Skip to main content

Автор: WeBalkans

Отворен повик за наградата на ЕУ за истражувачко новинарство

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Повикот за наградата за истражувачко новинарство на ЕУ за 2022 година е официјално отворен. Индивидуално или групно, новинарите од Западен Балкан и Турција можат да се пријават во секаква новинарска форма (печатена, онлајн, радио или ТВ) објавена или емитувана во медиумите на секоја држава на официјални, малцински или меѓународни јазици во текот на 2021 година. Крајниот рок за поднесување на пријавите е 8. мај 2022.  
Право на учество имаат истражувачките приказни поврзани со слобода на изразување, владеење на правото, транспарентност, злоупотреба на сила и основни права, корупција и организиран криминал. Фондот на наградата, во секоја држава, изнесува 10000 евра; а е сочинет од прва награда во вредност од 5000 евра, втора награда во вредност од 3000 евра и трета награда во вредност од 2000 евра.  
Наградите за истражувачко новинарство на ЕУ во Западен Балкан и Турција имаат за цел да ги чествуваат и промовираат високите достигнувања на истражувачките новинари, како и да ја подобрат видливоста на квалитетното новинарство во регионот. Наградите се дел од тековниот проект со наслов „Зацврстување на квалитетни вести и независно новинарство во Западен Балкан и Турција“, финансиран од Европската Унија.

Младите од Црна Гора дискутираат со дипломати за европските вредности

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Црногорската филијала на Регионалното биро за младинска соработка (Regional Youth Cooperation Office (RYCO)) го организира настанот „Младите земаат збор“ (Youth Talks) во Херцег Нови на 7. април. Над 30 млади, помеѓу 15 и 25 години, зедоа учество во настанот во соработка со Амбасадата на Франција, а поддржан од Секретаријатот за култура и образование на Херцег Нови. Целта беше доближување на младите од Црна Гора до основачките идеи и вредности на ЕУ.
 
На настанот присуствуваше амбасадорот на Франција во Црна Гора, Кристијан Тимонје; заменик-шефот на мисијата на амбасадата на Чешка, Петра Али Долакова; ополномоштениот министер на амбасадата на Словенија, Горанка Крошељ; заменик-шефот на мисијата на амбасадата на Унгарија, Мира Вуити; и Изабел Тома Делиќ од Европското биро за интеграција. Младите кои присуствуваа добија можност директно да им се обратат на дипломатите и да дознаат повеќе за вредностите на ЕУ, како и за можностите кои ЕУ им ги нуди на младите.
 
Во насока на приоритетите на француското претседавање со Советот на ЕУ, амбасадата на Франција во Црна Гора и Регионалното биро за младинска соработка во Црна Гора планираат да организираат серија настани „Младите земаат збор“ (Youth Talks) во различни делови во Црна Гора. Следните настани ќе се организираат во Беране, Пљевља и Улцињ.

4,65 милиони евра за поддршка на претприемништвото во Ромските заедници

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Европскиот инвестициски фонд (European Investment Fund (EIF)) потпиша гарантен договор со „REDI Economic Development S.A.“ кој ќе обезбеди 4,65 милиони евра за претприемачите кои работат во Ромските заедници во Романија, Бугарија, Србија и Северна Македонија. Оваа иницијатива, поддржана од ЕУ, а обезбедена под покровителство на Програмата за вработување и општествена иновација, на ЕУ, ќе обезбеди финансии за преку 300 мали бизниси и создавање на, најмалку, 1000 работни места.  
Финансиите ќе бидат достапни за микро претпријатијата, активни во маргинализираните Ромски заедници, кои ќе можат да добијат заем до 25000 евра. Покрај финансиска поддршка, „REDI“ обезбедува, исто така, и техничка поддршка за претприемачите, како и поддршка за достапност за Ромските задници. Станува збор за првиот финансиски инструмент на ЕУ, специјално насочен за Ромски заедници, кој обезбедува инклузивни можности за вработување.

Изложба за поддршката на ЕУ за транспортниот сектор во Србија

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Како начин за доближување на жителите на градот Ниш до развојните приоритети во транспортниот сектор, организирана е изложбата со наслов „Поддршка на ЕУ за транспортниот сектор во Србија“ која зазема место во просториите на EU Info Point во Ниш. Изложбата прикажува клучни инвестициски проекти; како, на пример: реформите во патниот транспорт, воведувањето на модерни и ефикасни практики за одржување на инфраструктурата, како и поддршка за патната безбедност.  
Изложбата следува по потпишувањето на договорот за соработка помеѓу Европската инвестициска банка (European Investment Bank (EIB)) и градот Ниш, на почетокот од годината, со цел финансирање на развојот на одржлив транспортен план. Договорот создава услови за воведување поефикасен транспортен систем, како и отстранување на товарниот сообраќај од меѓуградскиот железнички коридор.  
Иницијативата е во контекст на инвестицијата на Европската Комисија, вредна 3,2 милијарди евра, која поддржува 21 проект во доменот на транспортно, дигитално, климатско и енергетско поврзување во регионот на Западен Балкан. Ова е првиот позначаен пакет проекти во рамки на амбициозниот Инвестициски план за Западен Балкан 2021 – 2027 на ЕУ. Истиот ќе им овозможи на жителите на Ниш да дознаат повеќе за инвестициите, планирани од ЕУ, по должината на патниот и железнички Коридор 10; модернизацијата на железничките линии Белград – Ниш и Ниш – Прешево – Димитровград, како и долго најавуваната обиколница „Ниш“ и инфраструктурната модернизација на внатрешните водни патишта во Србија.

Фати ме за рака

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Со поддршка на ЕУ, српски стартап разви „паметна ракавица“ за зголемување на самостојноста на лицата со попреченост во видот.

Никола Крстиќ е млад претприемач од Србија чиј изум, неодамна, ги разбранува меѓународните пазари. За помалку од две години, Никола премина од средношколец во извршен директор на компанија. Неговиот изум е „паметна ракавица“ преку која слепите лица и лицата со попреченост во видот можат да се ориентираат и да препознаваат бои; како и банкноти и други предмети, и преку која нивните придружници или пријатели ќе можат да ги следат нивните движења.

Приказната на овој изум датира од периодот кога Никола бил сè уште во средно училиште и присуствувал на натпревар на којшто младите требало да развијат и предложат иновативни бизнис идеи. Неговото учество било инспирирано од фактот што имал попреченост на едното око. „Идејата сама по себе беше спонтана и дојде од фактот што го имам овој проблем уште од раѓање,“ вели Никола.

„Развивањето на идејата беше само почеток: ни претстоеше долг пат пред нас“

Навистина потребна поддршка

Но, да се има идеја за тоа што сакате да го направите и основно знаење за тоа како да го реализирате истото, не се доволни во светот на стартаповите. „Развивањето на идејата беше само почеток: ни претстоеше долг пат пред нас,“ вели Никола. Тој и неговиот тим имале потреба од поддршка во насока на експертиза и финансирање на понатамошно развивање на производот.

Потенцијалот на идејата на Никола бил препознаен од Фондот за иновации во Србија кој, преку својата Програма за ран развој; со средства од ЕУ, го поддржа развојот на овој иновативен производ кој Никола го именува „Анора“.

Никола објаснува дека финансирањето било, главно, употребено за развој на хардверот во ракавицата со кој компактната електроника ги овозможува сите функции неопходни во секојдневието на едно слепо лице. Имале можност дополнително да инвестираат во дизајнот на ракавицата; па, денес, имаат незабележлив дизајн изработен од премиум материјали кој може да издржи неколку години секојдневна употреба. „Значи, најважните делови; хардверот и дизајнот за ракавицата, беа овозможени со поддршка на ЕУ,“ вели тој.

Ракавицата вклучува десет суштински функции. Тука спаѓаат детектирање предмети во просторот и поврат на вибрациски сигнали, засновани на блискоста на предметите; слично како радар. Дополнително, ракавицата детектира бои и банкноти и го кажува датумот и времето. Исто така, помага и при ориентација, а доколку лицето кое ја носи се изгуби, ракавицата може да ја испрати неговата адреса до придружникот или пријателите.

„Поддршката од ЕУ беше клучна, бидејќи претходно бев обичен средношколец со идеја, а сега сум лидер на компанија која изработува неопходен производ кој ќе биде меѓународно признаен.“

За проектот

Србија е една од првите држави во регионот која ја усвои така наречената иновативна одредба – идеја дека успешното учество во светската економија заснована на знаење подлежи на можност за адаптација и подобрување на технолошките и истражувачки капацитети преку соработка помеѓу јавните и приватни сектори. Активен уште од 2011 година, Фондот за иновации е пионер во институционалната имплементација на оваа одредба; главно, преку зголемување на капацитетот за стартапови и достапни ресурси за нивен раст. Од започнувањето на Фондот, во 2011 година, ЕУ овозможува значаен импулс за финансирање на иновацијата во Србија; како и зајакнување на врските помеѓу истражувањето и приватните сектори. Досега, повеќе од 17 милиони евра се насочени кон овие програми преку Инструментот за претпристапна помош (ИПА).

Компанијата „Anoris Technology“, управувана од Никола, сега склучи договор за производство и дистрибуција на паметната ракавица „Anora“ во САД; а таму, исто така, планираат набрзо да отворат експозитура на компанијата. Контакти и координација со партнери во државите на ЕУ се исто така во тек.

Никола објаснува дека нивната стратегија е да овозможат бесплатна употреба на производот за корисниците; со тоа што трошоците би биле покриени преку јавно одговорни бизниси, организации за помош и владини институции. Во Србија, се приближуваат кон достава на преку 5000 бесплатни ракавици со поддршка на владата на Србија. Според Никола, ништо од ова не би се случило без европска поддршка. „Поддршката од ЕУ беше клучна, бидејќи претходно бев обичен средношколец со идеја, а сега сум лидер на компанија која изработува неопходен производ кој ќе биде меѓународно признаен,“ вели тој.

Компанија за долна облека која се буди со дигитален импулс

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Ромска претприемачка од Србија го проширува својот бизнис онлајн со поддршка на ЕУ.

Слаѓана Васиќ е ромска претприемачка од Краљево; град во централна Србија. Нејзината компанија произведува памучна долна облека; како и облека за спиење, под брендот „Arilje“; од името на малечок град во западниот дел на државата каде што се произведува квалитетниот памук. Нејзината компанија е семеен бизнис кој Слаѓана го води со своите два сина и сопругот.

Преку 15 години биле во бизнисот како трговци на памучни производи; а, од 2014 година, започнале со производство на долна облека и облека за спиење која ја продаваат во семејната продавница лоцирана во центарот на градот. Меѓутоа, пред две години, морале да ја променат оваа продажна стратегија.

„Немавме приходи и не можевме да ги продаваме производите ниту на големо, ниту, пак, во нашата продавница.“

Трансформирање на кризата во можност

Со почетокот на пандемијата КОВИД-19, Слаѓана морала да ја затвори продавницата, не знаејќи кога би можела повторно да отвори. „Немавме приходи и не можевме да ги продаваме производите ниту на големо, ниту, пак, во нашата продавница,“ вели таа.

Тогаш, ја контактирале од Иницијативата за развој на ромско претприемништво (Roma Entrepreneurship Development Initiative (REDI)); иницијатива, финансирана од ЕУ, која имплементира програма насловена „Ромски дигитален импулс“ („Roma Digital Boost“), соработувајќи со ромските заедници ширум Западен Балкан за зголемување на нивните дигитални вештини. Ѝ предложиле да ја поддржат во промената на нејзината продажна стратегија; со цел да може да ги продава своите производи онлајн и таа, неволно, прифатила да се обиде. „На почетокот се двоумев дали би можела своите производи да ги продавам онлајн, бидејќи не се работи за луксузни производи; но лицата од Иницијативата за развој на ромско претприемништво ме убедија во спротивното, па, сега, продаваме онлајн и работата добро се одвива,“ вели Слаѓана.

Иницијативата за развој на ромско претприемништво ја отпочна програмата „Ромски дигитален импулс“ („Roma Digital Boost“) со цел поддршка на онлајн транзиција на традиционалните бизниси, како и нивна формализација. Програмата ги обезбеди ромските претприемачи, како Слаѓана, со дигитални алатки и вештини за да го унапредат својот бизнис и да започнат со развивање на своето претприемништво во онлајн формат. Претприемачите кои ја проследија програмата, добија пакети за дигитализација; вклучително и индивидуално советување и менторска поддршка од експертите при Иницијативата за развој на ромско претприемништво.

„Ромите не смеат да бидат изоставени и се надевам дека ќе има повеќе програми како оваа.“

 

За проектот

 Проектот за интеграција на Ромите 2020, имплементиран од Советот за регионална соработка; со финансиска поддршка на ЕУ и Фондациите отворено општество, цели, меѓу другото, кон намалување на општествено-економскиот јаз помеѓу ромското и неромското население во Западен Балкан и Турција.

Орхан Усеин e раководител на бирото на Советот за регионална соработка и интеграција на Ромите. Тој објаснува дека е неопходно да се зајакне ромската заедница со цел употреба на дигитални вештини и следење на најновите деловни трендови. Образовните програми; како програмата „Ромски дигитален импулс“, поддржана од тимот на Советот за регионална соработка и интеграција на Ромите, како финансиски, така и со човечки ресурси, можат да го забрзаат процесот и да го зајакнат инволвирањето на ромските граѓани во промоција, обликување и имплементирање на Дигиталната агенда за Западен Балкан. „Ромите не смеат да бидат изоставени и се надевам дека ќе има повеќе програми како оваа,“ вели Орхан.

Иако пандемијата КОВИД-19 се намалува, а карантините се завршени; онлајн продажбата на Слаѓана постојано расте. Таа сонува дека, еден ден, дополнително ќе ја прошири својата компанија и ќе стане познат бренд. Нејзината порака до другите е инспиративна: „Сакам да им порачам на сите жени Ромки во бизнисот дека жените се способни да ја завршат истата работа како мажите, па дури и многу повеќе. Затоа, само напред, работете си ја работата: правете го тоа со полно срце и дајте го најдоброто од себе, а успехот загарантирано ќе дојде.“

Соларна централа, финансирана од ЕУ, во Северна Македонија започнува со производство на електрична енергија

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Првата голема соларна централа во Северна Македонија е поврзана со електричната мрежа и веќе произведува електрична енергија. Централата е финансирана со поддршка на билатералните донатори на Инвестициската рамка за Западен Балкан (Western Balkans Investment Framework (WBIF)) и Европската банка за реконструкција и развој (European Bank for Reconstruction and Development (EBRD).  
Фотоволтаичката централа, со капацитет од 10 мегавати, беше изградена од јавното претпријатие ЈСЦ Електрани на Северна Македонија (ЕСМ) на местото на поранешниот рудник за лигнитен јаглен – Осломеј. Централата е дел од поголем напор за прочистување на местото, диверзификација на енергетските извори, како и поддршка за декарбонизација. Се очекува, годишно, да произведува приближно 15 гигавати електрична енергија и да заштедува 12,177 тони CO2.  
Во насока со пристапот на Тимот Европа, Европската банка за реконструкција и развој обезбеди заем од 5,9 милиони евра, надополнет со грант во висина од 1,6 милиони евра од билатералните донатори на Инвестициската рамка за Западен Балкан и државен придонес од 1,3 милиони евра. Дополнително, Италија го поддржа проектот преку финансирање на проценката за техничка изводливост.  
Соларната централа „Осломеј 1“ е еден од 21 водечки проекти во регионот на Западен Балкан, избрани за финансирање од ЕУ преку Инвестициската рамка за Западен Балкан во 2022. Проектот беше идентификуван како Водечки проект 4, за обновлива енергија, во рамки на Инвестицискиот и економски план на ЕУ за Западен Балкан за периодот 2021 – 2027.

Фондот Западен Балкан прогласува 30 победнички проекти

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Фондот Западен Балкан ја објави листата со 30 победнички проекти од четвртиот повик за предлози, ко-финансиран од ЕУ преку Инструментот за претпристапна помош.

 

Севкупната цел на проектите кои треба да се имплементираат во рамки на овој повик за предлози е промоција на учеството на организациите на граѓанското општество и групните организации во регионални проекти во Западен Балкан. Станува збор за можности за соработка на општествени, културни, научни и економски теми; вклучувајќи родова еднаквост и инклузија на хендикепи, со цел подобрување на соседските односи и помирување.

 

Преку 800 организации на граѓанското општество ширум Западен Балкан поднеле свои предлози во рамките на овој повик. Работилниците и церемонијата за доделување на награди ќе се одржат во Тирана на 13. и 14. април.

Новинарите се обучуваат за безбедно и етичко известување во кризни ситуации

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во News.

Со цел подобрување на новинарското известување во кризни ситуации, „BIRN“ Косово организираше обука за 18 новинари и студенти по новинарство, снабдувајќи ги, притоа, со неопходно знаење и нудејќи им, исто така, добри практики за известување во време на протести; со посебен фокус на контексти со насилство.

 

Обуката, финансирана од ЕУ, беше сочинета од две сесии – првата, одржана од Амир Гергури, Командант на специјалните единици во косовската полиција, фокусирана на комуникација со безбедносните институции во време на кризни ситуации, а втората, одржана од Крешник Гаши, главен уредник на KALLXO.com, која се однесуваше на безбедно и етичко известување во кризни ситуации. На учесниците им беа дадени примери од теоретската рамка во пракса и можност да поставуваат прашања и да ги споделат своите искуства.

 

Обуката беше организирана како дел од проектот „Обезбедување на безбедна средина за новинарите за време на протести“, финансиран од канцеларијата на ЕУ во Косово.

Здрав потсетник

Напишал/ла WeBalkans на . Објавено во Stories.

Проект, финансиран од ЕУ, помага за зголемување на степенот на вакцинација кај децата во БиХ

Емина Плех, од Горажде, ги заврши сите вакцинации за својата ќерка; но, кога дојде време за вакцинација на нејзиниот син, пандемијата КОВИД-19 веќе беше во тек, па, затоа, одлучи да почека. На почетокот од минатата година, доби повик од Јавниот институт за здравје на босанскиот кантон Подриње, потсетувајќи ја за имунизацијата на нејзиниот син; насочувајќи ја кон службата на педијатрија за повеќе информации. „Ми кажаа дека треба да го завршиме процесот пред да започне со предучилишната програма, па така и направивме,“ раскажува Емина.

Емина е една од 500-те родители од босанскиот кантон Подриње која доби повик од Јавниот институт за здравје; потсетувајќи ја за пропуштениот термин за вакцинација. Оваа иницијатива е дел од програмата на УНИЦЕФ, финансирана од ЕУ, за ублажување на ефектите од пандемијата КОВИД-19 врз животот на децата и семејствата во Западен Балкан и Турција.

„Кога ги потсетувате родителите дека треба да го донесат своето дете на вакцинација, најчесто, тоа и го прават. Недостигаше оваа комуникација.“

Надополнување за пропуштената комуникација

Фатима Ченгиќ е специјалист за програми при УНИЦЕФ во БиХ. Таа објаснува дека УНИЦЕФ со години работи на подобрување на имунизацијата во БиХ; и, притоа, извршиле анкети и анализи за причините поради кои родителите избегнуваат да ги вакцинираат своите деца. Главните детектирани причини се однесуваат на недостатокот споделени информации, од страна на здравствените работници, за придобивките и ризиците од вакцинацијата; но, исто така, и самиот факт дека родителите, понекогаш, забораваат на вакцинацијата. „Кога ги потсетувате родителите дека треба да го донесат своето дете на вакцинација, најчесто, тоа и го прават. Недостигаше оваа комуникација,“ вели Фатима.

Затоа, УНИЦЕФ започна со развивање комуникациски стратегии; вклучително развој и лансирање нова онлајн апликација која ги потсетува родителите за вакциналните распореди. Меѓутоа, кога започна пандемијата КОВИД-19, одлучија да ангажираат посветен персонал со цел заземање различен пристап. Персоналот, најпрво, ги прегледуваше здравствените извештаи на децата родени меѓу 2014 и 2020 година; лекувани во здравствените центри во Горажде, Прача и Устиколина. Креираа листа од сите кои пропуштиле една од задолжителните вакцини и потоа засегнатите родители беа телефонски контактирани и упатени да стапат во контакт со педијатрите; а локалните центри за здравје ги обезбедија со сите неопходни информации во врска со имунизацијата и закажувањето термин.

„Сигурна сум дека центрите за здравје немаше да дадат приоритет на вакцинирањето деца доколку не беше преземена оваа акција од наша страна, а со поддршка од ЕУ.“

За проектот

Програмата за ублажување на ефектите на пандемијата КОВИД-19 врз животите на децата и семејствата во Западен Балкан и Турција е двогодишна иницијатива, започната во 2021 година, од УНИЦЕФ и Европската комисија.

Целта на оваа иницијатива е зајакнување на системите за национално здравје, образование, ран детски развој и детска заштита, во насока на обезбедување клучни услуги за ранливите категории деца и нивните семејства, како непосреден и долгорочен одговор за закрепнување од КОВИД-19. Преку оваа програма, вредна 5 милиони евра, се очекува 490000 деца и родители да добијат подобар пристап до јавните услуги кои промовираат ран детски развој, образование, здравје и заштита; како дел од закрепнувањето од КОВИД-19.

Оттогаш, проектот се проширил и во Кантонот Сараево каде што покрива осум дополнителни центри за здравје. Неодамнешна програмска посета констатира дека од вкупно 500 ставени вакцини во еден центар за здравје во декември, 175 биле преку овој проект. „Тоа значи дека, отприлика, една третина од вакцините кои биле ставени во еден месец, биле преку нашиот проект, а тоа е огромен успех,“ вели Фатима.

Фатима објаснува дека вакцинациите биле критично прашање за здравствениот систем во БиХ, бидејќи една од првите регуларни активности кои запреле за време на пандемијата била вакцинацијата на деца. Таа верува дека проектот и поддршката од ЕУ имале клучно влијание; додавајќи: „Сигурна сум дека центрите за здравје немаше да дадат приоритет на вакцинирањето деца доколку не беше преземена оваа акција од наша страна, а со поддршка од ЕУ.“