Skip to main content

Area of Cooperation: Employment and inclusion

YEA-të marrin pjesë në Starfest 2023

Written on . Posted in Lajme.

Më 15 nëntor 2023, Ambasadorët e Rinj Evropianë (YEA-të) nga Bosnja dhe Hercegovina morën pjesë në mënyrë aktive në edicionin e dytë të Starfest-it. Starfest shquhet si një nga ngjarjet më të njohura në Bosnjë dhe Hercegovinë, e dedikuar punësimit të rinisë. Mbledhja e këtij viti bëri së bashku mbi 60 kompani dhe OJF-të nga Bosnja dhe Hercegovina dhe paraqiti më shumë se 20 diskutime dhe workshop-e. Gjatë aktivitetit, YEA-të dhanë një kontribut të vlefshëm duke marrë pjesë në panelin e diskutimit të titulluar “Këshilla dhe ‘Marifete’ për zhvillimin e karrierës”. Tarik Bičo, një anëtar i gjeneratës së parë të YEA-ve, prezantoi rrjetin YEA dhe ndau këshilla të hollësishme për individët e rinj që lundrojnë në rrugëtimin e tyre për të ndërtuar karrierë. Për më tepër, YEA-të zhvilluan një workshop mbi Mediat dhe Literaturën Informative, duke zgjeruar shtrirjen e tyre të workshop-it në të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor. Përveç kësaj, ata patën mundësinë të vizitonin ambientet e projektit ReLOaD2 në Shtëpinë e OKB-së në Sarajevë dhe të angazhoheshin në diskutime me përfaqësuesit e projektit, duke eksploruar partneritete potenciale. Në përgjithësi, YEA-të luajtën një rol aktiv dhe domethënës në Starfest 2023, duke kontribuar në diskutimet mbi punësimin e të rinjve dhe zhvillimin e karrierës.

Komuniteti LGBTQ+ i Malit të Zi feston Vetëvendosjen

Written on . Posted in Tregime.

Krenaria e njëmbëdhjetë malazeze u organizua në Podgoricë nën sloganin, “Vetëvendosje” (“Samodređenje”)

Në korrik 2020, parlamenti i Malit të Zi votoi ngushtë për legalizimin e partneriteteve civile për çiftet e së njëjtës gjini, duke e bërë atë shtetin e parë ballkanik jashtë BE-së që e bën këtë. Një vit më vonë, martesa e parë brenda së njëjtës gjini u regjistrua në qytetin bregdetar të Budvës. Zyrtarët festuan këtë moment historik dhe u zotuan të rregullojnë kuadrin ligjor në përputhje me rrethanat. Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se homoseksualiteti mbetet një çështje e ndjeshme në Malin e Zi, një vend socialisht konservator, siç ndodh në vendet e tjera të Ballkanit. Kërkesat e dërguara institucioneve përkatëse dhe Avokatit të Popullit tregojnë se në periudhën 2019-2022 janë raportuar mbi 400 raste të diskriminimit dhe gjuhës së urrejtjes. (Qasje e barabartë në drejtësi për personat LGBTIQ+ në Mal të Zi – Mit apo realitet i arritshëm? Mali i Zi Queer 2023).

Këtë vit, manifestimi i njëmbëdhjetë i Krenarisë Malazeze u zhvillua nën siglën e “Vetëvendosjes” ose “Samodređenje”. Organizuar nga OJQ Queer Montenegro, ajo synonte të përçonte mesazhin se dhuna ndaj komunitetit LGBT nuk duhet toleruar në Mal të Zi.

“Parada e Krenarisë është një lëvizje; është një protestë paqësore për të drejtat e njeriut dhe është thelbësore jo vetëm në Mal të Zi, por në mbarë botën. Sidomos në këto kohë kur lëvizjet e krahut të djathtë po kërcënojnë jo vetëm të drejtat LGBTQI, por të drejtat e njeriut në përgjithësi”.

Festimi i Krenarisë së këtij viti u përqendrua rreth temës së vetëvendosjes, duke theksuar të drejtën e çdo individi për të përcaktuar identitetin e vet. Ishte një ngjarje gjithëpërfshirëse, e synuar të jetë e aksesueshme për të gjithë. Java e Krenarisë shfaqi një sërë aktivitetesh, duke përfshirë një shfaqje të modës për të Drejtat e Njeriut, diskutime në panel mbi tema të tilla si E drejta për Vetëvendosje dhe cilësia e kujdesit shëndetësor për individët transgjinorë, diskutime mbi stresin dhe pabarazitë e pakicave, dhe më shumë. Kishte gjithashtu aktivitete të këndshme rrjetëzimi si Pride Quiz, Drag Shows, shfaqje të drejtpërdrejta të grupeve, festa të DJ-ve dhe, natyrisht, ngjarja kryesore, Montenegro Pride.

Enes Pucurica, një ambasador i ri evropian, luajti një rol në komitetin organizativ. Ai ndau: “Parada e Krenarisë është një lëvizje; është një protestë paqësore për të drejtat e njeriut dhe është thelbësore jo vetëm në Mal të Zi, por në mbarë botën. Sidomos në këto kohë kur lëvizjet e krahut të djathtë po kërcënojnë jo vetëm të drejtat LGBTQI, por të drejtat e njeriut në përgjithësi”.

Duke reflektuar mbi historinë e ngjarjeve të Krenarisë në Mal të Zi, marshimi i parë i Krenarisë në 2014 u përball me sfida të shumta, me mbi 500 protestues, kryesisht huliganë futbolli, duke u përfshirë në konfrontime të dhunshme me një grup të vogël aktivistësh homoseksualë. Kjo rezultoi me lëndime të njëzet polic;ve dhe ndalimin e 60 personave. Vitin e kaluar, një tubim publik lutjesh u organizua para katedrales në kundërshtim me ngjarjen e Krenarisë. Mirëpo, këtë vit organizatorët u përballën me sfida relativisht të vogla, kryesisht në lidhje me motin me shi në ditën e Marshit të Krenarisë. Enes vuri në dukje se pavarësisht shqetësimeve për pjesëmarrje të ulët për shkak të shiut, qindra njerëz, duke përfshirë mysafirë ndërkombëtarë, morën pjesë dhe ngjarja ishte një sukses i jashtëzakonshëm.

“Krenaria përveç që është një formë proteste është edhe një festë e identitetit tonë. Shërben si një kujtesë se ne ekzistojmë dhe nuk do të shkojmë askund”.

Rreth projektit

Montenegro Pride është marshimi kombëtar i krenarisë LGBTIQ në qytetin e Podgoricës, kryeqyteti i Malit të Zi, i cili u zhvillua për herë të parë në vitin 2013. Që atëherë, Krenaria e Malit të Zi është bërë një ngjarje e përvitshme. Vetë-identifikohet si një tubim krenarie LGBTIQ. Montenegro Pride organizohet nga një Komitet Organizativ vullnetar dhe bazë, i cili formohet përsëri nga e para çdo vit. Komiteti Organizativ i Montenegro Pride është një grup jo hierarkik dhe mbështetet në mënyrë logjistike nga organizata joqeveritare  Queer Montenegro. Pride merr mbështetje dhe financim nga donatorë dhe sponsorë të ndryshëm, duke përfshirë Bashkimin Evropian.

Sipas Enes, një ndryshim i dukshëm nga vitet e mëparshme ishte qasja për kurimin e programit të këtij viti. Ishte më e përqendruar te komuniteti, me fokus në mbledhjen e të dhënave nga komuniteti për atë që ata kishin nevojë dhe çfarë donin të shihnin të ndodhte. Enes theksoi, “Ne shfaqëm gjithashtu një shfaqje të suksesshme të modës me tërheqje dhe të drejtat e njeriut, së bashku me diskutime në panel dhe aktivitete të tjera tërheqëse.”

Enes vazhdon duke shpjeguar se këtë vit apo vitin e ardhshëm, autoritetet malazeze pritet të miratojnë një ligj për identitetin gjinor. Kjo është një nga arsyet kryesore pse slogani i Krenarisë së këtij viti ishte “vetëvendosje”. Enes shtoi: “Përveç se është një formë proteste, Krenaria është edhe një festë e identitetit tonë. Shërben si një kujtesë se ne ekzistojmë dhe nuk do të shkojmë askund”.

Zilet e shkollës bien për herë të dytë

Written on . Posted in Tregime.

Arsimi dhe punësimi i të kthyerve në Maqedoninë e Veriut.

Gjatë javëve të fundit, Ajnur Ibraimovski, një 37-vjeçar i kthyer në Përlep, një komunë në Maqedoninë e Veriut, ka ndjekur në mënyrë aktive mësimet në shkollën fillore publike vendore. Krahas 21 shokëve të tjerë të klasës, të gjithë të kthyer në Përlep, Ajnuri është i regjistruar në një program 6-mujor që do t’i mundësojë të përfundojë arsimin fillor. Duke reflektuar për të kaluarën e tij, ai shpjegon: “Unë ndoqa shkollën deri në klasën e 4-të… por për shkak të kufizimeve financiare në vendin e origjinës, m’u desh të lija shkollën për të gjetur punë.”

 

Kërkimi i Ajnurit për t’i shpëtuar varfërisë e çoi atë në përpjekje për të migruar në Gjermani, ku ai shpresonte për perspektiva më të mira pune dhe cilësi të jetës. Pas dy vitesh jashtë vendit, kthehet në Përlep. Megjithatë, gjetja e një pune të qëndrueshme në vendin e origjinës doli e vështirë. Në Maqedoninë e Veriut, punësimi formal kërkon përfundimin e arsimit fillor. Në Përlep, ku kompanitë po kërkojnë në mënyrë aktive punëtorë për shkak të dinamikës specifike të tregut të punës, pamundësia e kryerjes së arsimit fillor nga Ajnur përbën një pengesë të konsiderueshme për punësimin formal. Sipas njërës prej anketave më të fundit, gati 30% e punëdhënësve në rajon raportuan vështirësi në gjetjen e punëtorëve të kualifikuar. Ajnur shtjellon, “Kompanitë po kërkojnë individë që kanë përfunduar shkollimin e tyre.”

“Kompanitë janë në kërkim të individëve që kanë përfunduar shkollimin e tyre”.

Pas kthimit të tij, Ajnur siguroi një pozicion afatshkurtër në një ndërmarrje në Përlep, ku tani ka mundësinë të kalojë në një rol më të qëndrueshëm si operator i pirunit. Megjithatë, për të ndjekur këtë punë, ai duhet të sigurojë që kualifikimet e tij arsimore të përputhen me rregulloret e punës në Maqedoninë e Veriut. Rrjedhimisht, Ajnuri mori vendimin për t’u kthyer në shkollë. Ai aktualisht është duke marrë pjesë në një program për edukimin e të rriturve në komunën e Përlepit, së bashku me të kthyerit e tjerë të cilët ndajnë përvoja të ngjashme të lënies së shkollës para kohe. Ky emërues i përbashkët i bashkon ata në rrugët e tyre të ndryshme të jetës. Programi i edukimit të të rriturve është krijuar qëllimisht për të ndihmuar të kthyerit e rritur në përfundimin e arsimit fillor pas kthimit të tyre. Të mbështetur nga Projekti Rajonal i Riintegrimit të të Kthyerve (Regional Returnee Reintegration) (RRR) i financuar nga BE, i zbatuar nga UNDP, 56 të kthyer të rritur në Maqedoninë e Veriut janë kthyer në shkollë, tani duke punuar shumë për të përfunduar arsimin fillor dhe për të përmirësuar perspektivat e tyre të punësimit.

 

Nga ana tjetër, fëmijët e kthyer ndeshen me sfida të veçanta lidhur me arsimin pas kthimit të tyre. Këto sfida mund të përfshijnë procese administrative që lidhen me njohjen e arsimimit të tyre paraprak, si dhe vështirësitë e përshtatjes në një mjedis të ri shkollor. Nëse lihen të pazgjidhura, këto sfida mund të rezultojnë që fëmijët ose të përsërisin notat ose ta braktisin shkollën fare. Një vendim i tillë do të kishte një ndikim të thellë në të ardhmen e tyre. Për të zbutur këto sfida, organizatat joqeveritare lokale (OJQ-të), me mbështetjen e projektit RRR, po ndihmojnë të kthyerit të kenë akses në shërbime të ndryshme qeveritare pas kthimit të tyre, duke përfshirë regjistrimin e fëmijëve të tyre në shkollat ​​lokale. Deri më sot, projekti RRR ka lehtësuar qasjen e disa shërbimeve qeveritare të mbi 380 të kthyerve në Maqedoninë e Veriut.

“Para së gjithash, unë aspiroj të bëhem një individ i ditur. Marrja e një certifikate për përfundimin e arsimit fillor do të më hapë mundësi të shumta. Gjithashtu do të më mundësojë të zgjeroj njohuritë e mia dhe të ndihmoj fëmijët të mi në studimet e tyre. Nuk do të humbas mundësitë e punës për shkak të mungesës së arsimit tim, si më parë”.

Rreth projektit

Projekti ‘Reintegration of Returnees in the Western Balkans’ fokusohet në trajtimin e pengesave kryesore për ri-integrimin socio-ekonomik të të kthyerve të cenueshëm në Ballkanin Perëndimor. Projekti është pjesë e Pre-accession Assistance (IPA) II Multi-Country Action, EU support to Fundamental Rights of Roma Community, dhe Reintegration of Returnees, besuar UNDP-së, World Bank, dhe Council of Europe.  Projekti vlerëson hendeqet në politika dhe institucione në të gjithë Ballkanin Perëndimor dhe lehtëson dialogun rreth mekanizmave për zbatimin e monitorimit të politikave të ri-integrimit dhe programeve. Në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Serbi, projekti zbaton programe të nivelit vendor dhe teston zgjidhje novatore për ri-integrimin e qëndrueshëm socio-ekonomit të të kthyerve.

Metula Ismailoska, një 29-vjeçare e kthyer nga Gjermania, gjeti frymëzim për t’u rikthyer në arsim përmes fëmijëve të saj në moshë shkollore. Ajo e kishte lënë shkollën herët, u martua në një moshë shumë të re, dhe më pas, me bashkëshortin e saj, nisi një udhëtim nga Maqedonia e Veriut në kërkim të një jete më të mirë jashtë vendit brenda Bashkimit Evropian. Pas qëndrimit të tyre në BE, Metula, së bashku me familjen e saj prej gjashtë fëmijësh, u kthye në Përlep. Duke pranuar rolin jetik të arsimit, Metula është e vendosur të sigurojë arsimimin e fëmijëve të saj. Ajo shtjellon, pse dhe si vendosi të kthehet në shkollë dhe të marrë pjesë në programin e mbështetur nga BE dhe UNDP: “Nuk kam pasur përvojë paraprake me studimin… Kështu, përmes fëmijëve të mi zbulova se ka një mundësi arsimimi edhe për mua”. Duke diskutuar për rëndësinë e këtij edukimi për të, Metula thekson: “Para së gjithash, unë aspiroj të bëhem një individ i ditur. Marrja e një certifikate për përfundimin e arsimit fillor do të më hapë mundësi të shumta. Gjithashtu do të më mundësojë të zgjeroj njohuritë e mia dhe të ndihmoj fëmijët të mi në studimet e tyre. Nuk do të humbas mundësitë e punës për shkak të mungesës së arsimit tim, si më parë”.

Mungesa e arsimit formal shquhet si një kontribuues i madh në sfidat e shumta me të cilat përballen shumë të kthyer në Maqedoninë e Veriut, një grup i përbërë kryesisht nga individë të komunitetit Rom. Sipas një ankete të vitit 2022 të kryer nga projekti RRR, 57% e personave nga komuniteti Rom në Përlep nuk kanë arsim formal. Duke i bërë jehonë përvojave të Ajnurit dhe Metulës, historitë e jetës së shumë të kthyerve pasqyrojnë se si kjo mangësi arsimore i përjetëson disavantazhet e tyre sociale dhe ekonomike. Në Maqedoninë e Veriut, përfundimi i arsimit fillor nuk është vetëm një parakusht për punësim formal, por edhe për pjesëmarrje në nismat aktive të qeverisë për tregun e punës. Rrjedhimisht, pavarësisht dinamikës së tregut të punës në zhvillim dhe rritjen e mundësive të punësimit, të kthyerit pa arsim fillor mbeten të përjashtuar nga këto perspektiva punësimi. Vlerësimi i RRR 2022 zbuloi se 84% e të anketuarve nuk ishin në dijeni të masave qeveritare të punësimit të parashikuara nga Agjencia e Punësimit, pavarësisht se 70% e tyre ishin të regjistruar si punëkërkues aktivë.

Prandaj, edhe në prani të hapjeve të tregut të punës dhe programeve qeveritare, të kthyerit pa arsim fillor nuk janë në gjendje t’i shfrytëzojnë këto mundësi. Braktisja e hershme e shkollës i detyron individët të shkojnë drejt punësimit joformal dhe drejt pasigurt. Arsimi merr një rol kryesor në jetën e të kthyerve, duke përfshirë të rriturit dhe ata të moshës shkollore. Kjo është pikërisht arsyeja pse shfrytëzimi i potencialit transformues të arsimit për lehtësimin e një kthimi të suksesshëm në vendin e origjinës ka mbetur një temë qendrore në projektin e financuar nga BE, të zbatuar nga UNDP për Ri-integrimin Rajonal të të Kthyerve.

Të drejtat mbi tokën, riintegrimi dhe rrugëtimi i të kthyerve në Shqipëri

Written on . Posted in Tregime.

Eksplorimi i rrugëtimit të të kthyerve në Shqipëri dhe kthimi i tokës së punueshme në një mundësi të re me mbështetjen e BE-së dhe UNDP-së.

Gjatë periudhës së regjimit komunist në Shqipëri, familjet dhe individët të cilët nuk pajtoheshin me rregullat e partisë shpesh dërgoheshin në kampe të përbashkëta, ku angazhoheshin me punë në miniera dhe bujqësi. Fshati bujqësor i Semanit ka qenë një nga këto kooperativa bujqësore të ngritura gjatë regjimit komunist. Përveç familjeve me reputacion të dyshimtë, regjimi dërgoi në këtë fshat edhe grupe të cenueshme nga komuniteti Rom dhe Egjiptian. Toka e kultivuar nga këta fermerë zyrtarisht i përkiste shtetit, pjesa më e madhe e së cilës i ishte konfiskuar pronarëve të mëparshëm pas ardhjes në fuqi të regjimit në përfundim të Luftës së Dytë Botërore. Megjithatë, situata u bë edhe më komplekse pas rënies së komunizmit në vitin 1990 dhe vendosjes së demokracisë. Qeveria demokratike e Shqipërisë nisi reformën e tokës dhe vendosi t’ia shpërndante tokën fshatarëve dhe fermerëve që e kishin punuar gjatë periudhës së komunizmit.

 

Kjo përpjekje rezultoi më sfiduese se sa ishte parashikuar, pasi një pjesë e kësaj toke kishte pronarë të mëparshëm që kishin të drejta mbi të. Nga ana tjetër, familjet që kishin punuar tokën nuk kishin tituj pronësie apo çfarëdolloj dokumentacioni tjetër që të provonte pronësinë. Megjithatë, fshatarëve iu desh të ndiqnin disa procese gjyqësore dhe disa prej tyre patën sukses në marrjen e titujve të pronësisë. Sidoqoftë, kjo nuk ndodhi me grupet e cenueshme si komuniteti Rom dhe Egjiptian. Arsyet kryesore për këtë ishin vëmendja e kufizuar nga ana e tyre ndaj procedurave administrative dhe mungesa e burimeve financiare për të mbuluar tarifat dhe përfaqësimin ligjor të nevojshëm për procesin. Si rrjedhojë, shumë prej tyre emigruan në vendet e BE-së dhe më tej, por me kalimin e kohës, disa vendosën të ktheheshin.

 “U larguam drejt Gjermanisë me synimin për të kërkuar azil dhe për një jetë më të mirë, sepse këtu po përballeshim me sfida të konsiderueshme.”

Pas ardhjes, shumë nga të kthyerit u përballën me sfidën për t’iu rikthyer jetës së tyre të mëparshme. Ndonëse vështirësitë me të cilat janë përballur të kthyerit janë të shumta, disa përvoja janë të përbashkëta për shumë prej tyre, duke përfshirë vështirësinë për të siguruar të ardhura të qëndrueshme dhe gjetjen e punësimit formal. Të kthyerit e komuniteti Rom dhe Egjiptian nga fshati i Semanit vijnë nga një histori e gjatë e kultivimit të tokës, ku njohuritë taktike bujqësore janë kaluar brez pas brezi. Megjithatë, ndërsa fshatarët filluan të largoheshin në kërkim të mundësive më të mira jashtë vendit, toka e fshatit mbeti e pambikëqyrur dhe e djerrë. Parcelat u dhanë me qira për një shumë modeste, ndërkohë që fshatarët kërkuan fatin e tyre tjetërkund, dhe jeta agrare hasi në pengesa, duke bërë një hap pas për zhvillimin vendor të komuniteteve në të gjithë Shqipërinë.

 

“U larguam drejt Gjermanisë me synimin për të kërkuar azil dhe për një jetë më të mirë, sepse këtu po përballeshim me sfida të konsiderueshme.” shprehet Laureta Xhelali, një fermere gruri nga fshati, teksa diskuton për arsyet e emigrimit. Ndonëse familja e Lauretës ka jetuar për breza të tërë në fshat, zotëronte tokë dhe e kultivonte atë vit pas viti, ata nuk zotëronin ligjërisht titullin e pronësisë. Shpenzimet administrative për të marrë titullin e pronësisë së tokës ishin përtej mundësive të tyre financiare. Megjithatë, të kthyerit janë mbështetur nga ‘Regional Returnee Reintegration Project’, financuar nga BE-ja dhe zbatuar nga UNDP, që i ka ndihmuar në trajtimin e sfidave të ndryshme me të cilat janë përballur pas kthimit.

Për shembull, pavarësisht aftësive të tyre praktike në bujqësi dhe familjaritetit me tokën, ata nuk mundën të përfitonin plotësisht nga toka e punueshme për shkak të mungesës së titullit të pronësisë. “Kanë kaluar tridhjetë vjet dhe ne akoma nuk kemi marrë certifikatën e pronësisë së tokës,” shton Laureta Xhelali. UNDP, së bashku me OJQ-të vendore, ndihmoi në lehtësimin e procesit të marrjes së titullit të pronësisë për më shumë se 16 familje të kthyerish. Laureta Xhelali shpreh mirënjohjen e saj: “Falë mbështetjes së projektit dhe këmbënguljes së familjes sonë, tashmë po korrim frytet e punës sonë me korrjen e parë të grurit.” Ndonëse synimi kryesor i ndihmës së ofruar nga projekti ishte marrja e titujve të pronësisë së tokës dhe inkurajimi i të kthyerve të rifillojnë prodhimin bujqësor, të kthyerit patën mundësinë edhe të kultivojnë grurë në parcela më të mëdha toke të punueshme. Si rrjedhojë, 27 familje morën mbështetje dhe filluan prodhimin e grurit. Përpjekjet e përbashkëta të fshatarëve të kthyer, OJQ-ve vendore dhe UNDP-së i mundësuan të kthyerve të përdorin tokën e tyre në mënyrë më produktive. “Më përpara nuk e përballoja dot të mbillja dy hektarë tokë. Falë kësaj mbështetjeje, tashmë kam një hektar grurë,” shprehet Anila Kazanxhiu, një e rikthyer dhe fermere gruri.

“Ky është vërtet një projekt për t’u lavdëruar për sa i përket qëndrueshmërisë dhe ndikimit, pasi ai ofron aftësitë dhe rezultate të prekshme në një periudhë shumë të shkurtër. Është i dukshëm, i prekshëm dhe do të ketë një ndikim që do të zgjasë.”

Rreth projektit

Projekti ‘Reintegration of Returnees in the Western Balkans’ fokusohet në trajtimin e pengesave kryesore për riintegrimin socio-ekonomik të të kthyerve të cenueshëm në Ballkanin Perëndimor.  Projekti është pjesë e Pre-accession Assistance (IPA) II Multi-Country Action, EU support to Fundamental Rights of Roma Community, dhe Reintegration of Returnees, besuar UNDP-së, World Bank, dhe Council of Europe.   Projekti vlerëson hendeqet në politika dhe institucione në të gjithë Ballkanin Perëndimor dhe lehtëson dialogun rreth mekanizmave për zbatimin e monitorimit të politikave të riintegrimit dhe programeve. Në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Serbi, projekti zbaton programe të nivelit vendor dhe teston zgjidhje novatore për riintegrimin e qëndrueshëm socio-ekonomit të të kthyerve.

Falë ndihmës së projektit, ata që më parë nuk mund të kultivonin tokën e tyre, tashmë mund ta bëjnë këtë dhe fermerët e rikthyer kanë mundësinë të zgjerojnë tokën e punueshme për të pasur të ardhura më të qëndrueshme. Si pjesë e mbështetjes së projektit, fermerëve të kthyer u janë ofruar dhe një sërë seancash trajnuese rreth praktikave të mira bujqësore. Ky trajnim i pajis ata me njohuritë dhe aftësitë e nevojshme për të trajtuar sfidat në bujqësi, që nga mbjellja e farave te shitja e prodhimit të markete. Për Mirjeta Ramizin nga UNDP Albania, ky projekt spikat si një nga projektet më të suksesshëm në karrierën e saj. “Ky është vërtet një projekt për t’u lavdëruar për sa i përket qëndrueshmërisë dhe ndikimit, pasi ai ofron aftësitë dhe rezultate të prekshme në një periudhë shumë të shkurtër. Është i dukshëm, i prekshëm dhe do të ketë një ndikim që do të zgjasë.”

Një rrëfim frymëzues për triumfin ndaj sfidave

Written on . Posted in Tregime.

Anes Kujović: Ndryshim Pioner si Vullnetari i Parë i OKB-së me Sindromën Down

Rrugëtimi i jetës së Anes Kujović, një 21 vjeçar nga Sarajeva, Bosnje dhe Hercegovinë, dallohet nga ai i bashkëmoshatarëve të tij. Që në moshë të hershme ai ka jetuar në një botë ku ishte e vështirë të kuptoheshin aftësitë e tij të veçanta. Anes lindi me sindromën Down, një çrregullim që preku ndjeshëm rritjen dhe përvojat e tij jetësore, duke ndikuar në arsimimin, adoleshencën dhe pranimin e tij në shoqëri. Megjithatë, çdo sfidë me të cilën ai u përball u kthye në një hap drejt suksesit të tij. Ai luftoi për vendin e tij në komunitet me vendosmëri dhe mbështetje të palëkundur të familjes dhe miqve të tij.

Sot, Anes ka një pozicion në Departamentin e Arsimit, Kulturës dhe Sporteve në Bashkinë e Centar, Sarajevë. Si një vullnetar i OKB-së, ai përmbush përgjegjësitë administrative – një arritje që shënon histori pasi ai është vullnetari i parë në botë i OKB-së me sindromën Down.

 “Kam kolegë të mrekullueshëm. Ne i kryejmë detyrat tona me kujdes, por ndajmë edhe momente të gëzueshme plot të qeshura. Detyrat e mia përfshijnë hedhjen e të dhënave në fletë pune, shpërndarjen e dokumenteve për tu nënshkruar në departamente të ndryshme, pjesëmarrjen në takime me kryetarin e bashkisë, mikpritjen e të ftuarve, dhe ndonjëherë ndjekjen e seancave të Këshillit Bashkiak.”

Anes dallohet si individi i parë në botë me sindromën Down që mban rolin e një vullnetari të Kombeve të Bashkuara nëpërmjet Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2). Kjo mundësi e veçantë i ka ofruar atij një përvojë pune me vlerë. “Kam kolegë të mrekullueshëm. Ne i kryejmë detyrat tona me kujdes, por ndajmë edhe momente të gëzueshme plot të qeshura. Detyrat e mia përfshijnë hedhjen e të dhënave në fletë pune, shpërndarjen e dokumenteve për tu nënshkruar në departamente të ndryshme, pjesëmarrjen në takime me kryetarin e bashkisë, mikpritjen e të ftuarve, dhe ndonjëherë ndjekjen e seancave të Këshillit Bashkiak,” shpreh Kujović . Ai shpreh kënaqësinë e tij nëpërmjet njohurive të fituara gjatë veprimtarisë së tij në Bashkinë e Centar, Sarajevë. Megjithatë, ashtu si kolegët e tij, ai përballet me detyra të caktuara të cilat mund t’i duhet më shumë kohë për t’i kryer. “Përpilimi i raporteve mund të jetë paksa i vështirë për mua, por jam optimist se do ta zotëroj në momentin e duhur,” shton ai.

Anes nisi praktikën e tij të parë profesionale si pjesë e Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2), një projekt i financuar nga Bashkimi Evropian dhe i zbatuar nga United Nations Development Programme (UNDP). Me qëllimin e përgjithshëm për nxitjen e diversitetit dhe gjithëpërfshirjes në të gjitha fushat e shoqërisë, ReLOaD2 ka rritur mundësitë për praktika profesionale për të rinjtë që jetojnë në këtë bashki dhe në 12 qeveri të tjera vendore partnere, pavarësisht aftësive ose paaftësive të tyre.

Përtej përvojës nga praktika profesionale, Anes ka pasur mundësinë të përmirësojë aftësitë e tij nëpërmjet një game iniciativash edukuese të ofruara nga projekti ReLOaD2. Gjithashtu, ai ka marrë udhëzime të vlefshme nga Faris Bečić, një i ri entuziast homolog i angazhuar me projektin ReLOaD2. Faris merr përsipër rolin e një udhëheqësi, duke monitoruar ecurinë dhe etikën e punës së Anes. Përveç përgjegjësive të tjera, së bashku ata kryejnë edhe detyra administrative, të tilla si: menaxhimi i rasteve, skanimi dhe printimi i dokumenteve, arkivimi, zhvillimi i takimeve me palë të ndryshme të interesuara dhe organizata të shoqërisë civile, dhe regjistrimi i projekteve të ardhshme nëpërmjet kërkesave publike.

Bečić thekson rolin e rëndësishëm të një shërbimi mentorimi në programin ReLOaD2, veçanërisht gjatë tranzicionit të punësimit të personave me aftësi të kufizuar. Sipas tij, procesi i mentorimit shërben si një mjet për të vëzhguar me kujdes ecurinë e një individi për sa i përket punës, zhvillimit të aftësive, dhe rritjen e përgjithshme profesionale. Gjithashtu, përfshin vlerësimin e etikës së punës së tyre dhe qasjen për t’u përballur si me detyra të thjeshta ashtu edhe të ndërlikuara. Gjatë bashkëpunimit të tij me Anes, Bečić thekson vijimin e një marrëdhënieje të jashtëzakonshme që karakterizohet nga ndjeshmëria dhe mirëkuptimi.

“Praktika profesionale ka sjellë ndryshime të mëdha për Anes. Vetëbesimi i tij është rritur, ka zhvilluar aftësinë e të menduarit kritik dhe është bërë më i përgjegjshëm ndaj punës se sa ndaj detyrave të shkollës. Ai është i lumtur sepse po krijon një marrëdhënie miqësore me kolegët e tij të cilët janë qendra e tregimeve të tij të përditshme.”

Rreth projektit

The Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, të tilla si: Local Democracy Strengthening Project (LOD, 2009-2016) dhe Regional Program for Local Democracy in the Western Balkans (ReLOaD, 2017-2020). Ashtu si projektet e mëparshme, ky projekt financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga United Nations Development Program (UNDP). ReLOaD2 është zbatuar nga Ballkani Perëndimor, në veçanti Shqipëria, Bosnje dhe Hercegovina (BiH),Kosova*, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia.

Anes merr rregullisht një kompensim të cilin ai me shumë dashamirësi e quan “rrogën” e tij, për punën e tij vullnetare. Ai ka synime të qarta në lidhje me këto të ardhura pasi dëshiron t’i përdori ato për të mbuluar shpenzimet e provimit të patentës dhe në fund të blejë një makinë. “Praktika profesionale ka sjellë ndryshime të mëdha për Anes,” thotë nëna e Anes, Sevdija. “Vetëbesimi i tij është rritur, ka zhvilluar aftësinë e të menduarit kritik dhe është bërë më i përgjegjshëm ndaj punës se sa ndaj detyrave të shkollës. Ai është i lumtur sepse po krijon një marrëdhënie miqësore me kolegët e tij të cilët janë qendra e tregimeve të tij të përditshme.

Bashkua e Centrar, Sarajevë, synon të bëhet një shembull për institucionet e tjera duke qenë aktiv në zhvillimin e programeve që synojnë inkurajimin e të rinjve me aftësi të kufizuar. Deri sot, ReLOaD2 ka mundësuar praktika për 22 të rinj në Bosnje dhe Hercegovinë duke përfshirë katër persona me aftësi të kufizuar.

Nxitja e përfshirjes dhe kreativitetit tek fëmijët e Gradishkës (Gradiška)

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja mbështet një iniciativë për përfshirjen e fëmijëve me vështirësi në zhvillim në Gradiška, Bosnje dhe Hercegovinë.

Nevena Gvozdenac është një psikologe në Gradiška, një qytet i vogël në pjesën veriperëndimore të Bosnjë dhe Hercegovinës me një popullsi prej pak më shumë se 14,000 banorë. Fokusi i saj është tek puna me fëmijët, veçanërisht ata me vështirësi në zhvillim. Megjithëse studimet e kryera nga organizatat ndërkombëtare tregojnë njëfarë përmirësimi në situatën e përgjithshme të fëmijëve me aftësi të kufizuara në Bosnje dhe Hercegovinë gjatë 20 viteve të fundit, ajo ende është shumë larg standardeve të përcaktuara nga kornizat ligjore ndërkombëtare si Konventa e OKB-së për të Drejtat e personave me aftësi të kufizuara (CRPD), si dhe legjislacioni dhe politika e aftësive të kufizuar të Bosnje dhe Hercegovinës.

Znj. Gvozdenac personalisht i përjetoi këto sfida gjatë punës së saj në Gradiška dhe kështu vendosi të ndërmarrë veprime duke ofruar aktivitete shtesë falas për të mbështetur integrimin e fëmijëve me aftësi të kufizuara në shoqëri. Ajo krijoi workshop-e ku fëmijët me aftësi të kufizuara mund të ndërveprojnë me fëmijët më zhvillim tipik, duke synuar të nxisë pranimin tek të parët dhe ndjeshmërinë mes të dytëve.

“Ky nuk është një workshop i veçuar për fëmijët me vështirësi në zhvillim. Nevena ka lehtësuar përfshirjen e tyre dhe ne mund të shohim se këto workshop-e të përbashkëta nuk paraqesin sfida të rëndësishme për ta, gjë që është vendimtare për ne si prindër”.

Koncepti i saj u prit mirë nga Qendra Rinore “Petar Kočić”, e cila bashkëpunoi me znj. Gvozdenac për të zhvilluar projektin e quajtur “Creative Buddies të zbatuar në Gradiška që nga maji 2022 si pjesë e projektit ReLOaD2 (Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans), financuar nga Bashkimi Evropian dhe zbatuar nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP). Žana Kovačević, koordinatore e projektit dhe Presidente e Qendrës Rinore, ndau perspektivën e saj si nënë e një fëmije me vështirësi në zhvillim. Ajo e pa idenë e Nevenës si një mundësi për t’iu qasur këtyre fëmijëve në një mënyrë ndryshe duke i integruar ata me fëmijët më zhvillim tipik. “Ky nuk është një workshop i veçuar për fëmijët me vështirësi në zhvillim. Nevena e ka lehtësuar përfshirjen e tyre dhe ne mund të shohim se këto Workshop-e të përbashkëta nuk paraqesin sfida të rëndësishme për ta, gjë që është vendimtare për ne si prindër”, shpjegoi Kovaçeviq.

Gjatë gjithë vitit 2022, Qendra Rinore “Petar Koçić” në Gradiška organizoi një sërë punëtorish kreative dhe edukative për fëmijët me vështirësi në zhvillim dhe miqtë e tyre me zhvillim tipik. Nën drejtimin e stafit profesional, këta të rinj kaluan kohë të vlefshme së bashku, duke kontribuar ndjeshëm në rritjen dhe përfshirjen e tyre sociale. Gjatë gjithë verës, rrugët e Gradiška-s shpesh dëshmonin pamjen e fëmijëve lozonjarë që merreshin me aktivitete të ndryshme artizanale. Domethënia e lojërave të tyre imagjinare mbart një mesazh mjaft të rëndësishëm për komunitetin vendor.

Žana Kovačević nga Qendra Rinore “Petar Kočić” theksoi se prindërit zakonisht vijnë me ide për veprimtari edukative dhe krijuese vetë ose me mbështetjen e psikologëve. “Këta fëmijë në radhë të parë kanë nevojë për edukim joformal, të tillë si këto Workshop-e. Shumë prej tyre luftojnë për të fituar aftësitë e mësuara në shkollën fillore. Ata mund të kenë vështirësi të shkruajnë ose të flasin saktë, por është thelbësore që ne të vazhdojmë t’i mësojmë ata. Gjëja më e rëndësishme për ta është të kalojnë kohë me fëmijët e tjerë dhe të angazhohen në krijimtarinë bashkëpunuese”, theksoi Kovačević.

“Të gjitha Workshop-et u krijuan për të nxitur punën në grup dhe ne bëmë përpjekje për të përfshirë fëmijët në mënyrë të rastësishme. Fokusi ynë ishte kryesisht në aktivitetet krijuese që u mundësonin fëmijëve të shpalosnin imagjinatën e tyre dhe të krijonin vepra artizanale të ndryshme duke përdorur materiale nga natyra.”

Rreth projektit 

The Regional Programme on Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, të tilla si: Local Democracy Strengthening Project (LOD, 2009-2016) dhe Regional Program for Local Democracy in the Western Balkans (ReLOaD, 2017-2020). Ashtu si projektet e mëparshme, ky projekt financohet nga Bashkimi Evropian (BE) dhe zbatohet nga Programi i zhvillimit të Kombeve të bashkuara (UNDP). ReLOaD2 është zbatuar nga Ballkani Perëndimor, në veçanti Shqipëria, Bosnje dhe Hercegovina (BiH),Kosova*, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia.

Qendra Rinore “Petar Kočić” organizoi serinë e parë të workshop-eve rinore në fillim të qershorit 2022, të cilat vazhduan deri në tetor të po këtij viti. “Të gjitha punëtoritë u krijuan për të nxitur punën në grup dhe ne bëmë përpjekje për të përfshirë fëmijët në mënyrë të rastësishme theksoi Nevena Gvozdenac. Fokusi ynë ishte kryesisht në aktivitetet krijuese që u mundësonin fëmijëve të shpalosnin imagjinatën e tyre dhe të krijonin vepra artizanale të ndryshme duke përdorur materiale nga natyra.”

Nëpërmjet workshop-eve të ndërmarra në kuadër të projektit “Creative Buddies”, Qendra Rinore “Petar Kočić” ka prezantuar një model të ri për promovimin e kulturës së Gradiška-s. Punonjësit e qendrës shpjegojnë se punimet artizanale të krijuara nga fëmijët gjatë workshop-eve u përdorën për të ndërtuar një hartë të qytetit dhe fshatit, e cila u ekspozua në Qendrën Kulturore të Gradiška. Kjo ekspozitë, e mbajtur në fund të vitit 2022, shfaqi krijimtarinë e jashtëzakonshme të fëmijëve me vështirësi në zhvillim.

Fuqizimi i personave me aftësi të kufizuara në Mal të Zi

Written on . Posted in Tregime.

Nga Vlerësimet Mjekësore te Vlerësimet e Bazuara në të Drejtat: Një Epokë e Re për Vlerësimin e Aftësisë së Kufizuar në Mal të Zi.

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSh) vlerëson se afërisht 10% e popullsisë globale ka një formë të aftësisë së kufizuar. Kjo statistikë është pasqyruar edhe në Mal të Zi, ku të dhënat nga Censusi i Popullsisë, Familjeve dhe Banesave 2011 të zhvilluar nga Monstat, tregojnë se 11% e popullsisë malazeze, ekuivalente me 68,064 individë, përballet me sfida në aktivitetet përditshme për shkak të sëmundjeve kronike, aftësive të kufizuara dhe moshës. Këta individë hasin vështirësi në kryerjen e detyrave të kryesore të përditshmërisë  ose në pjesëmarrjen në aktivitete të ndryshme. Pikërisht gjatë këtij censusi u mblodhën për herë të parë të dhënat për praninë e vështirësive të tilla në kryerjen e aktiviteteve të përditshme.

Procesi i vlerësimit dhe përcaktimit të aftësisë së kufizuar është një procedurë zyrtare e nevojshme për të përcaktuar pranueshmërinë për shërbime, produkte apo përfitime. Ai shërben si porta përmes së cilës duhet të kalojnë individët që kërkojnë mbështetje, publike apo private qoftë ajo, në lidhje me aftësinë e kufizuar. Në Mal të Zi, sistemi i vlerësimit dhe përcaktimit të aftësisë së kufizuar është karakterizuar nga kompleksiteti, decentralizimi, mungesa e koordinimit dhe mbështetja në një model mjekësor të vjetërsuar. Për të adresuar këtë çështje, United Nations Development Programme (UNDP) po bashkëpunon me autoritetet malazeze dhe po merr mbështetje nga Bashkimi Evropian për të sjellë ndryshime pozitive në këtë fushë.

“Më pëlqen të punoj me makina. Ne krijojmë kuti, shporta dhe magnete. I presim dhe i montojmë. Është një mjedis i këndshëm për të punuar; ndihem si në shtëpi.“

Ismar Ramović, një punëtor i zellshëm dhe i gëzuar nga Tuzi është punonjësi që çdo punëdhënës do ta donte ta kishte në ekipin e tij, siç e përshkruan Nebojša Milikić, punëdhënës i tij. Pasi përfundoi shkollimin, Ismari priti me durim gati për tre vite para se të gjente punë. Sot, ai është një nga dhjetë individët me aftësi të kufizuara që punon për kompaninë, ku ai është i specializuar në prodhimin e suvenireve. “Më pëlqen të punoj me makina. Ne krijojmë kuti, shporta dhe magnete. I presim dhe i montojmë. Është një mjedis i këndshëm për të punuar; ndihem si në shtëpi.“ thotë Ismar.

Për të siguruar të drejtën e tij për të punuar, Ismarit iu desh të kalonte nëpër procedura të gjata dhe të ndërlikuara, e ngjashme me të tjerëve që janë me aftësi të kufizuara. Përveç vlerësimit mjekësor, Ismarit i është dashur të përballet edhe me dy komisione shtesë për vlerësimin e aftësisë së kufizuar. “Takimi me këto komisione më bën me ankth. Jam i shqetësuar sepse nuk jam i sigurt nëse do ta miratojnë kompensimin tim,“ shprehet ai.

Me mbështetjen e projektit ” Reform of the National Disability Assessment System ” të financuar nga BE-ja dhe zbatuar nga UNDP-ja në bashkëpunim me Qeverinë Malazeze dhe OJF-të, po krijohet një proces vlerësimi i centralizuar për të vlerësuar aftësitë e kufizuara dhe nevojat e të gjithë individëve me aftësi të kufizuara. Kjo reformë ka si qëllim thjeshtimin e procedurave procedurat dhe heqjen e mbi 30 komisioneve të ndryshme.

Objektivi parësor i kësaj reforme është lehtësimi i ushtrimit të të drejtave për personat me aftësi të kufizuara në një mënyrë më të drejtë. Modeli mjekësor do të zëvendësohet me një model vlerësimi të aftësisë së kufizuar bazuar në të drejtat e njeriut. Si rezultat, mbi 50,000 individë me aftësi të kufizuara në Mal të Zi do të kenë një lehtësi më të madhe në ushtrimin e të drejtave të tyre, ku procedurat administrative do të reduktohen ndjeshëm.

“Do të doja të mbaroja gjithçka, të gjitha procedurat administrative, në një vend pa qenë nevoja të prisja. Nuk më pëlqejnë turmat dhe pritja”.

Rreth projektit

Objektivi specifik i projektit të financuar nga BE-ja  “Reform of the National Disability Assessment System” është reforma e National Disability Assessment and Determination System. Reforma do t’u mundësojë personave me aftësi të kufizuar të gëzojnë trajtim të drejtë, akses më të lehtë dhe të barabartë në të gjitha të drejtat e sigurimeve shoqërore dhe perspektiva më të mira të përfshirjes sociale. Me këtë gjë, projekti po synon të arrijë rezultate e mëposhtme:  Zhvillimi dhe miratimi i kritereve të reja kombëtare, të standardizuara, të unifikuara, funksionale/të bazuara për aftësinë dhe riorganizimi institucional për të drejtat e njeriut – duke zvogëluar numrin e 26 komisioneve aktuale (me rreth 120 bashkëpunëtorë ekspertë të paguar) në një komision të vetëm.

“Do të doja të mbaroja gjithçka, të gjitha procedurat administrative, në një vend pa qenë nevoja të prisja. Nuk më pëlqejnë turmat dhe pritja,” shprehet Ismar. Në Mal të Zi, individët me aftësi të kufizuara intelektuale shpesh përballen me mungesë të mirëkuptimit, mbështetjes dhe pranimit nga shoqëria. Gjithsesi, eksperienca e Ismarit është ndryshe. “Në punë shoqërohem me kolegët dhe shpesh dalim për kafe bashkë. Ndonjëherë luajmë edhe futboll ose basketboll,“ shton ai.

Sipas punëdhënësit së tij, Nebojša, Ismari ka bërë përparim mbresëlënës dhe është bërë pjesë integrale e ekipit. “Përmes punës dhe arritjeve të tij, ai kontribuon jo vetëm për veten dhe kompaninë tonë, por edhe për shoqërinë në tërësi. Kontributi i 15 punonjësve të tjerë nuk mund të jetë më i madh se kontributi i Ismarit dhe individëve të tjerë me aftësi të kufizuara që punojnë këtu,“ thotë Nebojša.

Qeveria ofron përfitime për punëdhënësit të cilët punësojnë individë me aftësi të kufizuara, duke përfshirë subvencionet e pagave dhe fonde për përshtatjen e vendit të punës. “Më e rëndësishmja është përcaktimi i detyrave në bazë të aftësive të tyre dhe suksesi është i garantuar. U jap kurajo të gjithë punëdhënësve të ndjekin shembullin tim dhe të punësojnë njerëz me aftësi të kufizuara. Kam besim se nuk do të pendohen,“ inkurajon Nebojša.

Ngushtimi i hendekut arsimor

Written on . Posted in Tregime.

Një vështrim i brendshëm në programin e mentorimit, i cili financohet përmes një granti nga programi i përbashkët i Bashkimit Evropian dhe Këshillit të Evropës “Ndërtimi i Kapaciteteve për Përfshirje në Arsim – PËRFSHIJ”.

Hyrije Kryezi, një gjimnaziste 15 vjeçare në qytetin e Prizrenit, u përball me sfidën për të vendosur për karrierën e saj të ardhshme dhe studimet universitare por nuk ishte e sigurt për të bërë zgjedhjen e duhur për stabilitetin e saj financiar dhe profesional. Fatmirësisht, ajo u ftua për të marrë pjesë në një program mentorimi mbështetës nga Roma Versitas. Programi financohet përmes një granti nga një projekt i përbashkët i Bashkimit Evropian dhe Këshillit të Evropës, synimi i të cilit janë nxënësit romë, ashkali dhe egjiptianë në nivelin e arsimit të mesëm të lartë. Asaj iu caktua një mentor i cili i jepte udhëzime për karrierën dhe çështje të tjera në lidhje me shkollën. Hyrije duke reflektuar mbi përvojën e saj, pranon se mbështetja dhe këshillat e këshilluesit të saj e ndihmuan atë të qartësohej mbi ëndrrat e saj dhe ia hapën sytë ndaj mundësive të reja. Ajo tani synon të bëhet një police dhe ka treguar një përmirësim të madh në performancën e saj të përgjithshme akademike.

“Mbështetja dhe këshillat e këshilluesit tim më ndihmuan të qartësohesha mbi ëndrrat e mia dhe më hapën sytë ndaj mundësive të reja.”

Genc Broqi është një nga menaxherët e projektit në Roma Versitas Kosovo (RVK). RVK ka punuar në projekte të ngjashme për më shumë se një dekadë, dhe ndikimi i tyre pozitiv në komunitet e bën të qartë nevojën për vazhdimin e këtyre projekteve. “Shumica e familjeve rome, ashkali dhe egjiptiane në Kosovë jetojnë në kushte të këqija ekonomike dhe sociale, me nivele të kufizuara arsimore në mesin e të rriturve të cilët nuk mund t’i ndihmojnë fëmijët e tyre me detyrat e shtëpisë apo detyrat e tjera akademike. Si rezultat, fëmijët romë mbesin prapa në arsimin duke e bërë këtë lloj të projektit thelbësor,” shprehet Genci

Mbështetja nga projekti është e dyfishtë. Së pari, përfshin caktimin e një mentori për të monitoruar frekuentimin dhe progresin akademik të jo më shumë se pesë nxënësve. I cili po ashtu përditëson rregullisht projektin mbi çdo shqetësim që kanë nxënësit. Kjo lejon që projekti të ofrojë mbështetje të personalizuar në trajtimin e këtyre problematikave. Së dyti, është edhe programi i tutorimit i cili ofron klasa shtesë për studentët të cilët kanë vështirësi në lëndë të caktuara. Në të kaluarën, mësuesit e shkollave të mesme përzgjidheshin si mentorë, por tani, të diplomuarit e suksesshëm nga komuniteti rom, ashkali dhe egjiptian po angazhohen si mentorë. Sipas Gencit, anëtarët e komunitetit të cilët janë përballur me probleme të tilla janë persona të duhur të cilët kuptojnë shqetësimet që kanë nxënësit e këtij komuniteti.

Për më tepër, projekti ofron trajnime mbi aftësitë e komunikimit për nxënësit e shkollave të mesme të vitit të fundit, i cili përfshin tema të tilla si përgatitja e CV-së, aftësitë për intervistën e punës dhe menaxhimi i kohës.

“Pa ndihmën e Këshillit të Evropës dhe BE-së, ne nuk do të mund ta vazhdonim këtë projekt dhe si rezultat i kësaj mbështetjeje, tani do të kemi dhjetëra kandidatë për mjekë, inxhinierë dhe të tjerë të arsimuar universitar dhe profesionistë të tjerë nga komuniteti romë, ashkali dhe egjiptian.”

Rreth projektit

Objektivi i projektit “Fuqizimi i nxënësve të shkollave të mesme përmes mentorimit” është nxitja e arsimit cilësor gjithëpërfshirës në Kosovë dhe një nga objektivet specifike është përmirësimi i aksesit në arsim për fëmijët nga komunitetet rom, ashkali dhe egjiptian. Programi i mentorimit financohet përmes një granti nga programi i përbashkët i Bashkimit Evropian dhe Këshillit të Evropës “Ndërtimi i Kapaciteteve për Përfshirje në Arsim – PËRFSHIJ” dhe zbatohet nga Roma Versitas Kosovo. Projekti filloi në janar të vitit 2023 dhe do të zhvillohet gjatë një periudhe prej 12 muaj.

Shkalla e braktisjes së shkollës në mesin e nxënësve të shkollave të mesme nga komuniteti rom, ashkali dhe egjiptian ishte një çështje serioze, me mbi 80% të nxënësve që e braktisën shkollën në vitin 2013. Megjithatë, falë nismave si ky projekt, shkalla e braktisjes së shkollës është ulur në rreth 10-15%. Fillimisht, projekti kishte përqindje të ulët të pjesëmarrjes, me vetëm 40 nxënës, 80% të cilët ishin meshkuj dhe 20% ishin femra. Gjithsesi, tani ka qindra pjesëmarrës, me mbi 100 që shkojnë në universitet çdo vit pas mbarimit të shkollës së mesme.

Projekti ofron mbështetje për mbi 600 nxënës në total. Genci thekson se projekti nuk do të ishte i mundur pa mbështetjen e Këshillit të Evropës dhe Bashkimit Evropian. “Pa ndihmën e Bashkimit Evropian dhe Këshillit të Evropës, ne nuk do të mund ta vazhdonim këtë projekt dhe si rezultat i kësaj mbështetjeje, tani do të kemi dhjetëra kandidatë për mjekë, inxhinierë dhe të tjerë të arsimuar universitar dhe profesionistë të tjerë nga komuniteti rom, ashkali dhe egjiptian”, shton Genci.

Përmirësimi i cilësisë së jetës për të moshuarit malazezë

Written on . Posted in Tregime.

Si mbështetja e UNDP-së dhe BE-së transformuan jetën e banorëve të moshuar të Andrijevica-s.

Të moshuarit në Malin e Zi, veçanërisht pensionistët, kanë një standard të ulët të jetesës për shkak të gjendjes së tyre materiale, sociale dhe shëndetësore. Kjo është veçanërisht e dukshme në bashkitë më të vogla dhe me të thella, si Andrijevica, e cila ka një popullsi prej pothuajse 4,500 banorë. Të vendosur në qarkun lindor të Polimlje-s së Malit të Zi, të moshuarit në Andrijevica përballen me sfida ekonomike si edhe me mungesën e aktiviteteve rekreative dhe sociale, duke përfshirë sportet dhe eventet kulturore, dhe aksesin në strukturat e kujdesit shëndetësor. Kjo situatë u përkeqësua gjatë pandemisë, duke bërë që të moshuarit në Andrijevica të ndërmarrin veprime për të përmirësuar cilësinë e jetës së tyre.

‘’Duke njohur situatën tonë dhe kapacitetin e kufizuar ekonomik, ne kërkuam ndihmë nga donatorët për të përmirësuar cilësinë e jetës së tyre dhe UNDP-ja dhe BE-ja iu përgjigjën pozitivisht kërkesës sonë.’’

Doko Elezovic, një ish-menaxheri 70-vjeçar i një ndërmarrje shtetërore, shërben aktualisht si president i Andrijevica Retirees Association, një organizatë joqeveritare e financuar nga kontributet e anëtarësimit të atyre me të ardhura të ulëta ekonomike. Sipas Z. Elezovic, ‘’Deri para pak kohësh, situata për pensionistët në Andrijevica ishte e rëndë për shkak të pensioneve të ulëta, si dhe mungesës së aktiviteteve rekreative, sociale dhe informative. ‘’Duke njohur situatën tonë dhe kapacitetin e kufizuar ekonomik, ne kërkuam ndihmë nga donatorët për të përmirësuar cilësinë e jetës së tyre dhe UNDP-ja dhe BE-ja iu përgjigjën pozitivisht kërkesës sonë,‘’ deklaroi Z. Elezovic.

Andrijevica Retirees Association, nën udhëheqjen e Z. Elezovic dhe me mbështetjen e UNDP-së dhe BE-së, lançuan projektin ‘’Veterans’’. Projekti u financua nga Regional Programme for Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2). Projekti synon përshtatjen e një hapësire për Pensioners’ Club, organizimin e aktiviteteve të ndryshme rekreative dhe sociale, dhe informimin e pensionistëve rreth aksesit më të thjeshtë në strukturat e kujdesit shëndetësor. Me këtë mbështetje, shoqata e pensionistëve organizoi udhëtime në malet e afërt, seanca për shëndetësinë, teknologjinë dhe përdorimin e kompjuterit, dhe mbrëmje me temë. ‘’Këto aktivitete ishin shumë të dobishme për të moshuarit në bashkinë tonë dhe transformuan jetët tona në shumë mënyra,’’ deklaroi Z. Elezovic.

‘’Mbështetja e ofruar nga programi ReLOaD e financuar nga BE-ja dhe menaxhuar nga UNDP-ja ishte shumë thelbësore për ne, pasi pa të, ne nuk do të ishim në gjendje të rigjallëronim shoqatën tonë dhe ta bënim atë të dobishme për anëtarët tanë.’’

Rreth projektit

 The Regional Programme for Local Democracy in the Western Balkans 2 (ReLOaD2) është vazhdim i nismave të mbështetura nga BE-ja, si: – Local Democracy Strengthening Project (LOD 2009 – 2016) dhe Regional Program for Local Democracy in the Western Balkans (ReLOaD, 2017-2020). Objektivi i përgjithshëm i projektit është forcimi i demokracive pjesëmarrëse dhe i integrimit të BE-së në Ballkanin Perëndimor, duke fuqizuar shoqërinë civile dhe duke i nxitur të rinjtë që të marrin pjesë në mënyrë aktive në procesin e vendimmarrjes, si dhe nëpërmjet përmirësimit të një mjedisi mbështetës ligjor dhe financiar për shoqërinë civile.

Shërbimet e ofruara nga projekti ‘Veterans’’ mundësuan shfrytëzim më të mirë të kohës së pensionistëve, inkurajuan pjesëmarrjen e tyre në punën e Pensioners’ Club, mblodhën të moshuarit në zonat e thella rurale, dhe rritën kënaqësinë e tyre në aspekte të ndryshme të jetës. ‘’Mbështetja e ofruar nga programi ReLOaD të financuar nga BE-ja dhe menaxhuar nga UNDP-ja ishte shumë thelbësore për ne, pasi pa të, ne nuk do të ishim në gjendje të rigjallëronim shoqatën tonë dhe ta bënim atë të dobishme për anëtarët tanë,’’ deklaroi Z. Elezovic.

Elezovic dhe anëtarët e tjerë shohin një të ardhme më të ndritur për Andrijevica Retirees Association. Ata janë duke planifikuar aktivitetet e ardhshme dhe shpresojë për më shumë mbështetje nga qeveria dhe donatorët.

Rritja e bashkëpunimit për të trajtuar sfidat me të cilat përballen të kthyerit e cenueshëm në Serbi

Written on . Posted in Tregime.

UNDP-ja dhe BE-ja mbështesin Local Migration Councils për të ndihmuar në integrimin e kthyerve në Serbi.

Të kesh platforma të lidhura mirë ku ofruesit e shërbimeve vendore (publike dhe OJQ-të) bashkëpunojnë në mënyrë efektive është thelbësore në ofrimin e shërbimeve në kohë për të kthyerit në komunitet e tyre të origjinës, qoftë aksesi në dokumentet personale, kujdes shëndetësor, arsim apo punësim. Pavarësisht se qeveria e Serbisë ka ndarë fonde të konsiderueshme nga buxheti për të mbështetur grupet e cenueshëm të të kthyerve në këto shërbime dhe programe, sfidat vazhdojnë për më të cenueshmit. Local Migration Councils u themeluan disa vite më parë për të ndihmuar të kthyerit të orientohen në procese komplekse burokratike që të kenë akses në mbështetjen dhe shërbimet e nevojshme institucionale. Gjithsesi, që nga themelimi i tyre, këshillat nuk kanë qenë shumë ndërveprues, duke e bërë rrjetin e shërbimeve vendore mjaft të fragmentuar dhe jo plotësisht funksional dhe efektiv për të kthyerit.

Me mbështetjen e BE-së dhe UNDP-së, Local Migration Councils janë riaktivizuar dhe fuqizuar për t’i ofruar në mënyrë efektive mbështetje të integruar dhe të gjithanshme të kthyerve. Sot, Local Migration Councils janë platforma ndërvepruese ku palët vendore të ndryshme të interesit si administrata e qytetit, policia, qendra për punë sociale, zyra vendore e punësimit, Commissioner for Refugees and Migration, Red Cross dhe OShC-të mblidhen rregullisht, organizohen dhe bashkëpunojnë në mënyrë efektive për të trajtuar sfidat e të kthyerve. Local Migration Councils kanë një qasjet ndërsektoriale, duke siguruar që institucionet dhe ofruesit vendorë të jenë të lidhur dhe të aksesueshëm për të kthyerit, duke e bërë më të lehtë për to aksesin në mundësitë e punësimit, arsimit dhe shërbimeve të kujdesit shëndetësor. Duke hartëzuar sfidat komplekse me të cilat përballen të kthyerit, duke identifikuar pengesat sistematike dhe duke gjetur zgjidhje (shpesh novatore) për të trajtuar sfidat e të kthyerve, Local Migration Councils janë zgjidhjet e sistemit dhe lidhja ndërmjet politikëbërësve kombëtarë, dhe ofruesve të shërbimeve vendore (publike dhe OJQ-të).

“Në vitet e shkuara, të gjithë aktorët në nivel vendor kanë punuar veçmas për të zgjidhur çështjen e të kthyerve. Nëpërmjet Local Migration Councils, të gjithë këta aktorë të ndryshëm u lidhën brenda një rrjeti të vetëm”- shpjegon Ljiljana Mihajlovic, anëtare e Local Migration Councils në Novi Sad dhe Drejtoreshë e Provincial Office for Roma Inclusion.”

Ndihma u dha në kuadër të projektit të financuar nga BE-ja ” Strengthening National and Local Systems to Support Effective Socio-economic Integration of Returnees in the Western Balkans.” Si pjesë e këtij projekti, UNDP-ja po ndihmon tre qeveri vendore si Novi Sad, Valjevo dhe Bujanovac në aktivizimin, ose në disa raste riaktivizimin e Local Migration Councils. Projekti gjithashtu ofron mbështetje për ngritjen e kapaciteteve të ofruesve të shërbimeve publike dhe OJQ-ve vendore për të ofruar mbështetje gjithëpërfshirëse dhe për të përmirësuar aksesin e të kthyerve në shërbimet e nivelit vendor dhe për të prezantuar shërbime të reja që trajtojnë nevojat specifike të të kthyerve. Këto janë pjesë e përpjekjeve bashkëpunuese të UNDP-së me partnerët për të provuar dhe zbatuar zgjidhje novatore, në të gjithë sistemin për riintegrimin socio-ekonomik të grupeve të cenueshëm të të kthyerve, veçanërisht romëve.

Local Migration Councils luajnë një sërë rolesh thelbësore në riintegrimin efektiv të të kthyerve të cenueshëm. Një nga këto role është skanimi i nevojave të të kthyerve dhe lidhja e aktorëve për të ofruar zgjidhje të gjithanshme.  Për pjesën më të madhe të të kthyerve në ekonominë e Ballkanit Perëndimor, një nga sfidat më të mëdha është mungesa e vendeve të punës formale; pjesa më e madhe e të kthyerve fitojnë të ardhura nëpërmjet punës informale. Gjithsesi, ka dhe sfida të tjera të rëndësishme me të cilat hasen të kthyerit, shpjegon Ljiljana Mihajlovic, Drejtoreshë e Office for Roma Inclusion of Autonomous Province of Vojvodina dhe  anëtare e Local Migration Council në Novi Sad, Serbi.

Në Novi Sad, vendbanimi më i madh informal i romëve në qytet është Veliki Rit, ku banojnë pjesa më e madhe e të kthyerve. Krahas infrastrukturës së dobët dhe kushteve nën standardeve të jetesës, nuk ka asnjë dispozitë për regjistrimin e adresave të shtëpive në Veliki Rit. Si rezultat, të kthyerit e kanë të pamundur  të marrin dokumente personale dhe pa asnjë identifikim, ata nuk kanë të drejtë për mbrojtje sociale. Për të adresuar këtë çështje urgjente, Local Migration Council në Novi Sad identifikoi një zgjidhje të përkohshme, afatshkurtër të regjistrimit të të kthyerve në një adresë të përkohshme vendore, duke u mundësuar atyre aksesin e menjëhershëm në shërbime jetike. Ndërkohë, Local Migration Council po punon në mënyrë aktive drejt një zgjidhjeje afatgjatë. “Jemi duke punuar në krijimin e procedurave dhe një rrjeti vendor që do të ndihmojë të kthyerit në marrjen e dokumenteve personale”, thotë Ljiljana. Ndonëse procesi kërkon koordinim ndërmjet shumë subjekteve dhe procedura të shumta, Local Migration Council kryeson në kërkimin e një zgjidhjeje për të kthyerit.

Local Migration Council luajnë një rol drejtues edhe në formulimin dhe zbatimin e Local Action Plans (LAP-të). LAP-të janë dokumente strategjike veprimi që qeveritë vendore miratojnë së bashku me buxhetet për të siguruar që veprimet e nevojshme që trajtojnë nevojat janë vënë në veprim. Projekti ofroi mbështetje me ekspertë për këshillin vendor të migracionit në Novi Sad dhe dy komuna të tjera në përgatitjen e Local Action Plans.

“Dëshiroj të theksoj se kjo është hera e parë që këto institucione bëhen bashkë për të punuar për prioritetet dhe sfidat e të kthyerve në mënyrë specifike dhe gjithëpërfshirëse. Në Ballkanin Perëndimor dhe në rastin tonë në Serbi, ky është një hap i rëndësishëm drejt garantimit që të kthyerit të marrin mbështetjen që u nevojitet për t’u zhvilluar në komunitetet e tyre të origjinës.”

Rreth projektit

Projekti Reintegration of Returnees in the Western Balkans fokusohet në trajtimin e pengesave kyç për riintegrimin socio-ekonomik të të kthyerve të cenueshëm në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Serbi. Projekti është pjesë e Instrument for Pre-accession Assistance (IPA) II Multi-Country Action, EU support to Fundamental Rights of Roma Community, dhe Reintegration of Returnees, zbatuar nga UNDP, World Bank, dhe Council of Europe.

Në shembullin e Novi Sad-it, përveç sfidës së paraqitur nga mungesa e adresave të shtëpive, u identifikuan disa prioritete të tjera urgjente për të trajtuar nevojat e të kthyerve. Një nga prioritetet e identifikuara është ngritja e një qendre shërbimi me një ndalesë pranë vendbanimit Veliki Rit, për të afruar shërbimet për të kthyerit. Është e rëndësishme që romët dhe të kthyerit aksesojnë lehtësisht dhe shpejt shërbime të ndryshme përmes kësaj qendre. Prioritetet që janë identifikuar janë përfshirë në LAP-në e Novi Sad-it, së bashku me një buxhet të propozuar për zbatimin e tyre.  Për shembull, në këtë qendër shërbimi, ofrohet mbështetje për regjistrimin në shkolla të fëmijëve të të kthyerve dhe asistencë mësimore për ata, të cilat janë jetike për parandalimin e braktisjes së shkollës dhe për të kontribuar në përmirësimin e rezultateve arsimore dhe riintegrimin e fëmijëve të të kthyerve.

Bogdanka Tasev Perinovic, menaxhere e projektit UNDP në Serbi, shpjegon se Local Migration Councils luajnë një rol të rëndësishëm në garantimin që të kthyerit të mund të riintegrohen me sukses në komunitetet e tyre të origjinës dhe të bëjnë jetë të përmbushur. Duke ofruar ndihmë dhe mbështetje për të kthyerit, duke promovuar përfshirjen sociale dhe duke monitoruar dhe vlerësuar procesin e riintegrimit, Local Migration Councils sigurojnë që të kthyerit të kenë mbështetjen e nevojshme për t’u zhvilluar në komunitetet e tyre të origjinës. “Dëshiroj të theksoj se kjo është hera e parë që këto institucione bëhen bashkë për të punuar për prioritetet dhe sfidat e të kthyerve në mënyrë specifike dhe gjithëpërfshirëse. Në Ballkanin Perëndimor dhe në rastin tonë në Serbi, ky është një hap i rëndësishëm drejt garantimit që të kthyerit të marrin mbështetjen që u nevojitet për t’u zhvilluar në komunitetet e tyre të origjinës,” thotë Bogdanka.