Skip to main content

Area of Cooperation: Economy

Një kompani boshnjake kualifikohet në Kupën e Botës në Katar

Written on . Posted in Tregime.

Një kompani e vogël mode nga Travniku në Bosnjë dhe Hercegovinë po eksporton mallra për në Katar me ndihmën e BE-së.

Mirela Džinić-i është themeluesja dhe drejtoresha kreative e kompanisë së modës Senses nga Travniku, në Bosnjë dhe Hercegovinë. Ajo thotë se anëtarët e familjes së saj, që ishin të dhënë pas rrobaqepësisë, rrënjosën tek ajo një dashuri për krijimtarinë dhe modën që në vegjëli. Sidoqoftë, për shkak të rrethanave pas luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë, asaj iu desh të pranonte punën e parë që i doli përpara, që ishte një pozicion administrativ në degën lokale të një banke.  “Edhe pse dëshiroja shumë të punoja në një biznes të lidhur me modën, nuk kisha opsion tjetër. Mundësitë ishin të pakta, por pata fatin ta fitoja atë punë në bankë,” thotë ajo.

Mirela qëndroi në atë punë mbi dhjetë vjet dhe me shumë mundësi do të kishte qëndruar atje gjatë gjithë jetës sikur banka të mos kishte falimentuar dhe të ishte mbyllur. Në atë kohë ajo ishte te të tridhjetat, nënë e dy fëmijëve dhe e papunë, kështu që i duhej të gjente një zgjidhje. Me kalimin e kohës, gjeti një punë në një fabrikë tekstili, ku punoi mbi dy vjet në pozicione të ndryshme. “Ishte një botë krejt ndryshe. Punova si koordinatore projekti, modeluese, konstruktore dhe teknologe. E mbulova të gjithë ciklin, që nga ideja, e deri tek mostra, prodhimi dhe shpërndarja në seri,” thotë ajo.

“Cikli i trajnimit të ofruar nga projekti i financuar nga BE-ja, ishte vërtet kreativ dhe frymëzues dhe m’i rriti ambiciet dhe motivimin për të nisur diçka timen.”

Dy vjet më vonë, duke u ndjerë e përmbushur dhe me dëshirën për të eksploruar më shumë, teksa kuptoi që nuk kishte më asgjë më tepër për t’i dhënë asaj kompanie dhe për të mësuar, vendosi të hidhte hapin guximtar për të hapur kompaninë e saj. Përvoja praktike, motivimi dhe kreativiteti nuk kurseheshin, por Mirelës i mungonte përvoja për menaxhimin dhe ngritjen e fondeve për hapjen e një kompanie të re. Pikërisht në atë periudhë, ajo rastisi të njihej me një projekt të financuar nga BE-ja, që mbështeste start-up-et me trajnim menaxhimi dhe financim fillestar për të nxitur përpjekjet e tyre për biznes. Projekti i dha mbështetje duke e mësuar të mendonte si një sipërmarrëse dhe e trajnoi për të gjithë ciklin e biznesit, duke filluar që nga ideja fillestare e biznesit e duke vazhduar me planin e biznesit, grupet e interesit dhe planin e marketingut. “Cikli i trajnimit të ofruar nga projekti i financuar nga BE-ja, ishte vërtet kreativ dhe frymëzues dhe m’i rriti ambiciet dhe motivimin për të nisur diçka timen,” thotë Mirela.

Ajo zgjodhi të zhvillonte një ide, bazuar te moda për fëmijë, pasi sipas saj, diçka e tillë mungonte në Bosnjë dhe Hercegovinë, kështu që hapi kompaninë e saj, Senses. Së bashku me ekipin e saj, ajo krijoi një pako unike dhuratash me rroba fëmijësh, gjë që ishte diçka krejtësisht e re në treg dhe korri sukses menjëherë pas prezantimit të produktit në treg. “Ideja ishte të krijonim një markë të vogël, por me cilësi të lartë, që konkurron me markat e tjera dhe ndërkombëtare në treg. Duke përdorur lëndë të parë të cilësisë së lartë, modele dhe punëdore unike, e kemi arritur këtë,” thotë Mirela.

“Duke qenë një kompani e vogël nga Travniku, vlerësimi i një tregu si ai i Katarit, që mund të përballojë blerjen e produkteve nga cilado markë në botë, ishte një privilegj dhe kishte domethënie të madhe për ne.”

Lidhur me projektin

EU4Business është një projekt i BE-së synon të rrisë kapacitetin e Bosnjës dhe Hercegovinës për fuqizim ekonomik dhe punësim duke nxitur konkurrencën dhe risinë në sektorët e  përzgjedhur. Ka një buxhet prej 16.1 milionë eurosh: 15 milionë të financuar nga Bashkimi Evropian dhe 1.1 milionë nga Republika Federale e Gjermanisë.

EU4Business është pjesë e e German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development’s Local Development Strategies – Local Self-Government and Economic Development Programme in Bosnia and Herzegovina.

Mbështetja nga BE-ja dhe përparimi i Senses-it vazhdoi edhe pas procesit fillestar start-up. Këtë vit, BE-ja në Bosnjë dhe Hercegovinë vendosi të mbështeste disa kompani të vogla për promovimin e markave të tyre duke i lidhur me influencues online. Senses-i ishte ndër kompanitë e përzgjedhura për t’u bërë pjesë e këtij programi. Mirela u bashkua me një influencuese, një nënë e dy vajzave që ishte e gatshme të reklamonte produktet e Senses-it.

Përveç rritjes së parashikuar të pranisë së rrjeteve sociale dhe xhiros në tregun vendas, sipas fjalëve të Mirelës, ajo që ndodhi në vazhdim ishte diçka e jashtëzakonshme. Një zonjë me origjinë boshnjake që jetonte në Katar, e cila e ndiqte influencuesen, e vuri re markën dhe vendosi ta kontaktonte Mirelën për një marrëveshje biznesi. Marrëveshja solli prodhimin dhe dërgimin e ngarkesës së parë të produkteve të Senses-it në tregun ndërkombëtar. “Duke qenë një kompani e vogël nga Travniku, vlerësimi i një tregu si ai i Katarit, që mund të përballojë blerjen e produkteve nga cilado markë në botë, ishte një privilegj dhe kishte domethënie të madhe për ne,”- thotë Mirela.

Dërgesa e parë kishte rroba fëmijësh me modele me temë të lidhur me Kupën e Botës. Meqenëse ngeli shumë i kënaqur, partneri nga Katari ka porositur tashmë një dërgesë të dytë, që do të bazohet te një tematikë tjetër dhe do të dërgohet në vitin 2023.

600,000 KM për përmirësimin e shëndetit dhe sigurisë në punë në sektorin agroushqimor të Bosnjë dhe Hercegovinë-s.

Written on . Posted in Lajme.

Është bërë një thirrje publike për pjesëmarrjen në programin e çmimeve të ndihmës teknike dhe granteve, si pjesë e mbështetjes së investimeve, me qëllim përmirësimin e shëndetit dhe sigurisë në punë (duke përfshirë edhe masat mbrojtëse ndaj COVID-19) në sektorin agroushqimor të Bosnje dhe Hercegovinës, si pjesë e projektitEU4BusinessRecovery, që bashkëfinancohet nga Bashkimi Evropian dhe Republika Federale e Gjermanisë.
 

Duke publikuar këtë thirrje publike me vlerë 600,000 KM, Bashkimi Evropian do t’u japë mundësinë kompanive të marrin pjesë në një program që përfshin trajnim dhe ndihmë teknike e financiare në lidhje me shëndetin e sigurinë në punë. Pas pjesëmarrjes në trajnim dhe mbështetjes së ofruar nga projekti, kompanitë do të kualifikohen për mbështetje financiare në formën e investimeve që arrijnë vlerat ndërmjet  10,000 dhe 30,000 KM, që do të përdoren për të vënë në zbatim masat e rekomanduara të shëndetit dhe sigurisë në punë (duke përfshirë këtu edhe masat mbrojtëse ndaj COVID-19).

 

Kompanitë e përzgjedhura do të marrin pjesë në trajnime falas për aspektin ligjor dhe rëndësinë e zbatimit të masave të shëndetit dhe sigurisë në punë. Për më tepër, kompanive do t’u ofrohet gjithashtu ndihmë teknike, në mënyrë që të vlerësojnë gjendjen aktuale të shëndetit dhe sigurisë në punë dhe  verifikojnë kushtet në ambientet e punës dhe t’u ofrohen rekomandimet për përmirësimin e ambientit të punës.

Investitorët evropianë mblidhen për një prezantim të mundësive dhe avantazheve të të bërit biznes në Ballkanin Perëndimor

Written on . Posted in Lajme.

Në Western Balkans 6 Investment Conference, në Lubjanë, Regional Cooperation Council (RCC) dhe Western Balkans 6 Chamber Investment Forum (WBCIF) mblodhi investitorë nga Austria, Kroacia, Italia dhe Sllovenia, agjencitë e promovimit të investimeve në WB, ministritë përgjegjëse për politikat dhe promovimin e investimeve, organizatat rajonale dhe institucionet financiare ndërkombëtare. Konferenca shpërndau informacion për kuadrin e investimeve, prezantoi mundësitë dhe avantazhet e të të bërit biznes në Ballkanin Perëndimor, paraqiti shembuj të investimeve të suksesshme në rajon, dhe mbështeti rrjetëzimin.  Konferenca gjithashtu prezantoi avantazhet e rajonit të Ballkanit Perëndimor në krahasim me destinacionet e tjera të investimit, duke marrë parasysh zhvillimet e reja globale dhe afrimin e zinxhirëve të furnizimit.
 

Konferenca ishte pjesë e vënies në zbatim të Western Balkans Common Regional Market (CRM) Action Plan, të financuar nga Bashkimi Evropian. Më shumë informacion rreth CRM-së mund të gjendet në https://www.rcc.int/pages/143/common-regional-market.

Dyfishimi i fuqisë punëtore në Catwalk Sarajevë

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështeti një kompani mode nga Bosnjë-Hercegovina për të rritur biznesin e saj.

Catwalk Sarajevë është një kompani mode nga Sarajeva, e themeluar nga Ema Burdžović në vitin 2011, fillimisht si një kompani tregtimi dhe shitjeje që importonte mallra në Bosnjë-Hercegovinë dhe i shiste ato në dyqanin e tyre në Sarajevë. Megjithatë, Ema shpjegon se biznesi nuk po shkonte mirë në atë kohë pasi ajo synonte të importonte mallra cilësore që ishin të shtrenjta, dhe xhiroja nuk ishte mjaftueshëm e lartë për shkak të kapacitetit të përgjithshëm blerës në situatën ekonomike të Bosnjë-Hercegovinës. Gjashtë vjet më parë, ajo vendosi të ndryshonte strategjinë e saj dhe të kalonte nga tregtia te prodhimi, duke punësuar dy rrobaqepëse me përvojë.

Megjithatë, ndryshimi nuk ishte i lehtë. Ema është ekonomiste dhe në kohën e ndryshimit dinte shumë pak për specifikat e procesit të prodhimit të tekstileve. Ajo kujton se është përballur me sfida të shumta për të siguruar lëndën e parë, makineritë e duhura dhe fuqinë punëtore të nevojshme. “Fatkeqësisht, ekziston një tendencë e fuqisë punëtore të kualifikuar për t’u larguar nga Bosnjë-Hercegovina në kërkim të një jete më të mirë. Nuk ishte e lehtë, por ia dolëm të gjejmë punonjës të kualifikuar dhe ambiciozë, që janë pika e kthesës për kompaninë tonë,” thotë Ema.

“Projekti i financuar nga BE-ja ka përmirësuar ndjeshëm biznesin tonë dhe na ka ndihmuar të kapërcejmë pasojat negative të viteve të pandemisë COVID-19.”

Sapo kompania filloi të stabilizohej dhe të krijonte vizionin për një të ardhme më të mirë, filloi pandemia COVID-19. Kompanitë e tekstileve në Bosnjë-Hercegovinë u përballën me sfida të shumta gjatë pandemisë. Porositë dhe shitjet ranë ndjeshëm, dhe zinxhirët e furnizimit u ndërprenë, duke e bërë blerjen e lëndës së parë shumë të vështirë që nga fillimi i shkurtit 2020. Sipas përllogaritjeve të industrisë, një në tre vende pune që u humbën në vend gjatë pandemisë i përkiste sektorit të tekstileve.

Emës nuk iu desh të largonte nga puna asnjë punonjës; megjithatë, ajo nuk mund të rritej siç e kishte planifikuar. Në atë kohë, ajo dëgjoi për njoftimin për projektin e financuar nga BE-ja EU4Business Recovery që ofronte mbështetje financiare dhe teknike për industrinë tekstile në Bosnjë-Hercegovinë, duke zbutur ndikimin e pandemisë te shitjet dhe vendet e punës. Ema aplikoi dhe përfitoi mbështetjen që e kishte kaq shumë të nevojshme. “Projekti i financuar nga BE-ja ka përmirësuar ndjeshëm biznesin tonë dhe na ka ndihmuar të kapërcejmë pasojat negative të viteve të pandemisë COVID-19,” shprehet ajo.

Kontributet themelore nga projekti përfshinë blerjen e pajisjeve të reja dhe prezantimin e një dyqani online, si dhe të një dyqani të ri të shitjeve me pakicë në Mal të Zi.

“Me mbështetjen që morëm nga BE-ja, dyfishuam numrin e punonjësve tanë, nga 12 në 24.”

Lidhur me projektin

Projekti i financuar nga BE-ja “COVID-19 Investment Response-EU4 Business Recovery” u zbatua nga

International Labour Organisation, në partneritet me German Development Agency GIZ dhe United Nations Development Programme. Qëllimi i projektit është të mbështesë rimëkëmbjen e ekonomisë së Bosnjë-Hercegovinës nga pasojat e pandemisë COVID-19. Objektivi konkret është ofrimi i mbështetjes emergjente për ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të mesme, me qëllim garantimin e vijimësisë së biznesit të tyre, mbajtjen e mbi 1,000 vendeve të punës, dhe krijimin e të paktën 100 vendeve të reja të punës, në veçanti duke mbështetur gratë sipërmarrëse, të rinjtë dhe grupet e tjera të cenueshme.

Si rezultat i mbështetjes nga projekti, fillimisht drejtuesit planifikuan të hapnin pesë vende të reja pune. Ema tregon me krenari se ai qëllim jo vetëm që u arrit, por në fund u tejkalua. “Me mbështetjen që morëm nga BE-ja, dyfishuam numrin e punonjësve tanë, nga 12 në 24,” deklaron ajo.

Aktualisht, kompania po prezanton linjën e re të produkteve, që janë rrobat e banjës, dhe ka përmirësuar proceset e saj të prodhimit duke blerë softuer për dizenjimin e veshjeve. Ata synojnë që të fillojnë eksportimin në vende të BE-së. Sipas Emës, vizioni i tyre është të ndërtojnë një fabrikë të mesme të fuqishme që nuk do të bëhet shumë e madhe, por që do të jetë në gjendje të gjenerojë fitime të mjaftueshme dhe, më e rëndësishmja, do të paguajë rroga të mira për punonjësit e saj.

Ruajtja e standardeve si ajka e ajkës

Written on . Posted in Tregime.

Një kompani bulmeti në Bosnjë dhe Hercegovinë përmirëson procesin e vet të prodhimit me ndihmën e BE-së.

Meggle BH është një nga kompanitë më të suksesshme të prodhimit të produkteve të qumështit në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinë. Falë prezantimit të qasjeve inovative për punën e tyre dhe përputhshmërisë me standardet e larta të prodhimit, produktet e qumështit me paketim të bardhë me një tërfil blu janë tani të njohura për cilësinë në të gjithë Bosnjën dhe Hercegovinën. Grupi Meggle ka një traditë të gjatë prodhimi bulmeti, pasi është themeluar në 1887 nga Josef Anton Meggle nga Bavaria.

“Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”

Meggle-i hyri në tregun boshnjak në fillim të viteve nëntëdhjetë. Fillimisht, produktet Meggle importoheshin dhe shpërndaheshin. Shumë shpejt, kompania nisi të bënte plane për të themeluar fabrika prodhimi në vend, dhe në fillim të viteve 2000 blenë një fabrikë bulmeti në Bihac dhe u konsoliduan si një kompani prodhimi bulmeti. Meggle BH Ofron më se 150 produkte në hapësirën e vet të prodhimit; produktet e tyre artizanale, si qumështi, kosi, kefiri, salcë kosi, ajka, kajmaku, kremi i qumështit, si dhe produkte të tjera, zënë vend të veçantë në shumë shtëpi.

Jadranka Penava iu bashkua Meggle-it që në fillim të aktivitetit të tyre në Bosnjë dhe Hercegovinë, në fillim të viteve ‘90, dhe tani është CEO e Meggle BH. Ajo shpjegon se tregu boshnjak i priti ngrohtësisht që në fillim, dhe se kanë pasur suksese të vazhdueshme dhe rritje të qëndrueshme në vend që nga nisja e aktivitetit në Bosnjë dhe Hercegovinë. “Vitin e kaluar mblodhëm 50 milionë litra qumësht nga 2,500 fermerë në gjithë vendin, që i konsiderojmë si një pjesë shumë të rëndësishme të biznesit tonë, sepse nuk mund të kesh sukses si biznes nëse nuk siguron qumësht cilësor vendas,“ thotë Jadranka.

Gjatë 2021-shit, me mbështetjen e projektit EU4AGRI, kompania i përmirësoi proceset e veta të prodhimit duke blerë një makineri moderne për paketimin e djathit dhe kajmakut të freskët. Kapacitetet e makinerisë së vjetër të prodhimit dhe paketimit të djathit dhe kajmakut  ishin 1,800 vasketa në orë, ndërsa makineria e re ka kapacitet 3,200 deri në 4,100 vasketa me peshë të ndryshme, brenda së njëjtës periudhë kohore. Makineria e re lejon dhe paketimin e prodhimit në vasketa me forma të ndryshme, që gjë që është thelbësore për nxjerrjen e produkteve në treg. “Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”shpjegon Jadranka.

„Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një iniciativë katër-vjeçare (2020 – 2024) që synon të modernizojë sektorin agro-ushqimor në Bosnjë dhe Hercegovinë, duke krijuar vende pune të reja, ndërkohë që ruhen vendet ekzistuese të punës dhe ndihmohet ripërtëritja nga kriza e KOVID-19-ës. Vlera totale e projektit është 20.25 milionë Euro, të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian, por zbatohet dhe bashkëfinancohet në bashkëpunim me Agjencinë Çeke të Zhvillimit dhe Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Projekti EU4AGRI ka mbështetur deri tani fermerë dhe ndërmarrje në Bosnjë dhe Hercegovinë me 45 investime me vlerë gati 5.5 milionë Euro, nga të cilat, 3.2 milionë Euro u financuan nga Bashkimi Evropian.

Blerja e një makine të re ndihmon dhe për rritjen e cilësisë së produkteve dhe sigurisë së procesit të prodhimit, dhe me automatizimin e disa hapave, zvogëlohet dhe mundësia e gabimeve njerëzore. „Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“ shton Jadranka

Mbështetja e projektit EU4AGRI nëpërmjet futjes së teknologjive të reja do të kontribuojë me siguri për zhvillimin dhe pozicionimin e mëtejshëm të kësaj kompanie në tregun vendas dhe të huaj, dhe sidomos për arritjen e standardeve me cilësi të lartë për produktet e shënuara më tërfilin blu.

Vlera e investimit të mbështetur nëpërmjet projektit EU4AGRI  është rreth 730,000 BAM (gati 375,000 Euro) nga të cilat 300,000 BAM të bashkëfinancuara nga Bashkimi Evropian (gati 155,000 Euro).

Presidentja von der Leyen në Ballkanin Perëndimor për të diskutuar mbështetjen e EU-së për trajtimin e krizës energjetike

Written on . Posted in Lajme.

Shantazhi energjetik i Rusisë dhe manipulimi i tregjeve nuk po e kursen as Ballkanin Perëndimor. EU-ja është e vendosur të mbështesë partnerët tanë për t’u përballur me çmimet e larta të energjisë dhe për të përmirësuar sigurinë e tyre energjetike në planin afatgjatë. Ky është konteksti i vizitës së Presidentes von der Leyen në Ballkanin Perëndimor gjatë kësaj jave. Fillimisht, Presidentja vizitoi Republikën e Maqedonisë së Veriut, ku  zhvilloi takime me Presidentin Stavo Pendarovski dhe Kryeministrin Dimitar Kovačevski. Mëngjesin e së enjtes, Presidentja von der Leyen  udhëtoi drejt Prishtinës, në Kosovë, ku u takua me Presidenten Vjosa Osmani-Sadriu dhe Kryeministrin Albin Kurti. Pasdite, Presidentja udhëtoi drejt Tiranës, në Shqipëri, ku u takua me Presidentin Bajram Begaj dhe Kryeministrin Edi Rama.

 

Mëngjesin e së premtes, ajo do të udhëtojë drejt Sarajevës, në Bosnjë-Hercegovinë. Atje, ajo do të takohet me anëtarët e sapozgjedhur të Presidencës së vendit, si dhe me anëtarët e zgjedhur të Asamblesë Parlamentare dhe me përfaqësuesit e përzgjedhur të shoqërisë. Pasdite, Presidentja von der Leyen do të udhëtojë drejt Beogradit, në Serbi, ku do të takohet me Presidentin Aleksandar Vučić dhe Kryeministren Ana Brnabić. Ajo do të vizitojë edhe Interkonjeksionin e Gazit Serbi-Bullgari në fshatin Jelašnica, së bashku me Presidentin Vučić. Së fundi, të shtunën, Presidentja do të jetë në Podgoricë, në Mal të Zi, ku do të takohet me Presidentin Milo Đukanović dhe Kryeministrin Dritan Abazović. Ajo do të vizitojë projektin ‘‘Trans-Balkan Electricity Corridor: Grid Section ne Mal te Zi.

Fillon shqyrtimi analitik i grupimit “Competitiveness and Inclusive Growth” si pjesë e procesit të negociatave me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut

Written on . Posted in Lajme.

Më 17 tetor, European Commission bëri hapa përpara në lidhje me procesin e shqyrtimit analitik me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut. Shqyrtimi analitik është hapi i parë i procesit të negociatave të aderimit, dhe procesi i shqyrtimit analitik është strukturuar në gjashtë grupime tematike. Këto grupime përfshijnë kapitujt përkatës të acquis-së për temat e gjera lidhur me qeverisjen e mirë, tregun e brendshëm, konkurrueshmërinë dhe ndërlidhjen ekonomike.

 

Ekspertë nga European Commission, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut kanë filluar të shqyrtojnë legjislacionin dhe politikat e EU-së për Kapitullin 3 lidhur me Konkurrueshmërinë dhe Rritje Gjithëpërfshirëse. Ky grupim përfshin transformimin digjital dhe median, shkencën dhe kërkimin, dhe ndërmarrjet e politikat industriale, si dhe politikat sociale e punësimin, dhe arsimin e kulturën. Kapitujt përfshijnë bashkimin doganor, politikat ekonomike dhe monetare, dhe tatimet.

 

Ekzaminimi analitik i grupit të ligjeve të EU -së (acquis), i ashtuquajturi shqyrtim analitik, u mundëson vendeve kandidate të njihen me ligjet e EU -së, dhe standardet e detyrimet që ato përfshijnë. Gjithashtu, ky proces lejon shqyrtimin e niveleve të përgatitjes së vendeve dhe planet për përafrim të mëtejshëm, dhe rrjedhimisht ofron të dhëna paraprake për çështjet që kanë më shumë gjasa të trajtohen gjatë negociatave.

Enlargement Package 2022: Komisioni European vlerëson reformat në Ballkanin Perëndimor dhe në Turqi, dhe rekomandon statusin e vendit kandidat për Bosnjë-Hercegovinën

Written on . Posted in Lajme.

Më 12 tetor 2022, European Commission miratoi Enlargement Package 2022, që ofron një vlerësim të detajuar të situatës dhe të progresit të shënuar nga vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Turqia në rrugët e tyre përkatëse drejt European Union, me fokus të veçantë te zbatimi i reformave themelore, si dhe udhëzime të qarta për prioritetet e reformës në të ardhmen.

 

Çdo vit, Komisioni miraton “Enlargement Package”, e cila është një grup dokumentesh që shpjegojnë politikën e tij për zgjerim në EU. Baza e kësaj pakete është një Komunikatë për zgjerimin, e cila vlerëson zhvillimet gjatë vitit të fundit. Ajo shqyrton progresin e shënuar nga vendet kandidate dhe vendet kandidate potenciale, sfidat e hasura dhe reformat që duhen adresuar, dhe paraqet propozime për rrugën përpara. Krahas Komunikatës kryesore, paketa përfshin Raporte në të cilat shërbimet e Komisionit paraqesin vlerësimin e tyre vjetor të detajuar për situatën lidhur me progresin e reformës në secilin vend kandidat dhe vend kandidat potencial gjatë vitit të fundit. Këto vlerësime shoqërohen me rekomandime dhe udhëzime për prioritetet e reformës.

BE-ja dhe Kosova nënshkruajnë marrëveshjen për programin e parë financiar vjetor IPA III

Written on . Posted in Lajme.

Më 13 shtator, Kosova dhe Bashkimi Evropian nënshkruan marrëveshjen e parë financiare vjetore, në kuadër të ‘Instrument for Pre-accession Assistance III’ (IPA III), me vlerë 63.96 milion euro. Pas nënshkrimit dhe hyrjes në fuqi të ‘Financial Framework Partnership Agreement’ ndërmjet BE-së dhe Kosovës, ky ishte një ndër hapat e fundit zyrtarë që do të sigurojnë disbursimin gradual të ndihmës financiare të BE-së për Kosovën, në kuadër të marrëveshjes kornizë të partneritetit IPA III për periudhën 2021-2027. Kuvendi i Kosovës gjithashtu duhet të ratifikojë marrëveshjen.

 

Nëpërmjet 14 programeve të njëpasnjëshme financiare vjetore nga viti 2007 deri në vitin 2020, në kuadër të IPA I dhe IPA II, BE-ja deri më tani ka siguruar ndihmë financiare prej 1.21 miliardë eurosh për Kosovën.

 

“63.96 milionë eurot e para nga IPA III do të përdoren për të nxitur konkurrencën në sektorin agro-ushqimor të Kosovës dhe për të ndihmuar përmbushjen e kritereve ekonomike të anëtarësimit në BE. Më pas, financimi do të orientohet drejt përmirësimit të mbrojtjes së të drejtave të njeriut dhe përparimit të barazisë gjinore, si dhe përmirësimit të ofrimit të shërbimeve komunale dhe sigurisë publike në Kosovë,” tha ambasadori i BE-së në Kosovë, Tomas Szunyog.

 

Financimi vjetor IPA III do të kombinohet me 16 milionë eurot shtesë nga qeveria e Kosovës dhe me financimin nga partnerët e tjerë me një shumë prej 3.8 milionë eurosh. BE-ja mbetet partneri më i madh tregtar i Kosovës dhe ofruesi kryesor i ndihmës financiare.

T’i japim merita krijimeve intelektuale

Written on . Posted in Tregime.

Industritë krijuese në Kosovë forcojnë pozicionin e tyre për pronën intelektuale me ndihmën e BE-së

Festivalet janë një strukturë e mirënjohur për evenimentet kulturore në Kosovë. Të mbizotëruar nga filmat dhe muzika, shumë prej tyre zhvillohen gjatë muajve të verës. Disa prej tyre dallojnë për prezantimet e tyre kinematografike dhe vendndodhjet e veçanta të shfaqjes, si për shembull Dokufest në Prizren dhe Anibar në Pejë/Peć, si dhe ndikimin që kanë në transformimin e qyteteve mikpritëse gjatë festivalit. Këto qendra kulturore kanë ndërmarrë nismën të trajtojnë problematika aktuale nëpërmjet filmave, por edhe të trajtojnë problematikat me të cilat përballen krijuesit duke përfshirë edhe mbrojtjen e pronës intelektuale (PI).

“Përmbajtja audio-vizuale është ndër materialet që piratohen më tepër.”

E drejta e autorit si kërkesë e BE-së

Kosova nuk ka shoqëri mbledhëse funksionale, që janë organe të autorizuara për të mbledhur tarifat e të drejtave të autorit për përdorimin e punëve krijuese dhe për të paguar pronarët e këtyre të drejtave, si kantautorët, autorët, artistët dhe botuesit. Ky hendek ka ndikuar në mënyrën në të cilën shoqëria e percepton detyrimin për të paguar për materialet sipas të drejtës së autorit dhe ka krijuar nevojën për ndërgjegjësim për mënyrën se si e drejta e autorit ndikon industritë krijuese, duke përfshirë krijuesit e filmave.

“Festivalet e filmave janë raste të dukshme për të shpërndarë informacion për rolin e të drejtës së autorit, shprehet Ioannis Kikkis, ekspert i të drejtës së autorit, rreth mundësisë për të folur direkt me përfaqësuesit e industrisë. Së bashku me specialistë të tjerë të njohur të fushës, ai prezantoi raste të përditshmërisë se si krijuesve dhe mbajtësve të të drejtave “iu janë vjedhur mundësi” në festivalet Dokufest dhe Anibar gjatë kësaj vere. Ai konfirmoi se disa spektatorë nuk e kuptojnë qartë rëndësinë e të drejtës së autorit për këtë industri dhe përse duhet të respektohet ajo. Kikkis ka qenë në Kosovë prej mbi dy vitesh tashmë dhe po punon me një projekt të financuar nga BE-ja për të forcuar pozicionin e institucioneve rreth pronës intelektuale nëpërmjet ndërgjegjësimit.

“E drejta e autorit është në themel të çdo produksioni kinematografik. Ajo i jep krijuesve besimin se ata zotërojnë punën e tyre dhe që do të kenë të drejtën të menaxhojnë shpërndarjen e produktit përfundimtar,” shprehet Kikkis. “Përmbajtja audio-vizuale është ndër materialet që piratohen më tepër.”

Ndjekësit e festivalit mësuan rreth praktikave më të mira të BE-së për mundësitë që vijnë si rrjedhojë e të drejtave të autorit duke përfshirë financimin e filmave, mbrojtjen e krijimeve të animuara në industrinë e lojërave elektronike dhe tema të tjera që lidhen me pjesën ekonomike të industrive të bazuara në të drejtat e autorit.

“Vendet po miratojnë një qasje strategjike ndaj rolit të pronës intelektuale në çlirimin e potencialit të krijimtarisë për përfitimin e krijuesve dhe shoqërisë në tërësi.”

Lidhur me projektin

Projekti EU Support to Intellectual Property Rights (IPR) mbështet kapacitet ligjore, administrative dhe strukturore të institucioneve të Kosovës që janë përgjegjëse për zhvillimin dhe zbatimin e këtyre të drejtave. Projekti ka ndihmuar Kosovën në hartimin e një kuadri ligjor në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian. Ai ndihmon institucionet të kenë një sistem tërësisht funksional të IP-së, të përafruar me praktikat e BE-së, që ofron një kuadër të fortë për nxitjen e transaksioneve ekonomike që përfshijnë të drejtat e pronës intelektuale.

Mbrojtja e të drejtave për të frymëzuar novacionin

Punët që kërkojnë regjistrim, në vend të të drejtave të autorit, janë krijime që bien në kategorinë e pronës industriale si markat tregtare, hartimi industrial dhe patentat. Çdo vit Kosova regjistron mijëra marka tregtare nëpërmjet Industrial Property Agency. Vitet e fundit janë bërë përpjekje për të inkurajuar bizneset vendore për të bërë më shumë në këtë drejtim, duke regjistruar produktet e tyre dhe duke siguruar që mbrojtja të bëhet më konkurruese si brenda vendit edhe jashtë tij. Mbrojtja e produkteve ekzistuese provokon mendjen e krijuesve që të shpikin gjëra të reja duke përfshirë zgjedhje novatore për problemet e ditëve moderne që shpërblejnë pronarët e vërtetë të novacioneve në aspektin afatgjatë.

Ndërkohë, prona intelektuale po pranohet gjithnjë e më shumë si element vendimtar në ekonominë krijuese.

“Vendet po miratojnë një qasje strategjike ndaj rolit të pronës intelektuale në lëshimin e potencialit të krijimtarisë për përfitimin e krijuesve dhe shoqërisë në tërësi,” shprehet Kikkis.