Skip to main content

Area of Cooperation: Environment

Java e Mundësive të BE-së – Zbuloni se çfarë ju ofron BE-ja

Written on . Posted in Lajme.

Bashkimi Evropian iu ofron mundësi të ndryshme qytetarëve, institucioneve, shoqërive dhe organizatave serbe, duke filluar nga ndihma financiare e deri te udhëtimet falas dhe programet e shkëmbimit. Ky është mesazhi kryesor i Javës së Mundësive të BE-së – një aktivitet unik që do të zhvillohet nga data 15 deri në datën 21 maj në Beograd (Salla MTS), Niš (Hoteli Ambassador), dhe Novi Sad (Panairi Novi Sad). Java e Mundësive në BE organizohet bashkërisht nga Delegacioni i BE-së në Serbi dhe Qeveria e Republikës së Serbisë.

 

Në gjashtë ditë do të realizohen mbi 120 panele dhe seanca informuese, duke iu ofruar pjesëmarrësve mundësinë që të mësojnë se si të aplikojnë për programet, projektet, dhe fondet e BE-së. Sipërmarrës, biznesmenë, fermerë, studentë, nxënës, mësues, risiprurës, institucione, qeveri vendore, media, shoqata qytetare, dhe organizata të tjera do të paraqesin mundësi të shumta.

 

Folës të ndryshëm do të analizojnë tema ekonomike dhe do të japin informacione specifike rreth fondeve në fusha të ndryshme, si: biznesi, risitë, arsimi, kultura, dhe segmente të tjera bashkëpunimi. Java e Mundësive në BE do të përmbyllet duke pasur në vëmendje bujqësinë, dhe seancat do të zhvillohen gjatë Panairit Bujqësor të këtij viti në Novi Sad.

Fushata MADE OF US mbërrin sot në Kosovë

Written on . Posted in Lajme.

Made of Us – një fushatë “rrugëtimi BE-Ballkani Perëndimor”, e financuar nga Bashkimi Evropian dhe e sjellë për ju nga WeBalkans mbërrin këtë javë në Kosovë. Kjo fushatë ndërgjegjësimi synon të promovojë në imazh pozitiv të BE-së te njerëzit në Ballkanin Perëndimor, dhe anasjelltas. Protagonistët e saj janë 12 vlogerë të rinj nga BE-ja dhe Ballkani Perëndimor që udhëtojnë nëpër rajon në çifte. Secili çift i bën të njohura përvojat e veta përgjatë rrugëtimit duke krijuar përmbajtje online.

 

Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë zhvilloi sot një drekë me median për të çelur rrugëtimin në Kosovë. Alessandro Bianciardi, Zëvendës Shefi i Seksionit të Bashkëpunimit të Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë, mirëpriti dhe përgëzoi vlogerët për kontributin e tyre në promovimin e BE-së dhe Kosovës.

 

Vlogerët, Alb Muhaxhiri (@albfilmss) nga Kosova dhe Brian Rocca (@brianrocca) nga Holanda, e nisin sot rrugëtimin e tyre. Ata do të udhëtojnë për plot shtatë ditë midis datave 25 prill dhe 1 maj, duke shpalosur të mirat që ofron Kosova, si dhe investimet e BE-së në rajon. Ata do të vizitojnë pika të ndryshme në vend, duke përfshirë dhe qytetin historik të Prizrenit, Bjeshkët e Rugovës, dhe Festivalet e Filmave, projektet Risiprurëse, si dhe bizneset turistike që mbështeten nga BE-ja. Disa nga projektet e financuara nga BE-ja që do të vizitojnë janë Labbox, një projekt që iu mundëson fëmijëve të eksperimentojnë me projekte të vogla inxhinierike dhe elektronike; Dokufest, një festival filmash i mirënjohur në mbarë botën; si dhe Balkan Natural Adventure, një shoqëri operatorësh turistikë që tërheq vizitorë nga e gjithë bota në Kosovë.

 

Fushata nisi më 18 prill dhe do të vijojë deri më 30 maj, dhe çdo javë do të përqendrohet te një nga partnerët e WB6-s. Vlogerët do të vizitojnë gjithsej 18 projekte të mbështetura nga BE-ja, do të përshkojnë 6000 km me autovetura dhe do të takojnë personalitete vendase interesante dhe frymëzuese përgjatë rrugës, ndërkohë që do të shfaqin gjithë peizazhet natyrore, vendndodhjet e jashtëzakonshme me interes për t’u vizituar dhe trashëgiminë unike kulturore të Ballkanit Perëndimor. Dymbëdhjetë vlogerët do t’i regjistrojnë përvojat e tyre nëpërmjet pajisjeve të tyre personale dhe kanaleve të medias sociale, duke e kthyer udhëtimin e tyre në përmbajtje me cilësi të lartë rrjeti dhe mediash sociale, me foto dhe video që do të shpërndahen nëpër kanalet e WeBalkans.

 

Mos humbisni momentet më të spikatura të këtij rrugëtimi emocionues – filloni të ndiqni qysh tani WeBalkans dhe 12 vlogerët nga BE-ja dhe Ballkani Perëndimor në Instagram!

Zbulimi i ndikimeve mjedisore në industritë energjetike dhe nxjerrëse të shqipërisë

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet përmirësimin e përgjegjshmërisë mjedisore në sektorët e energjisë dhe nxjerrjes në Shqipëri.

Shqipëria është një vend i pasur me shumëllojshmëri burimesh natyrore, duke përfshirë burimet minerale, naftën dhe ujin, të cilat shfrytëzohen përkatësisht nga industria nxjerrëse dhe hidroenergjetike. Megjithatë, këto industri kanë pasur ndikime të rëndësishme në mjedis, të cilat kanë qenë objekt i shumë debateve dhe polemikave veçanërisht në dekadat e fundit.  Industrive nxjerrëse u mungon monitorimi dhe rehabilitimi i mjedisit. Mungesa e statistikave dhe/ose të dhënave jo të besueshme. Kjo vjen veçanërisht nga kapacitetet dhe infrastruktura e dobët monitoruese mjedisore në nivel vendor dhe qendror. Për më tepër,  zbatimi  i ligjit për rehabilitimin e ndotjes mjedisore është i dobët.

 

The Polluter-Pays Principle (PPP) vazhdon të mos funksionojë, gjë që i bën zonat rurale edhe më të cenueshme ndaj ndotjes me ndikime negative mjedisore, duke përfshirë shkatërrimin e pyjeve, erozionin e tokës, ndotjen e ujit dhe emetimin e substancave toksike në ajër, tokë dhe ujë. Barra i mbetet popullsisë vendase. Vitet e fundit, ka pasur shqetësime rreth ndikimeve mjedisore dhe shëndetësore të minierave të kromit në veçanti, e cila është lidhur me rritjen e përqindjes së të sëmurëve me  kancer dhe sëmundje të tjera në komunitetet vendase.

Nga ana tjetër, industria hidroenergjetike në Shqipëri ka pasur gjithashtu ndikim të rëndësishëm mjedisore veçanërisht në lumenjtë dhe ekosistemet ujore të vendit. Shqipëria ka qenë e bekuar me burime hidrografike dhe qeveria ka ndjekur një program ambicioz të zhvillimit të hidrocentraleve vitet e fundit, duke përfshirë ndërtimin e digave dhe devijimin e lumenjve për prodhimin e energjisë. Megjithatë, këto projekte shpesh janë kritikuar për ndikimin e tyre në komunitetet vendase dhe mjedisin, duke përfshirë humbjen e habitateve të vlefshëm, ndërprerjen e migrimit të peshqve dhe zhvendosjen e njerëzve dhe komuniteteve. Për këto arsye, Organizata Joqeveritare ECO Partners for Sustainable Development (ECOP) ka ndërmarrë nismën për adresimin e këtyre problemeve.

“Përdorimi i tepruar i burimeve natyrore si nafta, mineralet dhe uji pa asnjë kontroll në Shqipëri, ka tërhequr vëmendjen e ECOP-it. Ne jemi duke punuar për më shumë se një dekadë në qeverisjen mjedisore dhe veçanërisht për aspektet e zbatimit, dhe kemi vënë re se legjislacioni shqiptar, i cili është në procesin e përafrimit me Acquis të BE-së, është pas në zbatimit të legjislacionit, në kapacitete administrative, institucionale dhe financiare për të adresuar mbrojtjen dhe degradimin e mjedisit, veçanërisht në zonat rurale. Kështu që, ne vendosëm të kontribuonim në këtë aspekt.”

Në 2018, Bashkimi Evropian financoi  Rural Watch –duke përmirësuar rolin e OSHC-ve në mbështetjen e transparencës dhe llogaridhënies së autoriteteve publike dhe bizneseve në zonat rurale “. Projekti u prezantua nga ECOP-i me qëllim adresimin e problemeve mjedisore në Shqipëri të shkaktuara nga industria energjetike dhe ajo nxjerrëse. Entela Pinguli, Drejtoreshë Ekzekutive e ECOP-it, shpjegon se nevoja e projektit ishte urgjente, duke u shprehur:- “Shfrytëzimi i tepruar i burimeve natyrore në Shqipëri ka marrë vëmendjen e organizatës sonë. Ne jemi duke punuar për më shumë se një dekadë në qeverisjen mjedisore dhe veçanërisht për aspektet e zbatimit, dhe kemi vënë re se legjislacioni shqiptar, i cili është në procesin e përafrimit me Acquis të BE-së, është pas në zbatimit të legjislacionit, në kapacitete administrative, institucionale dhe financiare për të adresuar mbrojtjen dhe degradimin e mjedisit, veçanërisht në zonat rurale.

Projekti zgjodhi pesë pika të Energy and Extractive Industry (EEI) (EEI) si rajone pilot ku operojnë biznese me praktika që nuk janë në përputhje me kërkesat ligjore kombëtare, duke përfshirë dy zona nxjerrjeje në Patos -Marinëz dhe Bulqizë, si dhe tre zona energjetike, hidrocentrali i Lumit Shushicë (në pellgun e lumit Vjosa), hidrocentrali i Qarrishtës në Parkun Kombëtar Shebenik dhe Jabllanicë dhe hidrocentrali i lumit Mat. Programi për ngritjen e kapaciteteve ofroi trajnim për organizatat e shoqërisë civile, dhe avokatë në këto pesë vende EEI. Gjithashtu projekti u zhvillua me aktivitete advokuese përmes grupeve monitoruese të përbëra nga gazetarë, juristë, ekspertë teknikë dhe përfaqësues të organizata të shoqërisë civile apo komuniteteve vendase. Përveç përfitimeve të drejtpërdrejta të aktiviteteve advokuese, synimi ishte që të prezantoheshin praktikat e mira tek komunitetet vendase në mënyrë që ata të mund të vazhdonin t’i zbatonin ato në afat të gjatë.

Projekti advokoi në emër të mjedisit ndaj autoriteteve vendore dhe qendrore si edhe ndërgjegjësimin e organizatave dhe komuniteteve të shoqërisë civile vendase për pasojat e ndotjes së mjedisit, të drejtat dhe detyrimet e tyre, duke e çuar këtë temë në një tjetër nivel, veçanërisht duke ofruar komponentin e ndihmës ligjore, i cili fuqizoi më tej komunitetet vendore të vepronin në këtë aspekt. Projekti ndihmoi në hartimin e kërkesave për akses në informacionin mjedisor dhe sfidimin e refuzimeve për të dhënë informacion para Komisionerit për të drejtën e informimit ose në gjykatë. Ndihmë juridike u dha gjithashtu për këshillin ligjor të organizatave të shoqërisë civile dhe komuniteteve vendore në procedurat mjedisore si Environmental Impact Assessment (EIA) dhe në debatet gjyqësore për çështjet që lidhen me respektimin e ligjit mjedisor.

“Vendimmarrja e centralizuar, veçanërisht për menaxhimin e burimeve natyrore strategjike si nafta, uji, pyjet, vija bregdetare etj., nuk ndihmon në përdorimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore dhe në zbatimin e politikave në nivel vendor.”

Rreth projektit

 Projekti Rural Watch Albania trajtoi disa nga çështjet më të ngutshme në zhvillimin rural të Shqipërisë, më konkretisht ato që i përkasin cilësisë së jetës dhe standardeve për një mjedis të pastër dhe të sigurt. Me presion në rritje dhe zhvillim ekonomik në zonat e synuara të projektit nëpërmjet Energy and Extractive Industry (EEI) – konkretisht në Bulqizë me industrinë e saj të kromit; Bulqiza me hidroenergjinë e saj në Lumin Mat; Përrenjasi/Librazhdi me hidro-energjinë e tij në lumin e Shkumbinit në Parkun Kombëtar; Fieri/Patosi me nxjerrjen e naftës në Patos-Marinëz; dhe Selenica me hidroenergjinë e saj në degën e Shushicës në lumin Vjosa – ka një nevojë edhe më të madhe për organizata të forta të shoqërisë civile (OSHC) në terren që mund t’i mbajnë autoritetet publike kompetente dhe bizneset përgjegjëse për standardet dhe rregulloret mjedisore, shëndetësore dhe të sigurisë.

Projekti përfshiu gjithashtu praktikat më të mira në zhvillimin rural nga Bullgaria, veçanërisht të lidhura me transparencën dhe përgjegjshmërinë e Energy and Extractive Industries (EEI) në lidhje me rritjen e ndërgjegjësimit të publikut, aksesin në informacion dhe drejtësi dhe angazhimin publik përmes kanaleve novative të medias.

Kjo u plotësua në bashkëpunim me organizatën bullgare Blue Link, e cila ofroi mbështetje për zbatimin e një fushate informacioni. Si pjesë e kësaj fushate, u prezantua portali Rural Watch, duke ofruar informacion në çështje të ndryshme të qëndrueshmërisë rurale të siguruar nga projekti, si edhe burime informacioni të dobishëm për vendndodhjet e synuara rurale. Entela thekson kontributin e projektit për ngritjen e çështjes së ndikimit mjedisor në një nivel më të lartë, duke thënë, “Vendimmarrja e centralizuar për menaxhimin e burimeve natyrore strategjike si nafta, uji, pyjet, vija bregdetare etj., nuk ndihmon në përdorimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore dhe në zbatimin e politikave në nivel vendor.”

Ndihma e drejtpërdrejtë financiare e BE-së për Kosovën tejkalon shumën prej 1.3 miliardë eurosh

Written on . Posted in Lajme.

Marrëveshja e përvitshme e 16-të radhazi e Financimit ndërmjet European Union dhe Kosovës, në kuadër të Instrument for Pre-accession Assistance (IPA) të BE-së iu prezantua zëvendëskryeministrit Besnik Bislimi, ,më 24 mars, në Prishtinë, nga Ambasadori i BE-së  për Kosovën, Tomas Szunyog. Marrëveshja, e cila ka një vlerë prej 62 milionë eurosh dhe që është pjesë përbërëse e IPA III për vitet 2021-2027, e rrit shumën totale të ndihmës së drejtpërdrejtë financiare nga BE-ja në mbi 1.3 miliardë euro dhe rikonfirmon BE-në dhe shtetet e saj anëtare si donatorët kryesorë të fondeve për Kosovën.

 

Kjo është marrëveshja e dytë e asistencës financiare ndërmjet BE-së dhe Kosovës për këtë vit; vetëm muajin e kaluar, BE-ja i ofroi Kosovës 75 milionë euro në kuadër të  Paketës së saj të Mbështetjes për Energjisë për Ballkanin Perëndimor, për t’i ndihmuar qytetarët dhe bizneset e saj të përballojnë rritjen e çmimeve të energjisë, për të stimuluar  kursimin e energjisë, dhe për të përmirësuar eficiencën e energjisë.

 

Marrëveshja e Financimit, e nënshkruar sot nga zëvendëskryeministri Bislimi, do ta ndihmojë Kosovën ër të përmirësuar integrimin socio-ekonomik të komuniteteve të  pakicës dhe të të kthyerve, dhe për të zhvilluar infrastrukturën e menaxhimit të mbetjeve dhe ujërave të ndotura, duke përfshirë sistemin e kanalizimeve të kryeqytetit, Prishtinës, për të përmirësuar eficiencën e energjisë në sektorin publik, dhe për të përafruar legjislacionin e Kosovës me legjislacionin e BE-së dhe për të mbështetur profesionistët ligjorë.

 

BE-ja filloi të ofronte fonde IPA për Kosovën në vitin 2007. Programet IPA I dhe IPA II përfshijnë periudhën 2007-2020, duke 14 Marrëveshje vjetore Financimi me vlerë 1.2 miliard euro. Financimi IPA III që përfshin periudhën 2021-2027 dhe Marrëveshjet shoqëruese vjetore të Financimit, që kanë filluar të zbatohen vitin e kaluar, së bashku me Marrëveshjen për vitin 2021 kanë një vlerë prej 64 milionë eurosh dhe Marrëveshja për vitin 2022, e dorëzuar sot, ka një vlerë prej 62 milion eurosh.

BE-ja dhe Shqipëria finalizojnë marrëveshjet IPA22 dhe IPA23, falë të cilave Shqipëria përfiton 162.6 milionë euro asistencë nga BE-ja

Written on . Posted in Lajme.

Më 24 mars, Këshilli i Ministrave i Qeverisë së Shqipërisë miratoi Marrëveshjet e Financimit ndërmjet European Commission dhe Republikës së Shqipërisë për Planet Vjetore të Veprimit (PVP) për vitet 2022 dhe 2023, në kuadër të Pre-Accession Assistance (IPA) III.

 

Programi 2022 (IPA22) përfshin një kontribut të BE-së prej 82.6 milionë eurosh dhe mbulon masat në fushat e mbrojtjes së mjedisit, zhvillimin e perspektivave për të rinjtë, forcimin e demokracisë, përafrimin me legjislacionin e BE-së, vazhdimin e luftës kundër krimit të organizuar, forcimin e gjyqësorit, si dhe mbështetjen e reformave për të përmbushur standardet dhe normat e BE-së. Programi i vitit 2023 (IPA23) do të sigurojë edhe 80 milionë euro të tjera në mbështetje të shqiptarëve për përballimin e pasojave socio-ekonomike të krizës energjetike. Fondet nga të dyja programet janë grante që nuk kanë nevojë të shlyhen nga Shqipëria.

 

Programi IPA23 do t’i mbështesë shqiptarët që të përballojnë pasojat socio-ekonomike të krizës energjetike duke financuar përgjigjen e Qeverisë së Shqipërisë ndaj krizës energjetike, ku parashikohen:

 

-Subvencionimi i faturave të energjisë për më shumë se 1 milion familje shqiptare;

 

-Mbështetje për 168,000 ndërmarrje të vogla dhe të mesme në Shqipëri për të kompensuar çmimet e larta të energjisë.

 

Kjo është pjesë e paketës së mbështetjes energjetike të BE-së prej 1 miliard eurosh të shpallur në Samitin BE – Ballkani Perëndimor në Tiranë, në vitin 2022.

 

Maqedoni e Veriut: BE-ja jep një grant investimi prej 70 milionë eurosh për projektin më të madh për mbrojtjen e mjedisit

Written on . Posted in Lajme.

EIB Global, filiali i European Investment Bank (EIB) për aktivitete jashtë Bashkimit Evropian, ka nënshkruar një grant investimi të BE-së prej 70 milionë eurosh  me qeverinë e Republikës së Maqedonisë së Veriut për të ndërtuar një impiant të trajtimit të ujërave të ndotura në Shkup. Nënshkruar në Ditën Botërore të Ujit, ky është granti më i madh investues i BE-së që i jepet vendit në kuadër të Western Balkans Investment Framework (WBIF). Ky projekt i rëndësishëm mjedisor, që do të mundësojë kushte më të mira jetese për rreth 500 000 njerëz, është pjesë e Planit Ekonomik dhe Investimeve të Komisionit Evropian dhe e Agjeendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor.

 

Ambasadori i BE-së në Maqedoninë e Veriut, David Geer, tha: ‘’Rruga drejt BE-së është një proces i transformimit, i përmirësimit të jetës dhe standardeve të jetesës. Investimi i Team Europe në Impiantin e  Trajtimit të Ujërave të Ndotura në Shkup është një shembull konkret për këtë. Impianti do të jetë në gjendje të trajtojë dhe pastrojë në mënyrë të sigurt ujërat e ndotura, të gjeneruara nga pothuajse një e treta e popullsisë së vendit. Ai do të kontribuojë për të ardhmen evropiane më ekologjike të këtij vendi.”

 

Në fazën e tij përgatitore, projekti ka përfituar nga grante të ndryshme të asistencës teknike nga EIB-ja, EBRD-ja, WBIF-ja dhe qeveria franceze – një dëshmi e përkushtimit të Team Europe ndaj Maqedonisë së Veriut dhe projekteve të saj prioritare. Sektori i ujit është ndër prioritetet kryesore për EIB Global në vend. Ky është investimi i dytë në këtë sektor në më pak se pesë muaj, pas një huaje prej 50 milionë eurosh të nënshkruar në nëntor 2022 për ndërtimin dhe rehabilitimin e infrastrukturës së furnizimit me ujë, infrastrukturës së grumbullimit dhe trajtimit të ujërave të ndotura, si dhe për masat emergjente për mbrojtjen nga përmbytjet për 80 bashki në të gjithë Maqedoninë e Veriut.

“Ndërlidhja e Perlave” – Ndërveprimi i komunave ndërkufitare përmes natyrës dhe turizmit

Written on . Posted in Tregime.

Me mbështetjen e BE-së, komunat ndërkufitare në Serbi dhe Maqedoni të Veriut kanë bashkuar forcat për të ndarë trashëgiminë e tyre me vizitorët.

Natyra dhe trashëgimia e pasur kulturore janë emëruesit e përbashkët të rajonit kufitar midis Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë. Malet e Osogovës dhe masivi malor i Kukavicës në kufijtë e komunave të Kriva Palankas dhe Leskovacit kanë një peizazh të jashtëzakonshëm natyror. Moria e boronicave të egra, mjedrave, kërpudhave, bimëve mjekësore, dhe ushqimeve tradicionale, si: polenta me kačamak janë një tjetër arsye që i tërheq vizitorët drejt këtij rajoni.

Shumëllojshmëria e mundësive për të shijuar zonat natyrore, kulturore dhe historike sjell zhvillimin e formave të ndryshme të turizmit dhe shuan kureshtjen e çdo vizitori. Megjithatë, ky potencial turistik nuk ishte i mirënjohur as në rajon, as në botë. Komunat e Leskovacit dhe Kriva Palankas vendosën të bashkonin forcat dhe, me mbështetjen e Bashkimit Evropian, ta promovonin këtë destinacion si një zonë tërheqëse turistike, duke prezantuar një projekt bashkëpunimi ndërkufitar.

“Adhuruesit e maleve nga zona jonë e vizitojnë rajonin rregullisht. Megjithatë, është e qartë se mungon infrastruktura drejt disa prej zonave më të bukura, dhe pak njerëz jashtë rajonit e dinë që kjo bukuri natyrore ekziston në Leskovac dhe Kriva Palanka.”

Maja Kocić është menaxhere projekti nga qyteti i Leskovacit në Serbi. Si një nga krijueset e projektit, ajo shpjegon se nevoja për këtë nismë ishte e dukshme. “Adhuruesit e maleve nga zona jonë e vizitojnë rajonin rregullisht. Megjithatë, është e qartë se mungon infrastruktura drejt disa prej zonave më të bukura, dhe pak njerëz jashtë rajonit e dinë që kjo bukuri natyrore ekziston në Leskovac dhe Kriva Palanka.” – shprehet Maja.

Mjedisi që lidh rajonin ndërkufitar është i bukur si një perlë, ndaj qytetet vendosën ta emërtonin projektin “Ndërlidhja e perlave”. Projekti përfshin një sërë veprimtarish dhe ndërhyrjesh. Fillimisht, partnerët organizuan workshop-e për të lehtësuar bashkëpunimin midis organizatave turistike përtej kufirit. Në workshop-e morën pjesë dhjetë organizata nga të dyja anët e kufirit, të cilat më pas formuan një grup pune me palë interesi ndërkufitare.

Në vazhdën e këtij veprimi, projekti vijoi punën me ndërhyrjet e domosdoshme në shkallë të vogël. Në të dyja anët e kufirit, projekti kontribuoi duke shtruar rrugë dhe shtigje, duke ndërtuar sheshe lojërash për fëmijët dhe shtëpiza vere, si dhe duke instaluar stola, shtylla me ndriçim diellor, kënde informuese, si dhe kosha plehrash.

Krahas kësaj, projekti organizoi veprimtari promovuese, me emrin “Fundjava të gjelbra”, në të cilat morën pjesë qindra persona për të ndjekur muzikë live, për të shijuar ushqime tradicionale, dhe për të bërë ecje në natyrë.

“Si rrjedhojë e projektit “Ndërlidhja e perlave”, ne kemi dëshmuar një rritje të ndjeshme të numrit të vizitorëve nga e gjithë Serbia, dhe presim që e njëjta gjë të ndodhë me vizitorët ndërkombëtarë.”

Lidhur me projektin

“Ndërlidhja e perlave” është një projekt bashkëpunimi ndërkufitar midis Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut, që zbatohet me fonde për asistencën e paraanëtarësimit nga Bashkimi Evropian (IPA II), dhe zhvillohet nga qyteti i Leskovacit në Republikën e Serbisë në partneritet me komunën e Kriva Palankas në Maqedoninë e Veriut, si dhe me Qendrën për Zhvillim të distrikteve të Jablanicës dhe Pčinjës.

Qëllimi i projektit “Ndërlidhja e perlave” është të rritë dukshmërinë dhe cilësinë e ofertës turistike ndërkufitare rajonale përmes hartëzimit të trashëgimisë natyrore, kulturore dhe historike, si dhe të përmirësojë vendndodhjet nëpërmjet punimeve ndërtimore në Leskovac dhe Kriva Palanka.

Maja shpjegon se ndikimi i projektit është i dukshëm dhe i prekshëm, çka do të vërehet më tepër në muajt dhe vitet e ardhshme. “Si rrjedhojë e projektit “Ndërlidhja e perlave”, ne kemi dëshmuar një rritje të ndjeshme të numrit të vizitorëve nga e gjithë Serbia, dhe presim që e njëjta gjë të ndodhë me vizitorët ndërkombëtarë.” – shprehet Maja.

Ajo gjithashtu shpjegon se projekti për bashkëpunimin ndërkufitar ka kontribuar shumë në cilësinë e ndikimit. “Ne kemi përfituar shumë nga shkëmbimi i ideve, pikëpamjeve, dhe aftësive menaxhuese me komunën e Kriva Palankas në Maqedoninë e Veriut, dhe së shpejti do të zhvillojmë një tjetër projekt të përbashkët.”

Shpalosja e kajmakut unik të Gackos përpara botës

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga Bashkimi Evropian po ndihmon një OJF në Bosnjë-Hercegovinë me markën dhe promovimin e kajmakut tradicional me një recetë unike.

Gacko është një komunë e vogël me rreth 8,000 banorë në juglindje të Bosnjë-Hercegovinës. Njihet kryesisht për minierën e qymyrit dhe termocentralin e saj, që ofron mundësitë më të shumta për vende pune në zonë. Megjithatë, Gacko ka edhe një mënyrë unike dhe karakteristike të prodhimit të kajmakut, një lloj kremi djathi që prodhohet dhe konsumohet në mbarë Ballkanin Perëndimor.

Metoda tradicionale e prodhimit të kajmakut është duke vluar qumështin ngadalë, dhe më pas duke e zierë për dy orë në zjarr shumë të ulët. Pasi hiqet nga zjarri, kremi skremohet dhe lihet të ftohet, si dhe të thartohet paksa, për disa orë ose ditë. Ndryshe nga kjo metodë tradicionale prodhimi, me recetën e Gackos, kajmaku maturohet për disa muaj në një cohë prej lëkurës së deles ose dhisë. Si rrjedhojë, kajmaku i Gackos ndryshon ngjyrë nga i bardhë në të verdhë, merr një trajtë të fortë, por jo të ngurtë, ka një shije paksa të kripur dhe një aromë karakteristike, që e përfton gjatë stazhionimit. Kur hiqet nga coha, djathi është i thatë dhe i thërrmueshëm.

“Kajmaku ynë është një produkt shumë i vyer dhe unik, ndaj ne dëshirojmë ta mbrojmë dhe ta promovojmë.”

Megjithatë, pak njerëz e kanë mundësinë ta shijojnë këtë produkt unik, pasi kryesisht shitet në tregjet ose restorantet e rajonit të Gackos. Duke e pasur parasysh këtë fakt, Shoqata e Prodhuesve të Kajmakut të Gackos ka filluar një nismë për të shpalosur kajmakun e Gackos përpara botës. Dragana Milović është kryetarja e Shoqatës së themeluar në vitin 2021. Në fillim, shoqata përbëhej nga nëntë anëtarë dhe tani ka 24, shumica prej të cilave janë gra nga rajonet rurale. Prodhimi i bulmetit, duke përfshirë kajmakun, është burimi kryesor i të ardhurave për 90% të tyre.

Sipas Draganës, objektivi i Shoqatës është që produkti i tyre të ketë markën e vet dhe të njihet në nivelin vendor dhe rajonal. Për ta arritur këtë objektiv, duhen ndjekur procedura specifike. Procedura e parë është ngritja e një sistemi për gjurmueshmërinë e prodhimit, i cili do të garantonte përcaktimin e markës së produktit nga institucionet kompetente. Shoqata beson se marka e kajmakut do ta bëjë më të njohur, si dhe do të rritë kërkesën dhe çmimin. Aspirata e anëtarëve të Shoqatës është të përmirësojnë situatën e tyre materiale duke prodhuar kajmak, veçanërisht në zona rurale. Rrjedhimisht, duhet të standardizohet prodhimi, e ndërkaq, duhet të ruhet tradita dhe shija e veçantë e kajmakut të rajonit. “Kajmaku ynë është një produkt shumë i vyer dhe unik, ndaj ne dëshirojmë ta mbrojmë dhe ta promovojmë.” – shprehet Dragana.

“Mbështetja që kemi marrë nga BE-ja dhe UNDP-ja përmes projektit ReLOaD2 kishte rëndësi madhore, pasi na ka mundësuar t’i afrohemi qëllimit të markës dhe promovimit të kajmakut të Gackos te më shumë njerëz.”

Lidhur me projektin

Programi Rajonal për Demokraci Vendore në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, si: Projekti për Forcimin e Demokracisë Vendore (LOD 2009 – 2016) dhe Programi i zgjeruar Rajonal për Demokracinë Vendore në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD, 2017-2020). Objektivi i përgjithshëm i projektit është të forcojë demokracitë me pjesëmarrje dhe të nxitë integrimin në BE të vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke fuqizuar shoqërinë civile dhe duke nxitur rininë që të marrë pjesë aktive në proceset vendimmarrëse, si dhe duke përmirësuar mjedisin mbështetës ligjor dhe financiar për shoqërinë civile.

Së fundmi, Shoqata përfitoi mbështetje për nismën e tyre nga një projekt i financuar nga BE-ja. Programi Rajonal për Demokraci Vendore në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2) zbatohet në 63 qeveri vendore në Ballkanin Perëndimor dhe komuna e Gackos është një nga 13 njësitë partnere të qeverisjes vendore në Bosnjë-Hercegovinë, dhe financohet nga Bashkimi Evropian, nën zbatimin e Programit për Zhvillim të Kombeve të Bashkuara (UNDP).

Mbështetja nga projekti përfshinte trajnimin për higjienën dhe cilësinë e qumështit, ushqyerjen e përshtatshme të bagëtive, si dhe ruajtjen e të dhënave mbi foragjeret për bagëtitë dhe sasinë e qumështit. Pjesëmarrësit u trajnuan gjithashtu për metodën e krijimit të një sistemi të gjurmueshmërisë së prodhimit në procesin e prodhimit të kajmakut të Gackos, si dhe për kërkesat e përcaktimit të markës. Krahas kësaj, projekti i ofroi Shoqatës pajisje për përpunimin dhe analizimin e qumështit, çka është një faktor kyç në kontrollin e cilësisë.

Zbatimi i këtij projekti është hapi i parë drejt përcaktimit të markës së kajmakut të Gackos. Është një çështje shumë e rëndësishme si për komunitetin vendas, ashtu edhe për rajonin, pasi blegtoria është burimi kryesor i të ardhurave në rajonin e Gackos. “Mbështetja që kemi marrë nga BE-ja dhe UNDP-ja përmes projektit ReLOaD2 kishte rëndësi madhore, pasi na ka mundësuar t’i afrohemi qëllimit të markës dhe promovimit të kajmakut të Gackos te më shumë njerëz.” – shprehet Dragana Milović.

Nënshkrimi i kontratave të punës për masat për mbrojtjen nga përmbytja në Republikën Serbe, Bosnjë dhe Hercegovinë

Written on . Posted in Lajme.

Më 7 shkurt 2023, në një ceremoni në ambientet e ndërmarrjes publike Vode Srpska në Banja Lukë, u nënshkruan gjashtë kontrata pune të mbështetura nga grantet e ndihmës teknike të BE-së, për marrjen e masave për mbrojtjen nga përmbytja për dhjetë komuna të Republikës Serbe. Në këtë veprimtari morën pjesë përfaqësues të Ministrisë së Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave të Republikës Serbe, Banka Evropiane e Investimeve (EIB), Delegacioni i Bashkimit Evropian në Bosnjë dhe Hercegovinë, Korniza e Investimeve të Ballkanit Perëndimor (WBIF), dhe disa grupe të tjera interesi, si dhe media.

 

Bashkimi Evropian, Nëpërmjet WBIF-së, ka siguruar gati 13.5 milionë Euro grante  për aktivitetet lidhur me menaxhimin e riskut për përmbytjet në BiH. “Projekti i Menaxhimit të Riskut për Përmbytjet në Republikën Serbe” me një vlerë totale investimi prej 104 milionë Eurosh, po vihet në zbatim me grantet e sipërpërmendura të BE-së, një kredi prej 74 milionë Eurosh nga Banka Evropiane e Investimeve (EIB) dhe një kontribut Përfitimi prej 4 milionë Eurosh. 16 milionë Euro grante të tjera janë siguruar nëpërmjet fondeve të IBRD/IDA, GEF/UNDP dhe IPA 2014.

 

Vënia në zbatim e këtyre investimeve për mbrojtjen nga përmbytjet do të përmirësojë performancën dhe besueshmërinë e sistemit të mbrojtjes nga përmbytjet në Republikën Serbe dhe do të zvogëlojë riskun e përgjithshëm për përmbytjet dhe dëmet e lidhura me to. Ky projekt do të ndikojë pozitivisht për ekonominë, shoqërinë, mjedisin dhe shëndetin publik, ndërkohë që do të përmirësojë drejtpërdrejt cilësinë e jetës në 30 komuna me pothuajse 700,000 banorë në Republikën Serbe. Projekti do të ndihmojë gjithashtu dhe me transpozimin dhe vënien në zbatim të Acquis Communautaire të BE-së, veçanërisht të Rregullores së Përmbytjeve, që kërkon një strategji të koordinuar ndërkufitare.

Entuziazmi për bletarinë në Malin e Zi

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet Shoqatën e Bletarëve të Kolashinit për të tërhequr një numër më të madh të rinjsh drejt bletarisë si biznes.

Familja Perišić nga Kolashini, një qytezë në verilindje të Malit të Zi, bleu disa koloni bletësh vitin e kaluar dhe po shijon mjaltë cilësor nga kosheret e veta. Puna për të prodhuar këtë mjaltë është bërë nga mijëra bletë dhe një studente 20-vjeçare në degën e ekonomisë. Së bashku me tetë të rinj të tjerë, së fundmi, Milica Perišić ka filluar të merret me bletari falë një projekti të Shoqatës së Bletarëve të Kolashinit, që e promovon këtë hobi për të rinjtë. Familja Perišić filloi të interesohej te bletaria që prej fillimit të pandemisë së shkaktuar nga COVID-19, kur u shtua vëmendja drejt produkteve natyrale. Projekti i Shoqatës së Bletarëve erdhi në kohën e duhur, duke i dhënë Milicës mundësinë dhe motivimin për të filluar rrugëtimin e saj të bletarisë.

“Së pari, kjo është një mënyrë e shkëlqyer për të kaluar kohën time të lirë: mund të qëndroj në natyrë dhe të vëzhgoj këto krijesa të vogla, të pabesueshme, si dhe ta shfrytëzoj këtë mundësi të jashtëzakonshme për të fituar para dhe nuk do të dorëzohem.”

Milica beson se bletaria është një mundësi e vërtetë zhvillimi, ndonëse është thjesht një hobi që e ndihmon të mbështesë familjen dhe miqtë e saj. “Së pari, kjo është një mënyrë e shkëlqyer për të kaluar kohën time të lirë: mund të qëndroj në natyrë dhe të vëzhgoj këto krijesa të vogla, të pabesueshme, si dhe ta shfrytëzoj këtë mundësi të jashtëzakonshme për të fituar para dhe nuk do të dorëzohem.” – shprehet Milica.

Ajo e pranon se njerëzve iu duket e pazakontë që një vajzë e re merret me bletari. “Ndonjëherë bëjnë shaka kur kërkoj libra dhe revista rreth bletarisë, pasi kryesisht e shohin si një hobi për të moshuarit që kanë dalë në pension, por në fund të ditës, të gjithë dëshirojnë të mësojnë më shumë mbi hobin tim,” – shton Milica. Ajo kalon shumë kohë në Podgoricë për shkak të studimeve, por kurdo që ka mundësi, kthehet në Kolashin. Milica thotë që në të ardhmen e sheh veten duke jetuar në këtë qytezë, të cilën dikur, në shkollë të mesme, e konsideronte si pengesë.

Shoqata e Bletarëve e ka promovuar bletarinë prej 20 vitesh, dhe viti i kaluar duket të ketë qenë më i suksesshmi nga përpjekjet e tyre. Bogoljub Bulatović është Kryetari i Shoqatës dhe shpjegon se deri para pesë vitesh, funksiononte si komunitet tradicional bletarësh, por të gjithë bashkë vendosën që të tërhiqnin më shumë njerëz, sidomos të rinj dhe të reja, drejt bletarisë.  “Ka kërkesë të madhe për produkte blete, por prodhimi aktual në Malin e Zi nuk i përmbush nevojat e tregut, ndaj ne donim ta përdornim këtë mundësi për t’i mbajtur të rinjtë në qytezë në vend që të shpërnguleshin në qytetet më të mëdha,” – shprehet Bogoljub.

“Me shumë mundësi do të ketë një numër të madh njerëzish që do të përfshihen në këtë veprimtari, por edhe sikur vetëm dy njerëz t’i përkushtohen seriozisht bletarisë, atëherë peizazhi i zonës së Kolashinit do të ndryshojë ndjeshëm.”

Lidhur me projektin

Programi Rajonal për Demokraci Vendore në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, si: Projekti për Forcimin e Demokracisë Vendore (LOD 2009 – 2016) dhe Programi i zgjeruar Rajonal për Demokracinë Vendore në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD, 2017-2020). Objektivi i përgjithshëm i projektit është të forcojë demokracitë me pjesëmarrje dhe të nxitë integrimin në BE të vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke fuqizuar shoqërinë civile dhe duke nxitur rininë që të marrë pjesë aktive në proceset vendimmarrëse, si dhe duke përmirësuar mjedisin mbështetës ligjor dhe financiar për shoqërinë civile.

Në kuadër të misionit të tyre të ri, shoqata filloi një projekt të ri me ndihmën e Bashkimit Evropian dhe UNDP-së. Në kuadër të projektit, shoqata iu ofroi fillestarëve aksesorë bletarie, literaturë moderne, si dhe trajnim të gjithanshëm rreth bletarisë. Që prej fillimit të projektit, numri i anëtarëve të shoqatës është rritur me 25%. Bogoljub shpjegon se krahas instrumenteve dhe njohurive që kanë fituar të rinjtë dhe të reja, i gjithë komuniteti vendas përfiton nga projekti, pasi bletaria rrit prodhimin frutor dhe zhvillon sektorin bujqësor në tërësi. “Me shumë mundësi do të ketë një numër të madh njerëzish që do të përfshihen në këtë veprimtari, por edhe sikur vetëm dy njerëz t’i përkushtohen seriozisht bletarisë, atëherë peizazhi i zonës së Kolashinit do të ndryshojë ndjeshëm.” – shprehet Bogoljub.

Mali i Zi është shtëpia e gjysmës së të gjitha gjallesave bimore evropiane dhe përfaqëson një potencial të jashtëzakonshëm për bletarinë. “Prandaj iu rekomandoj të gjithë personave të interesuar ndaj natyrës që të mendojnë për sipërmarrje të ngjashme.” – shprehet Bogoljub.