Skip to main content

Area of Cooperation: Environment

President von der Leyen in Skopje, North Macedonia

Written on . Posted in Vijesti.

President of the European Commission Ursula von der Leyen visited Skopje, the capital of North Macedonia on Thursday 14 July. During her visit, President von der Leyen first met Stevo Pendarovski, President of North Macedonia. Following that meeting, the President then met with the Prime Minister Dimitar Kovačevski.

 

As a central event of her visit, President von der Leyen also addressed the Parliament of North Macedonia in a solemn session attended by the President, the Prime Minister, parliamentarians and State dignitaries.

Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje EU-a i Crne Gore

Written on . Posted in Vijesti.

Crna Gora i EU sastali su se – na ministarskoj razini– na 11. sastanku Vijeća za stabilizaciju i pridruživanje. Sastanak se održao u Podgorici u Crnoj Gori.

 

Po prvi put je sastanak Vijeća za stabilizaciju i pridruživanje održan u regionu Zapadnog Balkana i time je naglašena jasna posvećenost Evropske unije evropskim integracijama cijelog regiona i procesu pristupanja Crne Gore.

 

Učesnici su razgovarali o pristupnoj strategiji – posebno u pogledu Izvještaja Komisije za Crnu Goru 2021. Oni su pozdravili napredak postignut u dosadašnjim pristupnim pregovorima, pri čemu su 33 pregovaračka poglavlja otvorena, a tri privremeno zatvorena.

 

Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje je takođe sagledalo bilateralne odnose u okviru Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i razmijenilo svoje stavove sa drugim stranama o nedavnim dešavanjima u Crnoj Gori i na Zapadnom Balkanu.

 

Strana EU snažno je pohvalila potpunu usklađenost Crne Gore sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući EU restriktivne mjere koje je Vlada Crne Gore uvela prema Rusiji nakon ničim izazvane agresije Rusije na Ukrajinu, i pozdravila te mjere kao snažan signal strateške orijentacije zemlje i posvećenosti cilju pristupanja EU. Učesnici su takođe pozdravili napore koji su već poduzeti da se implementiraju sankcije, i bili su ohrabreni da nastave s neophodnim koracima za punu primjenu usvojenih restriktivnih mjera.

 

Evropsku uniju predstavljali su visoki predstavnik EU Josep Borrell i komesar za susjedstvo i proširenje Olivér Várhelyi. Crnu Goru je predstavljao premijer Dritan Abazović. Sastankom je predsjedavao visoki predstavnik EU Josep Borrell.

Proizvodnja grickalica pomoću solarne energije

Written on . Posted in Priče.

Kompanija iz BiH postala je gotovo potpuno energetski nezavisna instaliranjem solarnih panela uz podršku EU.

Firma Voćar iz Brčkog osnovana je prije više od 30 godina. Na bosanskom jeziku ime firme znači “onaj koji uzgaja voće”, a sjeme kompanije posijao je Avdo Musić prije mnogo decenija. Bio je jedan od najvećih proizvođača šljiva u regionu i prodavao šljive i suve šljive na lokalnim pijacama. 1989. godine, kada je socijalistička Jugoslavija počela da se privredno liberalizuje, a građanima je bilo dozvoljeno da otvaraju privatne firme, njegov sin Meho je odlučio da posao podigne na viši nivo i zvanično registruje i otvori firmu Voćar. Voćar danas proizvodi široku paletu grickalica, od napolitanki i kolačića do kokica i putera od kikirikija. Slogan kompanije je “Za bolji ukus života!”.

Kompaniju sada vodi Avdov unuk, Esed Musić. Esed objašnjava da je put od uzgoja šljiva do proizvodnje grickalica bio izazovan. Tokom rata u Bosni i Hercegovini porodica je izgubila gotovo sve, kao i mnoge druge porodice, a kada je rat završio, morali su početi gotovo od početka. Kada su ponovo počinjali, pomislili su da bi mogli pokušati proširiti asortiman svojih proizvoda. “U to vrijeme u Bosni i Hercegovini gotovo da nije bilo proizvodnje: sve je dolazilo iz inostranstva. Odjednom je došlo do velikog tržišta i odlučili smo da iskoristimo ovu priliku i fokusiramo se to da zamijenimo uvozne proizvode”, kaže Esed .

“Samostalno instaliranje solarnog sistema bi za nas predstavljalo ogroman finansijski teret. Podrška Evropske unije je zaista bila neophodna: dala nam je vjetar u leđa da nastavimo planirati svoj rad i razvoj na duge staze.”

Nakon što je poslije rata počeo sa pet radnika, Voćar sada ima 60 stalno zaposlenih radnika i mnogo spoljnih saradnika koji imaju koristi od saradnje sa kompanijom. Poslije 30 godina, kompanija proizvodi više od 100 različitih proizvoda koje nudi klijentima u Bosni i Hercegovini, ali i Sjedinjenim Američkim Državama, Australiji, zemljama Evropske unije i dr.

Međutim, pandemija je uticala na poslovanje kompanije kao i na globalnu ekonomiju. Esed kaže da su tokom krize počeli razmišljati kako da ozbiljno smanje troškove kako bi ostali profitabilni. Prvi trošak na koji je pomislio bili su njihovi računi za struju, ali svako ulaganje je bilo skupo i činilo se nepraktičnim pokušati uložiti u tako nešto u takvom trenutku.

Ipak, 2021. godine, uz pomoć EU4AGRI projekta finansiranog od strane EU, kompaniji Voćar se ostvario dugogodišnji san, jer su mogli da ulože u sistem solarnih panela koji im je omogućio da na samoodrživ ispune oko 65% svoje ukupne potrebe za strujom. „Samostalno instaliranje solarnog sistema bi za nas predstavljalo ogroman finansijski teret. Podrška Evropske unije je zaista bila neophodna: dala nam je vjetar u leđa da nastavimo planirati svoj rad i razvoj na duge staze“, kaže Esed.

“Naši proizvodi su napravljeni uz pomoć zelene energije i na to smo veoma ponosni.”

O projektu

EU4AGRI projekat je četverogodišnja inicijativa (2020-2024) usmjerena na modernizaciju poljoprivredno-prehrambenog sektora, otvaranje novih radnih mjesta, kao i zadržavanje postojećih i podršku oporavku od krize COVID-19 u Bosni i Hercegovini. Ukupna vrijednost projekta, koji finansira Evropska unija, iznosi 20,25 miliona eura, a zajednički ga realizuju i sufinansiraju Češka razvojna agencija i Razvojni program Ujedinjenih nacija u BiH.

EU4AGRI projekat je do sada podržao poljoprivrednike i preduzeća u BiH sa 45 investicija u vrijednosti od skoro 5,5miliona eura, od čega je preko 3,2 miliona eura finansirala Evropska unija.

„Solarni paneli su postavljeni na krovne površine naših proizvodnih i skladišnih objekata, koji su bili idealni u smislu lokacije i oblika krovova“, objašnjava Esed. “Naša solarna elektrana zauzima 1000 kvadratnih metara i proizvodi 150 KW električne energije, što će imati veliki uticaj na našu energetsku nezavisnost.” Troškovi ugrađivanja solarnih ploča iznosili su oko 83.000 eura, od čega su oko 54.000 eura obezbjeđene kroz EU4AGRI projekat, a oko 29.000 eura je isplatila sama kompanija Voćar.

Ovom projektu vrijednost pridonosi smanjenje emisije ugljen-dioksida (CO2 ) kompanije za približno 76%, čime se smanjuje negativan uticaj na okoliš. Kako Esed kaže, “Naši proizvodi su napravljeni uz pomoć zelene energije i na to smo veoma ponosni”.

Dosadašnji rezultati bili su podsticaj za Voćar da u narednom periodu svoje potrebe za električnom energijom podmiruje isključivo iz obnovljivih izvora. Esed objašnjava: „Imamo još dostupnih krovnih površina koje ispunjavaju zahtjeve za ugradnju solarnih panela i želimo postići 100% energetsku nezavisnost. Na ovaj način bismo dodatno doprinijeli zaštiti životne sredine”.

EU finansira tehničku pomoć za projekat upravljanja otpadnim vodama u Draču u Albaniji

Written on . Posted in Vijesti.

Tehnička pomoć Investicionog okvira za zapadni Balkan (WBIF) za projekat upravljanja otpadnim vodama u Draču pokrenuta je 25. maja u Tirani, u prisustvu glavnih zainteresovanih strana, uključujući Vodovod i kanalizaciju Drača, Nacionalnu agenciju za vodosnabdijevanje i kanalizaciju i infrastrukturu otpada, Državnu agenciju za strateško programiranje i koordinaciju pomoći i Delegaciju EU u Albaniji, kao i predstavnike WBIF-a, Agence Française de Développement (AFD) i Infrastrukturnog projekta Facility 11, koji će implementirati projekat.  
Projekat ima za cilj poboljšanje životnih i priobalnih uslova životne sredine za 350.000 stanovnika u regionu Drača. Ovaj cilj će postići odvajanjem atmosferske i kanalizacione mreže u regionu, smanjenjem dotoka atmosferskih padavina u postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda kako bi se maksimizirale količine otpadnih voda i biološko opterećenje postojećeg postrojenja, ono se iskoristilo do punog kapaciteta, te izbjegle obilaznice tokom kiše. To će poboljšati kvalitet površinskih i podzemnih vodnih tijela u regionu i Jadranskom moru, što će pozitivno uticati na biodiverzitet (prilagođavanje klimatskim promjenama) i turizam (ekonomski razvoj).  
Mreže za prikupljanje otpadnih voda u gradu Draču su stare, napravljene od betonskih cjevovoda koji su skloni infiltraciji, nemaju odgovarajući nagib i često postaju podložni blokadama. Većina sistema za prikupljanje otpadnih voda je kombinovana i sakupljaju otpadne vode zajedno sa kišnicom. Značajne količine otpadnih voda otiču u more zbog loše povezanosti, infiltracije otpadnih voda i izlijevanja tokom sušnog i kišnog vremena.  
Preko WBIF-a, Evropska unija je obezbijedila grant za tehničku pomoć u iznosu od 500.000 eura. Ukupni investicioni trošak Projekta upravljanja otpadnim vodama u Draču procijenjen je na oko 40 miliona eura i planirano je da se finansira kroz AFD kredit i lokalne izvore.

Istraživanje javnog mnjenja pokazuje da građani Crne Gore daju snažnu podršku pristupu EU

Written on . Posted in Vijesti.

Članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji i dalje podržava velika većina građana, koja ima pozitivan stav prema zajednici i koja bi na potencijalnom referendumu glasala da Crna Gora postane sljedeća država članica EU. Ovo je još jednom potvrdilo istraživanje javnog mnjenja, koje je u maju sprovela agencija “DeFacto Consultancy” za Evropsku uniju i Vladu Crne Gore. Oni su ispitivali građane o njihovim stavovima prema EU integracijama i procesu pridruživanja EU, anketirajući reprezentativni uzorak od 1.008 ispitanika širom zemlje.

 

Snažna podrška evropskoj ideji, pretočena u brojke, pokazuje da 76% građana ima pozitivan stav prema Evropskoj uniji, a skoro jednak broj (74,6%) podržava pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji. Ukoliko bi referendum bio održan sutra, na izbore bi izašlo skoro 90 odsto birača, od čega bi preko četiri petine, odnosno 83,5 odsto glasalo za ulazak Crne Gore u Evropsku uniju.

 

43 odsto građana smatra EU najvećim stranim donatorom u Crnoj Gori, a 39 odsto kaže da je EU pokazala najveću solidarnost sa Crnom Gorom u borbi protiv COVID-19.

Mladi evropski ambasadori (YEA) se sastaju sa predsjednikom Evropskog savjeta na Kosovu

Written on . Posted in Vijesti.

Mladi evropski ambasadori (YEA) sa Kosova sastali su se i razgovarali sa predsjednikom Evropskog savjeta, Šarl Mišelom, tokom njegove posjete Kosovu. YEA su tom prilikom predstavili svoju mrežu i objasnili svrhu njenog djelovanja, a potom su govorili o razlozima koji su ih motivisali da postanu Mladi evropski ambasadori.

 

Nakon uvodnog izlaganja, razgovaralo se o  regionalnim i globalim pitanja kao što su nedavni sukob u Ukrajini i značaj mira. U završnom dijelu razgovora s predsjednikom Mišelom, YEA su pokrenuli temu slobode kretanja mladih sa Zapadnog Balkana. U tom razgovoru došli su do zajedničkog zaključka da su programi ERAZMUS+, kao i druge inicijative i programi koje finansira EU, izuzetno značajni za daljnji lični i profesionalni razvoj mladih na Zapadnom Balkanu.

 

Platforma Mladi evropski ambasadori (YEA) je kreativna mreža mladih aktivista sa cijelog Zapadnog Balkana (Albanija, Bosna i Hercegovina, Kosovo, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Srbija). YEA dolaze iz različitih sredina, ali svi dijele zajedničku viziju: Zapadni Balkan ujedinjen u raznolikosti. Zajedno uče jedni o drugima i EU, vode kreativne projekte, stiču nove vještine, povezuju se putem društvenih mreža i organizuju inspirativne događaje – uvijek vođene idejom da je aktivizam mladih najmoćnija snaga društvenih promjena.

 

Ciljevi mreže su: razmjena vrijednosti EU; podizanje svijesti o saradnji EU sa partnerima sa Zapadnog Balkana; prikazivanje opipljivih rezultata ove saradnje; doprinos političkom dijalogu o različitim temama i pomoć u povećanju građanskog aktivizma.

Pokrenuta kampanja “Evropljani koji čine razliku”

Written on . Posted in Vijesti.

10.jun – Evropska služba za vanjske poslove pokrenula je u Italijanskom institutu za kulturu u Parizu četvrto izdanje kampanje „Evropljani koji čine razliku“. Ovogodišnja kampanja „Evropljani koji čine razliku“ se odvija tokom Evropske godine mladih i predstavlja mlade talentovane ljude sa Zapadnog Balkana koji značajano doprinose društvu u regionu i mnogo šire od njega.

Visoki predstavnik/potpredsjednik Žozep Borelj rekao je: „Ova kampanja je pozornica za promovisanje ljudi koji pomiču granice; inspirišu druge i otvaraju im sva vrata za put ka uspjehu. U svom radu nailazimo na Evropljane koji svaki dan čine veliki doprinos društvu. Mi želimo da ovom kampanjom promovišemo njihove životne priče jer su to stvarne ljudske priče, vrijedne pohvale i pomena, koje nisu poznate u našim državama članicama EU, a ni dovoljno popraćene na Zapadnom Balkanu.”

 

Na početku događaja organizovani su razgovori sa kreativnim mladim ljudima sa Zapadnog Balkana, nakon čega je uslijedilo šest video zapisa koji prikazuju njihov rad koji inspiriše.

Park insekata oprašivača podstiče srednjoškolce na razmišljanje o Svjetskom danu zaštite životne sredine

Written on . Posted in Vijesti.

Povodom Svjetskog dana zaštite životne sredine, Evropska kuća u Podgorici organizovala je interaktivnu promociju “Parka oprašivača”, čudesnog svijeta insekata oprašivača koji je prikazan u virtuelnoj stvarnosti. Evropska kuća je ugostila učenike Srednje stručne škole Ivan Uskoković i Elektrotehničke srednje škole Vaso Aligrudić iz Podgorice, koji su po prvi put imali priliku da isprobaju Oculus VR slušalice i „prošetaju“ virtuelnim svijetom insekata oprašivača. Srednjoškolci su s oduševljenjem pričali o ovom jedinstvenom iskustvu nakon posjete Mirovoj livadi, Gradskoj laboratoriji i Menzi, koji su dio Parka oprašivača.

 

Kombinacija zoološkog vrta, tematskog parka, interaktivnog muzeja i kristalne kugle, Park oprašivača vodi posjetioce u 2050. godinu, pokazujući kakva bi budućnost bila da oprašivači izumru.

 

Evropska komisija je prošle godine projektovala Park oprašivača kako bi podigla svijest i mobilizirala društvo da zaštiti oprašivače. Ovaj javno dostupan alat dostupan je muzejima, školama i drugim institucijama, dionicima i partnerima u Evropi i šire. Podržava komunikacijske i obrazovne aktivnosti o ekološkoj i klimatskoj krizi u ovoj deceniji, koje su ključne za spas naše planete.

Novi evropski Bauhaus festival

Written on . Posted in Vijesti.

9 juna 2022 – Počinje prvi Festival novog evropskog Bauhausa prilikom koga će biti organizovane izložbe, umjetnički performansi, konferencije, seminari i drugi skupovi. Festivalske aktivnosti, kao i mnogi popratni događaji ovog festivala, odvijat će se u hibridnom okruženju, uživo, na par lokacija u Briselu, i putem interneta širom EU i van nje, uključujući Zapadni Balkan. Budući da je ovaj festival pozornica za brojne debate, sjajne govornike, umjetničke performance i izložbe, te da pruža mogućnosti umrežavanja, on je i sjajna prilika za stručnjake, organizacije i građane da razmjenjuju ideje, debatuju i osmisle zajedničku budućnost.  

Glavne teme festivala su estetika, održivost i inkluzivnost, a cilj je stvaranje veza između različitih društvenih sfera, povezivanjem svijeta istraživanja, nauke i tehnologije sa svijetom obrazovanja i građanskog angažmana, te umjetnosti, kulture i arhitekture.

 

Novi evropski Bauhaus je kreativna i interdisciplinarna inicijativa koja povezuje Evropski zeleni dogovor s našim životnim prostorom i iskustvom. Apeluje na nas da zamislimo i zajedno izgradimo održivu, inkluzivnu i privlačnu budućnost.

 

Novi evropski Bauhaus, koji je pokrenula predsjednica von der Leyen 2020. godine u svom govoru o stanju Unije, koristi pristup “co-design”, gdje su članovi zajednice aktivni kreatori svih procesa ove inicijative. Kreirale su ga hiljade ljudi i mnoge organizacije širom Evrope i šire, a u septembru 2021. počinje da koristi pristup “co-delivery” u skladu sa uspostavljenim akcijama EU politika, koje objašnjava uprava za komunikaciju Evropske komisije,  što ovoj inicijativi omogućuje finansiranje od strane EU da bi započela svoje akcije.

Borba protiv zagađenja duž granice

Written on . Posted in Priče.

Pogranične opštine u Severnoj Makedoniji i Srbiji udružuju snage u borbi protiv zagađenja

Pogranična područja Lipkovo u Severnoj Makedoniji i Preševo ​​u Srbiji su opštine sa malim brojem stanovnika: Lipkovo ima 13.000, a Preševo ​​27.000 stanovnika. S obzirom da većina njihovih stanovnika živi u ruralnim područjima, dijele zajedničku kulturu, tradiciju, ekonomski sistem i snažne porodične i prijateljske veze. Međutim, dijele i važan problem: visok nivo zagađenja sa divljih deponija smeća. U opštini Preševo ​​postoji 11 ilegalnih deponija i sedam u Lipkovu.

Obje opštine imaju sistem prikupljanja otpada organizovan preko javnih komunalnih preduzeća. Međutim, ove kompanije ne pokrivaju u potpunosti svoje opštine. Preduzeće Piša u Lipkovu održava deset sela od 22 koja su naseljena na ugovorenom području za sakupljanje otpada, a preduzeće Moravica na srpskoj strani granice pokriva 11 sela od 34 koja su naseljena u opštini. Sve veći problem sela koja se ne opslužuju nije mogao da se riješi na opštinskom nivou zbog nedostatka sredstava i koordinacije, pa su ove dvije opštine odlučile da potraže eksternu podršku za rješavanje problema.

“Broj ljudi sa zaraznim bolestima bio je veoma visok s obzirom na to da su opštine relativno male, i bilo nam je očigledno da su jedan od glavnih razloga divlje deponije i zagađena okolina.”

Udruživanje snaga za bolje okruženje

Aleksandar Gumberovski je rukovodilac projekta u opštini Lipkovo. On objašnjava da je prema zvaničnim podacima dobijenim od Regionalne bolnice u Vranju, broj oboljelih od zaraznih bolesti u opštini Preševo ​​bio 20 u 2017. godini, 30 u 2018. i 35 u samo prvoj polovini 2019. godine. Na njegovoj strani granice, u Lipkovu, broj oboljelih od infektivnih bolesti bio je 23 u 2017. godini, 38 u 2018. i 42 u prvoj polovini 2019. godine, što pokazuje kontinuirani porast zaraze s obje strane. „ Broj ljudi sa zaraznim bolestima bio je veoma visok s obzirom na to da su opštine relativno male, i bilo nam je očigledno da su jedan od glavnih razloga divlje deponije i zagađena okolina“, kaže Aleksandar.

Zbog svoje pretežno ruralne privrede i veličine, nijedna opština nema dovoljno sredstava da pokrije sve usluge svojim stanovnicima na odgovarajući način, i to je razlog zašto nisu bile u mogućnosti da pruže usluge prikupljanja otpada svim svojim građanima. Međutim, pošto je opština Lipkovo imala dobro iskustvo s podrškom donatora, udružili su snage sa susjednom opštinom Preševo ​​na srpskoj strani granice i odlučili da apliciraju za finansiranje sredstvima EU kako bi im pomogli u rješavanju ovog problema.

Projekat pod nazivom “Less Garbage, Less Risk, More Health” (Manje smeća, manje rizika, više zdravlja) koji su zajedno osmislili dobio je podršku od programa prekogranične saradnje Sjeverna Makedonija – Srbija koji finansira EU. Kroz projekat su kupljena dva kamiona za sakupljanje otpada, 20 većih kontejnera za sakupljanje otpada i preko 1700 malih kanti za distribuciju domaćinstvima u regionu.

“Ove opštine su nerazvijene, i nedostaju im sredstva za skoro svaki sektor. Podrška EU je stoga zaista važna za rješavanje naših problema – ponekad čak i onih najosnovnijih.”

O projektu

Projekat prekogranične saradnje finansiran od strane EU “Less Garbage, Less Risk, More Health” krenuo je početkom 2021. godine i trajaće do kraja 2022. Ukupna vrijednost projekta je preko 250.000 eura, a oko 85% ovog iznosa finansira EU. Specifični ciljevi projekta uključuju:

povećanje kapaciteta za upravljanje rizicima i opasnostima koje je stvorio čovjek, a u vezi sa odlaganjem čvrstog otpada i zaštitom okoliša; povećanje kapaciteta i poboljšanje pristupa institucija uslugama za organizovano prikupljanje otpada; podizanje svijesti lokalnog stanovništva o posljedicama zagađenja; i ublažavanje zaraznih bolesti.

Osim podrške opremom, projekat će pokrenuti i kampanju podizanja svijesti pomoću letaka i promotivnih videa, kako bi se promijenile navike građana u vezi sa životnom sredinom, te ih se podstaklo da koriste novonabavljene kante za svoj otpad.

Ovo nije prvi projekat finansiran od strane EU od kojeg je opština Lipkovo imala dobrobit. Aleksandar objašnjava da su, pošto je opština na granici i sa Bugarskom i Kosovom, bili dio drugih programa prekogranične saradnje. “Ove opštine su nerazvijene, i nedostaju im sredstva za skoro svaki sektor. Podrška EU je stoga zaista važna za rješavanje naših problema – ponekad čak i onih najosnovnijih,” kaže on.