Skip to main content

Një rrëfim frymëzues për triumfin ndaj sfidave

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Anes Kujović: Ndryshim Pioner si Vullnetari i Parë i OKB-së me Sindromën Down

Rrugëtimi i jetës së Anes Kujović, një 21 vjeçar nga Sarajeva, Bosnje dhe Hercegovinë, dallohet nga ai i bashkëmoshatarëve të tij. Që në moshë të hershme ai ka jetuar në një botë ku ishte e vështirë të kuptoheshin aftësitë e tij të veçanta. Anes lindi me sindromën Down, një çrregullim që preku ndjeshëm rritjen dhe përvojat e tij jetësore, duke ndikuar në arsimimin, adoleshencën dhe pranimin e tij në shoqëri. Megjithatë, çdo sfidë me të cilën ai u përball u kthye në një hap drejt suksesit të tij. Ai luftoi për vendin e tij në komunitet me vendosmëri dhe mbështetje të palëkundur të familjes dhe miqve të tij.

Sot, Anes ka një pozicion në Departamentin e Arsimit, Kulturës dhe Sporteve në Bashkinë e Centar, Sarajevë. Si një vullnetar i OKB-së, ai përmbush përgjegjësitë administrative – një arritje që shënon histori pasi ai është vullnetari i parë në botë i OKB-së me sindromën Down.

 “Kam kolegë të mrekullueshëm. Ne i kryejmë detyrat tona me kujdes, por ndajmë edhe momente të gëzueshme plot të qeshura. Detyrat e mia përfshijnë hedhjen e të dhënave në fletë pune, shpërndarjen e dokumenteve për tu nënshkruar në departamente të ndryshme, pjesëmarrjen në takime me kryetarin e bashkisë, mikpritjen e të ftuarve, dhe ndonjëherë ndjekjen e seancave të Këshillit Bashkiak.”

Anes dallohet si individi i parë në botë me sindromën Down që mban rolin e një vullnetari të Kombeve të Bashkuara nëpërmjet Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2). Kjo mundësi e veçantë i ka ofruar atij një përvojë pune me vlerë. “Kam kolegë të mrekullueshëm. Ne i kryejmë detyrat tona me kujdes, por ndajmë edhe momente të gëzueshme plot të qeshura. Detyrat e mia përfshijnë hedhjen e të dhënave në fletë pune, shpërndarjen e dokumenteve për tu nënshkruar në departamente të ndryshme, pjesëmarrjen në takime me kryetarin e bashkisë, mikpritjen e të ftuarve, dhe ndonjëherë ndjekjen e seancave të Këshillit Bashkiak,” shpreh Kujović . Ai shpreh kënaqësinë e tij nëpërmjet njohurive të fituara gjatë veprimtarisë së tij në Bashkinë e Centar, Sarajevë. Megjithatë, ashtu si kolegët e tij, ai përballet me detyra të caktuara të cilat mund t’i duhet më shumë kohë për t’i kryer. “Përpilimi i raporteve mund të jetë paksa i vështirë për mua, por jam optimist se do ta zotëroj në momentin e duhur,” shton ai.

Anes nisi praktikën e tij të parë profesionale si pjesë e Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2), një projekt i financuar nga Bashkimi Evropian dhe i zbatuar nga United Nations Development Programme (UNDP). Me qëllimin e përgjithshëm për nxitjen e diversitetit dhe gjithëpërfshirjes në të gjitha fushat e shoqërisë, ReLOaD2 ka rritur mundësitë për praktika profesionale për të rinjtë që jetojnë në këtë bashki dhe në 12 qeveri të tjera vendore partnere, pavarësisht aftësive ose paaftësive të tyre.

Përtej përvojës nga praktika profesionale, Anes ka pasur mundësinë të përmirësojë aftësitë e tij nëpërmjet një game iniciativash edukuese të ofruara nga projekti ReLOaD2. Gjithashtu, ai ka marrë udhëzime të vlefshme nga Faris Bečić, një i ri entuziast homolog i angazhuar me projektin ReLOaD2. Faris merr përsipër rolin e një udhëheqësi, duke monitoruar ecurinë dhe etikën e punës së Anes. Përveç përgjegjësive të tjera, së bashku ata kryejnë edhe detyra administrative, të tilla si: menaxhimi i rasteve, skanimi dhe printimi i dokumenteve, arkivimi, zhvillimi i takimeve me palë të ndryshme të interesuara dhe organizata të shoqërisë civile, dhe regjistrimi i projekteve të ardhshme nëpërmjet kërkesave publike.

Bečić thekson rolin e rëndësishëm të një shërbimi mentorimi në programin ReLOaD2, veçanërisht gjatë tranzicionit të punësimit të personave me aftësi të kufizuar. Sipas tij, procesi i mentorimit shërben si një mjet për të vëzhguar me kujdes ecurinë e një individi për sa i përket punës, zhvillimit të aftësive, dhe rritjen e përgjithshme profesionale. Gjithashtu, përfshin vlerësimin e etikës së punës së tyre dhe qasjen për t’u përballur si me detyra të thjeshta ashtu edhe të ndërlikuara. Gjatë bashkëpunimit të tij me Anes, Bečić thekson vijimin e një marrëdhënieje të jashtëzakonshme që karakterizohet nga ndjeshmëria dhe mirëkuptimi.

“Praktika profesionale ka sjellë ndryshime të mëdha për Anes. Vetëbesimi i tij është rritur, ka zhvilluar aftësinë e të menduarit kritik dhe është bërë më i përgjegjshëm ndaj punës se sa ndaj detyrave të shkollës. Ai është i lumtur sepse po krijon një marrëdhënie miqësore me kolegët e tij të cilët janë qendra e tregimeve të tij të përditshme.”

Rreth projektit

The Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, të tilla si: Local Democracy Strengthening Project (LOD, 2009-2016) dhe Regional Program for Local Democracy in the Western Balkans (ReLOaD, 2017-2020). Ashtu si projektet e mëparshme, ky projekt financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga United Nations Development Program (UNDP). ReLOaD2 është zbatuar nga Ballkani Perëndimor, në veçanti Shqipëria, Bosnje dhe Hercegovina (BiH),Kosova*, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia.

Anes merr rregullisht një kompensim të cilin ai me shumë dashamirësi e quan “rrogën” e tij, për punën e tij vullnetare. Ai ka synime të qarta në lidhje me këto të ardhura pasi dëshiron t’i përdori ato për të mbuluar shpenzimet e provimit të patentës dhe në fund të blejë një makinë. “Praktika profesionale ka sjellë ndryshime të mëdha për Anes,” thotë nëna e Anes, Sevdija. “Vetëbesimi i tij është rritur, ka zhvilluar aftësinë e të menduarit kritik dhe është bërë më i përgjegjshëm ndaj punës se sa ndaj detyrave të shkollës. Ai është i lumtur sepse po krijon një marrëdhënie miqësore me kolegët e tij të cilët janë qendra e tregimeve të tij të përditshme.

Bashkua e Centrar, Sarajevë, synon të bëhet një shembull për institucionet e tjera duke qenë aktiv në zhvillimin e programeve që synojnë inkurajimin e të rinjve me aftësi të kufizuar. Deri sot, ReLOaD2 ka mundësuar praktika për 22 të rinj në Bosnje dhe Hercegovinë duke përfshirë katër persona me aftësi të kufizuar.

NVM-të e suksesshme të Kosovës shfrytëzojnë fuqinë e diellit për energji

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Mbështetja e BE-së ndihmon NVM-të e Kosovës të shfrytëzojnë energjinë diellore dhe të ecin drejt integrimit në BE.

Dielli është burimi kryesor i energjisë që gjendet në planetin Tokë dhe Kosova vlerësohet të ketë 240 ditë me diell në vit. Duke shfrytëzuar këtë potencial të bollshëm dhe duke kaluar në burime të pastra të energjisë, ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (NVM) në Kosovë kanë filluar investimet në energjinë e rinovueshme, të mbështetura nga Bashkimi Evropian (BE), duke korrur përfitimet përkatëse. Për më tepër, këto investime në energjinë e rinovueshme jo vetëm që po ndihmojnë bizneset, por edhe po i hapin rrugën Kosovës drejt anëtarësimit në BE, e cila ofron mundësi të shumta, veçanërisht për NVM-të. Megjithatë, rruga drejt miratimit të acquis communautaire përfshin ndryshime thelbësore rregullatore, duke imponuar një barrë të konsiderueshme financiare për ndërmarrjet që përpiqen të përmbushin këto standarde të reja.

“Ne kemi instaluar panele diellore me kapacitet 112kwp, të cilat kanë ulur ndjeshëm shpenzimet tona të energjisë. Më parë na është dashur të paguajmë një faturë të energjisë elektrike prej përafërsisht 1200 euro në muaj. Tani, shpenzimet tona mujore janë afërsisht 200 euro. Kjo përkthehet në një reduktim të përafërt prej 80% të kostove tona të energjisë.”

Falë përkushtimit të palëkundur dhe punës së palodhur, Forma SHPK, një ndërmarrje e mesme e themeluar në vitin 2013 në fshatin Bresalc të komunës së Gjilanit/Gnjilane, ka bërë përparime të konsiderueshme në sektorin e saj. Besim Rexhi, menaxher në Forma Sh.pk, thekson objektivin e tyre parësor për zgjerimin në tregjet vendore dhe ndërkombëtare, duke tërhequr klientë të rinj. Ai thekson faktorët kritikë që kontribuojnë në suksesin e tyre, duke përfshirë një fuqi punëtore të përkushtuar dhe një angazhim për inovacion të vazhdueshëm në produkte dhe shërbime.

Kompania aktualisht punëson 70 persona, një rritje e konsiderueshme nga stafi fillestar prej 10-15 punonjësish. Prodhimi i tyre kryesor përfshin prodhimin e komponentëve plastikë që përdoren kryesisht në shërbimet e transportit, veçanërisht për shërbimet e trenave dhe tramvajit, me Gjermaninë që është destinacioni i tyre kryesor i eksportit.

Në përpjekje për të reduktuar shpenzimet e energjisë dhe për të kontribuar në ruajtjen e mjedisit, Forma SHPK investoi në panele diellore përmes një kredie të lehtësuar nga EBRD’s Kosovo SME Competitiveness Support Programme. Si pjesë e kësaj nisme, Forma SHPK mori gjithashtu udhëzime të vlefshme teknike falas nga një ekip ndërkombëtar konsulentësh dhe një grant për kthimin e parave të financuara nga BE-ja. Besim Rexhi, menaxheri i kompanisë, vlerëson rezultatet e jashtëzakonshme të këtij investimi. “Ne kemi instaluar panele diellore me kapacitet 112kwp, të cilat kanë ulur ndjeshëm shpenzimet tona të energjisë. Më parë na është dashur të paguajmë një faturë të energjisë elektrike prej përafërsisht 1200 euro në muaj. Tani, shpenzimet tona mujore janë afërsisht 200 euro. Kjo përkthehet në një reduktim të përafërt 80% të kostove tona të energjisë.” shprehet me krenari Rexhi.

“Pendimi im i vetëm është që më përpara nuk kam qenë i vetëdijshëm për avantazhet e jashtëzakonshme të energjisë së rinovueshme. Nëse do të ishte e mundur do të instaloja edhe 100 panele shtesë edhe pse panelet e tanishme diellore plotësojnë në mënyrë adekuate kërkesat e mia për energji. Përfshirja e praktikave miqësore me mjedisin jo vetëm që redukton shpenzimet tuaja të energjisë, por gjithashtu ofron një ndjenjë personale kënaqësie, duke e ditur që po kontribuon pozitivisht në planetin tonë.”

Rreth projektit

EBRD’s Kosovo SME Competitiveness Support Programme në Kosovë është zhvilluar posaçërisht për të ndihmuar NVM-të në pronësi private për të përmbushur rregulloret e reja dhe për të kuptuar kërkesat e përmirësimit në fushën e mbrojtjes së mjedisit, shëndetit dhe sigurisë në punë dhe cilësisë dhe sigurisë së produkteve. Linja e kredisë e ofruar nga BERZH-i nëpërmjet bankave partnere vendase, së bashku me një grant prej 15% dhe asistencë teknike falas të financuar nga Bashkimi Evropian, ndihmon NVM-të të identifikojnë kërkesat e tyre për investime për përmirësimin drejt përputhshmërisë me Direktivat prioritare të BE-së. Këshilla teknike falas, e ofruar nga një ekip ndërkombëtar ekspertësh, i ndihmon NVM-të në Kosovë të gjejnë zgjidhjen më të mirë për t’iu përmbajtur direktivave të BE-së, të jenë konkurruese në tregtinë e tyre me partnerët e BE-së dhe të rrisin përfitimin e tyre në vend përmes ofertave të produkteve dhe shërbimeve me cilësi më të lartë.

Udhërrëfyesi i ardhshëm i kompanisë përfshin një angazhim për të zgjeruar eksportet duke hyrë në tregje të tjera jashtë shtetit, duke nxitur marrëdhënie të forta me klientët, furnizuesit dhe partnerët e ndryshëm dhe duke përmirësuar më tej fuqinë e tyre punëtore. Gjithashtu, Besimi bën thirrje që bizneset e tjera në Kosovë të përfshijnë burimet e pastra të energjisë. “Pendimi im i vetëm është që më përpara nuk kam qenë i vetëdijshëm për avantazhet e jashtëzakonshme të energjisë së rinovueshme. Nëse do të ishte e mundur do të instaloja edhe 100 panele shtesë edhe pse panelet e tanishme diellore plotësojnë në mënyrë adekuate kërkesat e mia për energji. Përfshirja e praktikave miqësore me mjedisin jo vetëm që redukton shpenzimet tuaja të energjisë, por gjithashtu ofron një ndjenjë personale kënaqësie, duke e ditur që po kontribuon pozitivisht në planetin tonë,” përfundon prerazi Rexhi.

Fuqizimi i kineastëve të rinj: Ndikimi i Sarajevo Film Festival

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Roli i Sarajevo Film Festival në promovimin e talenteve të reja.

Në vitin 1995, në përfundim të rrethimit 4-vjeçar të Sarajevës, Obala Art Centar ndërmori nismën për të themeluar Sarajevo Film Festival, me qëllim për të ndihmuar në rindërtimin e shoqërisë civile dhe për të ruajtur shpirtin kozmopolit të qytetit. Sot, pas pothuajse tri dekadash, Sarajevo Film Festival ka dalë në pah si festivali më i veçantë i filmit në rajon, duke u njohur si nga profesionistët e industrive të filmit ashtu edhe nga audienca e larmishme. Çdo gusht, festivali mbledh përfaqësues nga industria e filmit, kineastë, profesionistë medie dhe një audiencë të madhe nga Bonja dhe Hercegovina dhe më tej. Ngjarja kryesore në kalendarin e filmit është festivali, i cili njihet për programin e jashtëzakonshëm, për sektorin e fuqishëm të industrisë dhe për platformën ku mësojnë dhe lidhen kineastët e rinj.

Gjithashtu, festivali luan një rol thelbësor në nxitjen e rritjes personale dhe profesionale te individët e rinj, nëpërmjet mundësive të përfshirjes së vullnetarëve, perspektivave të punësimit dhe programeve të dedikuara si për shembull Talents Sarajevo. Këto nisma i japin mundësi të rinjve të zhvillojnë aftësitë e tyre dhe të përmirësojnë karrierat e tyre në industrinë e filmit.

“Besoj se Sarajevo Film Festival është mbi të gjitha vendi ku mund të takojnë profesionistët nga e gjithë bota. Keni mundësinë t’i takoni, t’i bëni pyetje dhe shpesh të pini një kafe me to dhe të mësoni prej tyre.“

Tarik Bico, 25 vjeçar i sapodiplomuar nga Academy of Performing Arts në Sarajevë, Bosnjë Hercegovinë, ka marrë pjesë aktivisht në festival prej disa vitesh. Rrugëtimi i tij nisi në vitet e para të studimit, kur ai iu bashkua festivalit dhe gradualisht punoi si ndihmës koordinator programi për tre vjet në programin e konkursit të dokumentarëve. Që nga viti i kaluar, Tarik ka marrë rolin e prodhuesit, krijuesit dhe drejtuesit, duke bashkëpunuar me kolegët e tij për të prodhuar përmbajtjen e shumëllojshme të festivalit.

Për Tarikun, Sarajevo Film Festival ka dhënë kontribute të mëdha si një platformë që lidh profesionistët nga e gjithë bota. Festivali ofron mundësi të paçmueshme për t’u lidhur me ta, për t’i bërë pyetje dhe madje për të pire një kafe ndërkohë që mëson nga eksperiencat e tyre. “Besoj se Sarajevo Film Festival është mbi të gjitha vendi ku mund të takojnë profesionistët nga e gjithë bota. Keni mundësinë t’i takoni, t’i bëni pyetje, të pini një kafe me to dhe të mësoni prej tyre.“ thotë Tarik.

Megjithëse festivali është padyshim vendi ku kalohet mirë dhe takohen kineastë të kualifikuar, Tariku thekson natyrën sfiduese të kësaj pune. Ai e shikon festivalin si një mjedis të veçantë për testimin dhe zhvillimin e aftësive, pasi i vendos individët në situata ku duhen të përshtaten dhe të përdorin të gjithë potencialin e tyre. Tariku e shikon festivalin si mjedis ideal për zhvillim personal dhe profesional.

“Mezi po pres që të fillojë festivali. Kërkon shumë punë, por çdo vit përcjell emocione të reja.”

Lidhur me programin

Creative Europe është programi i BE-së, i cili mbështet sektorët kulturor dhe kreativë. Programi i ri Creative Europe 2021-2027, me buxhet prej 2.44 miliardë euro, do të investojë në veprimtari që forcojnë diversitetin kulturor dhe që i përgjigjen nevojës dhe sfidave të sektorëve kulturorë dhe kreativë. Këto risi do të kontribuojnë për rimëkëmbin e këtyre sektorëve, duke forcuar përpjekjet e tyre që të bëhen më digjitalë, më ekologjikë, më ripërtëritës dhe më gjithëpërfshirës.

Para dy vitesh, Tariku realizoi projektin filmik për diplomim, i cili e kishte premierën në Sarajevo Film Festival. Kjo është një dëshmi për faktin se festivali shërben si një platformë thelbësore për kineastët e rinj, të cilët shfaqin punën e tyre. Aktualisht, Tariku është i zhytur në projektin e tij të filmit me metrazh të gjatë, me qëllim që ta përfundojë brenda tre viteve të ardhshme. Teksa po punon me maturi për filmin, ai merr pjesë me zell në edicionin e radhës të Sarajevo Film Festival. “Mezi po pres që të fillojë festivali. Kërkon shumë punë, por çdo vit përcjell emocione të reja,” thotë Tariku.

Gjatë dekadave të huaja, Sarajevo Film Festival ka marrë mbështetje të rëndësishme nga Bashkimi Evropian, kryesisht nëpërmjet programit Creative Europe. Kjo gjë ka luajtur një rol të rëndësishëm në rritjen dhe suksesin e festivalit.

Nga një fermë e vigë në një korporatë shpezërie

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Programi IPARD I financuar nga BE mbështet rritjen e ndërmarrjes Malazeze të shpezërisë.

Në të njëzetat e tij, Radovan Jovovic u diplomua në fakultetin juridik të Beogradit me synimin për t’u bërë jurist dhe për të punuar për një ndërmarrje shtetërore. Megjithatë, gjithçka ndryshoi gjatë një udhëtimi nëpër Evropë, kur ai u ndesh me një fermë pulash që i ngjalli interesin. I intriguar, ai ndaloi të bisedonte me pronarin e fermës, pa e ditur se ky takim do të ndikonte thellësisht në jetën e tij. “Teksa po flisja me pronarin e fermës së pulave, fillova të kuptoj së kjo mund të jetë një sipërmarrje biznesi interesante për t’u eksploruar.“ reflekton Radovan.

“Si biznes familjar arritëm të fitonim të ardhura të mira, veçanërisht duke pasur parasysh kushtet ekonomike të viteve 90-të.”

Pas kthimit në Mal të Zi, Radovan ndoqi karrierën e tij si avokat në një institucion qeveritar. Megjithatë, dëshira e tij për të filluar një fermë pulash vazhdonte. Me ndihmën e prindërve të tij, ai mori iniciativën dhe themeloi një fermë të vogël me rreth 70 pula që shtronin vezë. Për kënaqësinë e tij, sipërmarrja doli të ishte fitimprurëse. Kostoja për të ushqyer pulat ishte e arsyeshme, dhe çmimet e tregut për vezë ishin të favorshme. “Si biznes familjar arritëm të fitonim të ardhura të mira, veçanërisht duke pasur parasysh kushtet ekonomike të viteve 90-të. shprehu Radovan

Konflikti dhe lufta në ish-jugosllavi kishte një ndikim dëmtues në këtë biznes; megjithatë, kompania mbijetoi pavarësisht sfidave. Sanksionet ekonomike të vendosura mbi Jugosllavinë dhe kushtet e lëkundshme të tregut e bënë të vështirë të kryesh një biznes. Shpjegoi Radovan Megjithatë, rreth vitit 2004, situata filloi të normalizohet , dhe tregu dal nga dalë u stabilizua. Kjo gjë ndodhi në kohën kur Radovan bëri një vizitë tjetër në Evropë, kësaj radhe me qëllim që të gjente pajisje dhe teknologjinë e nevojshme për të zgjeruar operimet e tyre për të strehuar 10.000 pula që shtrojnë vezë.

Në vitin 2007, ata blenë me sukses pajisje teknologjike kompjuterike më të avancuara nga Evropa. Njëkohësisht, ata zgjeruan hapësirën fizike të fermës dhe ndërtuan një objekt të ri, modern me një kapacitet prej mbi 15,000 pula që shtrojnë vezë. “Investimi shënoi një pikë kthese në historinë e kompanisë sonë, duke e shndërruar atë nga një ndërmarrje e vogël familjare në një korporatë”, pohon Radovan.

“Si një nga pionierët që aplikoi për programin IPARD në Mal të Zi, mund të them me bindje se mbështetja që morëm ishte një pikë kthese dhe një shtysë jo vetëm për ndërmarrjen tonë, por edhe për shumë biznese të tjera në vendin tonë”.

Lidhur me programin

Pjesë e Instrumentit për Asistencën e Para-Aderimit (IPA) i projektuar për të mbështetur reformat në vendet në procesin e anëtarësimit në BE, Instrumenti për Asistencën e Para-Aderimit për Zhvillimin Rural (IPARD) fokusohet në sektorët agro-ushqimor dhe zonat rurale të atyre vendeve. Nëpërmjet këtij instrumenti, BE-ja u ofron përfituesve ndihmë teknike dhe financiare, për t’i bërë sektorët e tyre bujqësorë dhe zonat rurale më të qëndrueshme dhe në përputhje me politikat e përbashkëta bujqësore të BE-së.

Radovan shpjegon se vitet e fundit, ata kanë hasur në sfida shtesë, duke përfshirë çështjet e tregut që rrjedhin nga pandemia COVID-19 dhe mungesat e ushqimit të pulave dhe lëndëve të para për shkak të agresionit të Rusisë ndaj Ukrainës. „ Megjithatë ne i kemi kaluar këto sfida me sukses gjë që vërteton qëndrueshmërinë dhe stabilitetin e ndërmarrjes tonë thekson Radovan.

Duke qenë një ndërmarrje e qëndrueshme dhe stabël, Alkoset ka patur mundësinë të përfitojë nga ndihma e BE-së nëpërmjet programit IPARD për Malin e Zi. Ndërmarrja ka përfituar nga ndihma në ndërtim, rindërtim dhe prokurim të pajisjeve, duke përfshirë agregat, termoteknike, pajisje për rritjen e pulave në kafaze, pajisje për pula që shtrojnë vezë dhe ndërtimin e një objekti të ri. “Si një nga pionierët që aplikoi për programin IPARD në Mal të Zi, mund të them me bindje se mbështetja që morëm ishte një pikë kthimi dhe një shtysë jo vetëm për kompaninë tonë por edhe për shumë biznese të tjera në vendin tonë”, shton Radovan.

Rigjallërimi i Turizmit në veriun e Malit të Zi: Një projekt inovativ

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet fuqizimin e turizmit rural në Mal të Zi

Pjesa veriore e Malit të Zi ka pasuri të thesareve natyrore dhe kulturore, duke e bërë atë një destinacion tërheqës për vizitorët. Vitet e fundit, turizmi rural familjar ka pësuar rritje të ndjeshme në rajon, numrin e vizitorëve në rritje të vazhdueshme. Kjo mund t’i atribuohet, në një pjesë të madhe, disponueshmërisë së ushqimeve dhe pijeve të bëra në shtëpi me cilësi të lartë, si dhe mundësinë për të qëndruar në mjedise tradicionale. Megjithatë, përkundër këtyre zhvillimeve pozitive, numri i vizitorëve nuk kishte arritur ende në nivelet e dëshiruara. Arsyeja për këtë ishte mungesa e atraksioneve shtesë apo opsioneve argëtuese që do të joshin vizitorët të zgjasin qëndrimin e tyre. Duke e njohur këtë sfidë, Shoqata e Turizmit Rural, një OJQ që vepron në pjesën veriore të Malit të Zi, filloi një projekt që synonte adresimin e kësaj çështjeje dhe përmirësimin e situatës së përgjithshme.

“Ndërsa familjet rurale në veriun e Malit të Zi ofrojnë ushqim dhe akomodim të shkëlqyer, atyre u mungon përvoja në ofrimin e argëtimit për vizitorët.”

Dalibor Sekularac, përfaqësues i Shoqatës së Turizmit Rural, thekson se çështja e opsioneve të kufizuara të argëtimit për vizitorët ka qenë një temë e rregullt e diskutimit brenda shoqatës për më shumë se një vit. “Ndërsa familjet rurale në veriun e Malit të Zi ofrojnë ushqim dhe akomodim të shkëlqyer, atyre u mungon përvoja në ofrimin e argëtimit për vizitorët,” shpjegon Dalibor. Për të adresuar këtë, shoqata hartoi një plan për të krijuar një shteg ecjeje prej nëntë kilometrash që lidh fshatrat Lubnice dhe Kurkikuce. Ky shteg do t’u ofronte vizitorëve një shëtitje të lehtë dhe të këndshme, duke i lejuar ata të eksplorojnë atraksionet natyrore të rajonit. Fokusi ishte veçanërisht në turizmin familjar, pasi zona kishte tashmë shtigje sfiduese për alpinistët me përvojë, por mungonin opsionet e përshtatshme për familjet me fëmijë që preferojnë shëtitjet rekreative.

Për të zbatuar vizionin e tyre, Shoqata e Turizmit rural aplikoi për financim përmes Programit për Demokracinë Lokale në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2), i cili mbështetet nga BE-ja dhe zbatohet nga UNDP-ja. Projekti i tyre ishte në përputhje me kriteret e programit dhe atyre iu dha mbështetja e nevojshme. Me ndihmën e ReLOaD2, ata identifikuan dhe pastruan shtegun, përdorën shënjimin profesional GPS për të siguruar saktësinë, instaluan sinjalistikën e nevojshme dhe krijuan një hartë dhe broshura që ofronin informacione për shtegun. Për më tepër, ata promovuan shtegun në platformat e turizmit në natyrë si Vikilock dhe faqen e tyre të internetit. Për të rritur shikueshmërinë, ata paraqitën 3 video promovuese—njëra tregon shtegun, tjetra nxjerr në pah familjet rurale dhe e treta ofron një pasqyrë të turizmit rural në rajon. Informacioni për shtegut përfshin gjithashtu etiketimin gjeografik, duke pasqyruar tendencën aktuale në turizmin modern.

“Shtegu është në favor të vizitorëve dhe disa pronarëve të familjeve rurale madje kanë filluar të ofrojnë shërbime udhërrëfyese.”

Rreth projektit

Programi Rajonal për Demokraci Vendore në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, si: Projekti për Forcimin e Demokracisë Vendore (LOD 2009 – 2016) dhe Programi i zgjeruar Rajonal për Demokracinë Vendore në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD, 2017-2020). Objektivi i përgjithshëm i projektit është forcimi i demokracive pjesëmarrëse dhe i integrimit të BE-së në Ballkanin Perëndimor, duke fuqizuar shoqërinë civile dhe duke i nxitur të rinjtë që të marrin pjesë në mënyrë aktive në procesin e vendimmarrjes, si dhe nëpërmjet përmirësimit të një mjedisi mbështetës ligjor dhe financiar për shoqërinë civile.

Shtegu është funksionale për gati një vit tani dhe së fundmi, përfaqësues nga Shoqata e Ekonomive Familjare Rurale, UNDP-ja dhe BE-ja vizituan fshatrat për të vlerësuar performancën e tij. “Shtegu është në favor të vizitorëve dhe disa pronarëve të familjeve rurale madje kanë filluar të ofrojnë shërbime udhërrëfyese,” thotë Dalibor.

Sipas Dalibor, projekti jo vetëm që ka ofruar mbështetje për familjet, por ka shërbyer edhe si një mundësi e vlefshme mësimi. “Edhe pse ishte një projekt i shkallës së vogël, ai na ka pajisur me aftësi të rëndësishme në prokurim, raportim dhe fusha të tjera përkatëse,” shpjegon Dalibor. “Me njohuritë që kemi fituar, ndihemi më të sigurt gjatë aplikimeve për projekte dhe programe më të mëdha të financuar nga BE-ja dhe donatorë të tjerë.”

Revolucionarizimi i kërkimit bujqësor në Serbi Godina e re themelore e institutit BioSense

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Me një mbështetje nga kredia e EIB-së, instituti BioSens në Serbi fiton një ndërtesë të re me pajisje shumë të sofistikuara dhe hapësirë të madhe pune.

BioSense, Instituti pionier i Kërkimit dhe Zhvillimit për Teknologjinë e Informacionit në Biosisteme, po udhëheq detyrën në revolucionarizimin e bujqësisë përmes inovacionit digjital në Serbi. Që nga themelimi i tij në 2015, instituti ka qenë në plan të parë të eksplorimit të përparimeve më të fundit shkencore dhe teknologjike në aplikimin e IT-së në bujqësi. Objektivi i tij kryesor është të ofrojë zgjidhjet digjitale më të fundit për sektorin e bujqësisë në Serbi dhe në mbarë botën, duke fuqizuar fermerët të arrijnë rendimente më të larta me investime optimale. Ndikimi i zbulimeve shkencore të BioSense shtrihet shumë përtej kufijve të laboratorëve të tyre. Këto risi janë integruar pa probleme në shoqëri, në dobi të fermerëve, shërbimeve të ekstensionit, kompanive, politikëbërësve, studentëve dhe nxënësve.

Për të mbështetur Institutin BioSense, BE-ja po siguron financim përmes projektit ANTARES, me një grant gjithëpërfshirës prej 14 milionë euro nga programi Horizon 2020 i BE-së “Përhapja e Përsosmërisë dhe Zgjerimit të Pjesëmarrjes. “Qeveria e Serbisë ka dhënë gjithashtu një kontribut të rëndësishëm prej 20 milionë eurosh, një pjesë e të cilit është marrë përmes një kredie të favorshme prej 18 milionë eurosh nga European Investment Bank. Këto fonde janë të dedikuara për zhvillimin e infrastrukturës kërkimore, duke përfshirë ndërtesën më të avancuar të institutit dhe pajisjet e fundit shkencore.

“Që nga themelimi ynë në vitin 2015 me vetëm 10 punonjës, ne kemi përjetuar rritje të jashtëzakonshme, duke punësuar tani 150 individë. Shtrirja e kërkimit tonë është zgjeruar ndjeshëm, duke kërkuar ndërtimin e një ndërtese të re, infrastrukturë të përmirësuar dhe pajisje të përmirësuara.”

Profesor Vladimir Crnojević, drejtor i Institutit BioSense Ai thekson nevojën urgjente për hapësirë pune shtesë që ka lindur me kalimin e kohës. “Që nga themelimi ynë në vitin 2015 me vetëm 10 punonjës, ne kemi përjetuar rritje të jashtëzakonshme, duke punësuar tani 150 individë. Shtrirja e kërkimit tonë është zgjeruar në mënyrë të konsiderueshme, duke kërkuar ndërtimin e një ndërtese të re, infrastrukturë të përmirësuar dhe pajisje të përmirësuara,” shpjegon profesor Crnojević.

Ndërtesa e sapondërtuar e Institutit BioSense shquhet si një nga strukturat më inovative në Serbi. Është projektuar me përpikëri për t’u kujdesur për kërkuesit që punojnë në projekte që lidhen me mikro dhe nanoteknologjinë, inteligjencën artificiale, kërkimin e biosistemit, bujqësinë qelizore, bioarkeologjinë dhe disiplina të tjera të ndryshme shkencore të ndjekura nga instituti i kërkimit dhe zhvillimit për teknologjinë e informacionit në biosisteme. Me laboratorët dhe zyrat që përbëjnë afërsisht 60% të sipërfaqes totale të ndërtesës, hapësira e bollshme e punës ofrohet për studiuesit e institutit. Duke përfshirë rreth 6,500 metra katrorë, ndërtesa shfaq elemente unike arkitekturore dhe zgjidhje të ndërlikuara inxhinierike. Veçanërisht, ndërtesa është e pajisur me teknologjinë e izolimit bazë, duke kombinuar izoluesit sizmikë dhe themelet izoluese për ta mbrojtur atë nga aktiviteti sizmik dhe madje edhe nga dridhjet më të vogla të jashtme. Ky themel anti-dridhje siguron që pajisjet delikate të vendosura brenda ndërtesës të mbeten të mbrojtura nga shqetësimet e jashtme.

Laboratorët në Institutin BioSense kërkojnë një nivel të jashtëzakonshëm pastërtie, ku edhe grimca më e vogël e pluhurit konsiderohet shumë e madhe. Për të përmbushur këto kërkesa të rrepta, laboratorë të veçantë brenda godinës janë projektuar si dhoma të pastra. Këto mjedise të kontrolluara kërkojnë praninë e ajrit të pastër dhe të pandotur, duke krijuar një hapësirë pune të përshtatshme për trajtimin e pajisjeve më delikate. Aksesi në këto dhoma është i kufizuar, duke kërkuar që individët të veshin veshjet e duhura përpara se të hyjnë gradualisht nëpër hapësira gjithnjë e më të pastra. Komunikimi vizual ndërmjet dhomave të ndryshme lehtësohet përmes paneleve të xhamit, ndërsa kutitë e dedikuara të transferimit lehtësojnë shkëmbimin e materialeve dhe pajisjeve. Për më tepër instituti ka një laborator optik, i veshur tërësisht me të zezë për kërkime të specializuara optike.

“Falë projektit ANTARES dhe mbështetjes nga European Investment Bank, ne kemi mundur të marrim pajisjet e nevojshme dhe të investojmë në ndërtesën tonë të re.”

Rreth programit

European Investment Bank, institucioni i financimit afatgjatë të Bashkimit Evropian, mbështet projekte të qëndrueshme të investimeve kapitale që çojnë përpara objektivat e politikës së BE-së. Në vendet e Ballkanit Perëndimor, operacionet financiare të EIB-së kontribuojnë në lehtësimin e procesit të integrimit me Bashkimin Evropian. Që nga 2001, BEI-ja ka dhënë 7 miliardë € në favor të projektit në Serbi.

Instituti BioSense ka përjetuar rritje të jashtëzakonshme, duke u zgjeruar nga 50 punonjës në fillimin e projektit në mbi 140 punonjës aktualisht, me më shumë se 50 me diplomë doktorature. Ky zgjerim është bërë i mundur nëpërmjet mbështetjes së programit ANTARES të financuar nga BE-ja. Projekti ka krijuar drejtpërdrejt 37 pozicione të reja dhe 15 vende të tjera pritet të plotësohen me përfundimin e projektit. Kjo rritje e konsiderueshme ka rritur ndjeshëm aftësitë shkencore të Institutit , duke rezultuar në inicimin e suksesshëm të 36 projekteve Horizon, 22 projekteve të tjera ndërkombëtare, 9 projekteve industriale dhe 38 projekteve kombëtare, më një të ardhur totale prej 25 milionë euro.

Profesor Vladimir Crnojević pranon rolin vendimtar të projektit ANTARES dhe vendimin e shtetit për të siguruar financim nga European Investment Bank. “Falë projektit ANTARES dhe mbështetjes nga European Investment Bank, ne kemi mundur të marrim pajisjet e nevojshme dhe të investojmë në ndërtesën tonë të re,” pohon profesor Crnojević.

Ndërtimi i urave lidhëse nëpërmjet Artit

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja që ndihmon organizatat kulturore nga Kosova dhe Serbia të krijojnë lidhje dhe zhvillojnë partneritete.

Ana Pinter, një drejtore teatri nga Beogradi në Serbi e cilëson veten si një Artiste eksperimentale. Ajo është një anëtare e Association of Independent Cultural Scene of Serbia (ICSS) një platformë bashkëpunimi  e përbërë nga mbi 80 organizata nga 21 qytete në sektorin e kulturës dhe arteve në Serbi. Aktualisht, Ana është në një vizitë në qytetin e Pejës në Kosovë si një pjesëmarrëse në Festivalin ndërkombëtar të filmave të animuar (International Animated Film Festival) (ANIBAR). Kjo është vizita e saj inauguruese në Kosovë dhe Pejë. “Jam e mahnitur nga gjallëria i këtij qyteti dhe nga festivali i këndshëm i cili ka zgjedhur Dashurinë si temën e këtij viti. Mezi pres të takoj dhe të angazhohen në diskutime me kolegët e mi nga ANIBAR, duke eksploruar themelet e bashkëpunimeve tona të mundshme,“ thotë Ana.

“Kështu që ne e menduam të rëndësishëm krijimin e një mundësie bashkëpunimi (formal dhe jo formal) për të rinjtë nga Kosova dhe Serbia. Prandaj ne zhvilluam një projekt, aplikuam për fonde dhe tani kemi filluar me zbatimin e tij.”

Ana dhe artistë të tjerë nga Association of Independent Cultural Scene of Serbia (ICSS) po vizitojnë ANIBAR si pjesë e projektit të financuar nga BE-ja “Fostering Sustainable Partnerships and Dialogue: Arts and Culture Collaboration between Kosovo and Serbia.” Ky Projekt u zbatua bashkërisht nga ANIBAR dhe ICSS-ja. Luka Knjezevic Strika përfaqësues i ICSS-së, shpjegon se ata po bashkëpunojnë me ANIBAR për dy vitet e fundit brenda kontekstit të kufijve rajonalë, duke u fokusuar në zhvillimin e bashkëpunimit kulturor ndërkombëtar dhe bashkëpunimin ndërsektorial në fushën e kulturës në Serbi dhe Kosovë. Synimi i tyre është ngritja e modeleve të reja të organizimit dhe partneritetit midis sektorit qytetar dhe atij publik.

Edhe pse ka pasur disa iniciativa  bashkëpunimi midis organizatave kulturore në të dy sektorët, akoma mbetet një mungesë bashkëpunimi të qëndrueshëm strukturor midis Organizatave në Serbi dhe Kosovë. Për më tepër ka një pamjaftueshmëri të aftësive teknike dhe komunikuese në sektorin e të dy shteteve si dhe mundësi të kufizuara për organizata të reja dhe individë për të hyrë në këtë sektor. Shumë nga personat e rinj/reja në të dyja shtetet kanë mungesë në motivim dhje aftësitë e nevojshme për tu përfshirë aktivisht në komunitetin e tyre vendas. „Kështu që ne e menduam të rëndësishëm krijimin e një mundësie bashkëpunimi (formal dhe jo formal) për të rinjtë nga Kosova dhe Serbia. Prandaj ne zhvilluam projektin, aplikuam për fonde morëm mbështetje dhe tani kemi filluar me zbatimin e tij,“ shpjegon Luka.

Projekti përfshin një sërë veprimtarish të modeluara për të përforcuar kapacitetet e sektorit kulturor dhe për tu kujdesur për bashkëpunimin midis artistëve të pa varur, hapësirave kulturore dhe institucioneve në Kosovë dhe Serbi. Këto veprimtari përfshijnë sigurimin e hapësirave kulturore me pajisje, organizimin e programeve dhe eventeve kulturore publike, dhe lehtësimin e shkëmbimit të kulturës bashkëkohore dhe programeve artistike. Gjithashtu, projekti përfshin mbledhjen e asambleve të anëtarëve të rrjetit, prodhimin e një reviste të kulturës së pavarur, publikimin në internet të artikujve të blogjeve për të mbuluar skenën e kulturës së pavarur, zhvillimin e workshop-eve dhe seancave trajnuese për artistët e rinj dhe mbështetjen e 24 shkëmbimeve artistike dhe bashkëprodhimeve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

„Ne gjithashtu synuam të eksploronim dhe eksperimentonim me modele të reja të bashkëpunimit kulturor midis Kosovës dhe Serbisë, duke mësuar nga njëri tjetri për të përforcuar performancën dhe ndikimin tonë.“

Rreth projektit

Nxitja e Partneriteteve dhe Dialogut të Qëndrueshëm: Projekti Arts and Culture Collaboration between Kosovo and Serbia mbështetet nga financimi i BE-së “EU Civil Society Facility and Media Programme/Western Balkans and Turkey for 2021-2023 (IPA III)”. I nisur në vitin 2023, projekti është planifikuar të zgjasë 48 muaj. Qëllimi i tij kryesor është të forcojë dhe kultivojë praktika dhe struktura bashkëpunimi kulturore bashkëkohore të qëndrueshme, gjithëpërfshirëse dhe pjesëmarrëse ndërmjet Serbisë dhe Kosovës.

Me ndihmën e këtyre përpjekjeve bashkëpunuese, partnerët synojnë të thellojnë kuptimin mbi ndryshimet dhe ngjashmëritë midis kontekstit kulturor dhe shoqëror të Kosovës dhe Serbisë. „Ne gjithashtu synojmë të eksploronim dhe eksperimentonim me modele të reja të bashkëpunimit kulturor midis Kosovës dhe Serbisë, duke mësuar nga njëri tjetri për të përforcuar performancën dhe ndikimin tonë,“ shprehet Luka.

Organizatat kulturore dhe nismat në rajon vazhdimisht marrin iniciativën për të promovuar çështje të rëndësishme tërthore të tilla si: të drejtat e njeriut, barazia gjinore, demokracia, qeverisja e mirë, dhe qëndrueshmëria mjedisore. Anibar dhe ICSS, në veçanti kanë qenë thelbësorë në advokimin për modele inovative të partneriteteve publike qytetare për të qeverisur infrastrukturën publike. Nëpërmjet këtij projekti, organizata zbatuese do të ketë mundësinë të krijojë partneritete dhe t’i integrojë këto çështje në programet kulturore dhe artistike që zhvillohen në hapësirat kulturore.

 

Tejkalimi i Sfidave të Ujit në Maqedoninë e Veriut

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Maqedonia e Veriut transformon infrastrukturën e saj ujore me mbështetjen e Bashkimit Evropian.

Božin Spasov, një banor i vjetër i fshatit Leski në pjesën lindore të Maqedonisë së Veriut, ka qenë dëshmitar i sfidave për të pasur ujë të pastër për gati shtatë dekada. Si mësues i shkollës fillore, ai vazhdimisht theksoi rëndësinë e të qenit të kujdesshëm gjatë pirjes së ujit lokal dhe të kuptuarit e disponueshmërisë së tij jo të besueshme. “Duke jetuar në një klimë kaq të nxehtë, ne jemi përballur me probleme të vazhdueshme të furnizimit me ujë”, shpjegon Spasov. Sidomos gjatë verës do të na mungonte uji i pijshëm pothuajse çdo ditë”.

“Tani kemi qasje në ujë si në verë ashtu edhe në dimër. Në Leski nuk ka njeri që nuk është i kënaqur”.

Tubat e ujit të vjetërsuar dhe të instaluar keq përkeqësuan mungesën e ujit dhe rrezikuan cilësinë e ujit të pijshëm në fshat gjatë gjithë vitit. Uji shpesh ndotej me substanca organike, duke paraqitur një rrezik për shëndetin. Për të adresuar këtë problem, pushteti vendor mori vendimin për të lidhur Leskin me ujësjellësin e Vinicës, një qytet më i madh aty pranë, përmes një tubacioni 3.5 kilometra. Njëkohësisht, në Vinicë u vendos një stacion filtrues më i avancuar për pastrimin e ujit të pijshëm dhe një njësi pompimi.

Në shkurt 2023, Banka Evropiane e Investimeve miratoi një kredi prej 50 milionë eurosh për Maqedoninë e Veriut për të trajtuar sfidat e lidhura me ujin në vend. Ky zhvillim solli përmirësime të ndjeshme në situatën në Leski. “Tani kemi në ujë si në verë ashtu edhe në dimër. Në Leski nuk ka njeri që nuk është i kënaqur”, thotë me gëzim Spasov.

Huaja e miratuar në Maqedoninë e Veriut do të zgjerojë përfitimet e saj përtej Leskit, duke arritur në qytete dhe qyteza të tjera që përballen me sfida të ngjashme të ujit. E referuar si një “hua kornizë”, ajo ofron financime për një sërë projektesh. Me mbështetjen e një garancie nga European Fund for Sustainable Development, një program i BE-së, kjo hua kornizë do të lehtësojë ndërtimin dhe rinovimin e infrastrukturës së furnizimit me ujë, ujërave të zeza dhe mbrojtjes nga përmbytjet në 80 qytete në të gjithë Maqedoninë e Veriut. Gjithashtu, Banka Evropiane e Investimeve ka dhënë 1.2 milionë euro për asistencë teknike.

Ndikimi i projektit do të jetë thelbësor, pasi rreth 700.000 persona do të përfitojnë dhe pasi kjo do të nxisë mundësi të reja ekonomike. Ai do të rrisë gjithashtu qëndrueshmërinë e vendit ndaj ndryshimeve klimatike, duke përfituar rreth 40% të popullsisë.

“Është prioritet për sigurimin e kushteve më të mira të jetesës dhe në rrugën drejt anëtarësimit në BE, duke përputhur me standardet e BE-së. Investimi do të ndihmojë në mbushjen e një boshllëku të rëndësishëm investimi në sektorin e ujit dhe do t’u sigurojë partnerëve tanë vendorë financim afatgjatë për të përmbushur nevojat e tyre dhe objektivat e qëndrueshmërisë.”

Rreth nismës

E nisur në vitin 2016, ERI është pjesë e përgjigjes së Bashkimit Evropian ndaj sfidave në Fqinjësinë Jugore dhe Ballkanin Perëndimor, të tilla si zhvendosja e detyruar dhe migrimi, rëniet ekonomike, krizat politike, thatësirat dhe përmbytjet. ERI krijon vende pune dhe rritje ekonomike në rajon duke investuar në infrastrukturën kyçe dhe në zhvillimin e sektorit privat. Mund të ndihmojë gjithashtu flukset e migracionit. ERI ofron një paketë kredish dhe produktesh inovative financiare, duke kombinuar fondet nga komuniteti i donatorëve me financimin e EIB. Nisma zbatohet në bashkëpunim të ngushtë me vendet e BE-së, Komisionin Evropian dhe partnerë të tjerë. Bullgaria, Kroacia, Italia, Lituania, Luksemburgu, Polonia, Sllovakia, Sllovenia dhe Mbretëria e Bashkuar ishin vendet e para që dhanë kontribut në ERI.

Fondet e alokuara do t’u mundësojnë Bashkive të përzgjedhura të përmirësojnë dhe modernizojnë infrastrukturën e tyre të ujit dhe ujërave të zeza, duke përfshirë rrjetet e shpërndarjes dhe grumbullimit. Për më tepër, masat emergjente për mbrojtjen nga përmbytjet do të zbatohen për të rritur rimëkëmbjen. Programi Bashkiak për investime në ujë do të zbatohet nga Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor të Maqedonisë së Veriut, me mbështetje teknike nga EBI në vlerën prej 1.2 milionë euro. Kjo nismë është pjesë e Iniciativës për Rezistencën Ekonomike, e cila synon të mobilizojë financime shtesë për të mbështetur rritjen, infrastrukturën thelbësore dhe kohezionin social në Ballkanin Perëndimor.

Nënkryetarja e EIB Lilyana Pavlova, përgjegjëse për operacionet në Maqedoninë e Veriut, theksoi natyrën strategjike të këtij investimi, të mbështetur nga Team Europe. “Është prioritet për sigurimin e kushteve më të mira të jetesës dhe në rrugën drejt anëtarësimit në BE, duke përafruar me standardet e BE-së. Investimi do të ndihmojë në mbylljen e një boshllëku të rëndësishëm investimi në sektorin e ujit dhe do t’u sigurojë partnerëve tanë vendorë financim afatgjatë për të përmbushur nevojat e tyre dhe qëllimet e qëndrueshmërisë, “tha Pavlova. Pavlova theksoi më tej përfitimet sociale dhe ekonomike që do të lindin nga përmirësimi i kushteve mjedisore dhe të jetesës, duke rritur gjithashtu qëndrueshmërinë e infrastrukturës ujore ndaj ndryshimeve klimatike – një objektiv kyç për EIB si bankë e BE-së për klimën.

Nxitja e përfshirjes dhe kreativitetit tek fëmijët e Gradishkës (Gradiška)

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet një iniciativë për përfshirjen e fëmijëve me vështirësi në zhvillim në Gradiška, Bosnje dhe Hercegovinë.

Nevena Gvozdenac është një psikologe në Gradiška, një qytet i vogël në pjesën veriperëndimore të Bosnjë dhe Hercegovinës me një popullsi prej pak më shumë se 14,000 banorë. Fokusi i saj është tek puna me fëmijët, veçanërisht ata me vështirësi në zhvillim. Megjithëse studimet e kryera nga organizatat ndërkombëtare tregojnë njëfarë përmirësimi në situatën e përgjithshme të fëmijëve me aftësi të kufizuara në Bosnje dhe Hercegovinë gjatë 20 viteve të fundit, ajo ende është shumë larg standardeve të përcaktuara nga kornizat ligjore ndërkombëtare si Konventa e OKB-së për të Drejtat e personave me aftësi të kufizuara (CRPD), si dhe legjislacioni dhe politika e aftësive të kufizuar të Bosnje dhe Hercegovinës.

Znj. Gvozdenac personalisht i përjetoi këto sfida gjatë punës së saj në Gradiška dhe kështu vendosi të ndërmarrë veprime duke ofruar aktivitete shtesë falas për të mbështetur integrimin e fëmijëve me aftësi të kufizuara në shoqëri. Ajo krijoi workshop-e ku fëmijët me aftësi të kufizuara mund të ndërveprojnë me fëmijët më zhvillim tipik, duke synuar të nxisë pranimin tek të parët dhe ndjeshmërinë mes të dytëve.

“Ky nuk është një workshop i veçuar për fëmijët me vështirësi në zhvillim. Nevena ka lehtësuar përfshirjen e tyre dhe ne mund të shohim se këto workshop-e të përbashkëta nuk paraqesin sfida të rëndësishme për ta, gjë që është vendimtare për ne si prindër”.

Koncepti i saj u prit mirë nga Qendra Rinore “Petar Kočić”, e cila bashkëpunoi me znj. Gvozdenac për të zhvilluar projektin e quajtur “Creative Buddies të zbatuar në Gradiška që nga maji 2022 si pjesë e projektit ReLOaD2 (Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans), financuar nga Bashkimi Evropian dhe zbatuar nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP). Žana Kovačević, koordinatore e projektit dhe Presidente e Qendrës Rinore, ndau perspektivën e saj si nënë e një fëmije me vështirësi në zhvillim. Ajo e pa idenë e Nevenës si një mundësi për t’iu qasur këtyre fëmijëve në një mënyrë ndryshe duke i integruar ata me fëmijët më zhvillim tipik. “Ky nuk është një workshop i veçuar për fëmijët me vështirësi në zhvillim. Nevena e ka lehtësuar përfshirjen e tyre dhe ne mund të shohim se këto Workshop-e të përbashkëta nuk paraqesin sfida të rëndësishme për ta, gjë që është vendimtare për ne si prindër”, shpjegoi Kovaçeviq.

Gjatë gjithë vitit 2022, Qendra Rinore “Petar Koçić” në Gradiška organizoi një sërë punëtorish kreative dhe edukative për fëmijët me vështirësi në zhvillim dhe miqtë e tyre me zhvillim tipik. Nën drejtimin e stafit profesional, këta të rinj kaluan kohë të vlefshme së bashku, duke kontribuar ndjeshëm në rritjen dhe përfshirjen e tyre sociale. Gjatë gjithë verës, rrugët e Gradiška-s shpesh dëshmonin pamjen e fëmijëve lozonjarë që merreshin me aktivitete të ndryshme artizanale. Domethënia e lojërave të tyre imagjinare mbart një mesazh mjaft të rëndësishëm për komunitetin vendor.

Žana Kovačević nga Qendra Rinore “Petar Kočić” theksoi se prindërit zakonisht vijnë me ide për veprimtari edukative dhe krijuese vetë ose me mbështetjen e psikologëve. “Këta fëmijë në radhë të parë kanë nevojë për edukim joformal, të tillë si këto Workshop-e. Shumë prej tyre luftojnë për të fituar aftësitë e mësuara në shkollën fillore. Ata mund të kenë vështirësi të shkruajnë ose të flasin saktë, por është thelbësore që ne të vazhdojmë t’i mësojmë ata. Gjëja më e rëndësishme për ta është të kalojnë kohë me fëmijët e tjerë dhe të angazhohen në krijimtarinë bashkëpunuese”, theksoi Kovačević.

“Të gjitha Workshop-et u krijuan për të nxitur punën në grup dhe ne bëmë përpjekje për të përfshirë fëmijët në mënyrë të rastësishme. Fokusi ynë ishte kryesisht në aktivitetet krijuese që u mundësonin fëmijëve të shpalosnin imagjinatën e tyre dhe të krijonin vepra artizanale të ndryshme duke përdorur materiale nga natyra.”

Rreth projektit 

The Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, të tilla si: Local Democracy Strengthening Project (LOD, 2009-2016) dhe Regional Program for Local Democracy in the Western Balkans (ReLOaD, 2017-2020). Ashtu si projektet e mëparshme, ky projekt financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga Programi i zhvillimit të Kombeve të bashkuara (UNDP). ReLOaD2 është zbatuar nga Ballkani Perëndimor, në veçanti Shqipëria, Bosnje dhe Hercegovina (BiH),Kosova*, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia.

Qendra Rinore “Petar Kočić” organizoi serinë e parë të workshop-eve rinore në fillim të qershorit 2022, të cilat vazhduan deri në tetor të po këtij viti. “Të gjitha punëtoritë u krijuan për të nxitur punën në grup dhe ne bëmë përpjekje për të përfshirë fëmijët në mënyrë të rastësishme theksoi Nevena Gvozdenac. Fokusi ynë ishte kryesisht në aktivitetet krijuese që u mundësonin fëmijëve të shpalosnin imagjinatën e tyre dhe të krijonin vepra artizanale të ndryshme duke përdorur materiale nga natyra.”

Nëpërmjet workshop-eve të ndërmarra në kuadër të projektit “Creative Buddies”, Qendra Rinore “Petar Kočić” ka prezantuar një model të ri për promovimin e kulturës së Gradiška-s. Punonjësit e qendrës shpjegojnë se punimet artizanale të krijuara nga fëmijët gjatë workshop-eve u përdorën për të ndërtuar një hartë të qytetit dhe fshatit, e cila u ekspozua në Qendrën Kulturore të Gradiška. Kjo ekspozitë, e mbajtur në fund të vitit 2022, shfaqi krijimtarinë e jashtëzakonshme të fëmijëve me vështirësi në zhvillim.

Pajisja e të rinjve me përvojë pune

Written by WeBalkans on . Posted in Priče.

Të zhvillojmë potencialin: Financimi i BE-së rrit mundësinë e punësimin e të rinjve nga Gjakova përmes trajnimeve praktike

Kosova po përballet me një kërkesë të madhe për punëtorë të kualifikuar të gatshëm për të punuar personalisht ose nga distanca për pjesën tjetër të botës. Përvetësimi i mundësive të reja të mundësuara nga tranzicioni i gjelbër dhe ai digjital mund të gjendet në mësimin gjatë gjithë jetës dhe zhvillimin e aftësive të tyre. Boshllëqe të ngjashme midis forcës së aftësive janë të pranishme në zonën e BE-së, ku Komisioni Evropian (KE) shpalli 2023 vitin Evropian të Aftësive. Qëllimi është t’u ofrohen qytetarëve aftësitë përkatëse për t’iu përshtatur ndryshimeve të tregut të punës.

“Ekziston një hendek i madh i aftësive në tregun e punës në Kosovë që është rritur më thellë pas pandemisë.”

Duke pasur një ndikim më të rëndësishëm në qytetet më të vogla

Tregu i punës në Kosovë përballet me sfida të shumanshme, por në qytetet më të vogla ka edhe më pak mundësi për punëdhënësit dhe punëtorët. Në krye të listës së problemeve është hendeku i aftësive: bizneset nuk gjejnë punëtorët që u nevojiten, ndërkohë që ata që kërkojnë një punë nuk janë mjaft të kualifikuar për t’u punësuar. Në qytetin perëndimor të Gjakovës Qendra e Inovacionit Jakovaidentifikoi një potencial të madh për të adresuar mospërputhjen e nevojave për fuqi punëtore dhe shkathtësive arsimore. Ky fenomen ka të ngjarë të kontribuojë në papunësinë e më shumë se gjysmës së të rinjve në Kosovë.

“Ekziston një hendek i madh i aftësive në tregun e punës në Kosovë që është rritur më thellë pas pandemisë,” thotë Fatos Axhemi, menaxher i projektit të një projekti të bashkëfinancuar ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Komunës së Gjakovës që trajton mundësinë e punësimit të të rinjve, grave. , dhe grupet e pafavorizuara.

Për të trajtuar këtë çështje, JIC aplikoi një qasje të dyanshme: punë me punëdhënësin dhe punëkërkuesit. Pas renditjes së mundësive të mundshme të sektorit privat dhe publik, ata identifikuan tetë aftësi të kërkuara përmes një analize të tregut të punës dhe vlerësimit të nevojave – rezultati: 31 të punësuar dhe mbi njëqind praktika të kryera.

“Metodat tona për të angazhuar të rinjtë në tregun e punës rezultuan të suksesshme, për të cilat patëm vlerësime shumë pozitive”, thotë Axhemi. “Ata kanë kryer një stazh ku kanë mbajtur mbi supe peshën e punës, kanë kryer detyra profesionale bazuar në atë që janë të aftë të bëjnë”.

Përveç trajnimit, pjesëmarrësit u rritën gjatë përvojës së tyre me programin e trajnimit gjatë projektit dyvjeçar.

“Ne kemi hedhur themelet e një rrjeti të madh të bizneseve ekzistuese dhe të reja që operojnë në Gjakovë, të cilët po vazhdojnë të identifikojnë mungesat e aftësive tek autoritetet publike në mënyrë aktive, gjë që i shton arritjet tona si projekt.“

 

Rreth projektit

Si partner kryesor, Qendra Inovative Jakova dhe Komuna e Gjakovës kanë zbatuar projektin “Të bashkuar drejt fuqizimit të të rinjve, grave dhe grupeve të pafavorizuara” gjatë dy viteve, financuar nga Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë. Qëllimi kryesor i projektit ishte analizimi i tregut aktual të punës dhe krijimi i mundësive të reja për të rinjtë, gratë dhe grupet e pafavorizuara. Për më tepër, projekti synonte t’u siguronte grupeve të synuara aftësitë e nevojshme për tregun e punës, lidhjen dhe përputhjen e punëdhënësve me punonjësit për trajnime në punë, praktika dhe punësim të rregullt dhe financimin e ideve të reja inovative për krijimin e bizneseve të reja fillestare.

Start-ups, duke kapërcyer pengesën e parë

JIC gjithashtu mbështeti bizneset fillestare që kishin nevojë për ndihmë për të kapërcyer vijën fillestare, veçanërisht ato që operojnë në mjedise të qyteteve të vogla si Gjakova dhe komunat fqinje të Junikut dhe Deçanit. Midis 16 përfituesve të garancisë, projekti mbështeti gra sipërmarrëse dhe pronare fillestare me aftësi të kufizuara në industri të ndryshme, si përpunimi i ushqimit, IT, këshillime ushqimore, rritja e biznesit dhe shumë të tjera.

“Ne kemi hedhur themelet e një rrjeti të madh të bizneseve ekzistuese dhe të reja që operojnë në Gjakovë, të cilët po vazhdojnë të identifikojnë mungesat e aftësive tek autoritetet publike në mënyrë aktive, gjë që i shton të arriturat tona si projekt”, thotë Axhemi.

Identifikimi dhe adresimi i vazhdueshëm i mungesës së aftësive është një domosdoshmëri për të gjithë aktorët, siç është nevoja për të mësuar gjatë gjithë jetës dhe për të fituar aftësi për t’u përshtatur me ndryshimet që rrisin shanset e secilit për punësim. Më shumë se tre të katërtat e kompanive në BE kanë vështirësi për të gjetur punëtorë me aftësitë e nevojshme dhe vetëm një e treta e të rriturve marrin përsipër trajnime, thotë KE.