Skip to main content

Автор: WeBalkans

Почеток на кампањата „Не за омразата. Сподели љубов!“ во Сараево

Европската Унија и Советот на Европа, официјално ја започнаа кампањата „Не за омразата. Сподели љубов!“ на настан во Сараево; пренесувајќи порака дека секој граѓанин на Босна и Херцеговина може да има важна улога при намалувањето на говорот на омраза преку позитивен јазик и меѓусебна почит.

 

За време на настанот беше потенцирано дека секој еден може да биде изложен на говор на омраза, но дека најпогодени, без сомнеж, се ранливите категории. Спречувањето на говорот на омраза е нешто што најмногу зависи од секоја индивидуа, но секој може да се едуцира за последиците и да преземе акција.

 

Заменик раководителот на делегацијата на ЕУ, Јургис Вилцинскас, изјави дека ЕУ нема да остане со скрстени раце, туку ќе ѝ помогне на Босна и Херцеговина во борбата против говорот на омраза. „Насилството кое се случува на социјалните медиуми не останува на социјалните медиуми; тоа е вистинско насилство, но, затоа, пак, социјалните медиуми ни нудат начини за да се соочиме со оваа ситуација и да промовираме толеранција и меѓусебно разбирање онлајн. Верувам дека оваа кампања ќе ни помогне да ги прошириме пораките за мир и диверзитет,“ сподели Вилцинскас.

 

Кампањата „Не за омразата. Сподели љубов!“ има за цел борба против различните форми на говор на омраза насочени кон специфични заедници или индивидуи во Босна и Херцеговина, но, исто така, цели и кон информирање на јавноста, особено младите генерации, преку споделување на содржини против говорот на омраза на социјалните медиуми, а и преку организирање на јавни настани. Овие активности вклучуваат проминентни лица од јавниот живот, институции и активисти кои ќе промовираат диверзитет и еднаквост во Босна и Херцеговина и регионот, преку раскажување на лични приказни, сведоштва и размена на добри практики.

 

Кампањата е имплементирана во рамки на иницијативата „Промоција на диверзитет и еднаквост во Босна и Херцеговина“, дел од заедничката соработка на ЕУ и Советот на Европа во склоп на програмата „Хоризонтален фонд за Западен Балкан и Турција 2019 – 2022“.

Советот за регионална соработка ја започнува наградата „Иновација пеперутка“

Советот за регионална соработка (Regional Cooperation Council (RCC)) ја започнува наградата „Регионална иновација пеперутка“ во потрага по иновативни, развојни и пазарно засновани решенија од Западен Балкан. Фондот на наградата „Иновација пеперутка“ изнесува 30000 евра; со тоа што најдобрите решенија во шест категории добиваат награда од 5000 евра.

 

Кандидатите можат да се пријават за, најмногу, две од следните категории:

 
  • Индустриска иновација вклучително преработување метали, креативни индустрии, земјоделско-прехранбена индустрија, зелена и циркуларна економија, туризам, биотехнологија, како и технологија во образовниот и здравствениот сектор;
  • Зелена иновација, на пример: климатска акција, одржлива енергија, мобилност и земјоделство, борба против загадување, заштита на природата и биодиверзитет;
  • Иновација „ STEM“ (наука, технологија, инженерство и математика);
  • Младинска иновација која ги препознава студентите на додипломски или постдипломски студии;
  • Универзитетска иновација која ја препознава претприемничката култура на универзитет;
  • Иновација на жени која ги препознава жените иноватори и претприемнички.
   

Првата регионална награда „Иновација пеперутка“ е креирана за охрабрување, промоција и поддршка на иновации и иноватори од Западен Балкан. Процесот за пријавување е отворен до 13. мај. Добитниците на наградата ќе бидат објавени на 27. јуни на настан кој ќе биде пренесен во живо на социјалните медиуми преку профилот на Советот за регионална соработка. Наградата е финансирана од ЕУ, а имплементирана од Советот за регионална соработка како дел од Заедничкиот регионален пазарно-акционен план (Common Regional Market Action Plan) за Западен Балкан.

Поврзување на Западен Балкан преку Транс-балканскиот коридор за електрична енергија

Заедно со останатите партнери од Западен Балкан, Србија е во процес на изградба и поврзување преку Транс-балканскиот коридор за електрична енергија, долг 371,3 километри, за кој Инвестициската рамка Западен Балкан (Western Balkans Investment Framework (WBIF)) обезбедува 32,1 милион евра неповратен фонд од ЕУ.

   

Данко Гавриловиќ, координатор на Инвестициската рамка Западен Балкан за Србија, ја истакнува важноста на проектот за економијата, поврзувањето и одржливоста на развојот на обновлива енергија. „Економскиот и инвестициски план за Западен Балкан 2021 – 2027 е одраз на напорите на ЕУ да поттикне долготрајно зацврстување на државата и регионот, со поддршка на така наречената зелена и дигитална трансформација и забрзување на регионалното поврзување, како и поврзувањето со ЕУ. Забрзаниот развој на одржливите капацитети бара и развој на преносната мрежа,“ изјави Гавриловиќ.

   

Проектот беше категоризиран како водечки проект за транзицијата од јаглен, а, исто така, претставува и инвестициски приоритет за чиста енергија; како што е одлучено во Економскиот и инвестициски план за Западен Балкан 2021 – 2027. Проектот е дел од пошироката поддршка на ЕУ наменета за енергетскиот сектор; во текот на изминатите две децении, ЕУ инвестираше преку 830 милиони евра во енергетскиот сектор. Само во 2022 година, поддршката на ЕУ за енергетскиот сектор на Србија е проценета на 100 милиони евра.

   

Диверзификација на енергетските извори, безбедност на снабдување, енергетска ефикасност и декарбонизација на економијата, во согласност со Договорот од Париз, се главните цели на поддршката на ЕУ, која се имплементира во соработка со Владата на Србија. ЕУ ќе продолжи да ја поддржува Србија во достигнувањето на правото на ЕУ и при креирањето на структури кои ќе поттикнат инвестиции во процесот на декарбонизација на енергетскиот сектор.

Почеток на кампањата „Не за омразата. Сподели љубов!“ во Тирана

Кампањата против говор на омраза – „Не за омразата. Сподели љубов!“, започна, на 25. март, во Тирана. Церемонијата за отворање ги собра, на едно место, лидерите, активистите и високите претставници од властите кои го дигнаа својот глас против говорот на омраза и се обврзаа да промовираат еднакво општество, без омраза и дискриминација.

 

Директорот на политичката секција на Европската делегација во Албанија, Алексис Ипан, ја потенцира важноста од зајакнувањето на процесите за борбата против говор на омраза. „Би сакал да ве поканам заедно да ја водиме оваа борба, да ги осудиме и пријавиме случаите на говор на омраза, и да сметаме еден на друг во обидот да направиме од Албанија подобро место, ослободено од дискриминација и омраза, со еднакви можности за сите.“

 

Даниела Корточи, млада европска амбасадорка од Албанија, го изјави следното: „Како млади европски амбасадори, нашиот главен интерес е наменско влијание ширум Западен Балкан. Да се влијае на младите подразбира меѓусебно слушање, споделување искуства и приказни поврзани со онлајн омразата и како да ја надминеме. Па, затоа, ајде да ја започнеме кампањата: не за омразата, споделете љубов.“

 

Кампањата „Не за омразата. Сподели љубов!“ претставува движење за подигнување на свеста започнато, во Западен Балкан, минатата година со цел информирање и ангажирање на локалните заедници во борба против различните форми на говор на омраза насочени кон ранливи групи или индивидуи како оние од ЛГБТИ заедницата, имигранти, луѓе со посебни потреби и етнички малцинства. Кампањата ќе продолжи во следните месеци со серија јавни настани кои ќе се промовираат преку веб сајтови и социјалните медиуми, но, исто така, и преку традиционалните медиуми.

 

Кампањата е имплементирана во рамки на иницијативата „Промоција на диверзитет и еднаквост во Албанија“ (Promotion of diversity and equality in Albania), како дел заедничката соработка помеѓу ЕУ и Советот на Европа; под наслов „Хоризонтален фонд за Западен Балкан и Турција 2019 – 2022“ (Horizontal Facility for the Western Balkans and Turkey 2019-2022), која поддржува реформи во доменот на човекови права, владеење на правото и демократијата во согласност со европските стандарди и во склоп на процесот на проширување на ЕУ.

Нова поддршка за рурален развој за Албанија, Северна Македонија и Србија

The European Commission has adopted (IPARD) rural development programmes under the instrument for pre-accession assistance, offering €112 million for Albania, €97 million for North Macedonia and €288 million for Serbia. The programmes provide the basis for EU support in the field of agriculture and rural development until 2027.

 

Together with national public and private contributions, the IPARD programmes are expected to generate in total over €2 billion of investments in the rural areas of Western Balkans and Turkey. Through these programmes, countries pursue objectives related to the competitiveness of the agri-food sector, sustainable management of natural resources, climate action and improving rural areas’ attractiveness.

 

The programmes also contribute to the objectives of the European Green Deal and the Green Agenda for the Western Balkans through investments to align with EU standards including through upgrading buildings, machinery, and equipment. They also help increasing rural areas’ growth potential and their attractiveness to prevent depopulation. This can be done through better infrastructure, diversifying income-generating economic activities and fostering rural employment, in particular among women and youth. IPARD is an integral part of the broader EU pre-accession strategy under the Instrument for Pre-Accession Assistance.

Европската инвестициска банка ја зголемува поддршката за приватниот сектор во Црна Гора

Европската инвестициска банка (The European Investment Bank (EIB)), институцијата за позајмување на ЕУ, ќе обезбеди грант од 400000 евра за техничка помош на Инвестицискиот и развоен фонд на Црна Гора (Investment and Development Fund (IDF)). Грантот ќе го зајакне капацитетот на Инвестицискиот и развоен фонд за обезбедување финансиски услуги наменети за малите и средни претпријатија во Црна Гора; помагајќи им, истовремено, да ја одржат својата ликвидност, да ги прошират своите инвестиции и да одржуваат и креираат инклузивни и долготрајни работни места. Преку оваа техничка помош, Европската инвестициска банка го поддржува Инвестицискиот и развоен фонд во подобрувањето на неговиот организационен и деловен модел со цел негово хармонизирање со најдобрите практики за националните развојни банки.

 

Грантот на Европската инвестициска банка цели кон забрзување на зацврстувањето и развојот на приватниот сектор во Црна Гора и создавање нови можности за вработување; особено за младите, жените и лицата од останатите општествено ранливи групи. Грантот потекнува од Иницијативата за економски отпор, креирана од Европската инвестициска банка во 2016, која има за цел мобилизирање на финансиите за побрз развој, создавање работни места, општествена кохезија и развој на неопходните инфраструктурни проекти во Западен Балкан.

 

Од почетокот на пандемијата во 2020, Европската инвестициска банка потпиша со Инвестицискиот и развоен фонд финансиски операции во вредност од 100 милиони евра кои им помогнаа на околу 350 компании во Црна Гора побрзо да закрепнат од кризата КОВИД-19. Во 2021, Европската инвестициска банка го потпиша својот прв заем со Инвестицискиот и развоен фонд кој имаше за цел поддршка при воведувањето на енергетско-ефикасни практики и проекти за малите и средни претпријатија во Црна Гора; обезбедувајќи побрза транзиција кон одржлива и циркуларна економија во државата.

Cедум дена, 45 млади, 1540 километри, седум градови

После цела недела патување низ Западен Балкан, спроведувајќи волонтерски иницијативи и состаноци со локалните претставништва на „RYCO“, млади активисти и локални волонтерски организации, караванот „ROUTE WB6“ го заврши своето патување во Тирана. Во текот на овие седум дена, 45 млади од регионот имаа можност да ги посетат Битола, Мостар, Копаоник, Подгорица, Приштина и Сараево, поминувајќи пат од цели 1540 километри.

 

Алумни волонтерите „ROUTE WB6“, младите новинари „HAJDE“ и Младите европски амбасадори (Young European Ambassadors (YEA)) ги здружија своите сили во заедничка акција за регионалните проблеми поврзани со социјализирање, поддршка на локалните заедници и борба против предрасудите и стереотипите кои сè уште постојат во регионот. Беа креирани и алумни клубови „ROUTE WB6“ ширум регионот.

 

Младата европска амбасадорка од Бања Лука, Анастасија Ѓорѓа Босанчиќ, го опиша караванот како искуство кое ѝ го променило животот. „Одредени нешта не можеме да ги разбереме сè додека не ги посетиме општествата во Западен Балкан и поминеме време со нашите врсници од различни перспективи и средини и, се разбира, сè додека не сме доволно храбри да го отвориме срцето и да кажеме „да“ за една ваква необична, но волшебна авантура. Моја најискрена желба е, во иднина, да можеме да ги споделиме вибрациите кои ги почувствувавме за време на овој караван,“ вели Анастасија.

Корисниците на Програмата за регионално домување добиваат нови домови во Србија

Триесет семејства го добија клучот од својот нов дом во Лозница, Србија, како дел од поддршката на Програмата за регионално домување (Regional Housing Programme (RHP).

 

Покрај корисниците на програмата, на настанот присуствуваше и Славица Јелача, Генерален секретар во Министерството за надворешни работи на Србија; Владимир Цуциќ, комесар за бегалци и миграција на Србија, и Видоје Петровиќ, градоначалник на Лозница. При доделувањето на клучовите, г-ѓа Јелача им посака на семејствата среќа во новите домови.

 

Оливера Дунжиќ, корисничка на програмата, побегнала со својот сопруг, во 1995 година, од Босна и Херцеговина во Србија, и нејзините две деца се родени во Лозница. „Тешките години се зад нас и со решителност гледаме кон иднината,“ рече таа. „Досега, живеевме како потстанари во неколку станови. Денес, конечно, имаме сигурен дом. Би сакала, уште еднаш, да им се заблагодарам на донаторите, како и на сите оние кои ни обезбедија нов почеток.“

 

Европската Унија е најголемиот донатор на Програмата за регионално домување, а останатите клучни донатори се Германија, Италија, Норвешка, Швајцарија и САД.

Обновлива енергија за Косово

ЕУ поддржува изградба на топлана на основа на обновлива енергија во Ѓаковица

Кога била изградена, во раните 1980-ти, топланата „Ngrohtorja“ била гордоста на градот Ѓаковица. Ова било единствениот град, покрај главниот, кој поседувал современ топлификационен систем заснован на мазут. Меѓутоа, мазутот станал финансиски неисплатлив, а свеста за загадувањето кое истиот го предизвикува постојано растела. Како последица, во периодот по војната во Косово, во 1999 година, топланата „Ngrohtorja“ скоро и да престанала да обезбедува греење за жителите на Ѓаковица, а подоцна обезбедувала греење само неколку часа дневно.

Зрак надеж дека компанијата можеби повторно ќе успее да понуди одржлив систем на греење се појавил на почетокот на минатата деценија кога, со поддршка на ЕУ, топланата „Ngrohtorja“ иницирала студија за изводливост („физибилити студија“) за обезбедување квалитетно и еколошко греење за локалните жители.

„Кога идејата допре до јавноста, сите бевме возбудени; но, истовремено, имаше и одредена доза скептицизам, бидејќи топланата веќе со години не обезбедуваше квалитетно греење.“

Албана Скивјани е генерален менаџер на компанијата. Кога студијата за изводливост („физибилити студијата“) била иницирана, Албана не била менаџер; туку граѓанка на Ѓаковица и клиентка на топланата и, притоа, се сеќава на ентузијазмот меѓу јавноста. „Кога идејата допре до јавноста, сите бевме возбудени; но, истовремено, имаше и одредена доза скептицизам, бидејќи топланата веќе со години не обезбедуваше квалитетно греење,“ вели Албана.

Студијата за изводливост покажа дека има реални можности за повторно враќање на топлификациониот систем во Ѓаковица; со употреба на еколошки енергетски извори.

Волшебниот збор беше биомаси!

Греењето со биомаси користи органски материи како гориво за топланата или за производство електрична енергија. Во случајот на Ѓаковица, планот беше да се користи дрвен отпад (струготини) и отпад од грозје кое изобилува во регионот. Но, и покрај достапноста на биомаси во регионот; кои би можеле да се користат како гориво, проектот не беше едноставен за реализација, бидејќи трошоците за технологијата беа особено високи, а, исто така, беше неопходна и експертиза за ракување со технологијата. Европската Унија пристапи и го поддржа проектот со околу 15 милиони евра.

Новата топлана која произведува греење и електрична енергија беше свечено отворена во пролетта 2021 година; станувајќи еден од ретките најсовремени системи кои функционираат на биомаса во Западен Балкан и пионер за енергетската иднина. Оваа зима, енергијата произведена во топланата овозможи 24-часовно греење за мноштвото клиенти на топлификационата мрежа „Ngrohtorja JSC“.

„Лично, и во име на жителите на нашиот град, ја изразувам нашата благодарност до ЕУ за овој огромен проект кој ќе обезбеди греење во следните децении; служејќи како пример за останатите градови.“

За проектот

Преку програмата на Инструментот за претпристапна помош (ИПА) 2015, ЕУ инвестираше преку 15 милиони евра во подготвителни активности за изградба на топланата на основа на биомаси во градот Ѓаковица. Проектот ќе има значајно економско и еколошко влијание врз градот: годинешните оперативни трошоци на „Ngrohtorja JSC“ се очекува да се намалат од 35 % на 50 %; додека, пак, севкупната стапка на загадување во регионот ќе се намали за околу 90 %.

Според Албана, еден од најголемите предизвици било совладување на управувањето со новата технологија, бидејќи повеќето вработени немале претходно слично искуство. Меѓутоа, оваа пречка била надмината со поддршката на проект, финансиран од ЕУ, кој овозможил специјализирана обука за ракување со новата опрема за вработените. Албана објаснува дека оваа зима, за првпат во многу години, успеале да обезбедат постојана 24-часовна енергија за своите клиенти. „Нашите корисници се воодушевени, како и сите други во градот, затоа што покрај греењето, градот не е загаден како порано,“ вели Албана. Редовното греење од топланата беше особено значајно годинава; поради глобалната енергетска криза, зголемените цени на енергија и недостатоците на енергија.

„Лично, и во име на жителите на нашиот град, ја изразувам нашата благодарност до ЕУ за овој огромен проект кој ќе обезбеди греење во следните децении; служејќи како пример за останатите градови,“ вели Албана.

Помош за вкусните малини од БиХ кои го освојуваат пазарот на ЕУ

Земјоделска компанија од БиХ го зголемува својот производствен капацитет со поддршка на ЕУ

Преку повеќе од две децении, Небојша Радовиќ, од Братунац во БиХ, одгледува малини; а, денес, неговата сопруга и трите деца му помагаат на насадите со малини. Поради дополнителните приходи кои ги добиваме од малините, Небојша објаснува: „Малините ни значат многу. Мојата сопруга нема друга работа, а мојата постојана работа не е доволна за покривање на сите трошоци. И децата ги подучуваме за одгледувањето малини.“

Небојша е еден од неколкуте кооперанти во семејната компанија, „Herbos Nature“, која собира шумски овошја уште од 2006 година. Од 2012 година, компанијата е ангажирана во купување, преработка и продажба на големо на шумски плодови, печурки и билки. Денес, имаат мрежа од преку 1000 кооперанти ширум државата.

„Како што постојано растевме, имавме и проблеми, но со пандемијата, проблемите пораснаа, особено за нашите кооперанти.“

Поддржување раст во време на криза

Маида Хаџиавдиќ, од „Herbos Nature“, објаснува дека компанијата стабилно растела со години; но дека, како и многу други бизниси, биле соочени со тешкотии кога пандемијата КОВИД-19 започна во 2020 година. „Како што постојано растевме, имавме и проблеми, но со пандемијата, проблемите пораснаа, особено за нашите кооперанти,“ вели Маида.

Тогаш, наишле на повик за предлози за поддршка на земјоделските претпријатија во БиХ, отворен од проектот „EU4AGRI“; финансиран од ЕУ. „Herbos Nature“ се пријавиле и добиле поддршка; вклучително и купување опрема за компанијата и нивните кооперанти, како и друг вид помош за подобрување на условите за работа; во вкупна вредност од преку 114000 евра.

Како еден од кооперантите на „Herbos Nature“, Небојша добил вредна опрема, финансирана од ЕУ, за олеснување на семејната работа и поголема ефикасност. „Со оглед на тоа што сега имам свој мотокултиватор, дониран од „EU4AGRI“, моите трошоци се помали,“ објаснува Небојша.

„EU4AGRI“ ни помогна да го прошириме нашиот пазар. Покрај Устиколина и Братунац, сега имаме филијала и во Травник. Вработивме повеќе работници и започнавме соработка со дополнителни кооперанти.“

За проектот

Проектот „EU4AGRI“ е четиригодишна иницијатива (2020 – 2024), насочена кон модернизирање на земјоделско-прехранбениот сектор, создавање нови работни места, како и задржување на веќе постоечките, и поддржување на закрепнувањето од кризата КОВИД-19 во БиХ. Целосната вредност на проектот, основан од ЕУ, изнесува преку 20 милиони евра; а истиот е заеднички имплементиран и кофинансиран од програмата на Обединетите Нации за развој во БиХ и Агенцијата за развој на Република Чешка.

Проектот ѝ овозможил на компанијата да искористи нова опрема и дополнителна  поддршка. „Поддршката од „EU4AGRI“ ни помогна да го прошириме нашиот пазар. Покрај Устиколина и Братунац, сега имаме филијала и во Травник. Вработивме повеќе работници и започнавме соработка со дополнителни кооперанти.,“ вели Маида. Преку опремата добиена од „EU4AGRI“, компанијата ги модернизирала, исто така, и своите производствени процеси.

Како 23 годишната Маида, така и останатите вработени се, најчесто, млади обучени професионалци; имајќи за задача да внимаваат работата да ги исполнува највисоките стандарди за квалитет. Преку 95 % од производството е наменето за извоз во држави како Франција, Германија, Полска, Србија, Словенија, Швајцарија и Турција. „Новата опрема ни овозможи да го подобриме производството и да ги задоволиме барањата на нашите клиенти,“ вели Маида. „Среќни сме што учествувавме во проектот „EU4AGRI“; придонесувајќи, на тој начин, за одржливоста на земјоделскиот и прехранбениот сектор во БиХ.“