљудување на различни деловни практики, разбирање нови пазари, како и прилики за интернационализирање и иновирање на нивните бизниси преку шема за меѓугранична мобилнос Носење на искуството дома Младен работи, воглавно,  со институции кои организираат културни настани и фестивали. Сега, на своите клиенти во Србија, планира да им ги претстави методите за стапување во контакт со публиката кои ги научил во Шпанија. “ Можете да организирате изложба и само да ја направите постановката. Но, научив дека е уште поважно да работиме заедно со публиката и да се фокусираме кон поактивно инволвирање на заедницата. Искуството со фестивалот “ Saltamontes“ ме натера да размислувам за идеи кои можам да ги применам во Србија“, вели тој.

Фри флоу (free flow) на сигурни деловни нозе

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Македонска компанија за музичка продукција ги учи музичарите за уметноста на музичкиот бизнис. Лука Ѓоргиевски, 26 години, е член на бендот Фанк Шуи (Funk Shui) од Северна Македонија. Основан во 2010, бендот ја опишува својата музика како ‘фри флоу’ (free flow). На прашањето за тоа од каде му е инспирацијата да биде музичар, Лука одговори: “Бев вчудоневиден кога открив дека луѓето можат да комуницираат не само преку зборови. Музиката е елитна привилегија.“ “Имајќи го ова на ум, навистина го ценам дарот на музиката и се обидувам, преку неа, да ги насмеам и разиграм луѓето, а, исто така, и да ги ослободам од стравот. Луѓето, пак, го чувствуваат тоа. Да се научи ова, беше сосема случајно.“ – додава Лука. Бендот има бројни музички записи и е добро познат во Северна Македонија и во останатите држави во Западен Балкан. Но, нивното музичко патешествие е сочинето од многу предизвици исто така. Кога го прашавме кои се овие предизвици, Лука одговори: “Поарно би било да прашате што сè не е предизвик. Предизвици има еден куп!“

“Бев вчудоневиден кога открив дека луѓето можат да комуницираат не само преку зборови. Музиката е елитна привилегија.“

Учејќи ја уметноста на бизнисот
Еден од најголемите предизвици бил деловниот аспект на нивната работа. Фанк Шуи (Funk Shui), решението за овој проблем го нашле во соработката со професионален музички менаџер. Горјана Јовановска, која работи за Password Production; компанија за музички менаџмент, објаснува дека повеќето уметници во Северна Македонија се “неедуцирани од аспект на музички бизнис“. Не знаат како да се продадат себеси ниту, пак, знаат како да работат во професионалниот музички свет. Знаат само да создаваат музика.“ – вели таа.

“Не знаат како да се продадат себеси… Знаат само да создаваат музика.“

Не само за музичари Дополнително, проектот Центар за музичка размена и иновација во Централна и Југоисточна Европа (Hub for the Exchange of Music Innovation in Central and South-Eastern Europe – HEMI), ќе го олесни објавувањето на содржини и промоција на новости, поврзувањето на надежни и познати артисти, претприемачи, промотери на фестивали, менаџери на културни настани, музички училишта и многу други, обединети во една заедничка маркетинг заедница. Проектот започна во 2019 и ќе трае до крајот на 2023. До тогаш, проектот ќе ги поддржи музичките уметници преку креирање на платформа за нивна промоција и деловна едукација. Проектот ќе биде надополнет и од Музички иновациски инкубатор (HEMI Music Innovation Incubator) каде што музичарите ќе научат да се служат со информатички и комуникациски технологии (ИКТ) и онлајн маркетинг со цел промоција на нивната музика, како и деловен развој на нивните вештини за менаџмент неопходни за држење чекор со тековните и идни предизвици на музичката индустрија. Па, така, додека музиката на Лука шири насмевки и ги разигрува луѓето, Горјана и нејзините колеги внимаваат како тој и неговите колеги ширум регионот да се развиваат на сигурна и цврста бизнис основа.   Password Production одлучиле систематично да се справат со овој предизвик, сè со цел да им помогнат на своите клиенти, а и на други музичари, по пат на деловна музичка едукација. Заедно со партнери од Чешка, Естонија, Грција, Полска, Романија, Србија и Словенија, стартувале проект насловен Центар за музичка размена и иновација во Централна и Југоисточна Европа (Hub for the Exchange of Music Innovation in Central and South-Eastern Europe – HEMI). Овој проект е финансиран од програмата Креативна Европа (Creative Europe) на Европската Унија. “Проектот овозможува експертиза, стручно советување и обуки за музички професионалци во Централна и Југоисточна Европа, одговарајќи, истовремено, на тековните и идни потреби на музичкиот сектор не само во регионот, туку и ширум Европа.“ – вели Горјана. Горјана верува дека овој проект ќе обезбеди неопходен придонес за професионалниот развој на музичката заедница. Покрај пристап до стручно советување од аспект на деловна едукација, уметниците добиваат, исто така, прилика да учествуваат на фестивали организирани од партнерските организации во сите девет земји-учеснички во проектот.

Градови поврзани преку уметност

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Како еден проект му помага на македонски уметник да се поврзе со колеги од ЕУ и да го промовира своето дело во странство. Гоце Илиевски е уметник од Скопје, Северна Македонија, кој работи со современи, традиционални и дигитални уметнички форми. Остварил 12 самостојни изложби, а учествувал и во групни изложби, како дома, така и во странство. Добитник е на бројни награди за неговите масла на платно, акварели и фотографии. Но, неговиот професионален пат е исполнет со предизвици. Гоце раскажува дека и покрај тоа што отсекогаш ја имал поддршката на своето семејство и пријателите, да се живее и заработува како уметник во Северна Македонија е особено тешко. “Пазарот тука е ограничен, но, за среќа, Интернетот отвора бројни можности. Поголемиот дел од мојот приход доаѓа од странство, како и од онлајн пласман, така што можам да аплицирам за најразлични проекти и да ја промовирам својата работа пред нова публика. Во спротивно, би било навистина тешко да живеам од мојата уметност.“ Уметниците црпат инспирација преку културни размени, а патувањата отвораат нови можности за споделување и претставување на нивната работа. Во оваа насока, Гоце не е исклучок, па, затоа, штом го видел повикот за учество во проектот CreArt, финансиран од ЕУ, веднаш аплицирал. CreArt (Мрежа градови за уметничка креација) е мрежа составена од европски градови, како и од државни и приватни културни институции. Уметниците кои земаат учество во активностите на CreArt се избираат преку отворени повици и добиваат можности за престој, обуки и промоција во градовите-учесници.

“Поголемиот дел од мојот приход доаѓа од странство, како и од онлајн пласман, така што можам да аплицирам за најразлични проекти и да ја промовирам својата работа пред нова публика. Во спротивно, би било навистина тешко да живеам од мојата уметност.“

  Инспирација и врски Апликацијата на Гоце беше успешно примена, а проектот му овозможи да го посети градот Каунас, во Литванија, каде што престојувал цел месец и ги изложувал своите уметнички дела. “Иако времето не беше најпогодно за престој – престудено беше додека бев таму! – луѓето беа љубезни и топли. Ми се допадна, исто така, и пејзажот, а и начинот на кој функционира нивната заедница, како и инфраструктурата.“ Покрај инспирација и културно збогатување, патувањето му овозможи на Гоце да ја надмине својата најголема професионална загриженост: да ги продава своите уметнички дела надвор од родната Северна Македонија.

“Ова беше навистина вредно искуство, па сега имам дополнителни канали и можности да ја пласирам својата уметност преку новостекнатите способности и мрежи.“

Создавање “културно живи“ градови Координативно тело на мрежата CreArt е шпанската културна фондација – Fundacion Municipal De Cultura – Ayuntamiento De Valladolid. Партнерска институција во Северна Македонија е градот Скопје; кој се приклучи во проектот во втората фаза. Гоце е еден од преку 380 уметници и 65 куратори кои учествувале во активностите на оваа мрежа; основана уште пред 8 години. Финансирана од програмата Креативна Европа (Creative Europe), мотото на мрежата CreArt е следното: ‘Кога градот е културно жив, тој е, истовремено, поздрав и послободен’. Мрежата направила истражување кое ја докажува вредноста на уметничката креација за локалниот развој, не само преку создавање нови работни места, туку и преку привлекување на инвеститори и придонес за општествена иновација. Проширувајќи ги можностите за културните оператори, оваа платформа за соработки игра клучна улога во креативниот, општествениот и економски развој на градовите ширум Европа. Неговиот студиски престој вклучувал работилници преку кои научил не само за креирање врски помеѓу уметниците и продажните агенти од различни држави, туку и за промоција на здружена уметничка соработка во странство. “Ова беше навистина вредно искуство, па сега имам дополнителни канали и можности да ја пласирам својата уметност преку новостекнатите способности и мрежи“ – вели Гоце, додавајќи дека ова е, можеби,  најголемата придобивка од целото искуство.

Нови работни можности за лицата со попреченост во Босна и Херцеговина

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Запознајте ја Рубина – девојка чија дијагноза ѝ го изменила животот и ја поттикнала на нов почеток и нов бизнис Иако сосема често слушаме за луѓе кои ги напуштаат селата и провинцијата за да најдат работа во градовите низ Босна и Херцеговина, ретко слушаме за спротивното. Една од оние кои го направиле тоа е 38-годишната Рубина Џановиќ. Рубина е дипломирана графичка дизајнерка, но не успеала да најде работа. Родум од Сараево, Рубина отсекогаш живеела во престолнината сè додека дијагнозата за мултипла склероза не ѝ го променила животниот тек. “Бев во добра психолошка состојба. Но, физичката состојба ми беше ужасна – хронична болест е во прашање. Бев во болки и ноќе не можев да спијам.“ – вели таа. За олеснување на болките, докторите советуваа да поминам некое време на чист воздух, во природа. Оттогаш, Рубина започнала често да го посетува селото на мајка ѝ; кое има, исто така, и термални извори. “Секојпат кога одев на село, се чувствував подобро. Па, така, почнавме да поминуваме сè повеќе време на село, а во еден момент, со сопругот одлучивме и дефинитивно да се преселиме таму.“ – раскажува Рубина.

“Секојпат кога одев на село, се чувствував подобро. Па, така, почнавме да поминуваме сè повеќе време на село, а во еден момент, со сопругот одлучивме и дефинитивно да се преселиме таму.“

 
Мала помош која прави голема разлика
Преселбата од град на село донела свои предизвици. Со мала заштеда, семејството купило крава и започнале со егзистенцијално земјоделство. Но, за волја на вистината, имале потреба од приходи. Очигледна одлука била развој на земјоделскиот бизнис, па, охрабрени од еден од соседите, купиле уште неколку крави и започнале со производство на домашно сирење. Одлуката се покажала како добра, а и продажбата тргнала, но, со зголемениот обем на работа, се појавила и потреба за дополнителна поддршка.  
Иако Рубина не голема љубителка на социјалните мрежи, од време на време, ја проверува својата Фејсбук страница. Во една прилика, вниманието ѝ го привлекла една реклама – повик за предлози, финансиран од ЕУ, во склоп на проектот ‘P.O.W.E.R.’, имплементиран од Caritas Босна и Херцеговина; кои поддржуваат вработување на лица со хендикеп.  
Откако разговарала со својот сопруг, одлучиле да побараат повеќе информации. Со оглед на тоа што Caritas Босна и Херцеговина е организацијата одговорна за локална имплементација на проектот, Рубина се обратила кај нив. Тие ѝ потврдиле дека е соодветна кандидатка и ѝ објасниле дека процедурата за аплицирање е навистина едноставна. Рубина немала што да изгуби, па, затоа, одлучила да состави предлог-барање и го поднела своето досие.  
За да бидат поефикасни, имале потреба од трактор. Со него, би можеле да посветат повеќе време на зголемување на производството на млеко и сирење, а и да ја прошират палетата производи. “Благодарение на проектот, добивме трактор кој ни е од огромна помош. Мојот сопруг сега може побрзо и поефикасно да ги извршува земјоделските обврски. Едноставно кажано, за нас, ова е извонредна поддршка.“ – среќно раскажува Рубина.  
Компанијата на Рубина, ‘Rubi Milk’, воглавно продава домашно сирење и млеко преку достава по нарачка во Сараево. Благодарение на тракторот, го прошириле бизнисот и започнале со одгледување зеленчук. “Луѓето се заинтересирани за органски и домашни продукти, па си помисливме – ‘зошто да не додадеме свежи и природно одгледани зеленчуци на нашата листа со производи?’ Ова се покажа како одлична идеја, а нашите клиенти ги обожаваат производите. Сега, заедно со сирењето, доставуваме и свежи зеленчуци.“

“Со соодветна поддршка и вистински можности, луѓето со хендикеп можат значително да придонесат за општеството.“

Проектот ‘P.O.W.E.R.’ беше имплементиран како дел од Програмата за меѓугранична соработка на ЕУ во Босна и Херцеговина и Црна Гора. Благодарение на овој проект, повеќе од 100 лица со хендикеп добија можност за зголемување на нивните професионални способности преку менторство и обуки, директна поддршка за набавка на опрема, кариерно советување, користење на интерактивна платформа за кариерен развој и вработување на лица со хендикеп, како и директна поддршка за вработување. Нудејќи ги вистинските можности За многу лица со хендикеп или здравствени нарушувања, предизвик е да се најде и задржи работа. Златко Михалиќ од Caritas Босна и Херцеговина објаснува дека целта на проектот ‘P.O.W.E.R.’ е да му докаже на општеството дека луѓето со хендикеп треба да имаат ист пристап до можности за работа како и лицата без хендикеп. “Со соодветна поддршка и нудејќи им вистински можности, луѓето со хендикеп можат значително да придонесат за општеството. Но, тие се соочуваат со бројни предизвици; од стигматизирање, па сè до несоодветни алатки за поддршка.“ Со соодветна поддршка, корисниците на помош би можеле да го развијат својот живот и бизнис.

Наоѓање на работата од соништата во дигиталниот Облак

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Нов модел на дигитална обука за разрешување на неусогласеноста на вештините и невработеноста Стапката на невработеност кај младите во Западен Балкан е една од највисоките во Европа; варирајќи од 28,3% во Албанија до 55,4% во Косово (според Eurostat 2018). Но, од друга страна, пак, остануваат бројни непотполнети работни места. Едно од решенијата е дообучување на младите преку курсеви за обука кои се фокусираат на специфични и барани, од работодавците, вештини. Ваков приод зазеде српската младинска организација RES POLIS (Центар за младински и социјален развој), специјализирана во доменот на развој на неформални образовни стратегии за поттикнување и инспирирање млади луѓе.   “Сведоци бевме на парадокс во Србија“ – објаснува Борис Негели од RES POLIS. “Од една страна, имавме висока стапка на невработеност, но, од друга страна, пак, ИТ секторот имаше сериозен дефицит на обучени работници. За нас, решението беше едноставно: Државниот завод за вработување, одговорен за обучување на невработените, треба да вклучи ИКТ обуки  во склоп на образовните програми.“ Ова беше инспирацијата за проектот ‘Креирај ја својата работа’ (‘Design Your Job’) кој го започна RES POLIS уште во 2009 година. Целта беше да се развијат ИКТ образовни програми во домени каде што имаше недостаток на талент. Оттогаш, ‘Креирај ја својата работа’ (‘Design Your Job’) континуирано расте. Проектот е поддржан од програмата ЕРАЗМУС+ на Европската Унија, која промовира соработка на полето на образование, обуки и младинска работа, вклучувајќи го, исто така, и Западен Балкан. Овој проект обединува партнерски организации од Франција, Италија, Албанија и Кипар, кои придонесуваат со своите различни искуства. Со оглед на тоа што многу држави ширум Западен Балкан се соочуваат со слични предизвици, споделувањето на искуства е од неопходна важност. Понудените обуки покриваат најразлични полиња; од графички дизајн, веб дизајн, програмирање и 3Д моделирање, па сè до основни анимации за игри. Секој помеѓу 18 и 30 години може да се пријави, а особено ги мотивираме да аплицираат младите од маргинализираните групи. За да се здобијат со меѓународно искуство, успешните кандидати продолжуваат со обуката во некоја од државите-партнери.

“Од една страна, имавме висока стапка на невработеност, но, од друга страна, пак, ИТ секторот имаше сериозен дефицит на обучени работници. За нас, решението беше едноставно: Државниот завод за вработување, одговорен за обучување на невработените, треба да вклучи ИКТ обуки  во склоп на образовните програми.“

Излез од затворен круг Ериселд, 26 години, од Албанија, е еден од многуте млади кои се пријавиле за обука. “Иако имам дипломирано во доменот на информатички технологии, за да заработам за живот морав да работам во фабрика наместо според професијата“ – вели тој. Ериселд објаснува дека иако учеле премногу теорија на факултет, му недостигало практично знаење.

“Моите работни перспективи се променија кога дознав за ‘Креирај ја својата работа’ (‘Design Your Job’). Беше тоа што навистина ми требаше.“

Поглед кон иднината Побарувачката континуирано расте, а RES POLIS постојано гледа кон иднината. Програмите редовно се евалуираат со цел да ги исполнуваат потребите на бројните предизвици со кои се соочува ИТ секторот на долгорочен план. Крајната цел е нивните веќе испробани и тестирани ИКТ програми да бидат инкорпорирани во портфолиото обуки за невработени на Државниот завод за вработување. Ситуацијата наликувала на безизлезен круг – му требало искуство за да го искачи првото професионално скалило, но, најпрво, некој требало да го вработи. “Моите работни перспективи се променија кога дознав за иницијативата ‘Креирај ја својата работа’ (‘Design Your Job’). Беше тоа што навистина ми требаше,“ – вели Ериселд. Ериселд учествувал во две десет дневни обуки како дел од иницијативата ‘Креирај ја својата работа’ (‘Design Your Job’) во Србија и Италија, благодарение на коишто се стекнал со нови вештини и видувања од странство. Кратко потоа, добил и работна понуда од InTech; ИТ компанија со седиште во Тирана, каде што Ериселд ја завршил практичната обука за време на проектот. Откако се здобил со работно искуство, Ериселд презел решителен чекор и одлучил да работи хонорарно, нудејќи ИТ услуги за локални и меѓународни клиенти. Неговите планови за иднината вклучуваат започнување сопствена компанија и вработување други луѓе.