Skip to main content

Autor: WeBalkans

BE-ja dhe Shqipëria finalizojnë marrëveshjet IPA22 dhe IPA23, falë të cilave Shqipëria përfiton 162.6 milionë euro asistencë nga BE-ja

Më 24 mars, Këshilli i Ministrave i Qeverisë së Shqipërisë miratoi Marrëveshjet e Financimit ndërmjet European Commission dhe Republikës së Shqipërisë për Planet Vjetore të Veprimit (PVP) për vitet 2022 dhe 2023, në kuadër të Pre-Accession Assistance (IPA) III.

 

Programi 2022 (IPA22) përfshin një kontribut të BE-së prej 82.6 milionë eurosh dhe mbulon masat në fushat e mbrojtjes së mjedisit, zhvillimin e perspektivave për të rinjtë, forcimin e demokracisë, përafrimin me legjislacionin e BE-së, vazhdimin e luftës kundër krimit të organizuar, forcimin e gjyqësorit, si dhe mbështetjen e reformave për të përmbushur standardet dhe normat e BE-së. Programi i vitit 2023 (IPA23) do të sigurojë edhe 80 milionë euro të tjera në mbështetje të shqiptarëve për përballimin e pasojave socio-ekonomike të krizës energjetike. Fondet nga të dyja programet janë grante që nuk kanë nevojë të shlyhen nga Shqipëria.

 

Programi IPA23 do t’i mbështesë shqiptarët që të përballojnë pasojat socio-ekonomike të krizës energjetike duke financuar përgjigjen e Qeverisë së Shqipërisë ndaj krizës energjetike, ku parashikohen:

 

-Subvencionimi i faturave të energjisë për më shumë se 1 milion familje shqiptare;

 

-Mbështetje për 168,000 ndërmarrje të vogla dhe të mesme në Shqipëri për të kompensuar çmimet e larta të energjisë.

 

Kjo është pjesë e paketës së mbështetjes energjetike të BE-së prej 1 miliard eurosh të shpallur në Samitin BE – Ballkani Perëndimor në Tiranë, në vitin 2022.

 

Godina e Fakultetit të Shkencave Organizative në Universitetin e Beogradit bëhet me një krah të ri modern

Kapërcimi i sfidave dhe përqafimi i së ardhmes me anë të strukturës së re dhe moderne dhe kurseve të akredituara në TI dhe IA.

Fakulteti i Shkencave Organizative në Universitetin e Beogradit u themelua 53 vite më parë në vitin 1969. Fakulteti u themelua fillimisht për t’u ofruar arsim punonjësve që ishin të punësuar në sektorin e ekonomisë në institucione të ndryshme shtetërore dhe ndërmarrje të cilët nuk zotëronin një diplomë të arsimit të lartë. Me kalimin e kohës, fakulteti u shqua dhe u bë një nga fakultetet më të njohur në Beograd. Në fakultet pranohen afërsisht 900 studentë të rinj çdo vit, por vitin e kaluar pati mbi 2000 aplikime për regjistrim, që është pothuajse dyfishi i kapaciteteve në dispozicion për studentët. Pavarësisht suksesit të tij, fakulteti ka hasur sfida të konsiderueshme gjatë viteve, ku më e ngutshme ishte mungesa e hapësirës fizike. Deri në vitin 1982 fakulteti ndodhej në periferi të Beogradit dhe më pas u zhvendos në një vendndodhje të re në qendër, e cila kishte qenë më parë një shkollë fillore.

‘’Ne kishim në dispozicion vetëm 900 metra katrorë, që është një hapësirë e vogël edhe për një shkollë fillore, jo më për një fakultet. Ne kishim vetëm 5 klasa, asnjë amfiteatër dhe asnjë kabinet studimi profesional.’’

Profesori Aleksandar Markovic nga fakulteti shpjegon se puna në këtë hapësirë të kufizuar ishte shumë sfiduese. ‘’Ne kishim në dispozicion vetëm 900 metra katrorë, që është një hapësirë e vogël edhe për një shkollë fillore, jo më për një fakultet. Ne kishim vetëm 5 klasa, asnjë amfiteatër dhe asnjë kabinet studimi profesional,’’ deklaron Profesori Markovic. Gjatë vitit, fakulteti zgjeroi hapësirën e punës duke i shtuar një kat më shumë godinës ekzistuese, si dhe një amfiteatër nëntokësor dhe një aneks, duke e çuar hapësirën totale në mbi 5000 metra katrorë, që ishte një përmirësim i konsiderueshëm, por akoma i pamjaftueshëm. Fakulteti duhej të zgjeronte më tej kapacitetet e tij ekzistuese, të prezantonte kurrikula të përditësuara dhe të ofronte kushte më të mira për 6,000 studentët dhe 270 punonjësit e tij.

 Situata ndryshoi në mënyrë drastike për më mirë në prill të vitit të kaluar, kur godina e fakultetit u bë me një krah të ri modern me një sipërfaqe prej 6,056 metra katrorë. Kjo shënoi një hap kuptimplotë në modernizmin e arsimit në Serbi. Investimi total prej 9.3 milionë euro u financua nga qeveria dhe European Investment Bank (EIB), e cila ka qenë një partner afatgjatë në sektorët e arsimit, kërkimit dhe zhvillimit të Serbisë. Struktura e re përfshin dy auditorë me 200 vende, një sallë leximi me një bibliotekë, një laborator, sallën e TI-së, dhe klasa shumëfunksionale, të gjitha të pajisura me kompjuterë dhe tabela të bardha ndërvepruese. Falë këtyre përmirësimeve, fakulteti do të jetë në gjendje të rrisë numrin vjetor të studentëve me 25-30%.

‘’Me më shumë se 11,000 metra katrorë hapësirë, ne tani kemi mjaftueshëm hapësirë për të kryer aktivitetet tona mësimore dhe kërkimore në mënyrën më të mirë të mundshme. Falë kësaj, ne tani mund të planifikojmë orë të reja mësimore dhe mund të zgjerojmë më tej dhe të sjellim risi në kurrikulat tona me ndihmën e mjeteve dhe pajisjeve të reja.”

Rreth projektit

The European Investment Bank (EIB) është krahu huadhënës i Bashkimit Evropian. Si institucioni shumëpalësh më i madh në botë, EIB ka qenë aktive në Serbi që nga viti 1977, duke ofruar financim për të mbështetur projekte kyç të infrastrukturës, NVM-të, industritë, shërbimet dhe autoritetet vendore, duke ofruar një total prej 7.2 miliardë euro investime deri sot.

Profesori Markovic shpjegon se struktura e re i ka mundësuar fakultetit të miratojë një strategji të re zhvillimi dhe një vizion të përmirësuar për të ardhmen. ‘’Me mbi 11, 000 metra katrorë hapësirë, ne tani kemi më shumë se një sallë për të kryer aktivitetet tona mësimore dhe kërkimore në mënyrën më të mirë të mundshme. Falë kësaj, ne tani mund të planifikojmë orë të reja mësimore dhe mund të zgjerojmë më tej dhe të sjellim risi në kurrikulat tona me ndihmën e mjeteve dhe pajisjeve të reja,’’ deklaron Profesori Markovic.

Së fundmi fakulteti ka marrë akreditim nga ministria për kurse të reja, duke përfshirë inxhinierinë e informacionit dhe softuerit, si dhe inteligjencën artificiale. Ky është një zhvillim i rëndësishëm që do të kontribuojë në rritjen e sektorit të novacionit të TI-së në Serbi. Për më tepër, fakulteti ka arritur një sukses të madh duke fituar çmimin e parë në konkursin prestigjioz ndërkombëtar CBS Global Case Competition 2022, duke tejkaluar 300 ekipe studentore nga universitetet në mbarë botën.

EU4Municipalities: Forcimi i qeverisjes vendore për ofrim më të mirë të shërbimeve në Shqipëri

Një skemë granti për të modernizuar infrastrukturën publike vendore dhe për ngritjen e kapaciteteve për qeverisje vendore të përmirësuar.

Shqipëria është një vend me një popullsi prej rreth 2.8 milionë banorë dhe përballet me shumë sfida lidhur me qeverisjen dhe ofrimin e shërbimeve. Pavarësisht progresit të rëndësishëm të bërë gjatë dekadave të fundit, institucionet publike të Shqipërisë vazhdojnë të përballen me sfida që lidhen me llogaridhënien, transparencën dhe efikasitetin. Procesi i decentralizimit i nisur në vend në vitin 2014 synonte të trajtonte disa nga këto sfida duke transferuar më shumë pushtet dhe përgjegjësi nga qeveria qendrore tek autoritetet vendore. Megjithatë, procesi i decentralizimit ka hasur pengesa të ndryshme, duke përfshirë mungesën e burimeve dhe kapaciteteve në nivel vendor.

Për të mbështetur Shqipërinë në kapërcimin e këtyre sfidave, ndër të tjera, në vitin 2021 u prezantua projekti EU4Municipalities. Qëllimi i projektit është të mbështesë potencialin e zhvillimit të bashkive dhe të përmirësojë kushtet socio-ekonomike dhe mjedisore të komuniteteve vendore në Shqipëri. Projekti synon të trajtojë problemet kryesore që ndikojnë cilësinë e jetës dhe perspektivat ekonomike të komunitetit duke përmirësuar shërbimet publike vendore dhe duke i përshtatur ato me standardet evropiane. Projekti po zbatohet nga një konsorcium partnerësh të udhëhequr nga  NALAS, një rrjet shoqatash të autoriteteve vendore të Evropës Juglindore dhe përfshin Non-Governmental Organisations Co-Plan Institute for Habitat Development, Eco Partners for Sustainable Development dhe anëtarë të NALAS në Albania Association for Local Autonomy dhe ish-Association of Albanian Municipalities.

‘’Domosdoshmëria e projektit u evidentua përmes shkëmbimeve të drejtpërdrejta midis ambasadorit të BE-së dhe përfaqësuesve të EU Delegation me autoritetet bashkiake dhe komunitetet vendore në vitet e mëparshme, gjë që tregon një qasje nga poshtë-lart.’’

Elton Stafa, drejtuesi i ekipit për projektin EU4Municipalities në NALAS, thekson kontributin e rëndësishëm të projektit në qeverisjen vendore. ‘’Domosdoshmëria e projektit u evidentua përmes shkëmbimeve të drejtpërdrejta midis ambasadorit të BE-së dhe përfaqësuesve të EU Delegation me autoritetet bashkiake dhe komunitetet vendore në vitet e mëparshme, gjë që tregon një qasje nga poshtë-lart’’, deklaron Eltoni.

Instrumenti kryesor për mbështetjen e projektit për qeveritë vendore është një skemë granti që synon përmirësimin e infrastrukturës publike vendore, përmirësimin e cilësisë së shërbimeve publike, zbatimin e planeve strategjike bashkiake dhe ngritjen e kapaciteteve të qeverisjes vendore për menaxhimin e fondeve të BE-së. Në thirrjen e parë për propozime të prezantuara në vitin 2021, projekti ofroi mbështetje për gjashtë bashki përmes granteve deri në 200,000 €. Thirrja e dytë, e nisur në vitin 2022, rriti mbështetjen për 13 bashki të tjera duke filluar nga 50,000 €. Projektet që morën grante mbulonin një sërë fushash, duke përfshirë zhvillimin ekonomik vendor, mbrojtjen e mjedisit, përmirësimin e infrastrukturës dhe shërbimeve publike vendore, fuqizimin e të rinjve dhe komunitetit, etj. Deri më sot, projekti ka nënshkruar 19 kontrata granti me vlerë prej 1.7 milion euro të kontributit të BE-së.

‘’Bashkitë kanë një interes të madh për projektin dhe projekti i finalizuar i grantit ka demonstruar rezultate shumë të prekshme. Në tërësi, EU4Municipalites është bërë një element i rëndësishëm në zhvillimin e përgjithshëm të Bashkive të Shqipërisë.’’

Rreth projektit

“EU for Municipalities”   (EU4M) është një projekt i financuar nga Bashkimi Evropian.  Ai synon nxitjen e potencialit të zhvillimit të bashkive dhe përmirësimin e kushteve socio-ekonomike dhe mjedisore të komuniteteve vendore në Shqipëri. Projekti “EU4Municipalities” do të mbështesë zhvillimin e infrastrukturës vendore duke ofruar shërbime më të mira publike dhe zhvillime ekonomike vendore të qëndrueshme. Projekti do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e jetës dhe perspektivave për shtetasit shqiptarë në komunitetet e tyre ndërkohë që do të ndihmojë qeveritë vendore të forcojnë kapacitetet e tyre për menaxhimin e financimeve të BE-së.

Si pjesë të mbështetjes së tij në forcimin e kapaciteteve të bashkive, projekti ka ofruar deri tani 15 trajnime në përgatitjen e propozimit të projektit dhe menaxhimit të grantit për përfaqësuesit e 200 bashkive. Entela Pinguli, zëvendës drejtuesja e ekipit EU4Municipalities e konsideron këtë projekt shumë të suksesshëm. ‘’Bashkitë kanë një interes të madh në skemën e grantit të EU4M dhe qasjen e projektit, pasi ato sjellin rezultate të prekshme. Në tërësi, EU4Municipalites është bërë një element i rëndësishëm në zhvillimin e përgjithshëm të Bashkive të Shqipërisë“, deklaron Stafa.

Si pjesë e përpjekjes së tij për të rritur kapacitetet e bashkive, projekti ka ofruar 12 seanca trajnimi në përgatitjen e prezantimit të projektit dhe menaxhimin e grantit, nga të cilat kanë përfituar 490 përfaqësues të bashkive. Komponenti i ngritjes së kapaciteteve është një pjesë integrale e planit të grantit të EU4Municipalities. Entela Pinguli, zëvendës drejtuesja e ekipit EU4Municipalities e konsideron këtë nismë si shumë efektive: “Bashkitë kanë shfaqur një interes të madh për projektin, dhe zbatimi i projektit të grantit pritet të japë rezultate shumë të prekshme, të cilat do të përmirësojnë shërbimet bashkiake dhe prekin jetët e njerëzve.

Në të ardhmen, pritet që projekti EU4Municipalities të vazhdojë të luajë një rol të rëndësishëm në forcimin e qeverisjes vendore për ofrim më të mirë të shërbimeve në Shqipëri.

Maqedoni e Veriut: BE-ja jep një grant investimi prej 70 milionë eurosh për projektin më të madh për mbrojtjen e mjedisit

EIB Global, filiali i European Investment Bank (EIB) për aktivitete jashtë Bashkimit Evropian, ka nënshkruar një grant investimi të BE-së prej 70 milionë eurosh  me qeverinë e Republikës së Maqedonisë së Veriut për të ndërtuar një impiant të trajtimit të ujërave të ndotura në Shkup. Nënshkruar në Ditën Botërore të Ujit, ky është granti më i madh investues i BE-së që i jepet vendit në kuadër të Western Balkans Investment Framework (WBIF). Ky projekt i rëndësishëm mjedisor, që do të mundësojë kushte më të mira jetese për rreth 500 000 njerëz, është pjesë e Planit Ekonomik dhe Investimeve të Komisionit Evropian dhe e Agjeendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor.

 

Ambasadori i BE-së në Maqedoninë e Veriut, David Geer, tha: ‘’Rruga drejt BE-së është një proces i transformimit, i përmirësimit të jetës dhe standardeve të jetesës. Investimi i Team Europe në Impiantin e  Trajtimit të Ujërave të Ndotura në Shkup është një shembull konkret për këtë. Impianti do të jetë në gjendje të trajtojë dhe pastrojë në mënyrë të sigurt ujërat e ndotura, të gjeneruara nga pothuajse një e treta e popullsisë së vendit. Ai do të kontribuojë për të ardhmen evropiane më ekologjike të këtij vendi.”

 

Në fazën e tij përgatitore, projekti ka përfituar nga grante të ndryshme të asistencës teknike nga EIB-ja, EBRD-ja, WBIF-ja dhe qeveria franceze – një dëshmi e përkushtimit të Team Europe ndaj Maqedonisë së Veriut dhe projekteve të saj prioritare. Sektori i ujit është ndër prioritetet kryesore për EIB Global në vend. Ky është investimi i dytë në këtë sektor në më pak se pesë muaj, pas një huaje prej 50 milionë eurosh të nënshkruar në nëntor 2022 për ndërtimin dhe rehabilitimin e infrastrukturës së furnizimit me ujë, infrastrukturës së grumbullimit dhe trajtimit të ujërave të ndotura, si dhe për masat emergjente për mbrojtjen nga përmbytjet për 80 bashki në të gjithë Maqedoninë e Veriut.

Bontex: Përtërirja e industrisë së veshjeve në Bosnje dhe Hercegovinë

Historia frymëzuese e kthimit të një sipërmarrësi të suksesshëm në atdheun e tij.

Senaid Husić u largua nga vendlindja e tij, Bosnja dhe Hercegovina, në fund të viteve 1980. Teksa ekonomia e Jugosllavisë po përkeqësohej, ai u zhvendos në Zvicër me aspiratën për të siguruar një jetë më të mirë për veten dhe familjen e tij. Ai ka punuar në disa pozicione drejtuese në industri të ndryshme për disa vite, duke përfshirë sektorin e teknologjisë së informacionit. Pas një karriere të suksesshme në biznes që zgjati më shumë se 25 vjet në Zvicër, Senaidi vendosi të kthehej në vendin e tij të origjinës në fillim të viteve 2000 dhe të ngrinte një kompani në Bosnje dhe Hercegovinë. Pas konsultimit me bashkëpunëtorët e biznesit dhe miqtë e tij në Zvicër, ai vendosi të investojë në një fabrikë të dedikuar për prodhimin e këmishave, gjë që çoi në themelimin e Bontex në vitin 2004.

“Aktualisht ne dominojmë rreth 80% të tregut të këmishave në Zvicër dhe në momentin e duhur do të krijojmë një partneritet tjetër ndërkombëtar në Austri, ku furnizojmë me veshje mjekësore. Në vitet e fundit, ne kemi bashkëpunuar edhe me partnerë në Gjermani dhe shtete të tjera.“

Fillimisht, Bontex punësoi afërsisht 50 punonjës dhe filloi një partneritet me një kompani zvicerane për eksportin e këmishave në Zvicër. Ky partneritet u zhvillua konsiderueshëm me kalimin e kohës. Admira Basic ka punuar si menaxhere e përgjithshme në Bontex për më shumë se shtatë vjet. “Aktualisht ne dominojmë rreth 80% të tregut të këmishave në Zvicër dhe në momentin e duhur do të krijojmë një partneritet tjetër ndërkombëtar në Austri, ku do furnizojmë me veshje mjekësore. Në vitet e fundit, ne kemi bashkëpunuar edhe me partnerë në Gjermani dhe shtete të tjera,“ shpjegon Admira.

Më tej, Amira vazhdon: përveç produkteve cilësore, çelësi i suksesit të tyre qëndron në afërsinë e fabrikës me vendet e BE-së. Për më tepër, ndryshe nga konkurrentët e tyre, ata janë në gjendje të përballojnë porositë në sasi të vogla.  Pavarësisht se ka furnizuar kompani dhe marka të shumta gjatë viteve, Bontex-i nuk ka shitur më parë nën emrin e vet. “Ne kemi investuar shumë në teknologji dhe fuqinë punëtore dhe nuk kemi pasur mundësinë të fokusoheshim në dizajnin dhe reklamimin e produkteve tona,“ shpjegon Admira. Megjithatë, u krijua një mundësi me thirrjen për propozime të nisur nga programi EU4Business i financuar nga BE-ja, i cili po ndihmonte bizneset në Bosnje dhe Hercegovinë të rimëkëmbeshin nga pandemia e Covid-19-ës. Me mbështetjen e programit të rimëkëmbjes EU4Business, Bontex-i lançoi një faqe interneti të re dhe dyqan online, krijoi një njësi dizajni brenda kompanisë për të krijuar dizajne të markës së Bontex-it dhe për të blerë tekstile cilësore për linjat e tyre të reja të produkteve.

“Ekipi ynë i dizajnit, i përbërë nga pesë kolegë të rinj, ka dhënë rezultate mbresëlënëse dhe unë jam optimiste për të ardhmen e kompanisë sonë. Na u dha një shans dhe treguam që mund ta justifikonim atë besim.“

Rreth projektit

EU4Business është një projekt i BE-së që synon të forcojë kapacitetet e Bosnje dhe Hercegovinës në rritjen ekonomike dhe punësim duke nxitur konkurrencën dhe novacionin në sektorë të zgjedhur. Ka një buxhet prej 16.1 milionë euro: 15 milion euro financuar nga Bashkimi Evropian dhe 1.1 milionë euro nga Republika Federale e Gjermanisë.

EU4Business është pjesë e German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development’s Local Development Strategies – Local Self-Government and Economic Development Programme në Bosnje dhe Hercegovinë.

Me mbështetjen e fundit të marrë nga programi i rimëkëmbjes EU4Business, Bontex-i parashikon një rritje prej 30% të të ardhurave në të ardhmen e afërt. “Ekipi ynë i dizajnit, i përbërë nga pesë kolegë të rinj, ka dhënë rezultate mbresëlënëse dhe unë jam optimiste për të ardhmen e kompanisë sonë. Na u dha një mundësi dhe ne treguam aftësinë tonë për të justifikuar atë besim.“ thotë Admira.

Aktualisht, Bontex ka një fuqi punëtore prej 200 punonjësish dhe ata po planifikojnë ta shtojnë këtë numër në mbi 300 në vitet në vijim. Për më tepër, ata planifikojnë të vazhdojnë të investojnë në teknologji dhe marketingun e markës së tyre.

Nga Beogradi në Nish me 200 km/h – Paketa financiare e BE-së, prej 2.2 miliardë Euro, për Korridorin Hekurudhor X

Më 28 shkurt 2023, Komisioni Evropian, Banka Evropiane e Investimeve (EIB), Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (EBRD) dhe Serbia njoftuan bashkarisht një paketë financiare prej 2.2 miliardë eurosh për modernizimin e Korridorit X hekurudhor. Fokusi i paketës është rehabilitimi i seksionit hekurudhor midis Beogradit dhe Nishit, duke mundësuar një linjë hekurudhore me shpejtësi të lartë deri në 200 km/h midis dy qyteteve, me shërbime dhe transport mallrash më të shpejta dhe integrim të shpejtë në rrjetin hekurudhor të BE-së.  
Paketa përfshin një grant investimi prej deri në 598 milionë Euro nga BE-ja – granti më i madh i BE-së për një projekt në Serbi; një hua prej 1.1 miliardë Eurosh nga EIB-i dhe 550 milionë Euro nga EBRD-ja. BE-ja ka miratuar tashmë 265 milionë Euro me grante IPA, dhe transhi i parë prej 82.8 milionë Eurosh qe vulosur nëpërmjet nënshkrimit të protokollit në trenin nga Beogradi në Nish.  
Firmosja u krye në prani të Komisionerit Evropian për Politikat e Fqinjësisë dhe Negociatave të Zgjerimit, Olivér Várhelyi, dhe Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vučić, si dhe të Kreut të Zyrës EIB për Ballkanin Perëndimor, Alessandro Bragonzi, Drejtorit të EBRD-së për Ballkanin Perëndimor, Matteo Colangeli, Ministrit për Integrimin e BE-së, Tanja Miščević, Ministrit të Ndërtimit, Transportit dhe Infrastrukturës, Goran Vesić dhe Ministrit të Financave, Siniša Mali, si dhe të diplomatëve të Shteteve Anëtare të BE-së.  
Korridori Hekurudhor X është një nga korridoret pan-evropiane që bashkojnë Evropën Qendrore me Selanikun, Greqi. Është identifikuar si Flagship 1 – Lidhja e Lindjes me Perëndimin, në kuadër të Planit Ekonomik dhe të Investimit të BE-së për Ballkanin Perëndimor. Plani synon mobilizimin e investimeve për transportin, energjinë, tranzicionin e gjelbër dhe digjital, për të krijuar rritje të qëndrueshme dhe vende pune që do të arrijnë një të tretën e PBB-së së Ballkanit Perëndimor.

Media and Information Literacy Workshops by YEAs start in the Western Balkans!

On 7 March, Young European Ambassadors (YEA) in Western Balkans started with the implementation of Media and Information Literacy Workshops, which are peer-to-peer events that will be conducted by YEAs who participated in the training on the topic of Media and Information Literacy.

 

The first workshop was organized in Europe House in Tirana, Albania. The workshop was conducted by two YEAs from Albania – Erisa Zemzadja and Benard Babaj. Participants could learn more about Media and Information Literacy during the workshop through practical and theoretical exercises. This workshop marked the beginning of the implementation process of workshops all around the Western Balkans. For more information and dates, make sure to follow www.webalkans.eu!

OJQ-ja Mozaik fuqizon personat me aftësi të kufizuara në Mal të Zi

Një histori gjithëpërfshirjeje sociale, krijimtarie dhe mbështetjeje nëpërmjet programit të financuar nga BE-ja ReLOaD2.

Në Mal të Zi, personat me aftësi të kufizuara përballen shpesh me vështirësi kur vjen puna te pjesëmarrja në proceset sociale të komunitetit të tyre lokal. Kjo mund të ndodhë për shkak të mungesës së një infrastrukture të përshtatur për nevojat e tyre, vështirësive financiare, të mungesës së motivimit.  Kjo ndodh kështu në veçanti në Nikshiq, që është qyteti i dytë më i madh i shtetit, me një popullsi prej rreth 60,000 banorësh. Për ta trajtuar këtë problem, në këtë qytet u themelua një organizatë e re joqeveritare (OJQ) e quajtur Mozaik. Sipas organizatës, për personat me aftësi të kufizuara në Nikshiq, mungon qartësisht gjithëpërfshirja sociale, dhe shumë prej tyre ndodhen të izoluar dhe pa akses në aktivitete sociale ose mbështetje për të përmirësuar cilësinë e jetesës së tyre.

Në 2019, Blagoje Sturanovic dhe dy miq të tjerë, që janë njëkohësisht persona me aftësi të kufizuara, themeluan Mozaik-un për të ndërmarrë veprime për trajtimin e këtyre problemeve. Blagoje shpjegon se nuk ka organizata të tjera në Nikshiq që i kanë trajtuar në veçanti nevojat e personave me aftësi të kufizuara, dhe ai dhe anëtarët e tjerë themelues të Mozaik-ut kishin nevojë për mbështetje. Ndërkohë që kishte dhe organizata të tjera që ofronin mbështetje deri në një farë mase, ata nuk kishin si objektiv përkushtimin e plotë ndaj personave me aftësi të kufizuara.

“Për fat të keq, në Nikshiq dhe në përgjithësi në Ballkanin Perëndimor, aksesueshmëria është problem serioz për personat me aftësi të kufizuara kur vjen puna për hyrjen në ndërtesa. Shumica e kafeve, restoranteve dhe vendeve të tjera nuk mund të aksesohen me karroca me rrota dhe, gjatë verës, grupi mundi të mblidhej vetëm në tarraca.“

Që prej fillimit, partnerët themelues të Mozaik-ut patën idenë e krijimit të një klubi social ku personat me aftësi të kufizuara të mund të mblidheshin, të shoqëroheshin e të merrnin pjesë në aktivitete të ndryshme kulturore dhe sociale. „Për fat të keq, në Nikshiq dhe në përgjithësi në Ballkanin Perëndimor, aksesueshmëria është problem serioz për personat me aftësi të kufizuara kur vjen puna për hyrjen në ndërtesa. Shumica e kafeve, restoranteve dhe vendeve të tjera nuk mund të aksesohen me karroca me rrota dhe, gjatë verës, grupi mundi të mblidhej vetëm në tarraca,“ thotë Blagoje

Pandemia i përkeqësoi edhe më shumë të gjitha këto probleme aksesueshmërie. Për ta bërë më të lehtë socializmin dhe integrimin e personave me aftësi të kufizuara në Nikshiq, Mozaik-u krijoi klubin e parë social për personat me aftësi të ndryshme të kufizuara, me mbështetjen e programit ReLOaD2 të financuar nga BE-ja dhe të vënë në zbatim nga UNDP-ja.

Klubi social, që gjendet në një hapësirë të siguruar nga Bashkia e Nikshiqit, ofroi 15 seminare motivuese për ndihmën psikologjike dhe 15 seminare të bazuara te punësimi. Veç kësaj, Mozaik-u themeloi një studio të vogël pikture dhe ofroi kurse krijuese pikture për personat me aftësi të kufizuara. Blagoje thotë se studioja e pikturës dhe kurset qenë aktivitetet më të pëlqyera të Klubit, me pjesëmarrjen më të madhe nga anëtarët.

„Për shembull, një grua rreth të 60-ave, me aftësi të kufizuar që më parë nuk dilte kurrë nga shtëpia, tani del nëpër qytet përditë, duke marrë pjesë në seminare ose duke u angazhuar në aktivitete të tjera.“

Lidhur me projektin 

Programi Rajonal për Demokraci Vendore në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, si: Projekti për Forcimin e Demokracisë Vendore (LOD 2009 – 2016) dhe Programi i zgjeruar Rajonal për Demokracinë Vendore në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD, 2017-2020). Objektivi i përgjithshëm i projektit është forcimi i demokracive pjesëmarrëse dhe i integrimit të BE-së në Ballkanin Perëndimor, duke fuqizuar shoqërinë civile dhe duke i nxitur të rinjtë që të marrin pjesë aktive në procesin e vendimmarrjes, si dhe nëpërmjet përmirësimit të një mjedisi mbështetës ligjor dhe financiar për shoqërinë civile.

Ndikimi i projektit në jetët e personave me aftësi të kufizuara në Nikshiq ishte domethënës. „Për shembull, një grua rreth të 60-ave, me aftësi të kufizuar që më parë nuk dilte kurrë nga shtëpia, tani del nëpër qytet përditë, duke marrë pjesë në seminare ose duke u angazhuar në aktivitete të tjera,“ thotë Blagoje.

Planet e ardhme të Mozaik-ut përfshijnë dhe projekte të tjera që do ta përmirësojnë dhe më shumë jetën e personave me aftësi të kufizuara në Nikshiq. Blagoje shpreson që të gjithë anëtarët e Klubit, që ai beson se kanë potencial të lartë, do të kenë më shumë mundësi që të integrohen dhe të kontribuojnë për komunitetin.

BIRN-i nis Projektin për Forcimin e Gazetarisë Cilësore në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi II

Gjatë tre viteve të ardhshme, BIRN HUB do të vijojë të ofrojë mbështetje sistematike për përmirësimin e cilësisë dhe profesionalizmit të gazetarisë në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi, nëpërmjet Projektit për Forcimin e Gazetarisë Cilësore II, financuar nga Bashkimi Evropian.  
Për gazetarët e rinj dhe në mes të karrierës do të ofrohen trajnime të ndryshme të pasuara nga mbështetja redaktoriale. Në të njëjtën kohë, në aktivitetet e projektit do të përfshihen të gjitha mediat dhe ato kryesore, veçanërisht ato të orientuara drejt prodhimit të përmbajtjeve nëpërmjet bashkëpunimeve ndërkufitare. Projekti do të promovojë standarde të larta për gazetarinë investiguese nëpërmjet skemës së njohur tashmë të çmimeve të BE-së dhe çmimit të ri rajonal. Edhe Akademia do të përfshihet nëpërmjet aktiviteteve të ndryshme, duke përfshirë dhe punën për një program në nivel masteri për gazetarinë investiguese.  
Gjatë tri ditëve, BIRN Hub dhe shtatë organizatat e tij partnere u takuan dhe planifikuar veprime në kuadër të projektit që synojnë mbështetjen e 600 gazetarëve të rinj dhe në mes të karrierës që të prodhojnë lajme cilësore dhe të ndërmarrin raportime investiguese, ofrimin e trajnimeve për gazetarinë, fondeve për prodhimin e përmbajtjeve dhe çmime për merita në fushën e raportimit investigues.

Paketa e Mbështetjes për Energjinë nis të veprojë – Rehabilitimi i gjashtë hidrocentraleve në Maqedoninë e Veriut

Më 23 shkurt 2023, u nënshkruan marrëveshje financiare me vlerë 36.2 milionë Euro për rehabilitimin e gjashtë hidrocentraleve në Maqedoninë e Veriut. Investimi përmban grante të BE-së prej 11.2 milionë Eurosh, 25 milionë Euro kredi nga banka zhvillimore KfW dhe 200,000 Euro nga qeveria gjermane – të gjitha fonde të kanalizuara nëpërmjet Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF).  
Investimi do të përfundojë gjatë dy viteve të ardhshme dhe është faza e tretë e rehabilitimit të gjashtë hidrocentraleve të mëdhenj (HE Vrutok, HE Vrben, HE Raven, HE Tikvesh, HE Shpilje dhe HE Globocica) që do të sigurojnë midis 20% dhe 30% të prodhimit total të energjisë elektrike në vend.  
Investimet do ta zgjasin jetëgjatësinë e centraleve, duke e rritur kapacitetin e tyre gjenerues me 13.5 Më. Prodhimi i elektricitetit do të rritet me rreth 47.5 G. Projekti është në harmoni me angazhimin e Agjendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor për tranzicionin te energjia e pastër dhe do të kontribuojë për Strategjinë e Zhvillimit për Energjinë të Maqedonisë së Veriut. Kjo synon të reduktojë emetimet e gazeve serrë me 61% në krahasim me nivelet e vitit 2005 dhe të rrisë pjesën e burimeve të rinovueshme të energjisë në 45% deri në vitin 2040.  
Marrëveshjet e huasë, grantit dhe garancisë u nënshkruan nga Kreu i KfW-së i Sektorit për Energjinë dhe Transportin e Evropës Juglindore dhe Turqisë, Pablo Obrador Alvarez; Ministri i Financave i Maqedonisë së Veriut, Fatmir Besimi; dhe drejtori i ndërmarrjes publike ESM SH.A. – Shkup,Vasko Kovachevski. Në ceremoninë e firmosjes qenë të pranishëm Ambasadori Evropian,David Geer, dhe ambasadori i Gjermanisë në detyrë në vend, Otto Graf.  
Projekti, i njohur si „Flagship 4 – Energjia e Rinovueshme“ në Planin Ekonomik dhe të Investimeve të BE-së, është pjesë e përpjekjeve të Komisionit Evropian për të përmirësuar sigurinë energjetike në rajon dhe pason miratimin e Paketës së Mbështetjes për Energjinë për Ballkanin Perëndimor, prej 1 miliard Eurosh. Financohet pjesërisht nëpërmjet pjesës WBIF të paketës (500 milionë Euro) që mbulon investimet pilot prioritare për diversifikimin e furnizimit me energji, nxit energjinë e rinovueshme dhe përmirëson efiçiencën e energjisë.