Skip to main content

Area of Cooperation: Environment

Fillon Java Evropiane e Lëvizshmërisë

Written on . Posted in Lajme.

Slogani Javës Evropiane të Lëvizshmërisë për këtë vit është “Let’s move better – save energy!” e cila filloi të shtunën. Çdo vit në një periudhë nga 16 shtator deri në 22, është mbajtur një shfaqje e cila është financuar dhe sponsorizuar nga Komisioni Evropian. Fushata synon të favorizojë mënyrat e transportit pa motor në qytete në vend të trafikut automobilistik që përdor lëndë djegëse, të gjitha me synimin për të përmirësuar cilësinë e mjedisit në zonat urbane.

 

Fushata është zhvilluar që nga viti 2002 dhe vitin e fundit gati 3.000 qytete nga 50 shtete në Evropë dhe botë e festuan këtë ngjarje. Këtu mund të gjeni listën e qyteteve dhe komunave nga Serbia që kanë regjistruar aktivitetet deri më tani.

 

Për komunat dhe qytetet JAVA EVROPIANE E LËVIZSHMËRISË ofron një mundësi të shkëlqyer për t’i njohur banorët e tyre me alternativat e transportit të qëndrueshëm dhe tu shpjegojë sfidat mjedisore që po përballen. Duke marrë pjesë në aksion, qytetet dhe komunat mund t’u tregojnë qytetarëve përparësitë e zgjedhjes së llojeve më të pastra të trafikut dhe në këtë mënyrë të përmirësojnë situatën e trafikut në mjedisin e tyre lokal.

 

Qeveritë vendore janë inkurajuar fortë këtë javë për të provuar masat e reja të trafikut duke marrë reagime nga publiku. Është gjithashtu një mundësi e shkëlqyer për palët e interesuara vendore që të mblidhen së bashku dhe të diskutojnë aspekte të ndryshme të lëvizshmërisë dhe cilësisë së ajrit, të kërkojnë zgjidhje inovative për të reduktuar përdorimin e makinave, për të provuar zgjidhje të reja teknologjike dhe planifikimi. Fushata u jep qytetarëve mundësinë për të eksploruar mundësi të reja për përdorimin e rrugëve të qytetit dhe të eksperimentojnë me zgjidhjet praktike që kontribuojnë në zgjidhjen e çështjeve të rëndësishme të qytetit, të tillë si ndotja e ajrit.

BE-ja organizon pastrimin e plazheve të Liqenit të Prespës

Written on . Posted in Lajme.

Në liqenin e Prespës, në orën 12.00 të ditës së diele, 17 shtator 2023, zëvendës shefi i Delegacionit të Bashkimit Evropian Ben Nupnau dhe kryetari i Komunës së Resnjës Jovan Tozievski, kanë nisur #EUBeachCleanup të parë të organizuar në Maqedoninë e Veriut. Aksioni i pastrimit është një iniciativë globale e përvitshme dhe këtë vit do të organizohet në plazhin e Slivnicës përmes rrjetit të Ambasadorëve të Rinj Evropianë “We Ballkans” i financuar nga BE-ja.

 

Nisma e BE-së për pastrimin e plazheve zhvillohet në të gjithë botën çdoherë në javën e tretë të shtatorit. #EUBeachCleanup është një fushatë e organizuar nga Komisioni Evropian me EEAS-in dhe Kombet e Bashkuara. Ajo zhvillohet në të gjitha llojet e brigjeve me qëllimin përfundimtar të ndërgjegjësimit për sfidat e mbetjeve detare dhe mbetjeve plastike.

 

Vlerësohet se deri në 37 milionë ton mbetje plastike do të arrijnë në oqean çdo vit deri në vitin 2040. Në ditët e sotme ndotja nga plastika është një problem masiv por mund të bëhet ndryshim i madh edhe nga veprimet e vogla. Çdo shishe, çdo pipëz, çdo pjesë mbeturine që pastrohet mund të kontribuojë për një planet më të pastër dhe më të shëndetshëm.

 

Bregu i liqenit të Prespës këtë vit u pastrua nga 20 Ambasadorë të Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor të cilët u bashkëngjitën bashkëmoshatarëve të tyre maqedonas për të pastruar plazhin e Slivnicës. Ky është viti i 3-të që Ambasadorët e Rinj Evropianë nga rajoni marrin pjesë në veprimtarinë e organizuar përmes projektit “We Ballkans” të financuar nga BE-ja. Ky aktivitet në komunitet, i mbështetur nga Delegacioni i Bashkimit Evropian, Shtëpia e Evropës si dhe nga Komuna e Resnjës do të inkurajojë njerëzit të pastrojnë plazhet e liqenit të Prespës nga mbeturinat që dëmtojnë ato.

NVM-të e suksesshme të Kosovës shfrytëzojnë fuqinë e diellit për energji

Written on . Posted in Tregime.

Mbështetja e BE-së ndihmon NVM-të e Kosovës të shfrytëzojnë energjinë diellore dhe të ecin drejt integrimit në BE.

Dielli është burimi kryesor i energjisë që gjendet në planetin Tokë dhe Kosova vlerësohet të ketë 240 ditë me diell në vit. Duke shfrytëzuar këtë potencial të bollshëm dhe duke kaluar në burime të pastra të energjisë, ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (NVM) në Kosovë kanë filluar investimet në energjinë e rinovueshme, të mbështetura nga Bashkimi Evropian (BE), duke korrur përfitimet përkatëse. Për më tepër, këto investime në energjinë e rinovueshme jo vetëm që po ndihmojnë bizneset, por edhe po i hapin rrugën Kosovës drejt anëtarësimit në BE, e cila ofron mundësi të shumta, veçanërisht për NVM-të. Megjithatë, rruga drejt miratimit të acquis communautaire përfshin ndryshime thelbësore rregullatore, duke imponuar një barrë të konsiderueshme financiare për ndërmarrjet që përpiqen të përmbushin këto standarde të reja.

“Ne kemi instaluar panele diellore me kapacitet 112kwp, të cilat kanë ulur ndjeshëm shpenzimet tona të energjisë. Më parë na është dashur të paguajmë një faturë të energjisë elektrike prej përafërsisht 1200 euro në muaj. Tani, shpenzimet tona mujore janë afërsisht 200 euro. Kjo përkthehet në një reduktim të përafërt prej 80% të kostove tona të energjisë.”

Falë përkushtimit të palëkundur dhe punës së palodhur, Forma SHPK, një ndërmarrje e mesme e themeluar në vitin 2013 në fshatin Bresalc të komunës së Gjilanit/Gnjilane, ka bërë përparime të konsiderueshme në sektorin e saj. Besim Rexhi, menaxher në Forma Sh.pk, thekson objektivin e tyre parësor për zgjerimin në tregjet vendore dhe ndërkombëtare, duke tërhequr klientë të rinj. Ai thekson faktorët kritikë që kontribuojnë në suksesin e tyre, duke përfshirë një fuqi punëtore të përkushtuar dhe një angazhim për inovacion të vazhdueshëm në produkte dhe shërbime.

Kompania aktualisht punëson 70 persona, një rritje e konsiderueshme nga stafi fillestar prej 10-15 punonjësish. Prodhimi i tyre kryesor përfshin prodhimin e komponentëve plastikë që përdoren kryesisht në shërbimet e transportit, veçanërisht për shërbimet e trenave dhe tramvajit, me Gjermaninë që është destinacioni i tyre kryesor i eksportit.

Në përpjekje për të reduktuar shpenzimet e energjisë dhe për të kontribuar në ruajtjen e mjedisit, Forma SHPK investoi në panele diellore përmes një kredie të lehtësuar nga EBRD’s Kosovo SME Competitiveness Support Programme. Si pjesë e kësaj nisme, Forma SHPK mori gjithashtu udhëzime të vlefshme teknike falas nga një ekip ndërkombëtar konsulentësh dhe një grant për kthimin e parave të financuara nga BE-ja. Besim Rexhi, menaxheri i kompanisë, vlerëson rezultatet e jashtëzakonshme të këtij investimi. “Ne kemi instaluar panele diellore me kapacitet 112kwp, të cilat kanë ulur ndjeshëm shpenzimet tona të energjisë. Më parë na është dashur të paguajmë një faturë të energjisë elektrike prej përafërsisht 1200 euro në muaj. Tani, shpenzimet tona mujore janë afërsisht 200 euro. Kjo përkthehet në një reduktim të përafërt 80% të kostove tona të energjisë.” shprehet me krenari Rexhi.

“Pendimi im i vetëm është që më përpara nuk kam qenë i vetëdijshëm për avantazhet e jashtëzakonshme të energjisë së rinovueshme. Nëse do të ishte e mundur do të instaloja edhe 100 panele shtesë edhe pse panelet e tanishme diellore plotësojnë në mënyrë adekuate kërkesat e mia për energji. Përfshirja e praktikave miqësore me mjedisin jo vetëm që redukton shpenzimet tuaja të energjisë, por gjithashtu ofron një ndjenjë personale kënaqësie, duke e ditur që po kontribuon pozitivisht në planetin tonë.”

Rreth projektit

EBRD’s Kosovo SME Competitiveness Support Programme në Kosovë është zhvilluar posaçërisht për të ndihmuar NVM-të në pronësi private për të përmbushur rregulloret e reja dhe për të kuptuar kërkesat e përmirësimit në fushën e mbrojtjes së mjedisit, shëndetit dhe sigurisë në punë dhe cilësisë dhe sigurisë së produkteve. Linja e kredisë e ofruar nga BERZH-i nëpërmjet bankave partnere vendase, së bashku me një grant prej 15% dhe asistencë teknike falas të financuar nga Bashkimi Evropian, ndihmon NVM-të të identifikojnë kërkesat e tyre për investime për përmirësimin drejt përputhshmërisë me Direktivat prioritare të BE-së. Këshilla teknike falas, e ofruar nga një ekip ndërkombëtar ekspertësh, i ndihmon NVM-të në Kosovë të gjejnë zgjidhjen më të mirë për t’iu përmbajtur direktivave të BE-së, të jenë konkurruese në tregtinë e tyre me partnerët e BE-së dhe të rrisin përfitimin e tyre në vend përmes ofertave të produkteve dhe shërbimeve me cilësi më të lartë.

Udhërrëfyesi i ardhshëm i kompanisë përfshin një angazhim për të zgjeruar eksportet duke hyrë në tregje të tjera jashtë shtetit, duke nxitur marrëdhënie të forta me klientët, furnizuesit dhe partnerët e ndryshëm dhe duke përmirësuar më tej fuqinë e tyre punëtore. Gjithashtu, Besimi bën thirrje që bizneset e tjera në Kosovë të përfshijnë burimet e pastra të energjisë. “Pendimi im i vetëm është që më përpara nuk kam qenë i vetëdijshëm për avantazhet e jashtëzakonshme të energjisë së rinovueshme. Nëse do të ishte e mundur do të instaloja edhe 100 panele shtesë edhe pse panelet e tanishme diellore plotësojnë në mënyrë adekuate kërkesat e mia për energji. Përfshirja e praktikave miqësore me mjedisin jo vetëm që redukton shpenzimet tuaja të energjisë, por gjithashtu ofron një ndjenjë personale kënaqësie, duke e ditur që po kontribuon pozitivisht në planetin tonë,” përfundon prerazi Rexhi.

Nga një fermë e vigë në një korporatë shpezërie

Written on . Posted in Tregime.

Programi IPARD I financuar nga BE mbështet rritjen e ndërmarrjes Malazeze të shpezërisë.

Në të njëzetat e tij, Radovan Jovovic u diplomua në fakultetin juridik të Beogradit me synimin për t’u bërë jurist dhe për të punuar për një ndërmarrje shtetërore. Megjithatë, gjithçka ndryshoi gjatë një udhëtimi nëpër Evropë, kur ai u ndesh me një fermë pulash që i ngjalli interesin. I intriguar, ai ndaloi të bisedonte me pronarin e fermës, pa e ditur se ky takim do të ndikonte thellësisht në jetën e tij. “Teksa po flisja me pronarin e fermës së pulave, fillova të kuptoj së kjo mund të jetë një sipërmarrje biznesi interesante për t’u eksploruar.“ reflekton Radovan.

“Si biznes familjar arritëm të fitonim të ardhura të mira, veçanërisht duke pasur parasysh kushtet ekonomike të viteve 90-të.”

Pas kthimit në Mal të Zi, Radovan ndoqi karrierën e tij si avokat në një institucion qeveritar. Megjithatë, dëshira e tij për të filluar një fermë pulash vazhdonte. Me ndihmën e prindërve të tij, ai mori iniciativën dhe themeloi një fermë të vogël me rreth 70 pula që shtronin vezë. Për kënaqësinë e tij, sipërmarrja doli të ishte fitimprurëse. Kostoja për të ushqyer pulat ishte e arsyeshme, dhe çmimet e tregut për vezë ishin të favorshme. “Si biznes familjar arritëm të fitonim të ardhura të mira, veçanërisht duke pasur parasysh kushtet ekonomike të viteve 90-të. shprehu Radovan

Konflikti dhe lufta në ish-jugosllavi kishte një ndikim dëmtues në këtë biznes; megjithatë, kompania mbijetoi pavarësisht sfidave. Sanksionet ekonomike të vendosura mbi Jugosllavinë dhe kushtet e lëkundshme të tregut e bënë të vështirë të kryesh një biznes. Shpjegoi Radovan Megjithatë, rreth vitit 2004, situata filloi të normalizohet , dhe tregu dal nga dalë u stabilizua. Kjo gjë ndodhi në kohën kur Radovan bëri një vizitë tjetër në Evropë, kësaj radhe me qëllim që të gjente pajisje dhe teknologjinë e nevojshme për të zgjeruar operimet e tyre për të strehuar 10.000 pula që shtrojnë vezë.

Në vitin 2007, ata blenë me sukses pajisje teknologjike kompjuterike më të avancuara nga Evropa. Njëkohësisht, ata zgjeruan hapësirën fizike të fermës dhe ndërtuan një objekt të ri, modern me një kapacitet prej mbi 15,000 pula që shtrojnë vezë. “Investimi shënoi një pikë kthese në historinë e kompanisë sonë, duke e shndërruar atë nga një ndërmarrje e vogël familjare në një korporatë”, pohon Radovan.

“Si një nga pionierët që aplikoi për programin IPARD në Mal të Zi, mund të them me bindje se mbështetja që morëm ishte një pikë kthese dhe një shtysë jo vetëm për ndërmarrjen tonë, por edhe për shumë biznese të tjera në vendin tonë”.

Lidhur me programin

Pjesë e Instrumentit për Asistencën e Para-Aderimit (IPA) i projektuar për të mbështetur reformat në vendet në procesin e anëtarësimit në BE, Instrumenti për Asistencën e Para-Aderimit për Zhvillimin Rural (IPARD) fokusohet në sektorët agro-ushqimor dhe zonat rurale të atyre vendeve. Nëpërmjet këtij instrumenti, BE-ja u ofron përfituesve ndihmë teknike dhe financiare, për t’i bërë sektorët e tyre bujqësorë dhe zonat rurale më të qëndrueshme dhe në përputhje me politikat e përbashkëta bujqësore të BE-së.

Radovan shpjegon se vitet e fundit, ata kanë hasur në sfida shtesë, duke përfshirë çështjet e tregut që rrjedhin nga pandemia COVID-19 dhe mungesat e ushqimit të pulave dhe lëndëve të para për shkak të agresionit të Rusisë ndaj Ukrainës. „ Megjithatë ne i kemi kaluar këto sfida me sukses gjë që vërteton qëndrueshmërinë dhe stabilitetin e ndërmarrjes tonë thekson Radovan.

Duke qenë një ndërmarrje e qëndrueshme dhe stabël, Alkoset ka patur mundësinë të përfitojë nga ndihma e BE-së nëpërmjet programit IPARD për Malin e Zi. Ndërmarrja ka përfituar nga ndihma në ndërtim, rindërtim dhe prokurim të pajisjeve, duke përfshirë agregat, termoteknike, pajisje për rritjen e pulave në kafaze, pajisje për pula që shtrojnë vezë dhe ndërtimin e një objekti të ri. “Si një nga pionierët që aplikoi për programin IPARD në Mal të Zi, mund të them me bindje se mbështetja që morëm ishte një pikë kthimi dhe një shtysë jo vetëm për kompaninë tonë por edhe për shumë biznese të tjera në vendin tonë”, shton Radovan.

Rigjallërimi i Turizmit në veriun e Malit të Zi: Një projekt inovativ

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet fuqizimin e turizmit rural në Mal të Zi

Pjesa veriore e Malit të Zi ka pasuri të thesareve natyrore dhe kulturore, duke e bërë atë një destinacion tërheqës për vizitorët. Vitet e fundit, turizmi rural familjar ka pësuar rritje të ndjeshme në rajon, numrin e vizitorëve në rritje të vazhdueshme. Kjo mund t’i atribuohet, në një pjesë të madhe, disponueshmërisë së ushqimeve dhe pijeve të bëra në shtëpi me cilësi të lartë, si dhe mundësinë për të qëndruar në mjedise tradicionale. Megjithatë, përkundër këtyre zhvillimeve pozitive, numri i vizitorëve nuk kishte arritur ende në nivelet e dëshiruara. Arsyeja për këtë ishte mungesa e atraksioneve shtesë apo opsioneve argëtuese që do të joshin vizitorët të zgjasin qëndrimin e tyre. Duke e njohur këtë sfidë, Shoqata e Turizmit Rural, një OJQ që vepron në pjesën veriore të Malit të Zi, filloi një projekt që synonte adresimin e kësaj çështjeje dhe përmirësimin e situatës së përgjithshme.

“Ndërsa familjet rurale në veriun e Malit të Zi ofrojnë ushqim dhe akomodim të shkëlqyer, atyre u mungon përvoja në ofrimin e argëtimit për vizitorët.”

Dalibor Sekularac, përfaqësues i Shoqatës së Turizmit Rural, thekson se çështja e opsioneve të kufizuara të argëtimit për vizitorët ka qenë një temë e rregullt e diskutimit brenda shoqatës për më shumë se një vit. “Ndërsa familjet rurale në veriun e Malit të Zi ofrojnë ushqim dhe akomodim të shkëlqyer, atyre u mungon përvoja në ofrimin e argëtimit për vizitorët,” shpjegon Dalibor. Për të adresuar këtë, shoqata hartoi një plan për të krijuar një shteg ecjeje prej nëntë kilometrash që lidh fshatrat Lubnice dhe Kurkikuce. Ky shteg do t’u ofronte vizitorëve një shëtitje të lehtë dhe të këndshme, duke i lejuar ata të eksplorojnë atraksionet natyrore të rajonit. Fokusi ishte veçanërisht në turizmin familjar, pasi zona kishte tashmë shtigje sfiduese për alpinistët me përvojë, por mungonin opsionet e përshtatshme për familjet me fëmijë që preferojnë shëtitjet rekreative.

Për të zbatuar vizionin e tyre, Shoqata e Turizmit rural aplikoi për financim përmes Programit për Demokracinë Lokale në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2), i cili mbështetet nga BE-ja dhe zbatohet nga UNDP-ja. Projekti i tyre ishte në përputhje me kriteret e programit dhe atyre iu dha mbështetja e nevojshme. Me ndihmën e ReLOaD2, ata identifikuan dhe pastruan shtegun, përdorën shënjimin profesional GPS për të siguruar saktësinë, instaluan sinjalistikën e nevojshme dhe krijuan një hartë dhe broshura që ofronin informacione për shtegun. Për më tepër, ata promovuan shtegun në platformat e turizmit në natyrë si Vikilock dhe faqen e tyre të internetit. Për të rritur shikueshmërinë, ata paraqitën 3 video promovuese—njëra tregon shtegun, tjetra nxjerr në pah familjet rurale dhe e treta ofron një pasqyrë të turizmit rural në rajon. Informacioni për shtegut përfshin gjithashtu etiketimin gjeografik, duke pasqyruar tendencën aktuale në turizmin modern.

“Shtegu është në favor të vizitorëve dhe disa pronarëve të familjeve rurale madje kanë filluar të ofrojnë shërbime udhërrëfyese.”

Rreth projektit

Programi Rajonal për Demokraci Vendore në Ballkanin Perëndimor 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, si: Projekti për Forcimin e Demokracisë Vendore (LOD 2009 – 2016) dhe Programi i zgjeruar Rajonal për Demokracinë Vendore në Ballkanin Perëndimor (ReLOaD, 2017-2020). Objektivi i përgjithshëm i projektit është forcimi i demokracive pjesëmarrëse dhe i integrimit të BE-së në Ballkanin Perëndimor, duke fuqizuar shoqërinë civile dhe duke i nxitur të rinjtë që të marrin pjesë në mënyrë aktive në procesin e vendimmarrjes, si dhe nëpërmjet përmirësimit të një mjedisi mbështetës ligjor dhe financiar për shoqërinë civile.

Shtegu është funksionale për gati një vit tani dhe së fundmi, përfaqësues nga Shoqata e Ekonomive Familjare Rurale, UNDP-ja dhe BE-ja vizituan fshatrat për të vlerësuar performancën e tij. “Shtegu është në favor të vizitorëve dhe disa pronarëve të familjeve rurale madje kanë filluar të ofrojnë shërbime udhërrëfyese,” thotë Dalibor.

Sipas Dalibor, projekti jo vetëm që ka ofruar mbështetje për familjet, por ka shërbyer edhe si një mundësi e vlefshme mësimi. “Edhe pse ishte një projekt i shkallës së vogël, ai na ka pajisur me aftësi të rëndësishme në prokurim, raportim dhe fusha të tjera përkatëse,” shpjegon Dalibor. “Me njohuritë që kemi fituar, ndihemi më të sigurt gjatë aplikimeve për projekte dhe programe më të mëdha të financuar nga BE-ja dhe donatorë të tjerë.”

Revolucionarizimi i kërkimit bujqësor në Serbi Godina e re themelore e institutit BioSense

Written on . Posted in Tregime.

Me një mbështetje nga kredia e EIB-së, instituti BioSens në Serbi fiton një ndërtesë të re me pajisje shumë të sofistikuara dhe hapësirë të madhe pune.

BioSense, Instituti pionier i Kërkimit dhe Zhvillimit për Teknologjinë e Informacionit në Biosisteme, po udhëheq detyrën në revolucionarizimin e bujqësisë përmes inovacionit digjital në Serbi. Që nga themelimi i tij në 2015, instituti ka qenë në plan të parë të eksplorimit të përparimeve më të fundit shkencore dhe teknologjike në aplikimin e IT-së në bujqësi. Objektivi i tij kryesor është të ofrojë zgjidhjet digjitale më të fundit për sektorin e bujqësisë në Serbi dhe në mbarë botën, duke fuqizuar fermerët të arrijnë rendimente më të larta me investime optimale. Ndikimi i zbulimeve shkencore të BioSense shtrihet shumë përtej kufijve të laboratorëve të tyre. Këto risi janë integruar pa probleme në shoqëri, në dobi të fermerëve, shërbimeve të ekstensionit, kompanive, politikëbërësve, studentëve dhe nxënësve.

Për të mbështetur Institutin BioSense, BE-ja po siguron financim përmes projektit ANTARES, me një grant gjithëpërfshirës prej 14 milionë euro nga programi Horizon 2020 i BE-së “Përhapja e Përsosmërisë dhe Zgjerimit të Pjesëmarrjes. “Qeveria e Serbisë ka dhënë gjithashtu një kontribut të rëndësishëm prej 20 milionë eurosh, një pjesë e të cilit është marrë përmes një kredie të favorshme prej 18 milionë eurosh nga European Investment Bank. Këto fonde janë të dedikuara për zhvillimin e infrastrukturës kërkimore, duke përfshirë ndërtesën më të avancuar të institutit dhe pajisjet e fundit shkencore.

“Që nga themelimi ynë në vitin 2015 me vetëm 10 punonjës, ne kemi përjetuar rritje të jashtëzakonshme, duke punësuar tani 150 individë. Shtrirja e kërkimit tonë është zgjeruar ndjeshëm, duke kërkuar ndërtimin e një ndërtese të re, infrastrukturë të përmirësuar dhe pajisje të përmirësuara.”

Profesor Vladimir Crnojević, drejtor i Institutit BioSense Ai thekson nevojën urgjente për hapësirë pune shtesë që ka lindur me kalimin e kohës. “Që nga themelimi ynë në vitin 2015 me vetëm 10 punonjës, ne kemi përjetuar rritje të jashtëzakonshme, duke punësuar tani 150 individë. Shtrirja e kërkimit tonë është zgjeruar në mënyrë të konsiderueshme, duke kërkuar ndërtimin e një ndërtese të re, infrastrukturë të përmirësuar dhe pajisje të përmirësuara,” shpjegon profesor Crnojević.

Ndërtesa e sapondërtuar e Institutit BioSense shquhet si një nga strukturat më inovative në Serbi. Është projektuar me përpikëri për t’u kujdesur për kërkuesit që punojnë në projekte që lidhen me mikro dhe nanoteknologjinë, inteligjencën artificiale, kërkimin e biosistemit, bujqësinë qelizore, bioarkeologjinë dhe disiplina të tjera të ndryshme shkencore të ndjekura nga instituti i kërkimit dhe zhvillimit për teknologjinë e informacionit në biosisteme. Me laboratorët dhe zyrat që përbëjnë afërsisht 60% të sipërfaqes totale të ndërtesës, hapësira e bollshme e punës ofrohet për studiuesit e institutit. Duke përfshirë rreth 6,500 metra katrorë, ndërtesa shfaq elemente unike arkitekturore dhe zgjidhje të ndërlikuara inxhinierike. Veçanërisht, ndërtesa është e pajisur me teknologjinë e izolimit bazë, duke kombinuar izoluesit sizmikë dhe themelet izoluese për ta mbrojtur atë nga aktiviteti sizmik dhe madje edhe nga dridhjet më të vogla të jashtme. Ky themel anti-dridhje siguron që pajisjet delikate të vendosura brenda ndërtesës të mbeten të mbrojtura nga shqetësimet e jashtme.

Laboratorët në Institutin BioSense kërkojnë një nivel të jashtëzakonshëm pastërtie, ku edhe grimca më e vogël e pluhurit konsiderohet shumë e madhe. Për të përmbushur këto kërkesa të rrepta, laboratorë të veçantë brenda godinës janë projektuar si dhoma të pastra. Këto mjedise të kontrolluara kërkojnë praninë e ajrit të pastër dhe të pandotur, duke krijuar një hapësirë pune të përshtatshme për trajtimin e pajisjeve më delikate. Aksesi në këto dhoma është i kufizuar, duke kërkuar që individët të veshin veshjet e duhura përpara se të hyjnë gradualisht nëpër hapësira gjithnjë e më të pastra. Komunikimi vizual ndërmjet dhomave të ndryshme lehtësohet përmes paneleve të xhamit, ndërsa kutitë e dedikuara të transferimit lehtësojnë shkëmbimin e materialeve dhe pajisjeve. Për më tepër instituti ka një laborator optik, i veshur tërësisht me të zezë për kërkime të specializuara optike.

“Falë projektit ANTARES dhe mbështetjes nga European Investment Bank, ne kemi mundur të marrim pajisjet e nevojshme dhe të investojmë në ndërtesën tonë të re.”

Rreth programit

European Investment Bank, institucioni i financimit afatgjatë të Bashkimit Evropian, mbështet projekte të qëndrueshme të investimeve kapitale që çojnë përpara objektivat e politikës së BE-së. Në vendet e Ballkanit Perëndimor, operacionet financiare të EIB-së kontribuojnë në lehtësimin e procesit të integrimit me Bashkimin Evropian. Që nga 2001, BEI-ja ka dhënë 7 miliardë € në favor të projektit në Serbi.

Instituti BioSense ka përjetuar rritje të jashtëzakonshme, duke u zgjeruar nga 50 punonjës në fillimin e projektit në mbi 140 punonjës aktualisht, me më shumë se 50 me diplomë doktorature. Ky zgjerim është bërë i mundur nëpërmjet mbështetjes së programit ANTARES të financuar nga BE-ja. Projekti ka krijuar drejtpërdrejt 37 pozicione të reja dhe 15 vende të tjera pritet të plotësohen me përfundimin e projektit. Kjo rritje e konsiderueshme ka rritur ndjeshëm aftësitë shkencore të Institutit , duke rezultuar në inicimin e suksesshëm të 36 projekteve Horizon, 22 projekteve të tjera ndërkombëtare, 9 projekteve industriale dhe 38 projekteve kombëtare, më një të ardhur totale prej 25 milionë euro.

Profesor Vladimir Crnojević pranon rolin vendimtar të projektit ANTARES dhe vendimin e shtetit për të siguruar financim nga European Investment Bank. “Falë projektit ANTARES dhe mbështetjes nga European Investment Bank, ne kemi mundur të marrim pajisjet e nevojshme dhe të investojmë në ndërtesën tonë të re,” pohon profesor Crnojević.

Shqyrtimi analitik i grupimit për burimet, bujqësinë dhe kohezionin nis nga Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut

Written on . Posted in Lajme.

Më 17 korrik u mbajt mbledhja e parë shpjeguese për grupimin e burimeve, bujqësisë dhe kohezionit (Grupimi 5) Grupimi 5 mbulon bujqësinë dhe zhvillimin rural, sigurinë ushqimore, politikat veterinare dhe fitosanitare, peshkimin, politikat rajonale dhe koordimin e instrumenteve strukturore si dhe dispozitat financiare dhe buxhetore. Dy ditët e para të mbledhjeve u përqendruan në bujqësi, zhvillimin rural dhe peshkimin, ndjekur nga siguria ushqimore dhe dispozitat buxhetore. Takimet dypalëshe për shqyrtimin analitik të Grupimit 1,2,3, dhe 4 janë përmbyllur.

 

Ekzaminimi analitik i grupimit të ligjeve të BE-së (acquis), i ashtuquajturi shqyrtim analitik, u mundëson vendeve kandidate të njihen me ligjet e BE-së, dhe standardet e detyrimet që ato përfshijnë. Ky proces lejon shqyrtimin e niveleve të përgatitjes së vendeve dhe planet për përafrim të mëtejshëm, dhe rrjedhimisht ofron të dhëna paraprake për çështjet që kanë më shumë gjasa të trajtohen gjatë negociatave. Shqyrtimi analitik është hapi i parë në procesin e procesin e negociatave të aderimit. Procesi i shqyrtimit analitik është i strukturuar në gjashtë grupime tematike. Këto grupime përfshijnë kapitujt përkatës të acquis-it për tema të gjera lidhur me qeverisjen e mirë, tregun e brendshëm, konkurrueshmërinë dhe ndërlidhjen ekonomike.

 

Për Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, ka filluar më 19 korrik 2022, menjëherë pas konferencave ndërqeveritare dhe ka rifilluar në shtator me Grupimin 1 – Themeloret, në tetor me Grupimin 2 – Tregu i brendshëm, në shkurt me Grupimin 3 – Konkurrueshmëria dhe rritja gjithëpërfshirëse dhe në qershor me Grupimin 4 – Agjenda e gjelbër dhe lidhja e qëndrueshme.

 

Ushtrimi i shqyrtimit analitik konsiston në dy faza:

 

– seanca shpjeguese, ku departamentet e komisionit shpjegojnë ligjet e BE-së (acquis) kapitull për kapitull.

 

– seanca dypalëshe, ku çdo vend kandidat është i ftuar të prezantojë se në cilën pikë ndodhet, sipas kapitullit, në përpjekjet e tij për të miratuar dhe zbatuar ligjet.

 

Komisioni Evropian do të vlerësojë dhe do t’i raportojë Këshillit për shkallën e përgatitjes së vendit kandidat mbi grupimin e dhënë, për planet e vendit kandidat për përgatitjet në të ardhmen dhe për indikacionet paraprake që me shumë gjasë do të përmenden gjatë negociatave.

 

Këshilli do të vendosë, në mënyrë unanime nëse do të përcaktojë standardet që duhen për hapjen për secilin grupim bazuar në propozimin e Komisionit në raportin e shqyrtimit analitik.

Tejkalimi i Sfidave të Ujit në Maqedoninë e Veriut

Written on . Posted in Tregime.

Maqedonia e Veriut transformon infrastrukturën e saj ujore me mbështetjen e Bashkimit Evropian.

Božin Spasov, një banor i vjetër i fshatit Leski në pjesën lindore të Maqedonisë së Veriut, ka qenë dëshmitar i sfidave për të pasur ujë të pastër për gati shtatë dekada. Si mësues i shkollës fillore, ai vazhdimisht theksoi rëndësinë e të qenit të kujdesshëm gjatë pirjes së ujit lokal dhe të kuptuarit e disponueshmërisë së tij jo të besueshme. “Duke jetuar në një klimë kaq të nxehtë, ne jemi përballur me probleme të vazhdueshme të furnizimit me ujë”, shpjegon Spasov. Sidomos gjatë verës do të na mungonte uji i pijshëm pothuajse çdo ditë”.

“Tani kemi qasje në ujë si në verë ashtu edhe në dimër. Në Leski nuk ka njeri që nuk është i kënaqur”.

Tubat e ujit të vjetërsuar dhe të instaluar keq përkeqësuan mungesën e ujit dhe rrezikuan cilësinë e ujit të pijshëm në fshat gjatë gjithë vitit. Uji shpesh ndotej me substanca organike, duke paraqitur një rrezik për shëndetin. Për të adresuar këtë problem, pushteti vendor mori vendimin për të lidhur Leskin me ujësjellësin e Vinicës, një qytet më i madh aty pranë, përmes një tubacioni 3.5 kilometra. Njëkohësisht, në Vinicë u vendos një stacion filtrues më i avancuar për pastrimin e ujit të pijshëm dhe një njësi pompimi.

Në shkurt 2023, Banka Evropiane e Investimeve miratoi një kredi prej 50 milionë eurosh për Maqedoninë e Veriut për të trajtuar sfidat e lidhura me ujin në vend. Ky zhvillim solli përmirësime të ndjeshme në situatën në Leski. “Tani kemi në ujë si në verë ashtu edhe në dimër. Në Leski nuk ka njeri që nuk është i kënaqur”, thotë me gëzim Spasov.

Huaja e miratuar në Maqedoninë e Veriut do të zgjerojë përfitimet e saj përtej Leskit, duke arritur në qytete dhe qyteza të tjera që përballen me sfida të ngjashme të ujit. E referuar si një “hua kornizë”, ajo ofron financime për një sërë projektesh. Me mbështetjen e një garancie nga European Fund for Sustainable Development, një program i BE-së, kjo hua kornizë do të lehtësojë ndërtimin dhe rinovimin e infrastrukturës së furnizimit me ujë, ujërave të zeza dhe mbrojtjes nga përmbytjet në 80 qytete në të gjithë Maqedoninë e Veriut. Gjithashtu, Banka Evropiane e Investimeve ka dhënë 1.2 milionë euro për asistencë teknike.

Ndikimi i projektit do të jetë thelbësor, pasi rreth 700.000 persona do të përfitojnë dhe pasi kjo do të nxisë mundësi të reja ekonomike. Ai do të rrisë gjithashtu qëndrueshmërinë e vendit ndaj ndryshimeve klimatike, duke përfituar rreth 40% të popullsisë.

“Është prioritet për sigurimin e kushteve më të mira të jetesës dhe në rrugën drejt anëtarësimit në BE, duke përputhur me standardet e BE-së. Investimi do të ndihmojë në mbushjen e një boshllëku të rëndësishëm investimi në sektorin e ujit dhe do t’u sigurojë partnerëve tanë vendorë financim afatgjatë për të përmbushur nevojat e tyre dhe objektivat e qëndrueshmërisë.”

Rreth nismës

E nisur në vitin 2016, ERI është pjesë e përgjigjes së Bashkimit Evropian ndaj sfidave në Fqinjësinë Jugore dhe Ballkanin Perëndimor, të tilla si zhvendosja e detyruar dhe migrimi, rëniet ekonomike, krizat politike, thatësirat dhe përmbytjet. ERI krijon vende pune dhe rritje ekonomike në rajon duke investuar në infrastrukturën kyçe dhe në zhvillimin e sektorit privat. Mund të ndihmojë gjithashtu flukset e migracionit. ERI ofron një paketë kredish dhe produktesh inovative financiare, duke kombinuar fondet nga komuniteti i donatorëve me financimin e EIB. Nisma zbatohet në bashkëpunim të ngushtë me vendet e BE-së, Komisionin Evropian dhe partnerë të tjerë. Bullgaria, Kroacia, Italia, Lituania, Luksemburgu, Polonia, Sllovakia, Sllovenia dhe Mbretëria e Bashkuar ishin vendet e para që dhanë kontribut në ERI.

Fondet e alokuara do t’u mundësojnë Bashkive të përzgjedhura të përmirësojnë dhe modernizojnë infrastrukturën e tyre të ujit dhe ujërave të zeza, duke përfshirë rrjetet e shpërndarjes dhe grumbullimit. Për më tepër, masat emergjente për mbrojtjen nga përmbytjet do të zbatohen për të rritur rimëkëmbjen. Programi Bashkiak për investime në ujë do të zbatohet nga Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor të Maqedonisë së Veriut, me mbështetje teknike nga EBI në vlerën prej 1.2 milionë euro. Kjo nismë është pjesë e Iniciativës për Rezistencën Ekonomike, e cila synon të mobilizojë financime shtesë për të mbështetur rritjen, infrastrukturën thelbësore dhe kohezionin social në Ballkanin Perëndimor.

Nënkryetarja e EIB Lilyana Pavlova, përgjegjëse për operacionet në Maqedoninë e Veriut, theksoi natyrën strategjike të këtij investimi, të mbështetur nga Team Europe. “Është prioritet për sigurimin e kushteve më të mira të jetesës dhe në rrugën drejt anëtarësimit në BE, duke përafruar me standardet e BE-së. Investimi do të ndihmojë në mbylljen e një boshllëku të rëndësishëm investimi në sektorin e ujit dhe do t’u sigurojë partnerëve tanë vendorë financim afatgjatë për të përmbushur nevojat e tyre dhe qëllimet e qëndrueshmërisë, “tha Pavlova. Pavlova theksoi më tej përfitimet sociale dhe ekonomike që do të lindin nga përmirësimi i kushteve mjedisore dhe të jetesës, duke rritur gjithashtu qëndrueshmërinë e infrastrukturës ujore ndaj ndryshimeve klimatike – një objektiv kyç për EIB si bankë e BE-së për klimën.

Maqedonia e Veriut i bashkohet programit LIFE për veprime për mjedisin dhe klimën

Written on . Posted in Lajme.

Dje pasdite, në Bruksel, Komisioneri për Mjedisin, Oqeanin dhe Peshkimin Virginijus Sinkevičius dhe Ministrja e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor të Maqedonisë së Veriut, Kaja Sukova, nënshkruan një marrëveshje për asociimin e Maqedonisë së Veriut me programin LIFE për veprime për mjedisin dhe klimën. Maqedonia e Veriut është vendi i katërt jashtë BE-së që i bashkohet programit mbas Islandës, Ukrainës dhe Moldavisë. Duke u bashkuar me programin LIFE, Maqedonia e Veriut do të ketë mundësinë që të përfitojë nga mbështetja e LIFE për mobilizimin e burimeve publike dhe private për veprimin për klimën, mbrojtjen e biodiversitetit, ekonominë qarkulluese dhe tranzicionin e energjisë së pastër.

 

Komisioneri Sinkevičius tha: “Asociimi i Maqedonisë së Veriut me LIFE është një mundësi për të forcuar veprimin tonë të përbashkët, për të trajtuar ndryshimet klimatike, për të adresuar ndotjen, për të nxitur tranzicionin e energjisë së pastër, për të arritur një ekonomi qarkulluese dhe për të mbrojtur dhe rehabilituar biodiversitetin. Bashkëpunimi i ngushtë do t’u shërbejë qytetarëve, bizneseve dhe shoqërisë civile në Maqedoninë e Veriut dhe do të kontribuojë për një kontinent më të gjelbër dhe më të qëndrueshëm në përputhje me objektivat e European Green Deal.“

 

Organizatat publike dhe private nga Maqedonia e Veriut do të jenë në gjendje të marrin mbështetje financiare për projektet mbi veprimin për mjedisin dhe klimën, si për shembull për të rritur eficiencën e energjisë, të pastrojë zonat e ndotura, të përmirësojë menaxhimin e burimeve ujore dhe të mbështesë zhvillimin , monitorimin dhe zbatimin e ligjeve të ngjashme me ato të BE-së.

 

Aplikuesit nga Maqedonia e Veriut mund të dorëzojnë propozime në kuadër të thirrjeve për propozime të LIFE të shpallura në 2023.

MADE OF US: Përfundimi i suksesshëm i një aventure të jashtëzakonshme!

Written on . Posted in Lajme.

“Made of Us – një fushatë rrugëtimi BE-Ballkani Perëndimor”, e financuar nga Bashkimi Evropian dhe e sjellë për ju nga WeBalkans përfundoi me sukses. Fushata synonte të nxiste perceptimin pozitiv të BE-së mes popullsisë së Ballkanit Perëndimor, dhe anasjelltas. Fushata paraqiti dymbëdhjetë vlogerë të rinj nga BE-ja dhe Ballkani Perëndimor; individë dinamikë të cilët u nisën në një udhëtim rreth Ballkanit Perëndimor. Çiftet e vlogerëve dokumentuan përvojat e tyre dhe gjatë rrugës ndanë online përmbajtje ditore shumë interesante.

 

Javën e kaluar, më 12 qershor 2023, vlogerët patën mundësinë të vizitojnë Berlaymont, zyrat qendrore të Komisionit Evropian dhe të takoheshin me anëtarët e kabinetit të Komisionerit Varhelyi, si pjesë e eventit përmbyllës të fushatës “Made of Us”. Eventi ishte mundësia që vlogerët të shfaqnin përmbajtjen e tyre më të mirë dhe të flisinin për momentet e paharrueshme gjatë udhëtimit, si dhe që ekipi i “Made of Us” të prezantonte rezultatet paraprake të fushatës. Pas prezantimeve të para, vlogerët lëvizën drejt zyrave qendrore të DG NEAR, ku u pritën ngrohtë nga Sigrid Brettel, Ushtruesja e detyrës së Shefit të Njësisë së Marrëdhënieve Ndërinstitucionale dhe Komunikimit në DG NEAR. Gjatë këtij ndërveprimi, vlogerët patën mundësinë të ndajnë përvojat e tyre personale të udhëtimit dhe vlogimit, si dhe të japin feedback dhe mësime të vlefshme të nxëna nga udhëtimet e kryera. Eventi u mbyll me një tur për të vizituar Brukselin, që ishte organizuar posaçërisht që vlogerët të përshëndeteshin me njëri-tjetrin dhe të festonin përfundimin e projektit.

 

Fushata nisi më 18 prill dhe vazhdoi deri më 30 maj, dhe çdo javë iu kushtua një nga partnerëve të WB6-s. Vlogerët vizituan gjithsej 18 projekte të mbështetura nga BE-ja, përshkruan 6000 km me autovetura dhe takuan personalitete vendase interesante dhe frymëzuese përgjatë rrugës, ndërkohë që shfaqën gjithë peizazhet natyrore, vendndodhjet e jashtëzakonshme me interes për t’u vizituar dhe trashëgiminë unike kulturore të Ballkanit Perëndimor. Dymbëdhjetë vlogerët regjistruan përvojat e tyre nëpërmjet pajisjeve të tyre personale dhe kanaleve të medias sociale, duke e kthyer udhëtimin e tyre në përmbajtje me cilësi të lartë rrjeti dhe mediash sociale, me foto dhe video që u shpërndanë nëpër kanalet e WeBalkans.

 

Për më shumë informacion rreth këtij udhëtimi emocionues ju lutem ndiqni faqen e fushatës Made of Us