Skip to main content

Area of Cooperation: Environment

Interreg dhe Green-Tex: Tekstile të ricikluara – Më pak ndotje

Written on . Posted in Tregime.

Nga 1 janar 2025, të gjitha vendet e BE-së duhet veçmas të mbledhin mbetjet e tekstilit. Megjithatë, shumë shteteve anëtare, si dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor, u mungon një sistem efikas për këtë qëllim. Për të adresuar këtë sfidë dhe për të zhvilluar zgjidhje të zbatueshme në të gjithë rajonin, 11 organizata nga 9 vende janë bashkuar në kuadër të projektit Green-Tex.

Organizatat partnere përfshijnë Agjencinë e Zhvillimit SERDA (Bosnjë dhe Hercegovinë); Komunën e Postojnës (Slloveni); Institutin për Rritje të Qëndrueshme Active Nativa (Slloveni); Shoqata Qytetare Eko Charity Sllovakia Për Sllovakinë (Sllovaki); Eurotex Ltd (Bullgari); Komunën e Majurit (Kroaci); Fakultetin e Teknologjisë së Tekstilit, Universitetin e Zagrebit (Kroaci); Universitetin “Donja Gorica” (Mali i Zi); Agjencinë për Zhvillim Rajonal Zlatibor (Serbi); Shoqatën për Zhvillim Ndërkomunitar “Zona Metropolitane e Bukureshtit” (Rumani); dhe Shoqatën Inovative “Hungarezi i Parë i Përgjegjshëm” (Hungari).

Prodhimi i tekstilit është një nga industritë më ndotëse, duke gjeneruar 20% të ujërave të zeza industriale, me emetim të sasive të mëdha të gazeve serrë. Për shembull, për të prodhuar një këmishë të vetme prej pambuku nevojiten 2700 litra ujë, ekuivalente me atë që pi një person gjatë 2,5 viteve. Në të njëjtën kohë, 86% e veshjeve përfundojnë në deponi ose digjen pas përdorimit, dhe vetëm 1% riciklohet.

Green-Tex synon të krijojë dhe testojë zgjidhje të reja në zinxhirin e prodhimit, nga dizajnimi i produkteve të reja deri te mbledhja e mbetjeve të tekstilit. Mjetet digjitale, si hartë interaktive me pika të caktuara grumbullimi, do të jenë pjesë përbërëse e Green-Tex platformës së mësimit dhe inovacionit. Për shembull, Komuna e Postojnës, në bashkëpunim me shoqatën Prostor, rrit ndërgjegjësimin për pasojat e konsumit të tepërt të tekstilit duke ofruar alternativa të qëndrueshme ndaj zakoneve tradicionale të blerjeve nëpërmjet punëtorive tërheqëse dhe ngjarjeve ku shkëmbehen veshjet.

Sllovenia, Sllovakia, Kroacia dhe pjesë të Hungarisë dhe Bullgarisë kanë zbatuar praktika të suksesshme që mund të përshtaten në vendet që ende janë duke zhvilluar sistemet e tyre të riciklimit të tekstilit, përfshirë Rumaninë dhe vendet kandidate për në BE, Bosnjë dhe Hercegovinën, Malin e Zi dhe Serbinë.

E themeluar në vitin 2003, Agjencia e Zhvillimit Rajonal të Sarajevës (SERDA) mbështet zhvillimin ekonomik në makro-rajonin e Sarajevës dhe në Bosnje-Hercegovinë. Zbaton projekte për inovacion, sipërmarrje, ekologji dhe zhvillim të qëndrueshëm, duke bashkëpunuar shpesh me partnerë vendas dhe ndërkombëtarë, përfshirë BE-në, për të forcuar konkurrencën ekonomike, për të tërhequr investime dhe për të mbështetur ndërmarrjet e vogla dhe të mesme.

“Duke punuar me partnerët tanë nga Sllovenia, kuptuam se ballafaqohemi me çështjen e njëjtë me mbetjet e tekstilit dhe mund të kontribuojmë në reduktimin e tyre duke lehtësuar shkëmbimin e njohurive dhe përvojave midis vendeve anëtare të BE-së dhe vendeve kandidate”, shpjegon Amela Ikiq Suljagiq, menaxhere e projektit në SERDA.

“Në Bosnje dhe Hercegovinë, SERDA mbledh mbetjet e tekstilit. Kemi blerë dhjetë kontejnerë inteligjentë të pajisur me sensorë dhe do të analizojmë konsumin lokal dhe modelet e mbetjeve, do të optimizojmë rrugët e grumbullimit dhe do të punojmë në gjetjen e zgjidhjeve më të mira për mbetjet e grumbulluara—qoftë nëpërmjet riciklimit, ripërdorimit ose riadaptimit,” thotë Ikiq Suljagiq. Ajo shton se partnerët e SERDA-s në këtë përpjekje përfshijnë kompaninë lokale të shërbimeve komunale dhe ministrinë përkatëse në qeverinë e Kantonit të Sarajevës.

Në Bullgari, në një fabrikë për riciklim mekanik, mostrat e mbetjeve të mbledhura nga Bukureshti do të përdoren për të zhvilluar prototipe të produkteve të reja të bëra nga fije të vjetruara. Në Kroaci, Serbi dhe Slloveni, projekti do të testojë zbatimin më të gjerë të fijeve natyrore me burim vendas në prodhimin e tekstilit dhe do të zhvillojë prototip të një produkti të ri jo të thurrur, duke kombinuar leshin e ricikluar me mbetjet e tekstilit të ricikluar që janë të papërshtatshme për ripërdorim. Nisma kërkon gjithashtu zgjidhje për përdorime të shumta të leshit, shumica e të cilave aktualisht përfundojnë në deponi ilegale. Në Mal të Zi dhe Slloveni, projekti do të hulumtojë zgjidhje inovative për dizajn të qëndrueshëm dhe të gjelbër të modës duke krijuar koleksione mode që janë miqësore për mjedisin.

Green-Tex do të prezantojë teknologji inovative të prodhimit si ngjyrosje pa ujë, rritje të përdorimit të materialeve të ricikluara, mbështetje për markat dhe prodhuesit e qëndrueshëm që përdorin metoda miqësore për mjedisin dhe zgjerim të riciklimit të tekstilit duke vendosur pika grumbullimi lehtësisht të qasshme në vende të dukshme, si qendra tregtare dhe shkolla. Stimujt për qytetarët, si zbritjet në dyqane ose programet e shkëmbimit të veshjeve, promovojnë modën vintage, shkëmbimet e veshjeve, dyqanet  të dorës së dytë dhe programe të riciklimit në dyqane.

Green-Tex ka buxhet prej 1.79 milionë €, 80% e të cilit sigurohet nga Programi Interreg. Aktualisht, Sllovakia, Sllovenia, Kroacia, Hungaria dhe Bullgaria i kanë krijuar praktikat më të mira që mund të transferohen në vendet kandidate.

Interreg është instrument kyç i Bashkimit Evropian (BE) për forcimin e bashkëpunimit midis Ballkanit Perëndimor dhe vendeve anëtare të BE-së. Për periudhën 2021–2027, programi fokusohet në adresimin e sfidave siç është ndryshimet klimatike, transformimi digjital dhe përfshirja sociale. Me buxhet prej 10 miliardë eurosh, një pjesë e fondeve ndahet për rajonet më të largëta të BE-së dhe vendet fqinje, si dhe zona specifike gjeografike me rëndësi strategjike për Evropën, si Gjiri i Guinesë, Oqeani Indian dhe Kanali i Mozambikut. Programi synon të përmirësojë politikën e kohezionit të BE-së, duke adresuar sfida specifike në të gjithë Evropën dhe më gjerë. Prioritetet deri në vitin 2027 përfshijnë rritjen e zgjuar, tranzicionin e gjelbër, përfshirjen sociale, zhvillimin territorial dhe infrastrukturën efikase dhe të qëndrueshme.

BE-ja mbështet bashkëpunimin rajonal për zhvillim të qëndrueshëm

Written on . Posted in Tregime.

Thirrja e pestë e përbashkët e BE-së dhe Fondit të Ballkanit Perëndimor për projekte për forcimin e bashkëpunimit dhe kohezionit rajonal në rajonin e Ballkanit Perëndimor, me tre aspektet më të rëndësishme të ndërhyrjes, pra bashkëpunimin kulturor, arsimin dhe shkencën dhe zhvillimin e qëndrueshëm, tregon rëndësinë e bashkëpunimit midis vendeve të Ballkanit Perëndimor në gjetjen e zgjidhjeve që do të ndihmojnë organizatat dhe individët të përmirësojnë jetën në rajon. 

 

Iniciativa të ndryshme morën mbështetje përmes kësaj thirrjeje, nga iniciativat për adresimin e problemeve urgjente mjedisore deri te iniciativat për të vendosur bashkëpunim dhe shkëmbim rajonal për promovimin dhe ruajtjen e produkteve artizanale tradicionale, duke përfshirë ndërhyrjet lokale të synuara, si dhe iniciativat për fuqizimin e grave.  

 

Me thirrjen e re të Fondit për Ballkanin Perëndimor dhe për BE-në e cila do të publikohet së shpejti, do të ndajmë historitë e suksesit të zbatimit të projekteve rajonale të shoqatës “Miqtë e Korçës” nga Shqipëria dhe organizatës “Barazia” nga Kosova. 

 

Energjia diellore për banorët e Ballkanit Perëndimor 

 

Disa organizata të shoqërisë civile nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia janë bashkuar me një mision: të punojnë së bashku për të zbutur pasojat e ndryshimeve klimatike në Ballkanin Perëndimor dhe për të promovuar përfitimet e përdorimit të energjisë diellore. Udhëhequr nga shoqata “Miqtë e Korçës” nga Shqipëria, ky projekt mblodhi së bashku partnerët, “Rrjetin e Ujit Ballkanik” nga Maqedonia e Veriut, “Qendrën për Zhvillimin e Qëndrueshëm të Komunitetit” nga Maqedonia e Veriut, “Fondin e Inovacionit” të Malit të Zi dhe “MSJA” nga Mali i Zi, së bashku me ambasadorët ekologjik për Zhvillim të Qëndrueshëm nga Serbia, Universiteti Politeknik i Tiranës nga Shqipëria dhe Universiteti Politeknik i Korçës nga Shqipëria. Këta partnerë krijuan Rrjetin Solar-PV4Western Balkans, i cili synon të përfshijë palët e interesuara nga institucionet në nivelin e komunitetit lokal për të mbrojtur dhe promovuar praktikat më të mira të prodhuesve të pavarur të energjisë diellore. 

Shkëmbimi i informacionit dhe njohurive mbi legjislacionin, nismat dhe zgjidhjet inovative për energjinë diellore ishte kyç për të hedhur themelet për angazhimin dhe aktivitetet edukative në vendet që janë pjesë e rrjetit. 

 

“Sot, energjia diellore ofron mundësi të jashtëzakonshme për qytetarët, komunitetet dhe bizneset e vogla”. Bashkimi Evropian ka miratuar programe dhe ligje të rëndësishme për zhvillimin e energjisë diellore. Thjesht duhet t’i miratojmë këto ligje dhe t’i zbatojmë këto programe në vendet tona sa më shpejt që të jetë e mundur, për të siguruar energji të pastër dhe të përballueshme për qytetarët tanë, për punë dhe të ardhura për ekonominë vendase”, tha Gjergji Gjinko, kryetar i shoqatës Miqtë e Korçës, e cila drejtoi projektin “Energjia diellore për qytetarët e Ballkanit Perëndimor”. 

 

Ekspertët nga të gjitha organizatat partnere të përfshira në projekt kontribuan në projekt me ekspertizën e tyre, e cila varion nga përvoja në identifikimin dhe promovimin e praktikave të mira për lidershipin e grave në fushën e energjisë së qëndrueshme dhe shërbimeve të qëndrueshme gjinore energjetike për mjedise me të ardhura të ulëta, me çmime të ulëta, deri në shqyrtimin e çështjes së krizës klimatike në nivel akademik. 

 

Projekti rezultoi në raporte për katër vende (Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia) që do të informojnë qytetarët për ligjet, mundësitë dhe përfitimet e përdorimit të energjisë diellore, si dhe nevojën për të krijuar politika të reja. Ueb faqja e krijuar brenda projektit pasqyron ndjenjën e misionit të partnerëve dhe garanton rezultate afatgjata të projektit, një shtrirje më të gjerë dhe vazhdimësi të misionit dhe qëllimeve të partnerëve. 

 

Fuqizimi i grave përmes punimeve tradicionale të dorës 

 

“Ne jemi lidhur me organizatën “Pazarski Bazaar i Artizanatit” dhe qendrën “Gratë në Shërbime Publike” me qëllim që të promovojmë gratë nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia në rajonin tonë dhe të ofrojmë mbështetje për mbrojtjen dhe zhvillimin e zejeve tradicionale. “Donim të tregonim dhe ruanim nga harresa punën e grave punëtore të shoqërisë sonë dhe t’i prezantojmë rajonit të gjitha tiparet dhe detajet e traditave tona, të cilat do të mbijetojnë dhe do të jetojnë në të ardhmen”, thotë Ubejda Osmani nga OJQ-ja “Barazi” nga Prizreni, Kosovë, e përkushtuar ndaj promovimit të komunitetit boshnjak dhe rritjes së ndikimit të tij në formimin e formave të ndryshme edukative dhe kulturore të grave.  

 

Me qëllim të vendosjes së bashkëpunimit dhe dialogut rajonal për promovimin dhe ruajtjen e zejtarisë tradicionale, përfshirë ndërhyrjet e synuara lokale, duke promovuar fuqizimin ekonomik të grave, projekti filloi me vizita në terren në disa fshatra dhe komunitete në Prizren, si dhe vizita te gratë që bëjnë artizanat tradicional, kompanitë e udhëhequra nga gratë dhe gratë e vetëpunësuara. Kjo u pasua nga dy punëtori, të organizuara me pjesëmarrës nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova. Një nga këto punëtori kishte të bënte me promovimin dhe brendimin e artizanatit dhe e dyti iu përkushtua hartimit të një plani afarist dhe tërheqjes së investimeve. Konferenca rajonale e mbajtur në Durrës, Shqipëri me rreth 30 pjesëmarrës nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova, u fokusua në promovimin rajonal të artizanatit dhe trashëgimisë kulturore jomateriale nga gratë. 

Fondi për Ballkanin Perëndimor (WBF) është organizatë ndërkombëtare me bazë në Tiranë, Shqipëri, e themeluar nga qeveritë e Shqipërisë, Bosnjë dhe Hercegovinës, Kosovës*, Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Serbisë. Krijimi i këtij fondi, si një nismë gjithëpërfshirëse dhe rajonale, konsiderohet si një tregues i qartë se bashkëpunimi në Ballkan po ringjallet. Fondi i Ballkanit Perëndimor synon të promovojë bashkëpunimin dhe vlerat e përbashkëta midis qytetarëve, shoqërisë civile dhe individëve, duke financuar projekte të vogla dhe të mesme në fusha kyçe.

“Mbështetja nga Fondi i Ballkanit Perëndimor na ndihmoi të avancojmë dhe forcojmë bashkëpunimin rajonal”, tha zonja Osmani, duke theksuar pjesëmarrjen e grave të etnive dhe prejardhjeve të ndryshme nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia në projekt. “Në aktivitetet e projektit morën pjesë gra dhe vajza të përkatësive të ndryshme etnike, të moshës 20 deri në 65 vjeç, të afta në punimin e punimeve tradicionale të dorës, të cilat treguan interesim për start-up nismat dhe të vetëpunësimit, që ishin pjesë e aktiviteteve të projektit. Midis tyre kishte nëna të vetme, të veja, gra të martuara dhe gra që jetonin vetëm, me nivele dhe lloje të ndryshme arsimimi, profesione dhe interesa nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia dhe nga komunitete të ndryshme, duke përfshirë komunitetin shqiptar, serb, boshnjak, turk dhe rom, si dhe gra të moshuara”, shtoi ajo.  

 

Rrëfimet e grave që morën pjesë në projekt janë pjesë e dokumentarit të prodhuar nga OJQ “Barazi” dhe partnerët e saj. 

Aftësitë e gjelbra, e ardhmja e pastër: Si EU4Green transformon Ballkanin Perëndimor

Written on . Posted in Tregime.

Nisma EU4Green është më shumë se thjesht një projekt – është një lëvizje që transformon Ballkanin Perëndimor në qendër qëndrueshmërie dhe inovacioni. Nga trajtimi i ndotjes deri te nxitja e aftësive dhe edukimit të gjelbër, EU4Green hap rrugën për një të ardhme më të pastër dhe më të shëndetshme duke krijuar vende pune të gjelbra dhe duke forcuar lidhjet me BE-në. Ja se si kjo nismë e re bën ndryshim të prekshëm në të gjithë rajonin.  Nisma EU4Green bën hapa të rëndësishëm në promovimin e qëndrueshmërisë mjedisore në të gjithë Ballkanin Perëndimor. Një shembull i tillë është “GreenCast-i i Ballkanit Perëndimor”, një seri podkastesh që hulumton çështje të rëndësishme mjedisore dhe strategjitë e tranzicionit të gjelbër në rajon dhe në BE. Kjo seri ka intervista me ekspertë, studime të rasteve të jetës reale dhe diskutime të thella që synojnë të frymëzojnë dhe edukojnë dëgjuesit mbi praktikat dhe zgjidhjet e qëndrueshme për një planet më të shëndetshëm.  Episodi i parë, “Uji: Nevoja e përditshme”, fokusohet në ruajtjen e ujit, një çështje kritike për Ballkanin Perëndimor dhe BE-në. Në të, profesoresha Dragana Tomasheviq Pilipoviq nga Universiteti i Novi Sadit dhe Harald Loishandl Weisz, ekspert i ç’ndotjes së ujit nga Agjencia e Mjedisit të Austrisë. Ata diskutojnë sfidat me ndotjen e ujit, pse është e rëndësishme të mbrohen burimet ujore dhe strategjitë për të siguruar një të ardhme të qëndrueshme ujore. Nxjerrin në pah keqkuptimet e zakonshme, duke shpjeguar se çështjet e ujit kanë të bëjnë me cilësinë po aq sa me sasinë. Gjithashtu diskutojnë mbi nevojën për sisteme më të mira monitorimi, problemet me objektet e vjetëruara të trajtimit të ujërave të zeza dhe ndotjen e shkaktuar nga industria dhe bujqësia. Episodi nënvizon nevojën urgjente për bashkëpunim gjithëpërfshirës rajonal dhe zbatimin efektiv të rregulloreve mjedisore.  Kjo seri e podkasteve ilustron angazhimin e EU4Green për transparencë dhe angazhim publik, duke theksuar sukseset e prekshme mjedisore dhe duke nxitur optimizmin mes qytetarëve, ndërkohë që promovon llogaridhënien në qeverisje. Duke shfaqur arritjet nëpërmjet nismave si fushata #WeDidIt, EU4Green feston përparimin e përpjekjeve rajonale dhe lokale në zbatimin e masave dhe reformave sipas direktivave të Agjendës së Gjelbër. Kjo qasje jo vetëm që demonstron ndikimin pozitiv të përpjekjeve bashkëpunuese në mjedis dhe shoqëri, por gjithashtu lehtëson ndarjen e njohurive midis palëve të interesuara, duke frymëzuar ekonomitë e tjera për të përsëritur strategjitë e suksesshme.  Nëpërmjet nismave të tilla, EU4Green vazhdon të mbështesë Ballkanin Perëndimor në rrugëtimin e tij drejt një të ardhmeje më të gjelbër dhe më të qëndrueshme, duke u përafruar me qëllimet më të gjera të Agjendës së Gjelbër të Bashkimit Evropian.  Për më shumë informacione, mund t’i shikoni episodet e para të GreenCast të Ballkanit Perëndimor këtu: EU4Green Transboundary Podcast    Rreth projektit:  Projekti EU4Green mbështet Ballkanin Perëndimor – Shqipërinë, Bosnjën dhe Hercegovinën, Kosovën*, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë – në zbatimin e “Agjendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor”, në gjelbërimin e ekonomive të tyre në konsultim me të gjithë partnerët përkatës dhe në rritjen e monitorimit dhe raportimit.  EU4Green do të kontribuojë në rajon për: 
  • kalim në ekonomi rrethore; 
  • monitorimin dhe reduktimin e ndotësve në ajër, ujë dhe tokë; 
  • rritjen e qëndrueshmërisë dhe elasticitetit të bujqësisë ndaj klimës; 
  • ruajtjes së biodiversitetit; 
  • ofrimit të mbështetjes ad hoc të politikave të nivelit të lartë; 
  • forcimit të monitorimit dhe raportimit për Agjendën e Gjelbër; 
  • përmirësimin e të kuptuarit të Agjendës së Gjelbër nëpërmjet aktiviteteve të komunikimit; 
  • forcimin e edukimit të gjelbër; 
  • përfshirjen e shoqërisë civile dhe aktorëve të tjerë; 
  • nxitjen e financimit të tranzicionit të gjelbër. 

TË PUNOSH ME NATYRËN, JO KUNDËR SAJ

Written on . Posted in Tregime.

Menaxhimi i qëndrueshëm i pyjeve për ruajtjen e jetës dhe mjedisit. Rrahim Zeqiri, tani kreu i Shoqatës së Prodhuesve të Qymyrit në Llabjan, Novobërdë/Novo Brdo, ka mbi 35 vjet që punon me pyjet e drurit. I rritur në zonë malore, lidhja e tij me malet është edhe shpirtërore edhe ekonomike. Sikurse edhe mbi 20 familje të tjera në fshatin e tij, ai dhe familja e tij kanë gjetur mënyra për kthyer mjedisin e tyre në burim të ardhurash. Pavarësisht mungesës së arsimimit  formal, ai çdoherë ka ëndërruar të punojë në pylltari, siç thotë ai “Unë e kam dashur çdoherë pyllin dhe kam ëndërruar të punojë profesionalisht në pylltari, megjithatë për shkak të mungesës së arsimimit adekuat, ëndrra ime nuk u realizua”. Në vitin 2015, me iniciativë të tij, Z. Zeqiri filloi, siç thotë ai, “të pastrojë pyjet”, e cila është metodë e mbledhjes së degëve të holluara dhe drurëve të vdekur dhe përdorimit të tyre për prodhimin e qymyrit që përdoret kryesisht për ngrohje në ekonomitë vendore.  Mirëpo, gjatë gjithë kësaj kohe, me misionin për të përdorur pyllin duke mos e dëmtuar atë, ai kishte një dëshirë, të ketë një profesionist që vlerëson nëse ai dëmtonte pyllin ose jo. Kjo e solli në kontakt me autoritet lokale dhe më në thelb me ekipin e projektit të financuar nga BE “Mbështetje për forcimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe me qëllime të shumëfishta të pyjeve për të përmirësuar jetesën rurale dhe për adresimin e ndryshimeve klimatike në Kosovë”, përmes së cilit synonte të bashkon të gjitha familjet që punonin në prodhimin e qymyrit dhe të bashkëpunojnë me autoritetet lokale jo vetëm për të pastruar pyjet private, por po ashtu edhe pyjet publike.  Nismat e këtilla të komuniteti, në vende ku, “shumica e familjeve mbështeten në ndihmë sociale dhe shqetësohen se një rregullim formal si ky do t’i pengonte ata të punojnë”, çdoherë paraqesin sfidë. Mirëpo, Rrahimi është i bindur se, të punosh së bashku për pyje më të pastra dhe më të shëndetshme, duke i përdorur sa më mirë ato”, është e dobishme për çdokënd dhe ai është i përkushtuar për të shtuar numrin e banorëve lokal rreth nismës së tij.  Ngjashëm me Rrahimin në Novobërdë/Novo Brdo, Kumrije Kadriu në fshatin e Vrellës të Komunës së Istogut po përpiqet të mbledhë gratë që veç më përdorin të mirat e pyjeve për të siguruar jetesën e tyre, në një nismë më të organizuar dhe më të qëndrueshme. Kumrija është kryetarja e Shoqatës Melissa, e cila fillimisht u themelua si Shoqatë e Bletarëve, por siç thotë ajo, ato “kuptuan shpejtë potencialin në mbledhjen e bimëve siç janë barishtet dhe manaferrat nga mali”. Të ardhurat nga shitja e këtyre produkteve ndihmojnë shumicën e grave të plotësojnë të ardhurat e tyre shtëpiake, posaçërisht në rajon ku mundësitë e punësimit për gra janë të pakta.  Duke jetuar në rajon të rrethuar nga malet, për Kumrijen dhe shoqet e saj ka qenë pothuaj gjë e natyrshme që të mbledhin barishte dhe manaferra të papërpunuara në male, për përdorim shtëpiak. Duke parë potencialin e këtij aktiviteti, ata filluan të kërkojnë mundësi për t’a kthyer këtë në biznes fitimprurës, nga i cili do të kishin përfitim gratë e këtij rajoni. Mirëpo, deri më tani, kanë pasur mundësi vetëm të mbledhin dhe të thajnë barishtet dhe manaferrat, dhe kjo e bën të vështirë nxjerrjen e këtyre produkteve në tregun aktual. Për Kumrijen dhe shoqet e saj, makina që u mundëson atyre të paketojnë barishtet e tyre, i jep vlerë të rëndësishme produkteve të tyre dhe kjo ka ndryshuar gjithçka. 

“Më herët kishim mundësi vetëm t’i shesim barishtet e papërpunuara, por tani mund t’i thajmë dhe t’i paketojmë, gjë që e rrit vlerën e tyre tregtare”, thotë ajo. Tani ato jo vetëm që kanë mundësi të bëjnë atë që kanë bërë gjatë gjithë jetës së tyre, por gjithashtu do të kenë mundësi të nxjerrin fitim prej saj. 

  Kumrije Kadriu Kumrija sqaron se, qëllimi i tyre është të krijojnë rrjet të qëndrueshëm të grave mbledhëse, i cili do të jetë po ashtu zinxhiri i tyre i furnizimit dhe do të blejnë barishtet dhe manaferrat e mbledhura nga gratë që veç më janë duke i mbledhur ato, me çmim konkurrues për të kontribuar në konkurrencën e tregut, që është diçka prej të cilës më së shumti do të përfitojnë gratë e komunitetit.  Përpjekjet edhe të Rrahimit edhe të Kumrijes janë pjesë e një nisme më të gjerë që synon përmirësimin e jetës rurale duke siguruar qëndrueshmërinë e pyjeve të Kosovës. Projekti i mbështetur nga BE-a ka funksionuar në shumë rajone, duke u fokusuar në praktika të menaxhimit të qëndrueshëm të pyjeve, reduktimin e prerjeve të paligjshme dhe promovimin e përdorimit të produkteve pyjore jo-drunore si barishtet që i mbledhin Kumrija dhe shoqet e saja.  Storjet si të Kumrijes dhe Rrahimit janë vetëm disa në mesin e shumë storjeve të suksesit të individëve, familjeve dhe komuniteteve që kanë përfituar drejtpërdrejt nga fondet e BE-së dhe projektit të zbatuar nga FAO (Organizata e Ushqimit dhe Agrikulturës) “Mbështetje për forcimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe me qëllime të shumëfishta të pyjeve për të përmirësuar jetesën rurale dhe për adresimin e ndryshimeve klimatike në Kosovë”.  Në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe praktikat më të mira, dhe duke theksuar integrimin e balancuar të funksioneve mjedisore, sociale dhe ekonomike brenda ekosistemit të pyllit, katër plane të menaxhimit të pyjeve kanë përfunduar duke përdorur metodologji të re që e zhvendos fokusin nga menaxhimi tradicional i vlerës së drurit në një qasje të bazuar në ekosistem.     Pikërisht qasja e tyre gjithëpërfshirëse ajo i bën këto plane veçanërisht të rëndësishme, jo vetëm për komunitetin dhe atë që përfitojnë në mënyrë të drejtpërdrejt, por po ashtu edhe për politikëbërësit. Këto plane ofrojnë njohuri të shtresuara dhe të gjera mbi menaxhimin e pyjeve, që marrin në konsideratë shërbimet më të gjëra të ekosistemit të ofruara nga pyjet, përfshirë ruajtjen e biodiversitetit, sekuestrimin e karbonit dhe përfitimet e komunitetit, duke përfshirë produktet pyjore jo-drunore. E parashikuar të zbatohet nga Agjencia e Pyjeve të Kosovës në një të ardhme të afërt, kjo metodologji e re e përgatitjes së planeve të menaxhimit, do të shënojë përmirësim të rëndësishëm në praktikat e menaxhimit të pyjeve në shtet, dhe duke rritur qëndrueshmërinë e pyjeve do të kontribuojë në përpjekjet për zbutjen e ndryshimeve klimatike dhe promovimin e mirëqenies së komuniteteve lokale.

“Unë e kam dashur çdoherë pyllin dhe kam ëndërruar të punojë profesionalisht në pylltari, megjithatë për shkak të mungesës së arsimimit adekuat, ëndrra ime nuk u realizua.” 

              Si pjesë e aktiviteteve të programit, me sukses janë pyllëzuar gjithsej 128 hektarë të pyllit. Programi po ashtu theksoi përfshirjen e komunitetit lokal në këto aktivitete, posaçërisht brenda njësive të pilot menaxhimit. Ky angazhim u siguroi anëtarëve të komunitetit përvojë praktike në teknikat e mbjelljes dhe ata gjithashtu përfituan financiarisht nga pjesëmarrja e tyre. Edhe pse vazhdojnë të mbeten sfidat me menaxhimin e mirë të pyjeve në Kosovë, ku prerjet ilegale mbeten si një nga çështjet më urgjente, falë qasjes gjithëpërfshirëse të programit dhe ndërhyrjes në shumë nivele – nga puna drejtpërdrejte me individët që jetojnë në zonat e malit jo vetëm për t’i edukuar ata si të përdorin në mënyrën e duhur të mirat e ofruara nga malet, por po ashtu për t’i kthyer ato në aktivitete fitimprurëse, duke ndryshuar njëkohësisht kulturën dhe mendësinë për rëndësinë e pyjeve të shëndetshme dhe të pastra; për të punuar drejtpërdrejt me zinxhirin e institucioneve dhe individëve të ngarkuar në nivelin e politikëbërjes – programi është i përkushtuar të sigurojnë një mjedis më të gjelbër dhe më të shëndetshëm për njerëzit e Kosovës. 

Komisioni miraton paketën e Zgjerimit të vitit 2023

Written on . Posted in Lajme.

Sot, Komisioni Evropian miratoi Paketën e Zgjerimit 2023, duke ofruar një vlerësim të hollësishëm të gjendjes dhe progresit të bërë nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Serbia, Turqia, si dhe për herë të parë edhe Ukraina, Republika e Moldavisë dhe Gjeorgjia, në rrugët e tyre përkatëse drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Në veçanti, raporti fokusohet në progresin e zbatimit të reformave themelore, si dhe në dhënien e udhëzimeve të qarta për prioritetet e reformave të ardhshme. Anëtarësimi është dhe do të mbetet një proces i bazuar në merita, plotësisht i varur nga progresi objektiv i arritur nga secili vend.  
Ballkani Perëndimor  
Progresi i reformave të anëtarësimit në BE për shumë kohë ka mbetur në vend, pasi Mali i Zi ka vuajtur nga polarizimi i thellë dhe paqëndrueshmëria politike në periudhën raportuese. BE-ja mirëpret konstituimin e parlamentit të ri dhe formimin e qeverisë, e cila ne presim të demonstrojë me shpejtësi kapacitetin dhe përkushtimin e saj në rrugëtimin e Malit të Zi në BE dhe të zbatojë reformat në lidhje me anëtarësimin në BE. Në përgjithësi, progresi i negociatave të anëtarësimit do të varet nga reformat në fushën e shtetit të së drejtës (d.m.th. përmbushja e standardeve të përkohshme të përcaktuara në kapitujt 23 dhe 24). Mali i Zi vazhdon të jetë në përputhje me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë.  
Serbia ka vazhduar zbatimin e reformave në lidhje me anëtarësimin në BE, duke përfshirë edhe në fushën e shtetit të së drejtës. Serbia nisi zbatimin e ndryshimeve kushtetuese të vitit 2022 për të forcuar pavarësinë e gjyqësorit dhe miratoi legjislacionin e ri për median. Zbatimi i këtij të fundit mund të përmirësojë ndjeshëm mjedisin rregullator. Megjithatë, ndryshime të mëtejshme do të nevojiten për të qenë plotësisht në përputhje me acquis të BE-së dhe standardet evropiane. Si një çështje me përparësi, Serbia duhet të përmirësojë, përafrimin e saj me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të BE-së, duke përfshirë masat kufizuese dhe deklaratat ndaj Rusisë. Ajo që nevojitet për zbatimin e reformave në fushën e shtetit të së drejtës është gjithashtu puna e mëtejshme dhe angazhimi politik. Vlerësimi i Komisionit mbetet se Serbia ka përmbushur teknikisht standardet për hapjen e grupimit 3 (konkurrueshmëria dhe rritja gjithëpërfshirëse). Serbia duhet të bashkëpunojë plotësisht dhe të marrë të gjithë hapat e nevojshëm për të siguruar përgjegjësi për sulmin e dhunshëm ndaj Policisë së Kosovës më 24 shtator dhe sulmin ndaj KFOR-it më 29 maj. Për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, përderisa u arrit Marrëveshja në Dialogun e lehtësuar nga BE-ja, Serbia dhe Kosovaende nuk kanë filluar zbatimin e detyrimeve të tyre përkatëse, të cilat janë obliguese për Partitë dhe një pjesë kyç e rrugëtimeve evropiane.  
Në Maqedoninë e Veriut, autoritetet kanë deklaruar vazhdimisht se anëtarësimi i BE-së mbetet qëllimi i tyre strategjik. Maqedonia e Veriut ka vazhduar të përafrohet plotësisht me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë (CFSP) të BE-së. Vendi ka bërë gjithashtu disa përparime në fushën e drejtësisë, lirisë dhe sigurisë, duke përfshirë luftën kundrejt krimit të organizuar dhe menaxhimin e migracionit. Si vend negociues, Maqedonia e Veriut duhet të përmbushë zbatimin e reformave të lidhura me BE-në, duke përfshirë gjyqësorin,luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, reformën e administrimit publik, duke përfshirë menaxhimin e financave publike dhe prokurimin publik. Maqedonia e Veriut është zotuar të nisë dhe të arrijë ndryshimet përkatëse kushtetuese si çështje prioritare, me qëllim përfshirjen e shtetasve që janë pjesë e njerëzve të tjerë. Procesi i vlerësimit të acquis-it të BE-së ka përparuar me ngadalë dhe autoritetet kanë treguar një nivel të lartë përkushtimi. Komisioni i paraqiti Këshillit raportet e vlerësimit për “grupimin themelor” për Maqedoninë e Veriut në korrik dhe pret e padurim një vazhdim të shpejtë, me synimin për hapjen e negociatave në këtë grup deri në fund të vitit.  
Shqipëria vazhdoi të demonstronte vendosmërinë e saj për të zbatuar reformat e BE-së dhe të bëjë përparim në reformat nën “grupimin themelor”. Përafrimi i vazhdueshëm i plotë me CFSP-në e BE-së ishte gjithashtu një sinjal i fortë i zgjedhjes strategjike të vendit për anëtarësim në BE. Nevojiten përpjekje të mëtejshme për lirinë e shprehjes, çështjet e pakicave dhe të drejtat pronësore, si dhe në fusha kyç të shtetit të së drejtës, si lufta kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Procesi i vlerësimit të acquis-it të BE-së ka përparuar me ngadalë dhe autoritetet kanë treguar një nivel të lartë përkushtimi. Komisioni i paraqiti këshillit raportet e vlerësimit mbi “grupimin themelor” për Shqipërinë në korrik dhe pret një ndjekje të shpejtë. Ai synon të hapë negociatat në grupimin 1 (themelor) deri në fund të vitit.  
Në Bosnje dhe Hercegovinë, statusi i kandidatit të vitit të kaluar solli një dinamikë pozitive shumë të nevojshme. Një qeveri e re është krijuar me shpejtësi pas zgjedhjeve dhe ka filluar të japë reforma, veçanërisht përmes amendamenteve që futin kontrollin e integritetit në gjyqësor. Megjithatë, nevojiten përpjekje të mëtejshme. Kjo përfshin miratimin e reformave të rëndësishme të shtetit të së drejtës dhe gjyqësorit dhe përparimin e reformave kushtetuese dhe zgjedhore, të cilat janë prioriteti më i madh për të garantuar të drejta të barabarta për të gjithë qytetarët. Është gjithashtu e rëndësishme ruajtja e rendit kushtetues të vendit. Masat secesioniste dhe autoritare të prezantuara në entitetin e Republikës Srpska nuk janë në përputhje me rrugëtimin e BE-së. Kërkohen përpjekje të mëtejshme që Bosnja dhe Hercegovina të përmbushë prioritetet kyç të përcaktuara në Opinionin e Komisionit për aplikimin e saj për anëtarësim. Prandaj, Komisioni rekomandon hapjen e negociatave të anëtarësimit në BE me Bosnjën dhe Hercegovinën, pasi të arrihet shkalla e nevojshme e përputhshmërisë me kriteret e anëtarësimit.   
Kosova ka mbetur e përkushtuar në rrugëtimin e saj evropiane. Ajo ka vazhduar të përafrohet plotësisht dhe vullnetarisht me CFSP-në e BE-së, duke përfshirë dënimin e luftës së agresionit të Rusisë kundër Ukrainës dhe miratimin e masave kufizuese kundër saj. Periudha e raportimit dëshmoi arritje legjislative, duke përfshirë një reformë të rëndësishme zgjedhore. Megjithatë, duhet bërë më shumë punë, duke përfshirë planin e veprimit për reformat në drejtësi. Më 1 janar 2024, do të hyjë në fuqi liberalizimi i vizave për Kosovën. Situata në veri të Kosovës është prekur nga disa kriza, më e fundit është sulmi i dhunshëm kundër policisë së Kosovës më 24 shtator 2023. Për normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë, përderisa u arrit Marrëveshja në Dialogun e lehtësuar nga BE-ja, Kosova dhe Serbia ende nuk kanë filluar zbatimin e detyrimeve të tyre përkatëse, të cilat janë obliguese për Partitë dhe një pjesë kyç e rrugëtimeve evropiane.  
Hapat e radhës  
Tani i takon Këshillit të shqyrtojë rekomandimet e sotme të Komisionit dhe të marrë vendime për hapat e ardhshëm në procesin e zgjerimit.

Komisioni prezanton Planin e ri të Rritjes për Ballkanin Perëndimor që përfshin 6 miliardë euro grante dhe kredi për të përshpejtuar konvergjencën ekonomike me BE-në

Written on . Posted in Lajme.

Sot Komisioni Evropian miratoi një Plan të ri Rritjeje për Ballkanin Perëndimor, me synimin për të sjellë disa nga përfitimet paraprake në rajon përpara anëtarësimit, për të nxitur rritjen ekonomike dhe për të përshpejtuar konvergjencën socio-ekonomike aq të nevojshme. Objektivi duhet t’u mundësojë partnerëve të rrisin reformat dhe investimet, që në këtë mënyrë të përshpejtohet procesi i zgjerimit dhe rritja e ekonomive të tyre. Për ta bërë të mundur këtë, është propozuar një paketë e re për periudhën 2024-2027 të Reformës dhe Rritjes prej 6 miliardë eurosh për Ballkanin Perëndimor. Pagesat do të bëhen vetëm pas përmbushjes së reformave të rëna dakord.

 

Si pjesë e Planit të Rritjes, çdo partner i Ballkanit Perëndimor do të ftohet të përgatisë një Agjendë Reformash e cila do të bazohet në rekomandimet ekzistuese, duke përfshirë nga Paketa vjetore e Zgjerimit dhe Programet e Reformës Ekonomike të vendeve (ERP). Kjo Agjendë e Reformës do të konsultohet, vlerësohet dhe miratohet nga Komisioni.

 

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, u shpreh: “Me miratimin e sotshëm të Planit të Rritjes prej 6 milion eurosh për Ballkanin Perëndimor, ne po i afrojmë ekonomitë e Ballkanit Perëndimor me BE-në. Potenciali i këtij Plani të Rritjes është i jashtëzakonshëm. Ky Plan i Rritjes mund të shërbejë për të dyfishuar ekonomitë e Ballkanit Perëndimor në 10 vitet e ardhshme. Me një kombinim prej reforma dhe investime, ai do të lejojë Ballkanin Perëndimor të përfitojë nga fushat kyçe të tregut unik të BE-së, duke përfshirë lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve dhe punëtorëve, zonën e vetme të pagesave me euro, transportin, energjinë dhe tregun e vetëm digjital.”

 

Hapat e radhës

 

Tani i takon Parlamentit Evropian dhe Këshillit që të shqyrtojnë propozimin për Instrumentin Lehtësues në kuadër të paketës së shqyrtimit afatmesëm të MFF-së. Sapo të miratohet plani, gjashtë partnerët e Ballkanit Perëndimor do të ftohen të paraqesin agjendat e tyre individuale të reformave që përcaktojnë reformat socio-ekonomike dhe themelore që do të ndërmarrin për të nxitur rritjen dhe konvergjencën sipas Planit të Rritjes gjatë periudhës 2024 – 2027. Si parakusht i nevojshëm, Serbia dhe Kosova duhet të angazhohen në mënyrë konstruktive për Dialogun e lehtësuar nga BE-ja në normalizimin e marrëdhënieve, të udhëhequr nga Përfaqësuesi i Lartë.

Të mbrojmë lumin Vardar me mbështetjen e BE-së

Written on . Posted in Tregime.

Sistemi i ujësjellësit në Shkup, kryeqytetin e Maqedonisë se veriut po merr një shtysë, duke treguar se zhvillimi shkon paralelisht me integrimin në BE.

Qytetet duhet të përshtaten vazhdimisht, për të trajtuar popullsinë urbane në rritje të shpejtë, për të trajtuar sfidat e ndryshimeve klimatike dhe për të menaxhuar burimet e kufizuara. Shkupi, kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, po punon në mënyrë aktive drejt transformimit të vetvetes në një metropol të qëndrueshëm, modern evropian me një vëmendje të veçantë në mbrojtjen e mjedisit. Ky angazhim ilustrohet nga një nismë e rëndësishme për të mbrojtur mjedisin e qytetit nëpërmjet ndërtimit të një impianti për trajtimin e ujërave të zeza. Ky impiant do të zgjerojë shërbimet higjienike për më shumë se gjysmë milioni banorë, dhe në të njëjtën kohë do të frenojë ndotjen në lumin Vardar, lumi më i gjatë i Maqedonisë së Veriut.

Në Shkup, ujërat e këtij lumi të shquar, i cili përshkon kryeqytetin e vendit, deri më tani nuk i janë nënshtruar trajtimit të duhur. Në kuadër të rrjetit të kanalizimit të menaxhuar nga PE Ujësjellës dhe Kanalizim, ujërat e zeza shkarkohen në disa pika përgjatë bregut të majtë dhe të djathtë të lumit Vardar. Megjithëse ekziston një nivel kontrolli dhe trajtimi fillestar për këto shkarkime, ato në fund e gjejnë rrugën e tyre direkt në lumin Vardar.

“Për shumë vite kemi punuar me përkushtim për krijimin e kushteve të nevojshme për realizimin e këtij projekti infrastrukturor jetik dhe shumë domethënës.”

Znj. Kaja Shukova, Ministrja e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor të Maqedonisë së Veriut, thekson rëndësinë kritike të ndërtimit të një impianti për pastrimin e qytetit të Shkupit. Ajo thekson se kjo ka qenë dhe vazhdon të jetë një nga çështjet më urgjente jo vetëm për Ministrinë dhe Qeverinë, por mbi të gjitha për qytetarët dhe shëndetin dhe mirëqenien e tyre. Ministrja Shukova thekson se “Kemi shumë vite që punojmë me përkushtim për krijimin e kushteve të nevojshme për realizimin e këtij projekti infrastrukturor jetik dhe shumë domethënës”.

Gjatë fazës përgatitore, projekti ka marrë grante të vlefshme për asistencë teknike nga disa institucione me famë, duke përfshirë Bankën Evropiane të Investimeve, Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, Kornizën e Investimeve të Ballkanit Perëndimor dhe qeverinë franceze. Kjo mbështetje pasqyron përkushtimin e palëkundur të Team Europe ndaj Maqedonisë së Veriut. Objektivi kryesor i kësaj ndihme është të adresojë kufizimet e kapaciteteve brenda partnerëve vendorë, duke rritur aftësitë e tyre në planifikimin, funksionimin dhe mirëmbajtjen e projekteve investuese.

Impianti i trajtimit të ujit në Shkup është projektuar për t’i shërbyer 650,000 banorëve ekuivalent. Faza e ndërtimit parashikohet të zgjasë tre vjet, e ndjekur nga një periudhë prove dyvjeçare kushtuar testimit të funksionalitetit të impiantit të trajtimit dhe trajnimit të personelit përgjegjës për funksionimin e tij. Objekti do të shtrihet në një sipërfaqe prej 13 hektarësh, i vendosur në komunën e Gazi Babës, në bregun e majtë të lumit Vardar në zonën e Trubarevës. Projekti është një përpjekje bashkëpunuese që përfshin NP Ujësjellës dhe Kanalizim – Shkup, Qytetin e Shkupit, Ministrinë e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor dhe Ministrinë e Financave. Pas përfundimit të ndërtimit, Impianti për trajtimin e ujërave të zeza – Shkup do të bëhet pronë e NP Ujësjellës dhe Kanalizim – Shkup.

Projekti do të zhvillohet në dy faza të veçanta. Faza fillestare përfshin para-trajtimin dhe trajtimin biologjik të ujërave të zeza së paku deri në vitin 2035, ndërsa faza pasuese do të fokusohet në largimin e azotit dhe fosforit nga ujërat e zeza që derdhen në lumin Vardar, që do të përfundojë jo më vonë se 2045. Pas funksionimit të plotë të impiantit të trajtimit, afërsisht 74.7% e kapacitetit të kërkuar të vendit për trajtimin e ujërave të zeza do të përmbushet deri në vitin 2027.

“Mund të pohoj me besim se pa akses në këta mekanizma financiarë evropianë, arritja në këtë fazë përfundimtare – ndërtimi i stacionit – do të kishte qenë jashtëzakonisht sfiduese. Ne e vlerësojmë thellësisht mbështetjen e BE-së në këtë drejtim, si dhe në proceset e tjera përmes të cilave ne përpiqemi të arrijmë standardet evropiane”.

Rreth projektit

Njësoj si banka e BE-së për klimën, Banka Evropiane e Investimeve financon 3 miliardë euro në infrastrukturën ujore çdo vit, me fokus në sigurinë e ujit dhe përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike. Rreth 30% e projekteve të bankës për ujin janë jashtë Bashkimit Evropian, shpesh herë në disa nga prej vendeve më të varfra dhe të goditur nga thatësira Në vitin 2022, ne kemi investuar rreth 2.17 miliardë euro në këtë sektor, i cili përmirësoi kanalizimet për 10.8 milion njerëz dhe mundësoi akses më të mirë në ujë të pijshëm të sigurt për 25.4 milion njerëz.

Për të forcuar këtë përpjekje, Bashkimi Evropian ka dhënë një grant të konsiderueshëm prej 70 milionë eurosh nëpërmjet Kornizës së Investimeve të Ballkanit Perëndimor. Ky alokim është kontributi më domethënës i dhënë ndonjëherë nga institucioni financiar ndërkombëtar në sektorin e ujësjellësit në vend. Mbështetja financiare e BE-së është e gatshme të përshpejtojë në mënyrë dramatike përgatitjet dhe ekzekutimin e projektit, duke rezultuar përfundimisht në pastrimin e 90% të ujërave të zeza në Qytetin e Shkupit dhe 74.7% të ujërave të zeza të vendit. Ky projekt përputhet pa probleme me Planin Ekonomik dhe Investues të BE-së, strategjinë Global Gateway dhe Axhendën e Gjelbër për Ballkanin Perëndimor.

Për më tepër, Qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut ka lehtësuar financimin e ndërtimit të impiantit të trajtimeve përmes një kredie të marrë nga dy banka të BE-së, Banka Evropiane për Investime (BEI) 68 milionë euro dhe Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) 58 milionë euro. Ministrja Shukova thekson rolin kryesor që ka luajtur BE-ja në realizimin e këtij projekti të rëndësishëm të infrastrukturës kapitale. Ajo vëren, “Unë mund të pohoj me besim se pa akses në këta mekanizma financiarë evropianë, arritja në këtë fazë përfundimtare – ndërtimi për stacionin – do të kishte qenë jashtëzakonisht sfiduese. Ne e vlerësojmë thellësisht mbështetjen e BE-së në këtë drejtim, si dhe në proceset e tjera përmes të cilave ne përpiqemi të arrijmë standardet evropiane”. Impianti i trajtimit është i vendosur të përdorë teknologjinë më të avancuar, pajisjet më të fundit dhe praktika efikase të energjisë. Energjia termike e gjeneruar nga stacioni do të shfrytëzohet për djegien e llumit në përshpejtues. Projekti gjithashtu përfshin aspekte shtesë si, asistenca teknike dhe trajnimi i stafit për të siguruar qëndrueshmërinë e instalimit.

Fjala përshëndetëse e Presidentes von der Leyen në Samitin e Procesit të Berlinit

Written on . Posted in Lajme.

Faleminderit shumë kryeministër, i dashur Edi,
Z. Kancelar,
Të dashur miq,  
Çfarë historie sapo pamë në ekran, eh çfarë historie. Dhe çfarë mesazhi të fuqishëm përcjell fakti që nuk është vetëm Procesi i dhjetë i Berlinit, por është hera e parë që zhvillohet në një vend të Ballkanit Perëndimor. Një mesazh i fuqishëm në një botë që ju, Edi, e përshkruat, në të cilën jemi dëshmitarë të një lufte të egër të ndërmarrë nga Rusia ndaj Ukrainës. Ukraina po lufton për sovranitetin dhe integritetin e saj territorial dhe për vlerat tona. Po ashtu, kemi parë edhe një sulm terrorist të egër të Hamasit që vrau mbi 1,400 persona, përfshirë burra, gra, fëmijë, foshnja, vetëm sepse janë hebrenj. Po jetojmë në një planet që po digjet. Po sfidohemi nga GenAI. Në kohë të tilla, ju nevojiten miq të mirë. Dhe siç e thatë, ju jeni ndër miqtë më të mirë që mund të kishim kërkuar. Na lini të punojmë që t’i bashkoheni Bashkimit Evropian, i cili ka dëshmuar se është e mundur që të kemi, bashkërisht, paqe afatgjatë dhe prosperitet të qëndrueshëm.  
Dhe në fakt, çfarë mesazhi i fuqishëm ai i djeshmi, kur nisëm regjistrimin në Kolegjin e Evropës në Tiranë. Dhe këta studentë të rinj tashmë do të studiojnë çështjet evropiane. Ata vijnë nga Shqipëria, i gjithë Ballkani Perëndimor, dhe nga Bashkimi Evropian. Çfarë mesazhi i fuqishëm për brezin e ardhshëm që do të çojë përpara idenë e Bashkimit Evropian.  
Sikurse e thatë, Procesi i Berlinit filloi në vitin 2014. Dhe ia vlen që të shfletojmë dokumentet e asaj kohe. “Qëllimi është të bëjmë progres real në procesin e reformës dhe në bashkëpunimin ekonomik rajonal.” Ja përse jemi këtu. Dhe falë Planit tonë Ekonomik dhe të Investimeve prej 30 miliardë eurosh kemi hedhur tashmë themele të forta. Ky plan po jep rezultat. Gjysma e planit, 16 miliardë euro, po zbatohet aktualisht. Por, duhet bërë akoma edhe më shumë. Dëshiroj të ndalem pak minuta te kjo pikë.  
Ekonomitë tona, Ballkani Perëndimor dhe Tregu i Vetëm Evropian, janë ende shumë të ndara. Ekonomitë e Ballkanit Perëndimor zënë 35% të mesatares së BE-së. Pra, duhet që të shfrytëzojmë potencialin që ekziston këtu në Ballkanin Perëndimor dhe ta bëjmë pjesë të Tregut të Vetëm Evropian. Dhe ky është thelbi i Planit të Rritjes Ekonomike. Nga përvoja e zgjerimit, dimë se fuqia e zgjerimit të kursit qëndron te vlerat që na bashkojnë me vendet që iu bashkuan Bashkimit Evropian hap pas hapi. Por, fuqia e dytë është zhvillimi ekonomik. Sa herë që ka pasur zgjerim, jo vetëm vendet që iu bashkuan Bashkimit Evropian patën një shtysë të madhe në zhvillimin e tyre ekonomik, pasi u bënë pjesë e Tregut të Vetëm, por u përmirësua edhe Bashkimi Evropian sepse u zgjerua edhe Tregu i Vetëm.  
Dhe tashmë ky është parimi i Planit të Rritjes Ekonomike. Në thelb, duam që në fusha të caktuara të hapim dyert e Tregut të Vetëm, Tregut të Vetëm Evropian, për shoqëritë e Ballkanit Perëndimor. Dhe këtë duhet ta planifikojmë tani. Po e zgjerojmë atë në fusha si: lëvizja e lirë e mallrave dhe shërbimeve, transporti rrugor, energjia, elektriciteti, Tregu i Vetëm Digjital i BE-së dhe, më e rëndësishmja, lehtësimi i kryerjes së pagesave jo me para fizike me një zonë të vetme evropiane pagesash.  
Por, sigurisht, hapja e dyerve nuk mjafton. Vendet e Ballkanit Perëndimor duhet të plotësojnë Tregun e tyre të Përbashkët Rajonal. Dhe kjo do të thotë se është kusht që vendet e Ballkanit Perëndimor t’u japin akses fqinjëve të tyre në tregun e tyre [t’u japin akses fqinjëve të tyre në tregun e tyre]. Me fjalë të tjera, nëse do e shtroja ndryshe, pra nëse ka pengesa, vetëm vetveten mund të bllokoni. Të tjerët do të ecin përpara.  
Dhe për të ecur përpara nevojiten reforma, reforma të thella, për të përmirësuar klimën e biznesit dhe për ta bërë mjedisin më tërheqës. Këto reforma do të mbështeten me financim për investime nga Bashkimi Evropian, nëse do të ndërmerren. Ky Plan i Rritjes Ekonomike është një incentivë shumë e fuqishme. Është një incentivë për të hapur dyert në aspektin ekonomik, por edhe për të kërkuar hapjen e kufijve ndërmjet vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe për të zbatuar reformat e nevojshme. Dhe kjo shoqërohet me financim të investimeve.  
Vetëm duke punuar së bashku do ta sjellim Ballkanin Perëndimor pikërisht aty ku i takon, në zemër të Bashkimit Evropian. Në fakt, historia është në lëvizje. Mesazhi im është: Tashmë, ky është një moment vendimtar. Mos e humbni mundësinë, kapeni mundësinë, shfrytëzojeni momentin dhe ne do punojmë me ju për këtë.  
Shumë faleminderit, Edi.

Kursimi i energjisë për lëvizshmërinë e qëndrueshme urbane: Java Evropiane e Lëvizshmërisë në Bosnje dhe Hercegovinë

Written on . Posted in Lajme.

Zyra e Bashkimit Evropian në Bosnje dhe Hercegovinë së bashku me partnerë dhe organizata të shumta lokale dhe administratat lokale të Banja Llukës, Mostarit dhe Sarajevës organizuan një sërë aktivitetesh edukative dhe rikrijuese për të gjitha gjeneratat me qëllim që të tregonte rëndësinë dhe avantazhet e shumta të lëvizshmërisë së qëndrueshme urbane.

 

Shëtitja popullore dhe tradicionale e kohës së lirë “Two Wheels are Enough” këtë vit më 22 shtator shënoi Ditën pa Makina në Banja Luka. Një nga qëllimet e ecjes në rrugë është që t’i bëjë qytetet të përshtatshme për çiklizëm dhe të theksojë nevojën për t’u siguruar çiklistëve rrugë urbane për biçikleta dhe të drejtën për pjesëmarrje të barabartë dhe aktive në trafik. Në të njëjtën ditë, më 22 shtator, në kuadër të kremtimit të dytë të Javës Evropiane të Lëvizshmërisë në Mostar, qytetarë të shumtë morën pjesë në Shëtitjen e Tretë të Mostarit me biçikletë duke përfshirë një shëtitje me biçikletë nëpër rrugët e qytetit dhe një garë për më të rinjtë.

 

Java Evropiane e Lëvizshmërisë, nisma kryesore e Bashkimit Evropian për të rritur ndërgjegjësimin për lëvizshmërinë e qëndrueshme urbane zhvillohet çdo vit nga 16 deri më 22 shtator me pjesëmarrjen në rritje të qyteteve, organizatave dhe iniciativave në të gjithë Evropën dhe botën. Kjo nismë evropiane promovon ndryshime të sjelljes në favor të lëvizshmërisë aktive, transportit publik dhe zgjidhjeve të tjera të pastra dhe inteligjente të transportit.

 

Tema e këtij viti e Javës Evropiane të Lëvizshmërisë “Kurseni energjinë” me sloganin Mix and move! pasqyron lidhjen midis eficencës së energjisë dhe lëvizshmërisë së qëndrueshme urbane. Varfëria e energjisë dhe lëvizshmërisë janë në rritje për shkak të kostove më të larta për banorët dhe bizneset. Operacionet e transportit publik vazhdojnë të jenë një shpenzim i lartë për buxhetet e qytetit dhe ulja e këtyre shpenzimeve nëpërmjet transportit me efikasitet energjetik mbështet infrastrukturat e transportit të përballueshëm dhe të qëndrueshëm.