Skip to main content

Area of Cooperation: Environment

Një recetë e vjetër djathi bie në duart e klientëve të rinj

Djathëbërësit nga Bosnia dhe Hercegovina shtojnë prodhimin e tyre dhe fuqinë punëtore me anë të mbështetjes së BE-së.

Kur Tomislav Puđa ishte 20 vjeç, babai i tij ndërroi jetë, kështu që ai mori përsipër të vijonte traditën familjare të bërjes së djathit. Familja Puđa është specialiste për prodhimin e djathit Livno, i cili është një djathë i fortë i bërë nga qumështi i lopës, i deles apo nga përzierja e të dyve. Djathi vjetrohet në mënyrë natyrale nën lëkurën e tij në një kallëp në formë rrote, për të paktën 60 ditë dhe merr një shije të theksuar, e cila mund të jetë paksa e hidhur. Receta u fut në rajonin e Livnos për të kënaqur shijet e fisnikërisë perandorake në kohën e sundimit Austro-Hungarez.

“Babai im gjithmonë e ka pasur ëndërr të zgjeronte biznesin dhe të kishte një baxho të vogël. Unë dhe vëllai im vendosëm ta bëjmë këtë ëndërr realitet.”

Nga një artizanat djathi në një ndërmarrje të madhe

Gjyshi dhe gjyshja e Tomislavit e prodhonin djathin në sasi të vogla në qilarin e tyre. Në vitet 1970, ata vendosën ta tregtonin këtë produkt dhe ta shisnin në rajonet turistike përgjatë bregut Adriatik. Edhe pse sasitë nuk ishin të mëdha, shitjet mjaftonin për të mbajtur familjen. Babai i Tomislavit e vazhdoi këtë traditë dhe Tomislavi e ndihmonte.

“Babai im gjithmonë e ka pasur ëndërr të zgjeronte biznesin dhe të kishte një baxho të vogël. Unë dhe vëllai im vendosëm ta bëjmë këtë ëndërr realitet”- thotë Tomislavi.

Baxhoja Puđa Eco Cheese u themelua në vitin 2003 dhe që atëherë, e ka zgjeruar aktivitetin. Sot, baxhoja prodhon mbi dhjetë lloje djathërash dhe ka fituar disa çmime ndërkombëtare për cilësi, ndër të cilat spikat një medalje ari nga Panairi Ndërkombëtar i Djathit i zhvilluar në Austri në vitin 2014.

Në vitin 2019, e shtyrë nga ideja e modernizimit të procesit të prodhimit dhe fuqizimit të pozicionit të baxhos në tregun vendas dhe të huaj, ndërmarrja Puđas iu përgjigj një thirrjeje publike për grante, të publikuar në projektin EU4Business, financuar nga BE-ja dhe qeveria gjermane dhe e vënë në zbatim nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP), Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO) dhe organizata gjermane për bashkëpunim ndërkombëtar, GIZ. Falë projektit EU4Business, baxhoja i zëvendësoi fuçitë e vjetruara të djathit me të tjera, më të reja dhe moderne, mori makineri për prerje dhe peshim dhe rafte të reja në ambientet e vjetrimit dhe instaloi sisteme për ruajtjen e mikroklimës në baxho. Rikonstruksioni ka kontribuar gjithashtu për cilësinë e përgjithshme të procesit të prodhimit në baxho.

Vlera totale e këtij investimi shkon mbi 380,000 euro, nga të cilat, 150,000 euro u ofruan nga Bashkimi Evropian në formën e granteve. Pajisjet moderne kanë përmirësuar cilësinë dhe procesin e punës, kanë ulur shpenzimet e prodhimit dhe gjithashtu kanë kontribuar për rritjen e produktivitetit. “Teknologjia moderne ka minimizuar gabimet, gjë që është shumë e rëndësishme për sa i përket ruajtjes së cilësisë. Diçka që vumë re menjëherë ishte se pajisjet e reja e shfrytëzojnë më mirë qumështin, gjë që do të thotë se sot ne përftojmë më shumë djathë nga e njëjta sasi qumështi. Si rezultat, konkurrenca e tregut tonë është përmirësuar mjaft,”- thotë Tomislavi. Përmirësimet e arritura nëpërmjet projektit EU4Business krijojnë gjithashtu mundësi të tjera për zgjerimin e prodhimit dhe tregtimit të djathit jashtë kufijve të Bosnie dhe Hercegovinës.

“Njerëzit janë pasuria jonë më e madhe. Në sajë të makinerive të reja, punëtorët tanë kanë kushte më të mira pune dhe mund të punojnë më shpejt e më lehtë.”

Lidhur me projektin

EU4Business është një projekt i BE-së që synon të fuqizojë kapacitetin e Bosnies dhe Hercegovinës për rritjen ekonomike dhe punësimin, duke nxitur konkurrencën dhe risinë në sektorët e përzgjedhur. Ky projekt ka një buxhet prej 16.1 milion eurosh: 15 milion euro të financuara nga Bashkimi Evropian dhe 1.1 milion euro nga Republika Federale e Gjermanisë.

EU4Business është pjesë e Strategjive për Zhvillim Vendor – Vetëqeverisje Vendore dhe Zhvillim Ekonomik në Bosnie dhe Hercegovinë të Programit të Ministrisë Federale Gjermane për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (BMZ).

Në baxho punojnë gjithsej rreth 40 persona, duke përfshirë këtu edhe shtatë të punësuar falë investimit të EU4Business. Punëtorët e rinj rritën nivelet e prodhimit, por siguruan edhe një cilësi më të mirë të kontrollit të produkteve. Siç thotë Tomislavi, “Njerëzit janë pasuria jonë më e madhe. Në sajë të makinerive të reja, punëtorët tanë kanë kushte më të mira pune dhe mund të punojnë më shpejt e më lehtë.

Ballkani Perëndimor lidhet përmes Korridorit të Energjisë Trans-Ballkanike

Së bashku me partnerët e tjerë të Ballkanit Perëndimor, Serbia po ndërton dhe lidh Korridorin Elektrik Trans-Ballkanik (Trans-Balkan Electricity Corridor) prej 371.3 km, për të cilin Western Balkans Investment Framework (WBIF) po siguron 32.1 milionë euro fonde të pakthyeshme të BE-së.   
Danko Gavrilović, Koordinatori i WBIF për Serbinë, thekson rëndësinë e projektit për ekonominë, lidhshmërinë dhe qëndrueshmërinë e zhvillimit të energjisë së rinovueshme. “The Economic and Investment Plan for the Western Balkans 2021-2027 është një pasqyrë e përpjekjeve të Bashkimit Evropian për të inkurajuar rimëkëmbjen ekonomike afatgjatë të vendit dhe rajonit, me mbështetjen e të ashtuquajturës transformim i gjelbër dhe digjital dhe përshpejtimin e lidhjes rajonale dhe lidhjes me Bashkimin Evropian. Zhvillimi intensiv i kapaciteteve të qëndrueshme kërkon gjithashtu zhvillimin e rrjetit të transmetimit”, tha Gavrilović.   
Projekti është identifikuar si një themeltar për tranzicionin nga qymyri si edhe duke qënë brenda prioritetit të investimeve të energjisë së pastër, siç përcaktohet në Economic and Investment Plan for the Western Balkans 2021-2027. Projekti është pjesë e mbështetjes më të gjerë të BE-së për sektorin – BE-ja ka investuar më shumë se 830 milionë euro në sektorin e energjisë gjatë dy dekadave të fundit. Vetëm në vitin 2022, mbështetja e BE-së për sektorin energjetik të Serbisë vlerësohet në 100 milionë euro.   
Shumëllojshmëria e burimeve të energjisë, siguria e furnizimit, efikasiteti energjetik dhe dekarbonizimi i ekonomisë, në përputhje me Marrëveshjen e Parisit, janë objektivat kryesore të mbështetjes së BE-së, e cila zbatohet në bashkëpunim me Qeverinë e Serbisë. BE do të vazhdojë të mbështesë Serbinë në përputhje me BE acquis dhe në krijimin e strukturave që do të lejojnë investime të mëtejshme në dekarbonizimin e sektorit të energjisë. 

Një tjetër mbështetje për zhvillimin rural në Shqipëri, në Maqedoninë e Veriut dhe Serbi

Komisioni Evropian ka miratuar programet e zhvillimit rural (IPARD) Instrumentit së Asistencës së Para-Anëtarësimit (the instrument for pre-accession assistance) duke ofruar 112 milionë euro për Shqipërinë, 97 milionë euro për Maqedoninë e Veriut dhe 288 milionë euro për Serbinë. Këto programe ofrojnë bazën për mbështetjen e BE-së në fushën e bujqësisë dhe zhvillimit rural deri në vitin 2027.

 

Së bashku me kontributet kombëtare publike dhe private, programet IPARD pritet të gjenerojnë në total mbi 2 miliardë euro investime në zonat rurale të Ballkanit Perëndimor dhe Turqisë. Nëpërmjet këtyre programeve, vendet ndjekin objektiva që lidhen me konkurrencën e sektorit agro-ushqimor, menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore, veprimet klimatike dhe përmirësimin e zonave rurale.

 

Programet gjithashtu kontribuojnë në objektivat e European Green Deal and the Green Agenda për Ballkanin Perëndimor përmes investimeve për t’u përputhur me standardet e BE-së, duke përfshirë përmirësimin e ndërtesave, makinerive dhe pajisjeve. Ato gjithashtu ndihmojnë në rritjen e zhvillimit të zonave rurale dhe duke i bërë ato më tërheqëse për të parandaluar shpopopullimin. Kjo mund të arrihet përmes infrastrukturës më të mirë, larmishmërisë të aktiviteteve ekonomike që gjenerojnë të ardhura dhe promovimit të punësimit rural, veçanërisht në mesin e grave dhe të rinjve. IPARD është pjesë integrale e strategjisë më të gjerë të BE-së për para-anëtarësim në kuadër të Instrumentit të Asistencës së Para-Anëtarësimit (the instrument for pre-accession assistance).

Energji e ripërtërishme për Kosovën

BE-ja mbështet ngritjen e një impianti ngrohjeje qendrore në Gjakovë, me energji të ripërtërishme

Në vitin 1980, kur u ndërtua, impianti i ngrohjes qendrore Ngrohtorja SHA ishte krenaria e qytetit të Gjakovës. Ky ishte qyteti i vetëm në Kosovë, përveç kryeqytetit, me një sistem modern ngrohjeje qendrore që punonte me karburante të rënda. Sidoqoftë, ngrohja me naftë u bë gjithmonë e më pak e leverdisshme dhe u rrit ndërgjegjësimi për ndotjen që shkaktonte. Si rezultat, në vitet në vazhdim, menjëherë pas luftës së Kosovës në vitin 1999, Ngrohtorja e ndaloi thuajse krejtësisht ngrohjen për qytetarët e Gjakovës, ndërsa më vonë e siguronte vetëm disa orë në ditë.

Në fillimin e dekadës së fundit, lindi një grimcë shprese që kompania mund të ofronte edhe njëherë ngrohje të qëndrueshme, kur, me mbështetjen e BE-së, kompania e ngrohjes qendrore Ngrohtorja nisi një studim realizueshmërie për ofrimin e energjisë cilësore dhe ekologjike të ngrohjes për banorët vendas.

“Kur ideja u bë publike për herë të parë, ishim shumë të entuziazmuar por, në të njëjtën kohë, ndjenim dhe njëfarë skepticizmi, meqenëse për shumë vite kompania nuk kishte ofruar ngrohje cilësore.”

Albana Skivjani është menaxherja e përgjithshme e kompanisë. Gjatë kohës që nisi studimi paraprak, ajo nuk ishte menaxhere akoma, por si qytetare e Gjakovës dhe si kliente e kompanisë së ngrohjes qendrore, ajo e mban mend mirë entuziazmin që shihej te populli. “Kur ideja u bë publike për herë të parë, ishim shumë të entuziazmuar, por në të njëjtën kohë, shikonim dhe njëfarë skepticizmi, meqenëse për shumë vite kompania nuk kishte ofruar ngrohje cilësore,”- thotë Albana.

Studimi paraprak vërtetoi se ekzistonte një mundësi e vërtetë që të rivendosej një sistem ngrohjeje qendrore në Gjakovë dhe në të njëjtën kohë, të përdorej një burim energjie ekologjik.

Fjala magjike ishte biomasa!

Ngrohja me biomasë përdor lëndë organike, si karburanti, për stacione energjie për ngrohje apo për prodhim elektriciteti. Në rastin e Gjakovës, plani ishte të përdoreshin mbetje druri (copa druri) dhe mbetje të përftuara nga krasitja e hardhive, të cilat gjenden me bollëk në këtë zonë. Sidoqoftë, pavarësisht disponueshmërisë së biomasës në zonë, e cila mund të përdorej si karburant, projekti nuk ishte i lehtë për t’u realizuar. Shpenzimet për teknologjinë ishin shumë të larta dhe nevojitej edhe një nivel i lartë ekspertize që të funksiononte kjo teknologji. Bashkimi Evropian ndërhyri dhe mbështeti projektin me rreth 15 milion euro.

Impianti i ri, i cili prodhon nxehtësi dhe energji elektrike, u inaugurua në vjeshtën e vitit 2021, duke u bërë kështu një pionier i së ardhmes së energjisë dhe një prej të paktave sisteme bashkëkohore që punojnë me biomasë në Ballkanin Perëndimor. Këtë dimër, energjia e prodhuar nga impianti ka mundësuar ngrohje 24-orë për shumicën e klientëve të kompanisë së ngrohjes qendrore Ngrohtorja SHA.

“Personalisht dhe në emër të gjithë banorëve të qytetit tonë, shpreh mirënjohjen e madhe për BE-në, që nëpërmjet këtij projekti, na siguroi ngrohje për dekadat e ardhshme, duke dhënë kështu një shembull të mirë për qytetet e tjera.”

Lidhur me projektin

Me anë të programit të Instrumentit të Asistencës së Para-anëtarësimit (IPA), të vitit 2015, Bashkimi Evropian investoi mbi 15 milion euro për aktivitete përgatitore dhe për ngritjen e impiantit të ngrohjes me biomasë në qytetin e Gjakovës . Projekti do të ketë një ndikim të madh ekonomik dhe mjedisor në qytet: kostot vjetore të operimit për Ngrohtoren SHA pritet të ulen me 35%-50%, ndërkohë që niveli i përgjithshëm i ndotjes së zonës do të ulet me mbi 90%.

Sipas Albanës, një nga sfidat kryesore ishte të mësohej si të përdorej teknologjia e re, duke qenë se shumica e punonjësve nuk kishin pasur përvoja të mëparshme me të. Sidoqoftë, kjo pengesë u kapërcye me mbështetjen e projektit të financuar nga BE-ja, që ofroi trajnim të specializuar për stafin, që të përdornin këtë teknologji. Albana shpjegon se këtë dimër, për herë të parë pas shumë vitesh, ishin në gjendje të ofronin energji 24-orë për klientët e tyre. “Klientët tanë, bashkë me të gjithë të tjerët në qytet, janë shumë të entuziazmuar, sepse përveç pajisjes me ngrohje, qyteti nuk është më i ndotur si më parë,”- thotë Albana. Ngrohja e vazhdueshme që vjen nga impianti pati rëndësi të madhe veçanërisht këtë vit, për shkak të krizës globale të energjisë, ku çmimet e energjisë u rritën dhe pati ndërprerje të shpeshta të energjisë elektrike.

“Personalisht dhe në emër të të gjithë banorëve të qytetit tonë, shpreh mirënjohjen e madhe për BE-në, që nëpërmjet këtij projekti, na siguroi ngrohje për dekadat e ardhshme, duke dhënë kështu një shembull të mirë për qytetet e tjera,”- thotë Albana.

Ndihma për mjedrat e shijshme të Bosnje dhe Hercegovinës që po pushtojnë tregun e BE-së

Një ndërmarrje bujqësore në Bosnje dhe Hercegovinë ka rritur kapacitetin e saj të prodhimit me anë të mbështetjes nga BE-ja.

Për më shumë se dy dekada, Nebojša Radović nga Bratunac-i i Bosnje dhe Hercegovinës është marrë me rritjen e mjedrave. Sot, bashkëshortja dhe tre fëmijët e tij e ndihmojnë në plantacionin e mjedrave. Për shkak të të ardhurave shtesë që ato sjellin, Nebojša shpjegon se: “Mjedrat janë shumë të rëndësishme për ne. Bashkëshortja ime nuk ka profesion tjetër, ndërsa profesioni im i parë nuk mjafton për të mbuluar të gjithë shpenzimet e jetesës. I kemi mësuar edhe fëmijët si të rrisin mjedra.”

Nebojša është një prej shumë nënkontraktorëve të ndërmarrjes së familjes, Herbos Nature, e cila është marrë me mbledhjen e frutave të pyllit që prej vitit 2006. Që nga viti 2012, është marrë gjithashtu edhe me blerjen, përpunimin dhe shitjen me shumicë të mjedrave, kërpudhave dhe erëzave. Sot, ka një rrjet me më shumë se 1,000 nënkontraktorë nga i gjithë vendi.

“Teksa ndërmarrja jonë zmadhohej gjithmonë e më shumë, natyrisht që kishim probleme, por me hyrjen e pandemisë, vështirësitë u shtuan mjaft, sidomos për nënkontraktorët tanë.”

Nxitja e zhvillimit në kohë krize

Maida Hadžiavdić nga Herbos Nature shpjegon se ndërmarrja ka vite që zmadhohet me hapa të sigurt, por si të gjitha bizneset e tjera, edhe ata u përballën me vështirësi në vitin 2020, kur filloi pandemia e COVID-19-ës. “Teksa ndërmarrja jonë zmadhohej gjithmonë e më shumë, natyrisht që kishim probleme, por me hyrjen e pandemisë, vështirësitë u shtuan mjaft, sidomos për nënkontraktorët tanë,”- thotë Maida.

Pikërisht në atë periudhë, pati një thirrje për propozime rreth mbështetjes së ndërmarrjeve bujqësore në Bosnje dhe Hercegovinë, nismë nga projekti EU4AGRI, i financuar nga BE-ja. Herbos Nature aplikoi dhe përfitoi mbështetje, duke përfshirë këtu blerjen e pajisjeve për ndërmarrjen dhe nënkontraktorët e tyre, apo ndihma të tjera të kësaj natyre, për përmirësimin e kushteve të punës, duke arritur kështu një total prej 114,000 eurosh.

Si një prej nënkontraktorëve të Nature, Nebojša-s iu dhanë në dorëzim pajisje të vlefshme, të financuara nga BE-ja, për të lehtësuar sadopak punën e familjes dhe për ta bërë atë më efikase. “Që prej kohës që EU4AGRI më dhuroi një plug të motorizuar, shpenzimet e mia janë ulur,”- shpjegon Nebojša.

“EU4AGRI na ka ndihmuar ta zgjerojmë tregun tonë. Përveç filialeve në Ustikolina dhe Bratunac, tanimë kemi hapur edhe një tjetër në Travnik. Kemi futur në punë më shumë punonjës dhe kemi filluar të bashkëpunojmë me nënkontraktorë të tjerë.”

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një nismë katër-vjeçare (2020-2024) që synon modernizimin e sektorit agro-ushqimor, hapjen e vendeve të reja të punës bashkë me mbajtjen e vendeve aktuale dhe mbështetjen e rigjenerimit nga kriza e COVID-19-ës në Bosnje dhe Hercegovinë. Vlera totale e projektit të financuar nga BE-ja arrin mbi 20 milion euro dhe është vënë në zbatim me anë të bashkëpunimit dhe bashkë-financimit të Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim dhe Agjencisë Çeke të Zhvillimit.

Projekti i dha gjithashtu mundësinë ndërmarrjes të përfitonte nga pajisjet e reja dhe ndihmesave të tjera. “Mbështetja nga EU4AGRI na ka ndihmuar të zgjerojmë tregun tonë. Përveç filialeve në Ustikolina dhe Bratunac, tanimë kemi hapur edhe një tjetër në Travnik. Kemi futur në punë më shumë punonjës dhe kemi filluar të bashkëpunojmë me nënkontraktorë të tjerë,”- thotë Maida. Me anë të pajisjeve dhuruar nga programi EU4AGRI, ndërmarrja ka modernizuar edhe proceset e prodhimit.

Njësoj si Maida 23-vjeçare, shumica e punonjësve të ndërmarrjes janë profesionistë të rinj të trajnuar, të cilët kanë për detyrë të sigurohen që të gjitha proceset e punës të zhvillohen në standardet më të larta. Mbi 95% e prodhimit është i destinuar për eksport në vende si: Franca, Gjermania, Polonia, Serbia, Sllovenia, Zvicra dhe Turqia. “Pajisjet e reja kanë përmirësuar kushtet e prodhimit dhe na kanë ndihmuar të përmbushim kriteret e klientëve tanë,”- thotë Maida. “Jemi të lumtur që kemi marrë pjesë në projektin EU4AGRI dhe që kemi kontribuar për qëndrueshmërinë e sektorit të ushqimit dhe bujqësisë në BH.”

YEA-të dhe US Youth Council Albania po përgatiten për ndalimin e përdorimit të qeseve plastike

Më 16 mars, në Tiranë u mbajt diskutimi i dytë i hapur midis ambasadorëve të BE-së dhe SHBA-së, Young European Ambassadors dhe US Youth Council. Palët diskutuan bashkëpunimin e tyre që nga takimi i parë i mbajtur në qershor të vitit 2021 dhe bashkëpunimin e mundshëm të ardhshëm midis dy rrjeteve të të rinjve.

 

Fokusi i takimit ishte EU Green Agenda për Ballkanin Perëndimor – dhe se si të rinjtë mund të përfshihen në formimin e Green Agenda. Në përputhje me kërkesat e European Green Deal, the Green Agenda hap rrugën për një transformim drejt ekonomive neutrale ndaj klimës dhe reliziente, të gjelbëra dhe rrethore.

 

Në përgjithësi, dy ambasadorët i inkurajuan ata të angazhohen, të shkëmbejnë ide dhe të marrin pjesë në ndërtimin e një të ardhmeje më të mirë dhe më të sigurt për vendin e tyre, duke kujtuar edhe pozicionin që zë vendi i tyre në botë dhe ndryshimin që mund të bëjnë.

 

Në përgjithësi u arrit një marrëveshje që YEA-të dhe US Youth Council të përgatisnin një draft për një nismë të përbashkët për ndalimin e përdorimit të qeseve plastike në Shqipëri. Takimi i radhës mes rrjeteve do të jetë për të ndarë rezultatet.

‘Udhë’ gjen një mënyrë për të ofruar udhëtime të përbashkëta me makinë në Kosovë

Një grup novatorësh të rinj kanë nisur një aplikacion transporti të përbashkët me makinë, me mbështetjen e BE-së.

Kur ishte student në Prishtinë, Eroll Gorçit i duhej të udhëtonte disa herë në javë nga qyteti i tij i lindjes, Peja, që ndodhet rreth 80 km larg. Taksitë ishin shumë të shtrenjta, ndërsa autobusët nuk ishin edhe aq të shpeshtë. Për këtë arsye, si shumë persona të tjerë që duhet të bëjnë rrugë të gjatë për në punë, ai kërkoi zgjidhje alternative, duke parë nëse ndonjë nga miqtë apo të afërmit e tij do të udhëtonin për në kryeqytet, që të mund të shkonte bashkë me ta.

Erolli ishte student teknologjie e shkencash kompjuterike. Teksa zhvillonte aftësitë e tij prej IT-je, ai kuptoi se mbushja e zbrazëtisë në transportin inter-urban me një platformë për transport të përbashkët me makinë mund të ishte me interes si biznes. Dhe kështu filloi “Udhë”, aplikacioni i parë për transport të përbashkët me makinënë pjesën jugore të Ballkanit që lidh shoferët me pasagjerët.

 “Para se të krijonim aplikacionin, donim ta testonim metodën nëpërmjet mediave sociale dhe kjo pati sukses.”

Erolli dhe miqtë e tij e diskutuan fillimisht këtë ide disa vite më parë, ku ranë dakord që të krijonin një faqe në media sociale, ku të interesuarit të mund të komunikonin dhe të planifikonin për të ndarë udhëtimin. “Para se të krijonim aplikacionin, donim ta testonim metodën nëpërmjet mediave sociale dhe kjo pati sukses,”- thotë Erolli.

Brenda një periudhe shumë të shkurtër, grupi i transportit të përbashkët në Facebook grumbulloi rreth 10,000 anëtarë. Kjo vërtetoi se njerëzit kishin interes, kështu që ekipi u bind për mundësinë e zhvillimit të një shërbimi profesional.  Ata filluan të krijojnë aplikacionin për shoferët dhe pasagjerët në fillim të vitit 2020. Meqenëse kishin shumë pak përvojë në këtë lloj sipërmarrjeje, ata aplikuan për projektin VentureUP të financuar nga BE-ja për ndihmë teknike të përqendruar te krijimi i prototipave. Erolli dhe ekipi i tij nxorën përfitime nga webinar-et, instrumentet e marketingut, modelimet e biznesit dhe financimet, të cilat ndihmuan shumë për krijimin e njohurive të tyre në këtë fushë. Për më tepër, ata u fokusuan te grumbullimi sistematik i të të dhënave, gjë që u dha një pikënisje të mirë dhe siguri te modeli i tyre i biznesit dhe për krijimin e aplikacionit.

“Mbështetja e dhënë nga Bashkimi Evropian ishte thelbësore për zhvillimin dhe realizimin e idesë sonë.”

Mbi projektin

VentureUP, Projekti Inkubator i Sipërmarrjes i Universitetit të Prishtinës në Kosovë, mbështetur nga Bashkimi Evropian, u jep mundësinë studentëve dhe startup-eve të ndërtojnë biznese punëdhënëse dhe të rrisin shanset për punësim të suksesshëm në Kosovë. Gjatë programit të parë inkubator në vitin 2019, përfunduan programin shtatë startup-e, me një total prej 23 anëtarësh ekipi. Ndër to, katër startup-e u regjistruan si biznese ligjore që gjenerojnë të ardhura, duke punësuar gjithsej 15 persona. Në vitin 2020 pati rreth 12 startup-e me 31 anëtarë ekipi që përfunduan programin e dytë inkubator. Si rezultat, janë regjistruar pesë biznese ligjore, duke gjeneruar kështu të ardhura dhe duke punësuar një total prej 18 personash.

Aplikacioni u hodh në treg me anë të Google Play dhe Apple Store që në janar të vitit 2021. Komuniteti online tashmë ka mbi 30,000 ndjekës në mediat sociale dhe rreth 15,000 përdorues të aplikacionit për celular. Çdo ditë, ata zgjidhin probleme transporti për qindra pasagjerë. Ekipi prej katër personash tanimë kërkon të shtojë fitimet dhe të sigurojë ndihmën e një investitori engjëll për zgjerimin e biznesit. Ata po planifikojnë të nisin shërbimin në Shqipëri dhe në tregjet e Ballkanit, ku platforma më e madhe e transportit të përbashkët nga BE-ja ka dështuar.

Erolli shpjegon se në sistemin arsimor të Kosovës mungon mësimi për sipërmarrjen, mënyrat e shndërrimit të një ideje në produkt, si dhe për monetarizimin e ideve. Për të, projektet inkubatore janë shumë të rëndësishme për të hedhur hapat e parë të biznesit dhe të sipërmarrjes. “Mbështetja e dhënë nga Bashkimi Evropian ishte thelbësore për zhvillimin dhe realizimin e idesë sonë,”- thotë ai.

Përfaqësuesi i Lartë / Zëvendëspresidenti Josep Borrell në Ballkanin Perëndimor

Përfaqësuesi i Lartë për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë / Zëvendës presidenti i Komisionit Evropian, Josep Borrell, ishte në Maqedoni ditën E hënë para se të udhëtonte për në Shqipëri diten E martë dhe më pas për në Bosnjë dhe Hercegovinë ditën E mërkurë. Vizita e tij konfirmoi sërish angazhimin dhe mbështetjen e BE-së për rajonin, veçanërisht tani në periudhën e luftës ruse kundër Ukrainës dhe ndikimit të saj në sigurinë e Evropës në tërësi.
 
Borrell u takua në Shkup me Presidentin Stevo Pendarovski dhe Kryeministrin Dimitar Kovačevski, Zëvendës Kryeministrin për Çështjet Evropiane, Bojan Marichijk, Ministrin e Punëve të Jashtme, Bujar Osmani dhe Ministren e Mbrojtjes, Slavjanka Petrovska. Të martën, Përfaqësuesi i Lartë Josep Borrell do të udhëtojë  për në Tiranë, ku do të takohet me Kryeministrin Edi Rama dhe përfaqësues të tjerë të autoriteteve shqiptare dhe përfaqësues të shoqërisë civile dhe do të vizitojë punimet e vazhdueshme të restaurimit në mozaikun e Muzeut Kombëtar të Historisë, i rinovuar me ndihmën e BE-së për rimëkëmbjen pas tërmetit (EU’s post-earthquake recovery assistance).
Ditën E mërkurë, Josep Borrell do të jetë në Sarajevë, ku do të vizitojë për herë të parë EUFOR Althea Operation, kapaciteti i trupave në terren i së cilës është dyfishuar pothuajse kohët e fundit. Ai do të takohet më pas me autoritetet e Bosnjës dhe Hercegovinës, me përfaqësuesit e opozitës politike dhe me shoqërinë civile.

Ekspozita që promovon EU Green Deal hapet në Shkup

Ne vijim të dy ekspozitave të frymëzuara nga pandemia, për temat e kthimit të mërzisë në kreativitet dhe artin si një mënyrë për t’u larguar nga realiteti, Rezidenca e Ambasadorit të BE-së në Maqedoninë e Veriut është do të mirëpresë sërish një shfaqje tjetër artistike.

 

Ekspozita, e hapur më 10 mars nga Ambasadori i BE-së, David Geer, dhe Zonja e Parë, Elizabeta Gjorgjievska, është pjesë e fushatës së Delegacionit të BE-së në Maqedoninë e Veriut për të promovuar objektivat – dhe mundësitë – e European Green Deal. Green Deal lidhet me jetesën, prodhimin dhe përmbushjen e nevojave tona me kosto minimale për planetin dhe burimet e tij. Bëhet fjalë për trajtimin e pasojave të ndryshimeve klimatike, ruajtjen e biodiversitetit dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

 

Veprat e artit janë nga Ozbek Ayvaz, Maja Kirovska, Zoran Todovikj, Nenad Tonkin, Vana Uroshevikj, dhe Velimir Zhernovski, dhe janë përzgjedhur nga Galeria Skopje Acanthus. Ato përfshijnë reflektime mbi riciklimin – jo vetëm si një mënyrë për të mbrojtur burimet natyrore, por edhe për të stimuluar kreativitetin, dhe për ndërgjegjësuar rreth  varësisë tonë nga natyra, dhe fuqinë shëruese të natyrës. Ekspozita do të jetë e hapur per publikun deri me 20 maj. Vizitorët mund të rezervojnë një orar dhe bileta falas nëpërmjet faqes në Facebook (EU za Kultura Facebook page).

EIB konfirmon përsëri angazhimin për tranzicionin e gjelbër në Maqedoninë e Veriut

Gjatë një vizite në Maqedoninë e Veriut, zëvendës presidenti i European Investment Bank (EIB) konfirmoi përsëri angazhimin e bankës së BE-së për tranzicionin e gjelbër. Nënkryetarja Lilyana Pavlova përshkroi mbështetjen për dekarbonizimin nga EIB-ja – krahu huadhënës i BE-së – përmes projekteve kyçe të përshkruara në Planin Ekonomik dhe të Investimeve.

 

Takimet bilaterale me Kryeministrin Dimitar Kovačevski dhe me ministrat e tjerë përfshirë Ministrin e Financave Fatmir Besimi, me Kryetarin e Bashkisë të Shkupit dhe Kryetarin e Delegacionit të Maqedonisë së Veriut, ndihmuan në identifikimin e mundësive të reja për zgjerimin e bashkëpunimit në kuadër të degës së re Globale të EIB-së. Filiali Global synon të rrisë mbështetjen për vendet jashtë Bashkimit Evropian.

 

Zëvendës presidentja Pavlova theksoi mbështetjen për zhvillimin e infrastrukturës moderne hekurudhore, rrjetit të energjisë dhe infrastrukturës së sistemit te ujit për të ndihmuar vendin të përshtatet me ndryshimet klimatike dhe mbrojtjen e mjedisit. Banka gjithashtu synon të zhvillojë instrumente të reja të garancisë dhe të ndarjes së rrezikut për sektorin privat në bashkëpunim me Komisionin Evropian.

 

Që nga fillimi i pandemisë COVID-19, EIB ka dhuruar 156 milionë euro për Maqedoninë e Veriut për të mundësuar rimëkëmbjen sa më të shpejtë të bizneseve të vogla dhe të mesme dhe për të lehtësuar ndërtimin e një rrjeti të ri të domosdoshëm të gazit për furnizimin e qëndrueshëm dhe të sigurt me energji. Në të ardhmen, banka do të ndihmojë edhe partnerët e saj në Maqedoninë e Veriut për të rritur kapacitetet për përgatitjen dhe zbatimin e projekteve, gjë që do të ndihmojë në realizimin e investimeve me ndikim të madh për të mirën e vendit dhe popullit të tij.