Skip to main content

Autor: WeBalkans

Duke shpëtuar Kinemanë Lumbardhi

Një histori qëndrueshmërie dhe rigjallërimi

Kinemaja Lumbardhi është themeluar në vitin 1952 në Prizren, Kosovë, gjatë epokës së Jugosllavisë Socialiste. Ajo Ishte pjesë e një ndërtimi kulturor modern në një vend të sapoformuar, që synonte të edukonte masat me ideologjinë e re përmes filmit. Fillimisht kinemaja funksiononte në ambiente të mbyllura dhe në vitin 1959 u hap edhe një kinema në natyrë për shfaqje publike.  Megjithatë, kinemaja u përball me kërcënime të vazhdueshme shembjeje që në vitet e para. Në vitin 1972, kur kinemaja kishte vetëm 20 vite hapur, autoritetet morën një vendim për ta shembur atë. Më vonë në vitet 1980, madje u mbajt një konkurs arkitekturor për të riprojektuar të gjithë lagjen, duke përfshirë edhe kinemanë, si një kompleks i madh kulturor. Pavarësisht këtyre përpjekjeve, të gjitha tentimet për shembje ose rizhvillim dështuan për arsye të ndryshme. Në vitin 2007, autoritetet bashkiake vendosën edhe një herë të shembin kinemanë, duke paraqitur një kërcënim më serioz me makineritë e shembjes në gatishmëri. Për fat të mirë, një iniciativë e rezistencës civile e minutës së fundit arriti të ndalojë shembjen e saj, duke e shpëtuar atë nga shkatërrimi.

“Ceremonia e hapjes së DokuFest-it u zëvendësua me një akt proteste , e cila më vonë mori mbështetjen e 58 organizatave të shoqërisë civile nga mbarë Kosova, publikut dhe shumë palëve të interesuara institucionale. Ishte një sukses i jashtëzakonshëm dhe hodhi hapin e parë drejt shpëtimit të Kinemasë Lumbardhi”.

Iniciativa „Nisma për Mbrojtjen e Kinemasë  Lumbardhi ” e udhëhequr nga DokuFest dhe EC Ma Ndryshe, së pari mblodhi me sukses mbi 8 mijë nënshkrime, dhe organizoi protesta për të ushtruar presion publik mbi autoritetet, duke parandaluar në mënyrë efektive shembjen që po afrohej. Megjithatë, nuk u ndërmor asnjë veprim i mëvonshëm për aktivizimin  e kinemasë e cila ishte mbyllur pas luftës.. Megjithëse kinemaja u rihap jo zyrtarisht si SHKA – Shoqëria  Kulturore Artistike me iniciativë private për një periudhë të shkurtër dyvjeçaremidis viteve 2012-2014,  me një bar lokal dhe ambient eventesh që funksiononin në ato ambiente, për pjesën më të madhe të 7 viteve nuk u bënë përpjekje  për të rihapur kinemanë dhe rikthimin e saj në përdorim publik, shpjegon Ares Shporta,  drejtori i Fondacionit  Lumbardhi. Në vitin 2014, u bë një përpjekje tjetër dhe e fundit për të shembur kinemanë, përmes  privatizimit nga AKP dhe planet e bashkisë për të “zgjeruar rrugën”, duke rihapur debatet për një parking apo një qendër tregtare, siç ndodhi në shumë qytete të Rajonit.

Ares rrëfen se vendimi për shembjen e kinemasë është shpallur tre javë para festivalit të filmit të njohur ndërkombëtarisht, DokuFest, i cili mbahet çdo vit në Prizren dhe e shfrytëzon kinemanë si vendin kryesor që nga viti 2002 ,”

Dështimi i përpjekjes  së mëparshme për shembje shërbeu si një mësim i vlefshëm, duke nxitur aktivistët në Prizren të ndërmarrin veprime vendimtare dhe të themelojnë Fondacionin Lumbardhi si një organizatë joqeveritare të pavarur. Misioni i tyre ishte të përdornin kinemanë si një vend të trashëgimisë kulturore të aksesueshme për të gjithë dhe të advokonin në mënyrë aktive për zbatimin e 7 qëllimeve të nismës.. Nën iniciativën e fondacionit, përveç ndërhyrjeve emergjente në çati dhe ndërhyrjeve të vogla që e bënë kinemanë më të përdorshme,, restaurimi i kinemasë në natyrë, i njohur ndryshe si Kino Bahçe, u ndërmor midis 2019 dhe 2020në bashkëpunim me CHwB Kosova dhe projektimit nga Khora Office përmes një projekti të menaxhuar nga UNDP-ja dhe fondet e Bashkimit Evropian. Më pas,, projekti i detajuar për planin gjithëpërfshirës të restaurimit të kompleksit të kinemasë dhe trotuarit u zbatua në vjeshtën e vitit 2022.

Paralelisht, Fondacioni Lumbardhi lehtësoi një proces bashkëpunimi që përfshin shumë aktorë për të zhvilluar një plan menaxhimi për Kinema Lumbardhi. Plani synonte të ruante rëndësinë e trashëgimisë kulturore të kinemasë, të nxiste zhvillimin e qëndrueshëm socio-ekonomik, ta rigjallëronte atë si qendër kulturore publike dhe ta integronte atë në strukturën kulturore të Prizrenit. Për të arritur këto synime, fondacioni mblodhi së bashku artistë, shkencëtarë socialë dhe studiues të cilët filluan projekte të ndryshme, duke gjeneruar njohuri të reja dhe duke u angazhuar me një audiencë të gjerë.

Në ndjekje të një modeli të qëndrueshëm ekonomik, Kinemaja Lumbardhi kombinoi me sukses të ardhurat e veta të fituara nga kafeneja, të ardhurat nga qiratë dhe shitjet e biletave me burime të jashtme financimi. Si rezultat, fondacioni tani punëson mbi 1 2 anëtarë të stafit dhe bashkëpunon me rreth 10 bashkëpunëtorë të jashtëm, duke dhënë një kontribut pozitiv në ekonominë lokale

“Rasti ynë tregon se shembja dhe ndërtimi nga e para nuk janë mundësitë e vetme. Ripërdorimi i një ndërtese duke restauruar dhe përmirësuar  vlerat e saj historike, sociale dhe artistike mund ta bëjë atë përsëri funksionale.”

Rreth programit

Instrumenti për Asistencën e Para-Aderimit (IPA) është mjeti me të cilin BE-ja ka mbështetur reformat në rajonin e zgjerimit me asistencë financiare dhe teknike që nga viti 2007. Fondet IPA ndërtojnë kapacitetet e përfituesve gjatë gjithë procesit të anëtarësimit, duke rezultuar në zhvillime progresive dhe pozitive në rajon.

Për periudhën 2007-2013, Instrumenti i Asistencës së Para-Aderimit (IPA) kishte një buxhet prej 11.5 miliardë euro. Pasardhësit të tij, IPA II, iu ndanë 12.8 miliardë euro për periudhën 2014-2020. Për periudhën e kornizës financiare shumëvjeçare 2021-2027, zarfi buxhetor IPA III është 14,162 miliardë euro.

Gjatë përpjekjes së fundit për shembjen e kinemasë në vitin 2014, Bashkimi Evropian mbështeti fuqishëm iniciativën qytetare për mbrojtjen e saj. Më pas, në vitin 2018, Bashkimi Evropian u zotua gjithashtu për një mbështetje të konsiderueshme, duke siguruar 1.5 milionë euro financim për restaurimin e ardhshëm të kinemasë. Projekti i restaurimit përfshin instalimin e sistemeve të reja të ngrohjes, ventilimit dhe ftohjes, përshtatjen e prapaskenave dhe hapësirave të punës, ruajtjen e zonave të dukshme si ballkoni dhe salla e shfaqjes, si dhe mirëmbajtjen e elementëve të tjerë që kontribuojnë në identitetin unik të kinemasë. Për më tepër, projekti do të lehtësojë krijimin e një hapësire kafeneje dhe do të përfshijë ndërhyrje të jashtme për t’u përshtatur me planifikimin urban.

„Përkrahja nga Bashkimi Evropian është thelbësore, pasi kinemaja aktualisht funksionon me kapacitet të plotë vetëm për pesë muaj çdo vit. Me përfundimin e restaurimit do të  mundësohet shfrytëzimi i kinemasë gjatë stinës së dimrit dhe vjeshtës për filma, koncerte, shfaqje dhe veprimtari të ngjashme”, shpjegon Ares. Ai thekson më tej se projekti i financuar nga BE do të rrisë rentabilitetin e ndërtesës, duke rezultuar në rritjen e të ardhurave. Për më tepër, nga pikëpamja estetike, ndërtesa do të bëhet më tërheqëse për publikun e gjerë. “Veprimi ynë tregon se shembja dhe ndërtimi nga e para  nuk janë mundësitë e vetme. Ripërdorimi i një ndërtese duke rigjallëruar dhe ruajtur vlerat e saj historike, sociale dhe artistike mund ta bëjë atë sërish funksionale”, shton Ares.

“YOU HAVE THE RIGHT!” – PROMOVIMI I FUSHATËS SË NDIHMËS JURIDIKE FALAS

Promovimi i fushatës së ndihmës juridike falas në Serbi, e titulluar “You have the right!” iu shpalos mediave vendore dhe publikut në Niš. Fushata është pjesë e aktiviteteve të projektit “Facility Supporting Rule of Law in Serbia,” e bashkëfinancuar nga BE-ja dhe German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development (BMZ) dhe e zbatuar nga GIZ. Ajo është lançuar dhe zhvilluar në partneritet me Ministrinë e Drejtësisë dhe Ministrinë e Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Vendore të Republikës së Serbisë. Fushata synon të ndërgjegjësojë për mekanizmin e ndihmës juridike falas.

 

Ligji për Ndihmën Juridike Falas u miratua në vitin 2019 me objektivin për të garantuar aksesin në drejtësi dhe mbrojtje ligjore për çdo individ; edhe për individët më të cenueshëm. Pavarësisht ngritjes së sistemit të ndihmës juridike falas në fund të vitit 2019, mungon ende ndërgjegjësimi mes qytetarëve për të drejtën e tyre për ndihmë juridike falas, si dhe ka mangësi të tjera në zbatimin e ligjit.

 

Fushata “You have the right!” do të zbatohet në disa faza për një periudhë të zgjatur. Fillimisht do të përqendrohet në njësitë e vetëqeverisjes vendore, ku e drejta për ndihmë juridike falas ushtrohet sipas ligjit. Më pas do të bëhen përpjekje për të përmirësuar kapacitetet nëpërmjet seancave të trajnimit për fushën për nëpunësit përgjegjës për buxhetimin dhe miratimin e zbatimit.

MADE OF US: Përfundimi i suksesshëm i një aventure të jashtëzakonshme!

“Made of Us – një fushatë rrugëtimi BE-Ballkani Perëndimor”, e financuar nga Bashkimi Evropian dhe e sjellë për ju nga WeBalkans përfundoi me sukses. Fushata synonte të nxiste perceptimin pozitiv të BE-së mes popullsisë së Ballkanit Perëndimor, dhe anasjelltas. Fushata paraqiti dymbëdhjetë vlogerë të rinj nga BE-ja dhe Ballkani Perëndimor; individë dinamikë të cilët u nisën në një udhëtim rreth Ballkanit Perëndimor. Çiftet e vlogerëve dokumentuan përvojat e tyre dhe gjatë rrugës ndanë online përmbajtje ditore shumë interesante.

 

Javën e kaluar, më 12 qershor 2023, vlogerët patën mundësinë të vizitojnë Berlaymont, zyrat qendrore të Komisionit Evropian dhe të takoheshin me anëtarët e kabinetit të Komisionerit Varhelyi, si pjesë e eventit përmbyllës të fushatës “Made of Us”. Eventi ishte mundësia që vlogerët të shfaqnin përmbajtjen e tyre më të mirë dhe të flisinin për momentet e paharrueshme gjatë udhëtimit, si dhe që ekipi i “Made of Us” të prezantonte rezultatet paraprake të fushatës. Pas prezantimeve të para, vlogerët lëvizën drejt zyrave qendrore të DG NEAR, ku u pritën ngrohtë nga Sigrid Brettel, Ushtruesja e detyrës së Shefit të Njësisë së Marrëdhënieve Ndërinstitucionale dhe Komunikimit në DG NEAR. Gjatë këtij ndërveprimi, vlogerët patën mundësinë të ndajnë përvojat e tyre personale të udhëtimit dhe vlogimit, si dhe të japin feedback dhe mësime të vlefshme të nxëna nga udhëtimet e kryera. Eventi u mbyll me një tur për të vizituar Brukselin, që ishte organizuar posaçërisht që vlogerët të përshëndeteshin me njëri-tjetrin dhe të festonin përfundimin e projektit.

 

Fushata nisi më 18 prill dhe vazhdoi deri më 30 maj, dhe çdo javë iu kushtua një nga partnerëve të WB6-s. Vlogerët vizituan gjithsej 18 projekte të mbështetura nga BE-ja, përshkruan 6000 km me autovetura dhe takuan personalitete vendase interesante dhe frymëzuese përgjatë rrugës, ndërkohë që shfaqën gjithë peizazhet natyrore, vendndodhjet e jashtëzakonshme me interes për t’u vizituar dhe trashëgiminë unike kulturore të Ballkanit Perëndimor. Dymbëdhjetë vlogerët regjistruan përvojat e tyre nëpërmjet pajisjeve të tyre personale dhe kanaleve të medias sociale, duke e kthyer udhëtimin e tyre në përmbajtje me cilësi të lartë rrjeti dhe mediash sociale, me foto dhe video që u shpërndanë nëpër kanalet e WeBalkans.

 

Për më shumë informacion rreth këtij udhëtimi emocionues ju lutem ndiqni faqen e fushatës Made of Us

Nxitja e rritjes dhe zhvillimit të shëndetshëm në institucionet parashkollore të Sarajevës

Një projekt i financuar nga BE-ja fuqizon edukatorët dhe prindërit për zhvillim optimal të fëmijëve në Bashkinë Qendër të Sarajevës në Bosnje dhe Hercegovinë.

Në vitin 2019, Instituti për Popullsinë dhe Zhvillimin (IPD), një organizatë e shoqërisë civile nga Bosnja dhe Hercegovina, kreu një anketë që përfshinte 127 edukatorët në Kantonin e Sarajevës. Qëllimi ishte identifikimi i kërkesave të tyre për mbështetje shtesë profesionale në zbatimin e programit për rritje dhe zhvillim të shëndetshëm, i cili merr mbështetje nga Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Rinisë së Kantonit të Sarajevës. Gjatë këtij procesi, IPD njohu domosdoshmërinë e punës së vazhdueshme me fëmijët parashkollorë. Duke shfrytëzuar gjetjet e sondazhit të vitit 2019 dhe me udhëzimet e ekspertëve, ata zhvilluan një paketë edukative për të rritur aftësitë emocionale dhe shoqërore të fëmijëve.

Kjo paketë është krijuar posaçërisht për të trajtuar nevojat e prindërve dhe edukatorëve. Për të ofruar udhëzime të duhura mbi përdorimin e tij dhe për të përmbushur në mënyrë efektive nevojat e fëmijëve të moshës katër deri në gjashtë vjeç, IPD nisi një projekt shtesë të titulluar “Promoting Healthy Growth and Development of Children in Preschool Institutions in the Municipality Center Sarajevo.” Ky projekt po zbatohet si pjesë e programit ReLOaD2, i cili mbështetet financiarisht nga Bashkimi Evropian dhe zbatohet nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP).

“Ne kemi krijuar platformën e internetit “Healthy Growth and Development”, duke u mundësuar prindërve të marrin pjesë në kurse trajnimi online dhe të fitojnë njohuri praktike që mund t’i praktikojnë së bashku me fëmijët e tyre.”

Sipas koordinatorit të projektit Amer Džekman, iniciativa përfshin 19 institucione parashkollore dhe 50 edukatorë nga kjo Bashki. Këta edukatorë morën pjesë në Workshop-e dyditore që synonin rritjen e aftësive dhe kompetencave të tyre të nevojshme për zbatimin e projektit. Çdo institucion parashkollor mori një “Çantë kopshti” që përmban një përzgjedhje të mjeteve praktike që lehtësojnë angazhimin me fëmijët. Veçanërisht, Çantat e kopshtit përfshijnë kukulla të quajtura Hana dhe Dado, të cilat janë bërë pjesë integrale e jetës së përditshme të fëmijëve në Qendrën Bashkiake të Sarajevës.

Džekman sqaron se këto kukulla shërbejnë si një mjet argëtues që edukatorët e përdorin për të dhënë udhëzime të vlefshme për rritjen dhe zhvillimin e shëndetshëm. Nëpërmjet lojës, fëmijët kuptojnë konceptet e mbajtjes së një stili jetese të shëndetshëm pa u munduar. Për më tepër, Çantat e kopshtit përmbajnë fletë pune, postera, kartolina fotografish dhe karta emocionesh që përputhen me veprimtaritë e projektit.  Për më tepër, Džekman thekson rolin vendimtar të përfshirjes së prindërve në zbatimin e projektit. “Ne kemi krijuar platformën e internetit “‘Healthy Growth and Development”, duke u mundësuar prindërve të marrin pjesë në kurse trajnimi online dhe të fitojnë njohuri praktike që mund t’i praktikojnë së bashku me fëmijët e tyre,” shpjegon Džekman.

“Dhuna fizike ka tendencë të shfaqet më vonë tek djemtë, ndërsa tek vajzat dominojnë forma të ndryshme të dhunës verbale. Djemtë që përjetojnë dhunë fizike në moshë të hershme kanë dy herë më shumë gjasa të bëhen vetë dhunues, duke u përfshirë në zënka, duke mbajtur armë dhe duke shfaqur sjellje të dhunshme në marrëdhënie. Këto shqetësime theksojnë rëndësinë e zbatimit të programeve që ndajnë qëllime të përbashkëta me ‘Rritjen dhe Zhvillimin e Shëndetshëm’ gjatë fëmijërisë së hershme.”

Rreth projektit

Programi Rajonal për Demokracinë Lokale në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2) është një vazhdimësi e nismave të mbështetura nga BE – Projekti për Forcimin e Demokracisë Lokale (LOD, 2009-2016) dhe Programi Rajonal i zgjeruar më pas për Demokracinë Lokale në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD, 2017-2020). Ashtu si projektet e mëparshme, ky projekt financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga United Nations Development Program (UNDP). ReLOaD2 zbatohet në Ballkanin Perëndimor, në veçantiShqipëriBosnjë dhe Hercegovinë (BiH)Kosovë *, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Serbinë.

Gjithsej 150 prindër kanë përfunduar kursin e trajnimit online për “Healthy Growth and Development”, me mbi 200 prej tyre në qasje më shërbimet e konsultimit dhe mbështetjes përmes platformës IPD Facebook “Parent Advisors”.

Maja Alihodžić, një nënë, fëmija i së cilës mori pjesë në program, shprehu se si trajnimi i ka ndihmuar prindërit të kapërcejnë sfidat e përditshme në rritjen e të vegjëlve të tyre. “Për herë të parë ndjeva se fëmijët trajtoheshin dhe ju flitej ndryshe. Këshillat që morëm ndihmuan shumë në adresimin e temave të ndryshme duke promovuar bisedën e hapur dhe të mësuarit së bashku. Besoj se tani e kemi kuptuar më mirë njëri-tjetrin dhe ndihem më i pajisur për të përballuar situata të ndryshme. Shpresoj se programe të ngjashme do të jenë të disponueshme në shkollat ​​fillore, duke e bërë pjesëmarrjen e prindërve dhe edukimin e fëmijëve një praktikë standarde në të gjitha institucionet arsimore”, thotë Alihodžić.

IPD thekson një rritje të dhunës, ngacmimit dhe abuzimit verbal si midis djemve dhe vajzave, madje edhe në klasat e ulëta të shkollës fillore. Džekman vëren, “Dhuna fizike zakonisht shfaqet më vonë tek djemtë, ndërsa forma të ndryshme të dhunës verbale dominojnë tek vajzat. Djemtë që përjetojnë dhunë fizike në moshë të hershme kanë dy herë më shumë gjasa të bëhen vetë dhunues, duke u përfshirë në zënka, duke mbajtur armë dhe duke shfaqur sjellje të dhunshme në marrëdhënie. Këto shqetësime theksojnë rëndësinë e zbatimit të programeve që ndajnë qëllime të përbashkëta me ‘Rritjen dhe Zhvillimin e Shëndetshëm’ gjatë fëmijërisë së hershme”, shton Džekman.

Më tej ai pohon se edukimi i fëmijëve për stile jetese të shëndetshme duhet të integrohet sistematikisht në të gjitha institucionet dhe agjencitë e kujdesit ndaj fëmijëve. Ofrimi i arsimit cilësor dhe promovimi i një stili jetese të shëndetshëm përputhet me Shtatëmbëdhjetë Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm të Kombeve të Bashkuara, të mbështetur nga projekti ReLOaD2 i financuar nga BE.

Fuqizimi vendor për Integrimin e Shqipërisë në Evropë

Një nismë e financuar nga BE-ja po fuqizon bashkitë e Shqipërisë që të luajnë një rol më ndikues në procesin e integrimit në Evropë.

Në vitin 2014, Shqipëria ndërmori një nismë të rëndësishme për të reformuar sistemin e saj të qeverisjes vendore, duke u përpjekur për një decentralizim të vërtetë dhe thelbësor, duke u mbështetur në përpjekjet e mëparshme, por të pamjaftueshme. Kjo nismë synon të fuqizojë vetëqeverisjen vendore me financime të konsiderueshme dhe autoritet ekonomik, të drejta dhe detyra. Ajo synonte të rriste aftësitë administrative, investuese, rregullatore dhe të shërbimit në funksione thelbësore, duke përfshirë gjithashtu transferimin e përgjegjësive të tepërta. Në të njëjtën kohë reforma territoriale administrative synon të përmirësojë kufijtë e administrimit të shtetit duke riorganizuar njësitë e fragmentuara të qeveritare vendore. Ky ristrukturim synon të trajtojë problemin e shërbimit publik të pakënaqshëm që u ofrohen komuniteteve vendase dhe mungesës së ekonomive të shkallës, gjë që rezultoi në kosto të tepërta administrative. Qëllimi ka qenë krijimi i një sistemi territorial më koheziv dhe efikas që mund t’i përgjigjet më mirë nevojave të popullit.

„Megjithatë kjo pikëpamje është jo e saktë, pasi një pjesë e konsiderueshme e legjislacionit është zbatuar në nivelin vendor. Së fundmi dihet që integrimi në BE është një praktikë gjithëpërfshirëse, dhe bashkitë luajnë një rol thelbësor në këtë proces.”

Një aspekt tjetër thelbësor i trajtuar nga reforma e qeverisjes vendore në Shqipëri lidhet me rolin e bashkive në procesin e integrimit në Bashkimin Evropian (BE). Jolanda Trebicka, Drejtore Ekzekutive e Civil Society Organisation Europartners Development në Shqipëri (EPD) në atë kohë ishte ndër ekspertët e përfshirë aktivisht në procesin e reformës. Ajo thekson se midis autoriteteve mbizotëronte një mendim se integrimi në BE ishte fokusuar kryesisht në përafrimin e legjislacionit në nivel qendror, duke neglizhuar rëndësinë e qeverisjes vendore. „Megjithatë kjo pikëpamje është jo e saktë, pasi një pjesë e konsiderueshme e legjislacionit është zbatuar në nivelin vendor. Shqipëria ka nisur procesin e harmonizimit të legjislacionit kombëtar me legjislacionin e BE-së. Ashtu si në vendet e BE-së, vlerësimi në Shqipëri konfirmoi se 70% e legjislacionit të harmonizuar/përafruar me legjislacionin e BE-së zbatohet në nivel vendor. Së fundi, u pranua se integrimi në BE është një praktikë gjithëpërfshirëse dhe bashkitë luajnë një rol vendimtar në këtë proces”, thekson Trebicka. Rrjedhimisht, strategjia fillestare e decentralizimit synonte krijimin e këndeve të BE-së në 30 bashki të Shqipërisë deri në vitin 2020.

Në vitin 2017, BE-ja në Shqipëri nisi projektin “Bashkitë për Evropën”. Ky projekt kishte për qëllim ngritjen e rolit të bashkive në procesin e integrimit në BE në një nivel më të lartë. Duke filluar pothuajse nga e para, projekti ofroi mbështetje gjithëpërfshirëse në fusha të ndryshme, duke përfshirë ndihmën e të 61 bashkive në krijimin e njësive të BE-së dhe duke u mundësuar atyre të kryejnë detyrat e tyre në mënyrë efektive dhe efikase. Projekti organizoi disa seanca trajnimi për të rritur kapacitetin e bashkive për të hyrë në fondet e BE-së dhe mbështeti njësitë e BE-së në organizimin e eventeve të komunitetit vendor për të shpërndarë informacion në lidhje me BE-në.

“Ka fusha që kërkojnë përmirësime të mëtejshme. Megjithatë, mund të pohoj me besim se ne kemi hedhur bazat që bashkitë të marrin një rol shumë më domethënës në procesin e integrimit në BE në të ardhmen”.

Rreth projektit

Objektivi i përgjithshëm i projektit Bashkitë për Evropën (Municipalities for Europe) ishte të forcojë kapacitetet e qeverisjes bashkiake dhe ti jepte qytetarëve shqiptarë dhe administratave vendore shqiptare informacion mbi BE-në, politikat, programet dhe fondet e saj. Të gjitha aktivitetet e projektit u organizuan rreth komponentëve të mëposhtëm: Integrimi në BE dhe Koordinimi i Donatorëve, ndërtimi dhe trajnimi institucional, rrjetëzimi dhe komunikimi online, dukshmëria dhe ngjarjet dhe çështjet ndërsektoriale. Projekti i Asistencës Teknike ofroi mbështetje për krijimin dhe funksionimin efektiv të Njësive për Çështjet e BE-së në secilën bashki. Organet e BE-së luajnë një rol të rëndësishëm në menaxhimin e proceseve të brendshme të koordinimit (brenda bashkive) në lidhje me çështjet e BE-së, si dhe përbëjnë strukturën kryesore në drejtim të koordinimit dhe zbatimit të aktiviteteve për ndërgjegjësimin e komunitetit. Vlera e përgjithshme financiare e projektit (të dyja fazat) është 3.6 milionë euro.

Për më tepër, projekti ka ofruar mbështetjen e tij për Delegacionin e BE-së në zbatimin e aktiviteteve të informimit dhe komunikimit në nivel bashkiak. Kjo përfshin ndihmën në fushatat kundër migrimit të paligjshëm, promovimin e programit ERASMUS+ për të rinjtë në bashki dhe ngritjen e ndërgjegjësimit për programet e BE-së për mbështetjen e rurale në nivel lokal. Një fushatë e rëndësishme ishte “Europe is Here” që konsistonte në informimin e popullsisë vendase mbi kontributin e BE-së në zhvillimin social dhe ekonomik të komuniteteve vendore.

Në përgjithësi, projekti ka dhënë një kontribut të rëndësishëm dhe thelbësor në rritjen e kapaciteteve qeverisëse të bashkive në lidhje me çështjet që kanë të bëjnë me BE-në, duke dhënë rezultate pozitive. Projekti konsiderohet si një praktikë më e mirë në vendet e Ballkanit Perëndimor gjatë veprimtarisë së organizuar nga Komiteti i Rajonit në kuadër të Ditës së Zgjerimit (Enlargement Day), më 6 korrik 2022.  Megjithatë, zonja Trebicka pranon se ka ende vend për përmirësim. “Ka fusha që kërkojnë përmirësime të mëtejshme. Duhet bërë më shumë për të informuar dhe ngritur kapacitetet e të gjithë administratës vendore dhe për të mbështetur këshillat e qytetit për të luajtur një rol më aktiv në proceset e rëndësishme të integrimit në BE në terren. Megjithatë, mund të pohoj me besim se ne kemi hedhur bazat që bashkitë të marrin një rol shumë më domethënës në procesin e integrimit në BE në të ardhmen”, pohon Trebicka.

WeBalkans në Eventin Rinor Evropian 2023 në Strasburg

European Youth Event (EYE) mbahet çdo vit në Parlamentin Evropian në Strasburg, si dhe online, duke mbledhur mijëra të rinj nga i gjithë Bashkimi Evropian dhe bota. Qëllimi i tij është shkëmbimi dhe formësimi i ideve në lidhje me të ardhmen e Evropës. Edhe njëherë, kjo ngjarje emocionuese dhe domethënëse solli ide të reja dhe nxiti lidhje të reja në Strasburg, qyteti që strehon institucionet evropiane. Kjo përfshinte pjesëmarrjen e ambasadorëve të rinj evropianë dhe vlogerëve të BE-së të përfshirë në fushatën “Made of Us“.

 

Udhëtimi i jashtëzakonshëm filloi më 8 qershor në Këshillin e Evropës për ambasadorët e Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor, Partneriteti Lindor, fqinjësia Jugore dhe vlogerët e BE-së të përfshirë në fushatën WeBallkans “Made of Us“ Ngjarja interaktive njëditore paraqiti workshops kushtuar luftimit të diskriminimit, mbrojtjes së lirisë së shprehjes dhe avancimit të barazisë gjinore. Pjesëmarrësit patën mundësinë të vizitojnë Këshillin dhe të përfshihen në një panel diskutimi të nivelit të lartë me Ambasadoren e BE-së në Këshillin Evropian, Vesna Batistic Kos, Drejtorin e Çështjeve Politike dhe Marrëdhënieve me Jashtë në Këshillin Evropian, Miroslav Papa, si edhe Drejtorët e të Drejtave të Njeriut dhe Demokracisë, Christophe Poirel dhe Matjaž Gruden, përkatësisht. Kjo platformë synonte të sheshonte hendekun midis punës së Këshillit të Evropës dhe brezit të ri, duke theksuar detyrimet e vazhdueshme për të promovuar parimet e të drejtave të njeriut, demokracinë, dhe Shtetin e së Drejtës.

 

Dy ditët në vijim u përcaktuan nga Eventi Rinor Evropian, mbledhja e rëndësishme vjetore për të rinjtë e mbajtur në Parlamentin Evropian. Brenda këtij eventi, Ambasadorët e Rinj Evropian nga Ballkani Perëndimor dhe vlogerët e BE-së zhvilluan një sërë panelesh të rëndësishme diskutimi. Veçanërisht, një panel shfaqi udhëtimin mbresëlënës të “Made of us“ BE-Ballkani Perëndimor, pjesë e programit rajonal të komunikimit të BE-së, WeBalkans për Ballkanin Perëndimor.

 

Fushata “Made of us“ paraqiti dymbëdhjetë vlogerë të rinj nga BE-ja edhe Ballkani Perëndimor, të cilët nisën një udhëtim rreth rajonit. Ata ndan eksperiencat e tyre, promovuan projektet e BE-së, dhe theksuan trashëgiminë unike kulturore të pranishme në Ballkanin Perëndimor. Për më tepër, Young European Ambassadors bashkëpunuan me përfaqësues nga partneritete Lindore dhe Jugore për të organizuar një “Thinkaton“ angazhues për rininë. Kjo “Thinkaton“ trajton tema lidhur me rininë në mbarë botën, si çështje sociale, fushën digjitale, mbrojtje mjedisore dhe ndryshime klimatike. Ata krijuan kuize të ndryshme për të familjarizuar pjesëmarrësit me tre rajonet dhe mbajtën një panel diskutimi të quajtur ‘Roli dhe ndikimi i aktivizmit rinor – Perspektivat nga Lindja, Jugu dhe Ballkani Perëndimor’, i cili tërhoqi një audiencë shumë të madhe. Eurodeputeti Thomas Waitz mori pjesë në një nga panelet më të ndjekura, duke diskutuar anëtarësimin e BE-së të Ballkanit Perëndimor dhe Lindjes. Si përfundim, Ambasadorët e Rinj Evropian dhe vlogerët patën mundësinë të takohen personalisht me Eurodeputeten Rookmaker për të diskutuar aktivizmin e jetës reale dhe rëndësinë e qytetarisë aktive mes të rinjve.

 

Të gjitha aktivitetet dhe ngjarjet kryesore nga aventurat e të rinjve në Strasburg ishin paraqitur në kanalet e webalkans.eu Kjo u ofroi të rinjve nga gjithë Ballkani Perëndimor dhe Evropa mundësinë për të marr pjesë virtualisht në këtë event të jashtëzakonshëm.

Ambasadorët e rinj evropian marrin pjesë në UN Youth Assembly në Kosovë

Asambleja e 5-të e të Rinjve të Kombeve të Bashkuara u mbajt më 7 dhe 8 qershor në Prizren, Kosovë, me temën “Activate Youth Power: Perspektivat e pjesëmarrjes së të rinjve në Kosovë dhe Ballkanin Perëndimor“. United Nations Youth Assembly në Kosovë shërben si platforma më e madhe vjetore multietnike, që  udhëheqës të rinj nga komunitete të ndryshme, zyrtarë të OKB-së dhe vendimmarrës në të gjitha nivelet. Qëllimi i tij është të trajtojë çështjet specifike të rinisë, të nxisë bashkëpunimin ndëretnik dhe ndërkulturor midis të rinjve, të lehtësojë sinergjitë dhe të vlerësojë progresin e bërë në zbatimin e agjendës për Rininë, Paqen dhe Sigurinë. Ngjarja e këtij viti mblodhi 150 liderë të rinj dhe vendimmarrës nga Ballkani Perëndimor, duke përfshirë pjesëmarrjen e Ambasadorëve të Rinj Evropianë (YEA)

 

Amina Kaja pati privilegjin të ishte folëse në workshop-in e titulluar “’Youth in International Organizations “, ku diskutoi mbi rrjetin YEA. Në kuvend mori pjesë edhe si delegate. Gjithashtu, delegatët Aleksandra Grbović Bitić, Arjana Rudari, Olta Shehu, Ardit Gërvalla, Kleidi Memo, Besfort Spahijaj, Filip Milenkoski, dhe Arijel Kurtagić përfaqësonin ambasadorët e rinj evropianë. Viola Maksuti dhe Suhel Ahmeti ishin pjesë të ekipit organizativ.

 

Përgjatë workshop-eve-evetë shumta, YEA patën mundësinë të ndajnë përvojat e tyre dhe të angazhohen në diskutime me përfaqësues nga organizata të ndryshme. Në fund të ngjarjes, ata zhvilluan propozimin e tyre të projektit, gati për t’u konsideruar për financim.

BE-ja disbursoi 450 milion € për partnerët e Ballkanit Perëndimor duke ofruar Energy Support Package për rajonin

Në dhjetor të 2022-it, gjatë Samitit BE – Ballkani Perëndimor, kur BE-ja rikonfirmoi angazhimin e saj të plotë dhe të qartë ndaj perspektivës së anëtarësimit të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian, Komisioni Evropian deklaroi një Paketë të paprecedentë 1 miliardë € Energy Support Package  për të lehtësuar efektet e menjëhershme të krizës energjetike dhe përshpejtimin e tranzicionit të energjisë në rajon në periudhë afatshkurtër dhe afatmesëm.

 

Si pjesë e Energy Support Package, nga shkurti deri në maj të vitit 2023, Komisioni Evropian shpërndau 450 milion €, duke parashikuar 90% të mbështetjes buxhetore prej 500 milion € të parashikuar për të lehtësuar rritjen e shpejtë të kostove të energjisë për familjet e cenueshme dhe NVM-të, duke ofruar angazhimet e saj. Ky komponent, si pjesë e parë e Energy Support Package, është projektuar bazuar në planet specifike aktive të partnerëve të Ballkanit Perëndimor, duke përshkruar se si qeveritë synonin të trajtonin krizën energjetike përmes një kombinimi reformash dhe masash politike, si edhe masat e ndihmës së drejtpërdrejtë për familjet e cenueshme dhe ndërmarrjet e vogla dhe të mesme.

 

Komisioneri i BE-së për Fqinjësinë dhe Zgjerimin, Olivér Várhelyi, u shpreh: “Kriza energjetike është një sfidë e përbashkët për BE-në dhe Ballkanin Perëndimor. Bashkimi Evropian është partneri i parë dhe më i besueshëm i rajonit. Jam i lumtur të njoftoj se kemi përmbushur premtimin tonë dhe se mbështetja jonë po bën një ndryshim të vërtetë për parterët tanë, veçanërisht për njerëzit e cenueshëm, familjet dhe NVM-të me vështirësi për të paguar faturën e energjisë. Ne presim me padurim zbatimin e planeve aktiv të energjisë kombëtare të Ballkanit Perëndimor për të paguar pjesën tjetër të fondeve të caktuara.“

 

Masat, siç përshkruhen në planet kombëtare të veprimit nga qeveritë e Ballkanit Perëndimor, përfshijnë, së bashku me fusha të tjera:

 

-Shqipëria po subvencionon çmimet e energjisë për familjet dhe NVM-të, ndihmën financiare për personat në nevojë, dhe po diversifikon burimet e energjisë përmes investimeve të reja të erës dhe diellit.

-Bosnje dhe Hercegovina po mbështet familjet e cenueshme për të zbutur ndikimin e çmimeve të larta të energjisë. si dhe familjet dhe NVM-të për të përmirësuar efikasitetin e energjisë.

-Kosova po ofron mbështetje financiare për familjet e cenueshme, duke nxitur kursimin e energjisë dhe duke rritur efikasitetin energjetik të ndërtesave.

-Mali i Zi po mbështet pensionistët dhe familjet më të cenueshme të prekura nga rritja e çmimeve të energjisë dhe përmirësimet e efikasitetit në familje, kompani, turizëm dhe industri.

-Maqedonia e Veriut gjithashtu po subvencionon faturat e energjisë elektrike shtëpiake, duke mbështetur NVM-të për të ruajtur vazhdimësinë e biznesit dhe duke promovuar investimet shtetërore për tranzicionin e energjisë, burimet e rinovueshme të energjisë dhe efikasitetin e energjisë.

-Serbia parashikon rritjen graduale të numrit të familjeve të mbrojtura të cenueshme.

 

Pjesa e dytë e paketës, e përbërë nga 500 milion € të mbetura në grante, ofrohet për të avancuar tranzicionin energjetik, efikasitetin dhe pavarësinë e Ballkanit Perëndimor në periudhën afatshkurtër dhe afatmesme. Prandaj, ne ofrojmë mbështetje financiare për projektet e energjisë së rinovueshme, gazit dhe energjisë elektrike, ndërlidhësve, përmirësimit të ngrohjes së qarkut dhe rinovimit të infrastrukturës së vjetër (p.sh., blloqe të vjetra të banesave, spitaleve dhe ndërtesave publike).

 

Duke trajtuar nevojat e menjëhershme, afatshkurtra dhe afatmesme në Ballkanin Perëndimor në kontekstin e krizës së vazhdueshme energjetike, paketa e konsiderueshme e mbështetjes energjetike prej 1 miliardë € do të ndihmojë partnerët e Ballkanit Perëndimor në rajon që të fillojnë të ulin varësinë e tyre nga lëndët djegëse të Rusisë, përshpejtojnë dekarbonizimin dhe përmirësojnë sigurinë energjetike të rajonit.

Konferenca përfundimtare e projektit ‘EU Support to the WB6 CIF’

Në konferencën përfundimtare të projektit ‘EU Support to the WB6 CIF’ në Prishtinë, të organizuar nga Western Balkans 6 Chamber Investment Forum (WB6 CIF), anëtarët e CIF Management Board i bënë thirrje Bashkimit Evropian që të sigurojë se qytetarët dhe ekonomitë e rajonit gëzojnë katër liritë themelore në themel të BE-së, si lëvizja e lirë e njerëzve, mallrave, shërbimeve dhe kapitalit. Ata vlerësuan se ky proces mund të përfundojë në më pak se dy vjet.

 

Komisioni Evropian – i përfaqësuar nga z. Thomas Hagleitner, falënderoi ekipin e projektit për bashkëpunimin e tyre të shkëlqyer dhe mirëpriti punën e arritur nga WB6 CIF për të promovuar përfitimet dhe mundësitë e integrimit ekonomik rajonal. Si zëri i biznesit në Ballkanin Perëndimor, roli i WB6 CIF është tani më i rëndësishëm se kurrë. Me një perspektivë unike për sfidat dhe mundësitë e përfshira, WB6 CIF mund të ndihmojë në thellimin e integrimit ekonomik të rajonit – nëpërmjet Tregut të Përbashkët Rajonal dhe identifikimin e zonave për ta sjellë rajonin më afër Tregut të Vetëm të BE-së.

 

Gjatë tre viteve të fundit, një numër i madh shërbimesh ose aktivitetesh pa pagesë u zhvilluan në projekt, duke përfshirë më shumë se 6,500 kompani nga të gjashta ekonomitë e Ballkanit Perëndimor. Objektivat kryesore të projektit ishin rritja e bashkëpunimit ndërkufitar të biznesit në Ballkanin Perëndimor duke përmirësuar kuadrin rajonal ligjor dhe politik dhe duke lehtësuar bashkëpunimin e drejtpërdrejtë përmes shërbimeve mbështetëse të ofruara nga dhomat e tregtisë. Ai synonte gjithashtu të mbështeste zhvillimin e sektorit privat duke promovuar aksesin në financa për lloje të ndryshme biznesesh dhe zona të tregut. Për më tepër, u ofruan shërbime mbështetëse për të shtuar konkurrencën, veçanërisht për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, theksuan pjesëmarrësit e konferencës.

Eficienca e energjisë në Sarajevë në pamje

Një ekspozitë fotosh u prezantua deri në fund të majit afër bregut të lumit të Sarajevës si pjesë e projektit ” Energy efficiency in public buildings of the Canton of Sarajevo “. Ekspozita prezanton rezultatet e fazës së parë të projektit të përfunduar me sukses, gjatë së cilës u rinovuan 15 godina publike në Sarajevë. Ata përfshinë shkollat dhe kopshtet si dhe Qendrën Shëndetësore Ilidža. Si rezultat i investimeve në izolimin termal, duke instaluar ndriçues LED dhe duke zëvendësuar burimet e energjisë, emetimet e CO2 -së priten të përgjysmohen. Me cilësi të lartë të ngrohjes dhe ftohjes, përdoruesit e këtyre godinave publike do të ndihen më rehat dhe konsumimi i përgjysmuar i energjisë përkthehet në një kursim i konsiderueshëm në buxhetin e Kantonit të Sarajevës. Projekti është financuar nga Programi i Eficienës së Energjisë Rajonale (REEP), një produkt investimi nga Plani Ekonomik dhe Investimi për Ballkanin Perëndimor 2021-2027.  
Punimet në objektet ishin financuar nga Bashkimi Evropian me 2 milionë euro grant dhe kredinë prej 8 milionësh nga BREZH-i. Qeveria Austriake dha fonde për asistencë teknike. Projekti është pjesë e Planit të Veprimit të BRZH-it “Qytetet Ekologjike” për Sarajevën. Ekspozita ishte e vendosur përballë Akademisë së Arteve të Bukura në Sarajevë, ku qytetarët mund të vizitonin atë nga 16 deri në 29 Maj.  
Ekspozita ishte hapur zyrtarisht nga Kryeministri i Kantonit të Sarajevës, Nihad Uk, së bashku me përfaqësuesit e Bashkimit Evropian, të Ambasadës Austriake në Bosnje dhe Hercegovinën dhe BERZH-it.