Skip to main content

Area of Cooperation: Environment

Претседателката вон дер Лејен во Скопје, Северна Македонија

Објавено . Објавено во Вести.

Претседателката на Европската комисија, Урсула вон дер Лејен, го посети Скопје, главниот град на Северна Македонија, во вторникот, 14. јули. За време на нејзината посета, вон дер Лејен најпрво се состана со Стево Пендаровски, претседател на Северна Македонија. По состанокот, претседателката се состана со премиерот Димитар Ковачевски.
 
Како централен настан на нејзината посета, претседателката вон дер Лејен се обрати пред парламентот на Северна Македонија на свечена седница на која присуствуваа претседателот, премиерот, пратениците и високите државни претставници.

Совет за стабилизација и здружување ЕУ – Црна Гора

Објавено . Објавено во Вести.

Црна Гора и ЕУ се состанаа, на министерско ниво, за 11-тиот Совет за стабилизација и здружување. Состанокот се одржа во Подгорица, Црна Гора.

 

Ова беше за првпат како Советот за стабилизација и здружување се одржува во регионот на Западен Балкан. Истиот ја нагласи недвосмислената посветеност на ЕУ за интеграција на целиот регион и пристапниот процес на Црна Гора кон ЕУ.

 

Учесниците дискутираа за пристапната стратегија; особено во насока на Извештајот 2021, на Комисијата, за Црна Гора. Учесниците го поздравија досегашниот напредок за пристапните преговори; со 33 отворени поглавја, а три поглавја привремено затворени.

 

Советот за стабилизација и здружување исто така направи преглед и на билатералните односи во рамки на Договорот за стабилизација и здружување и размени ставови за неодамнешните случувања во Црна Гора и Западен Балкан.

 

ЕУ изрази големо задоволство за усогласувањето на Црна Гора со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ; вклучително и рестриктивните мерки по непровоцираната агресија на Русија против Украина, и ги поздрави како јасен сигнал за стратешко насочување на државата и посветување кон целта за пристап кон ЕУ. Учесниците ги поздравија, исто така, и досегашните напори за имплементирање на санкциите и ја охрабрија Црна Гора да продолжи со неопходните чекори за целосна примена на усвоените рестриктивни мерки.

 

Европската Унија беше претставена од страна на високиот претставник на ЕУ – Жозеп Борел, и комесарот за соседство и проширување – Оливер Вархелеј. Црна Гора, пак, беше претставена од премиерот Дритан Абазовиќ. Со состанокот претседаваше високиот претставник на ЕУ – Жозеп Борел.

Производство на грицки со сончева енергија

Објавено . Објавено во Приказни.

Претпријатие од БиХ стана приближно целосно енергетски независно преку инсталирање соларни панели со поддршка на ЕУ.

Претпријатието „Voćar“, од Брчко, беше основано пред 30 години. Во босанскиот јазик, името на компанијата означува „одгледувач на овошје“, а „семето“ на претпријатието било засадено од Авдо Мусиќ пред многу децении. Тој бил еден од најголемите производители на сливи во регионот кои ги продавал на локалните пазари. Во 1989 година, кога социјалистичка Југославија започнала економски да се либерализира, а на граѓаните им било дозволено да отворат приватни претпријатија, неговиот син, Мехо, одлучил да го издигне бизнисот и официјално го регистрирал и отворил претпријатието „Voćar“. Денес, „Voćar“ произведува широка палета грицки; од наполитанки и колачиња, па сè до пуканки и путер од кикиритки. Слоганот на претпријатието е „За подобар вкус на животот!“.

Денес, претпријатието го раководи внукот на Авдо, Есед Мусиќ. Есед објаснува дека патувањето од одгледување сливи до производство на грицки било предизвикувачко. За време на војната во БиХ, семејството, како и многу други семејства, за малку ќе загубело сè; а кога војната завршила, морале да започнат скоро од почеток. Во тој момент помислиле дека би можеле да ја прошират палетата производи. „Во тоа време скоро и да немаше производство во БиХ: сè беше увезено од странство. Одеднаш, се отвори голем пазар, па одлучивме да ја искористиме приликата и да се фокусираме на замена за увезените производи,“ вели Есед.

„Инсталирањето сопствен систем со соларни панели ќе беше огромен финансиски товар за нас. Поддршката од ЕУ беше навистина неопходна: ни даде „ветер во едра“ за да продолжиме со планирање на нашата работа и долгорочен развој.“

По војната, започнале само со пет работници, а денес „Voćar“ има 60 постојано вработени работници и бројни надворешни соработници кои извлекуваат полза од соработката со претпријатието. По 30 години, претпријатието произведува повеќе од 100 различни производи кои ги нудат на своите клиенти во БиХ, но, исто така, и во САД, Австралија, земјите во ЕУ и други.

Меѓутоа, пандемијата имаше влијание врз операциите на претпријатието како и врз глобалната економија. Есед раскажува дека за време на кризата започнале да размислуваат за тоа како би можеле сериозно да ги намалат трошоците за да можат да останат профитабилни. Првиот трошок на кој помислиле била сметката за електрична енергија, но секоја инвестиција била скапа, а во дадените околности, обидот за таква инвестиција делувал непрактичен.

Но, во 2021 година, со помош на проектот „EU4AGRI“, финансиран од ЕУ, долгогодишниот сон се остварил за претпријатието „Voćar“, бидејќи добиле можност да инвестираат во систем соларни панели кој им овозможил да задоволат 65 % од нивната целосна потреба за електрична енергија. „Инсталирањето сопствен систем со соларни панели ќе беше огромен финансиски товар за нас. Поддршката од ЕУ беше навистина неопходна: ни даде „ветер во едра“ за да продолжиме со планирање на нашата работа и долгорочен развој,“ вели Есед.

„Нашите производи се направени со помош на зелена енергија и сме особено горди на тоа.“

За проектот

Проектот „EU4AGRI“ е четиригодишна иницијатива (2020 – 2024) која цели кон модернизирање на земјоделско-прехранбениот сектор, креирање нови работни места, како и задржување на веќе постоечките преку поддршка за закрепнување од кризата КОВИД-19 во БиХ. Целосната вредност на проектот, финансиран од ЕУ, изнесува 20,25 милиони евра; а истиот е заеднички имплементиран и кофинансиран од страна на Агенцијата за развој на Република Чешка и Програмата за развој на Обединетите Нации во БиХ.

Досега, проектот „EU4AGRI“ ги поддржа земјоделците и претприемачите во БиХ со 45 инвестиции, вредни 5,5 милиони евра; од кои 3,2 милиони евра беа финансирани од ЕУ.

„Соларните панели беа поставени на покривот на нашите простории за производство и складирање кои беа идеални во поглед на локација и форма на покривот,“ објаснува Есед. „Нашата соларна електрана зафаќа 1000 метри квадратни и произведува 150 киловати електрична енергија; која има огромно влијание врз нашата енергетска независност.“ Трошоците за изградба на соларната електрана беа околу 83000 евра; од кои околу 54000 евра беа обезбедени преку проектот „EU4AGRI“, а околу 29000 евра од страна на претпријатието „Voćar“.

Додатна вредност на проектот е намалувањето на емисијата јаглероден диоксид (CO2) на претпријатието за, приближно, 76 %; намалувајќи го, на овој начин, и нејзиното негативно влијание врз животната средина. Како што Есед вели: „Нашите производи се направени со помош на зелена енергија и сме особено горди на тоа.“

Досегашните резултати беа поттик за „Voćar“ да ги задоволи своите потреби за електрична енергија единствено од обновливи извори во претстојниот период. Есед објаснува: „Имаме уште достапни површини на покривите кои ги исполнуваат критериумите за инсталирање соларни електрани и сакаме да достигнеме 100 % енергетска независност. На овој начин, дополнително ќе придонесеме за заштита на животната средина.“

ЕУ финансира техничка помош за проектот за управување со отпадни води во Драч, Албанија

Објавено . Објавено во Вести.

Техничката помош на Инвестициската рамка Западен Балкан (The Western Balkans Investment Framework (WBIF)) за проектот за управување со отпадни води во Драч, Албанија, беше објавена на 25. мај, во Тирана, во присуство на главните чинители; вклучително и Јавната услуга за водовод и канализација, Националната агенција за водовод и канализација и инфраструктура за отпад, Државната агенција за стратешко програмирање и придружна координација, Делегацијата на ЕУ во Албанија, како и претставници на „Инвестициската рамка Западен Балкан“, Француската агенција за развој и Инфраструктурниот проект 11 кој ќе го имплементира проектот.  
Проектот има за цел подобрување на животните и крајбрежно-еколошки услови на 350000 жители во регионот Драч. Истиот, оваа цел ќе ја достигне преку одделување на дождовната вода и канализациската мрежа во регионот, намалување на дождовниот внес во прочистителната станица за максимизирање на волуменот отпадна вода и биолошко оптоварување на постоечката прочистителна станица; користејќи ја со својот максимален капацитет и избегнувајќи заобиколување за време на дожд. Проектот ќе го подобри квалитетот на површинските и подземните води во регионот и Јадранското море, позитивно влијаејќи на биодиверзитетот (адаптацијата на климатската промена) и туризмот (економски развој).  
Мрежата за собирање отпадна вода во Драч е стара, сочинета од бетонски цевки кои се склони кон инфилтрација, без соодветен наклон и, честопати, претрпуваат блокади. Поголемиот дел од канализациските системи се комбинирани и ја собираат дождовната вода заедно со отпадната вода. Оттука, значаен волумен отпадна вода се влева во морето како резултат на слабата поврзаност, инфилтрацијата на отпадни води и истекувања за време на суво и дождовито време.  
Преку Инвестициската рамка Западен Балкан, ЕУ обезбедува грант за техничка помош во вредност од 500000 евра. Проценетата инвестициска вредност на проектот за управување со отпадни води во Драч изнесува околу 40 милиони евра и се очекува да биде финансирана преку заем од Француската агенција за развој и локални извори.

Јавна анкета покажува силна поддршка за ЕУ во Црна Гора

Објавено . Објавено во Вести.

Членството на Црна Гора во ЕУ продолжува да биде поддржано од поголемото мнозинство граѓани кои имаат позитивен став кон заедницата и би гласале, на потенцијален референдум, за Црна Гора да биде следната земја членка. Ова беше уште еднаш потврдено со јавна анкета спроведена од „DeFacto Consultancy“ за ЕУ и Владата на Црна Гора во мај. Тие ги испитаа граѓаните за нивниот став за интеграцијата во ЕУ и пристапниот процес, преку репрезентативен примерок од 1008 испитаници ширум државата.

 

Силната поддршка за европската идеја, пресликана во бројки, покажува дека 76 % од граѓаните имаат позитивен став кон ЕУ, а скоро подеднаков број (74,6 %) го поддржуваат пристапувањето на Црна Гора кон ЕУ. Доколку утре се одржи референдум, приближно 90 % од граѓаните би го дале својот глас; од кои преку четири петтини или 83,5 % би гласале за Црна Гора да ѝ се придружи на ЕУ.

  ЕУ беше признаена од 43 % од граѓаните како најголем странски донатор во Црна Гора, а 39 % изјавиле дека ЕУ покажала најголема солидарност кон Црна Гора во борбата против КОВИ

Младите европски амбасадори се среќаваат со претседателот на Европскиот совет во Косово

Објавено . Објавено во Вести.

Младите европски амбасадори (Young European Ambassadors (YEAs)) од Косово се запознаа и имаа дискусија со претседателот на Европскиот совет, Шарл Мишел, за време на неговата посета на Косово. Младите европски амбасадори му ја претставија нивната мрежа, објаснувајќи ја нивната цел и мотивации за да станат млади европски амбасадори.

 

По воведната презентација, дискусијата премина на регионалните и глобални проблеми; како, на пример, конфликтот во Украина и важноста на мирот. Во завршниот дел на дискусијата, младите европски амбасадори ја иницираа темата за слобода на движење на младите од Западен Балкан и се согласија со претседателот за важноста на програмите како, на пример, ЕРАЗМУС+ и останатите иницијативи и програми, финансирани од ЕУ, за личен и професионален развој на младите во Западен Балкан.

 

Платформата на млади европски амбасадори е креативна мрежа од млади активисти ширум Западен Балкан (Албанија, БиХ, Косово, Црна Гора, Северна Македонија и Србија). Младите европски амбасадори доаѓаат од различни средини, но споделуваат заедничка визија: обединет Западен Балкан во различностите. Заедно учат еден за друг и за ЕУ, спроведуваат креативни проекти, стекнуваат нови вештини и се поврзуваат преку социјалните медиуми, организираат инспиративни настани; секогаш водени од идејата дека младинскиот активизам е најголемата моќ за општествена промена.

 

Целите на мрежата се: споделување на вредностите на ЕУ, подигнување на свеста за соработката на ЕУ со партнерите во Западен Балкан, покажување на видливи резултати од соработката, придонесување за политички дијалог на различни теми и зголемување на општествениот активизам.

Започната кампањата „Europeans Making A Difference“ („Европјани кои прават разлика“)

Објавено . Објавено во Вести.

На 10. јуни, Европската служба за надворешна акција го започна четвртото издание на кампањата „Europeans Making a Difference“ („Европјани кои прават разлика“) во Италијанскиот културен институт во Париз. Во рамки на Европската година на младите, ова издание на кампањата „Europeans Making a Difference“ („Европјани кои прават разлика“)  ги прикажува младите од Западен Балкан кои прават работи што значат, во регионот и пошироко.

 

Високиот претставник/Заменик претседателот Жосеп Борел изјави: „Оваа кампања нуди платформа за луѓето кои ги поместуваат границите; кои инспирираат и отвораат врата за другите. Во нашата работа, среќаваме Европјани кои секојдневно прават разлика. Со оваа кампања, сакаме да ги истакнеме нивните приказни не само затоа што се добри и вистински човечки приказни, туку затоа што нивните приказни не се доволно познати во државите-членки на ЕУ, а не се ни доволно видливи во Западен Балкан, исто така.“

 

На промотивниот настан беа претставени инспиративни млади луѓе од Западен Балкан, во дебата, проследена од шест видеа кои ја прикажуваат нивната работа.

„Паркот за опрашување“ („Pollinator Park“) инспирира средношколци на Светскиот ден на животната средина

Објавено . Објавено во Вести.

По повод Светскиот ден на животната средина, „Europe House“ Подгорица организираше интерактивна промоција на „Паркот за опрашување“ („Pollinator Park“), прекрасниот свет на инсектите за опрашување, во виртуелна реалност. „Europe House“ ги покани учениците од стручното средно училиште „Иван Ускоковиќ“ и училиштето за електрично инженерство „Васо Алигрудиќ“ од Подгорица, кои добија можност, за прв пат, да ги испробаат слушалките за виртуелна реалност „Oculus VR“ и да „зачекорат“ низ виртуелниот свет на инсектите за опрашување. Средношколците, со видлив ентузијазам зборуваа за ова уникатно искуство по посетата на ливадата на Миро, Градската лабораторија и Кантината, кои се дел од „Паркот за опрашување“ („Pollinator Park“).

 

Комбинација од зоолошка, тематски парк, интерактивен музеј и кристална топка, „Паркот за опрашување“ („Pollinator Park“) ги транспортира посетителите во 2050 година, покажувајќи им каква би била иднината доколку инсектите за опрашување бидат истребени.

 

Европската комисија го креираше „Паркот за опрашување“ („Pollinator Park“) минатата година со цел подигнување на свеста и мобилизирање на општеството за заштита на инсектите за опрашување. Јавно-достапната алатка е достапна за музеи, училишта и други институции, чинители и партнери во Европа и пошироко. Истата, ги поддржува комуникацијата и едукативните активности за еколошката и климатска криза во декадата, неопходни за да се спаси нашата планета.

Новиот европски „Баухаус фестивал“

Објавено . Објавено во Вести.

Со почеток на 9. јуни, првото издание на Новиот европски „Баухаус фестивал“ ќе спои, на едно место, изложби, уметнички перформанси, конференции, семинари и слични собирања; комбинирајќи настан во живо, во Брисел, со онлајн активности и дополнителни настани ширум Европа и пошироко, вклучително и Западен Балкан. Претставувајќи дебати, извонредни говорници, уметнички перформанси, изложби и можности за вмрежување; настанот е одлична прилика за експертите, организациите и семејствата за дебатирање и креирање идни начини за заеднички соживот.

 

Главните теми на фестивалот се убавината, одржливоста и инклузијата, а негова цел е да гради врски; поврзувајќи ги светот на истражувањето, науката и технологијата со образованието, општествениот ангажман, уметноста, културата и архитектурата.

 

Новиот европски „Баухаус фестивал“ е креативна и интердисциплинарна иницијатива која го поврзува Европскиот зелен договор со нашиот животен простор и искуства. Истиот, нè повикува заедно да замислиме и изградиме одржлива и инклузивна иднина која ќе биде убава за очите, умот и душата.

 

Најавен од претседателката Вон дер Лејен во нејзиниот говор за Состојбата на Унијата, во 2020 година, Новиот европски „Баухаус фестивал“ беше заеднички кодизајниран од илјадници луѓе и организации ширум Европа и пошироко. Во септември 2021 година, иницијативата се трансформира од кодизајниран проект во реалност, благодарение на политичките активности и финансирања утврдени во соопштение на Комисијата.

Борење против загадувањето преку границата

Објавено . Објавено во Приказни.

Прекуграничните општини во Северна Македонија и Србија ги здружуваат силите во борба против загадувањето

Граничните места Липково, во Северна Македонија, и Прешево, во Србија, се две општини со малобројно население: Липково со 13000, а Прешево со 27000 жители. Со оглед на тоа што поголемиот дел од нивното население живее во рурални подрачја; двете општини делат заедничка култура, традиции, економски систем и цврсти семејни и пријателски врски. Меѓутоа, споделуваат и заеднички проблем: високо ниво на загаденост поради незаконските депонии. Во општината Прешево има 11 незаконски депонии, а во Липково седум.

И двете општини имаат систем за собирање отпад организиран преку јавни претпријатија. Но, овие претпријатија не можат целосно да ги покријат потребите на нивните општини. Претпријатието „Pisha“ во Липково, покрива десет села од вкупно дваесет и две населени места во договорената зона за собирање отпад; додека, пак, претпријатието „Moravica“, на српската страна, покрива единаесет села од вкупно триесет и четири населени во општината. Растечкиот проблем на села кои не се опслужени не можел да биде решен на општинско ниво поради недостатокот на средства и координација, па двете општини одлучиле да побараат надворешна поддршка за решавање на проблемот.

„Бројот на луѓе со заразни болести беше особено висок во споредба со малата големина на општините, и беше очигледно дека една од главните причини се незаконските депонии и загадената средина.“

Здружени сили за подобра средина

Александар Гумберовски е проектен менаџер на општината Липково. Тој објаснува дека според официјалните податоци, добиени од регионалната болница во Врање, бројот на лица со заразни болести во општината Прешево бил 20 во 2017 година, 30 во 2018 година и 35 во првата половина од 2019 година. На другата страна од границата, во Липково, бројот на лица со заразни болести бил 23 во 2017 година, 38 во 2018 година и 42 во првата половина од 2019 година; прикажувајќи континуиран пораст на заразените. „Бројот на луѓе со заразни болести беше особено висок во споредба со малата големина на општините, и беше очигледно дека една од главните причини се незаконските депонии и загадената средина,“ вели Александар.

Поради, нивната, претежно, рурална економија и големина, ниту една од општините не поседува доволно средства за соодветно да ги покрие услугите за своите жители, и затоа не биле во можност да обезбедат услуга за собирање отпад за сите жители. Но, со оглед на тоа што општината Липково има добро искуство со поддршка од донатори; ги здружиле силите со соседната општина Прешево, на српската страна од границата, и одлучиле да се пријават за финансирање од ЕУ со цел решавање на проблемот.

Заедно развија проект наречен „Помалку отпад, помалку ризик, повеќе здравје“ и добија поддршка од Програмата за прекугранична соработка Северна Македонија – Србија; финансирана од ЕУ. Преку проектот, набавија два камиона за собирање отпад, 20 поголеми контејнери за отпад и преку 1700 помали канти кои ги доставиле низ домаќинствата во регионот.

„Овие општини се неразвиени и има недостаток на средства во скоро секој сектор. Оттука, поддршката на ЕУ е значајна за решавање на нашите проблеми; понекогаш дури и најосновните.“

За проектот

Проектот за прекугранична соработка, „Помалку отпад, помалку ризик, повеќе здравје“, финансиран од ЕУ, започна на почетокот од 2021 година и ќе трае до крајот на 2022 година. Целосната вредност на проектот е преку 250000 евра; а околу 85 % од средствата се обезбедени од ЕУ. Клучните цели на проектот вклучуваат: зголемување на капацитетите за управување со човечки создадени ризици и штети поврзани со складирање цврст отпад и заштита на средината, зголемување на капацитетот и подобрување на пристапот на институциите кон услугите за организирано собирање отпад, подигнување свест меѓу локалното население за последиците од загадувањето и ублажување на заразните болести.

Покрај поддршката со опрема, проектот отпочнал и кампања за подигнување на свеста, со летоци и видеа; со цел промена на навиките на жителите кон средината, охрабрувајќи ги да ги користат ново набавените канти за нивниот отпад.

Ова не е првиот проект, финансиран од ЕУ, кој општината Липково го користи. Александар објаснува дека затоа што општината е, исто така, на граница со Бугарија и Косово; имала прилика да биде дел и од нивните прекугранични програми за соработка. „Овие општини се неразвиени и има недостаток на средства во скоро секој сектор. Оттука, поддршката на ЕУ е значајна за решавање на нашите проблеми; понекогаш дури и најосновните,“ вели тој.