Skip to main content

Area of Cooperation: Economy

President von der Leyen in Skopje, North Macedonia

Written on . Posted in Vijesti.

President of the European Commission Ursula von der Leyen visited Skopje, the capital of North Macedonia on Thursday 14 July. During her visit, President von der Leyen first met Stevo Pendarovski, President of North Macedonia. Following that meeting, the President then met with the Prime Minister Dimitar Kovačevski.

 

As a central event of her visit, President von der Leyen also addressed the Parliament of North Macedonia in a solemn session attended by the President, the Prime Minister, parliamentarians and State dignitaries.

Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje EU-a i Crne Gore

Written on . Posted in Vijesti.

Crna Gora i EU sastali su se – na ministarskoj razini– na 11. sastanku Vijeća za stabilizaciju i pridruživanje. Sastanak se održao u Podgorici u Crnoj Gori.

 

Po prvi put je sastanak Vijeća za stabilizaciju i pridruživanje održan u regionu Zapadnog Balkana i time je naglašena jasna posvećenost Evropske unije evropskim integracijama cijelog regiona i procesu pristupanja Crne Gore.

 

Učesnici su razgovarali o pristupnoj strategiji – posebno u pogledu Izvještaja Komisije za Crnu Goru 2021. Oni su pozdravili napredak postignut u dosadašnjim pristupnim pregovorima, pri čemu su 33 pregovaračka poglavlja otvorena, a tri privremeno zatvorena.

 

Vijeće za stabilizaciju i pridruživanje je takođe sagledalo bilateralne odnose u okviru Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i razmijenilo svoje stavove sa drugim stranama o nedavnim dešavanjima u Crnoj Gori i na Zapadnom Balkanu.

 

Strana EU snažno je pohvalila potpunu usklađenost Crne Gore sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući EU restriktivne mjere koje je Vlada Crne Gore uvela prema Rusiji nakon ničim izazvane agresije Rusije na Ukrajinu, i pozdravila te mjere kao snažan signal strateške orijentacije zemlje i posvećenosti cilju pristupanja EU. Učesnici su takođe pozdravili napore koji su već poduzeti da se implementiraju sankcije, i bili su ohrabreni da nastave s neophodnim koracima za punu primjenu usvojenih restriktivnih mjera.

 

Evropsku uniju predstavljali su visoki predstavnik EU Josep Borrell i komesar za susjedstvo i proširenje Olivér Várhelyi. Crnu Goru je predstavljao premijer Dritan Abazović. Sastankom je predsjedavao visoki predstavnik EU Josep Borrell.

Proizvodnja grickalica pomoću solarne energije

Written on . Posted in Priče.

Kompanija iz BiH postala je gotovo potpuno energetski nezavisna instaliranjem solarnih panela uz podršku EU.

Firma Voćar iz Brčkog osnovana je prije više od 30 godina. Na bosanskom jeziku ime firme znači “onaj koji uzgaja voće”, a sjeme kompanije posijao je Avdo Musić prije mnogo decenija. Bio je jedan od najvećih proizvođača šljiva u regionu i prodavao šljive i suve šljive na lokalnim pijacama. 1989. godine, kada je socijalistička Jugoslavija počela da se privredno liberalizuje, a građanima je bilo dozvoljeno da otvaraju privatne firme, njegov sin Meho je odlučio da posao podigne na viši nivo i zvanično registruje i otvori firmu Voćar. Voćar danas proizvodi široku paletu grickalica, od napolitanki i kolačića do kokica i putera od kikirikija. Slogan kompanije je “Za bolji ukus života!”.

Kompaniju sada vodi Avdov unuk, Esed Musić. Esed objašnjava da je put od uzgoja šljiva do proizvodnje grickalica bio izazovan. Tokom rata u Bosni i Hercegovini porodica je izgubila gotovo sve, kao i mnoge druge porodice, a kada je rat završio, morali su početi gotovo od početka. Kada su ponovo počinjali, pomislili su da bi mogli pokušati proširiti asortiman svojih proizvoda. “U to vrijeme u Bosni i Hercegovini gotovo da nije bilo proizvodnje: sve je dolazilo iz inostranstva. Odjednom je došlo do velikog tržišta i odlučili smo da iskoristimo ovu priliku i fokusiramo se to da zamijenimo uvozne proizvode”, kaže Esed .

“Samostalno instaliranje solarnog sistema bi za nas predstavljalo ogroman finansijski teret. Podrška Evropske unije je zaista bila neophodna: dala nam je vjetar u leđa da nastavimo planirati svoj rad i razvoj na duge staze.”

Nakon što je poslije rata počeo sa pet radnika, Voćar sada ima 60 stalno zaposlenih radnika i mnogo spoljnih saradnika koji imaju koristi od saradnje sa kompanijom. Poslije 30 godina, kompanija proizvodi više od 100 različitih proizvoda koje nudi klijentima u Bosni i Hercegovini, ali i Sjedinjenim Američkim Državama, Australiji, zemljama Evropske unije i dr.

Međutim, pandemija je uticala na poslovanje kompanije kao i na globalnu ekonomiju. Esed kaže da su tokom krize počeli razmišljati kako da ozbiljno smanje troškove kako bi ostali profitabilni. Prvi trošak na koji je pomislio bili su njihovi računi za struju, ali svako ulaganje je bilo skupo i činilo se nepraktičnim pokušati uložiti u tako nešto u takvom trenutku.

Ipak, 2021. godine, uz pomoć EU4AGRI projekta finansiranog od strane EU, kompaniji Voćar se ostvario dugogodišnji san, jer su mogli da ulože u sistem solarnih panela koji im je omogućio da na samoodrživ ispune oko 65% svoje ukupne potrebe za strujom. „Samostalno instaliranje solarnog sistema bi za nas predstavljalo ogroman finansijski teret. Podrška Evropske unije je zaista bila neophodna: dala nam je vjetar u leđa da nastavimo planirati svoj rad i razvoj na duge staze“, kaže Esed.

“Naši proizvodi su napravljeni uz pomoć zelene energije i na to smo veoma ponosni.”

O projektu

EU4AGRI projekat je četverogodišnja inicijativa (2020-2024) usmjerena na modernizaciju poljoprivredno-prehrambenog sektora, otvaranje novih radnih mjesta, kao i zadržavanje postojećih i podršku oporavku od krize COVID-19 u Bosni i Hercegovini. Ukupna vrijednost projekta, koji finansira Evropska unija, iznosi 20,25 miliona eura, a zajednički ga realizuju i sufinansiraju Češka razvojna agencija i Razvojni program Ujedinjenih nacija u BiH.

EU4AGRI projekat je do sada podržao poljoprivrednike i preduzeća u BiH sa 45 investicija u vrijednosti od skoro 5,5miliona eura, od čega je preko 3,2 miliona eura finansirala Evropska unija.

„Solarni paneli su postavljeni na krovne površine naših proizvodnih i skladišnih objekata, koji su bili idealni u smislu lokacije i oblika krovova“, objašnjava Esed. “Naša solarna elektrana zauzima 1000 kvadratnih metara i proizvodi 150 KW električne energije, što će imati veliki uticaj na našu energetsku nezavisnost.” Troškovi ugrađivanja solarnih ploča iznosili su oko 83.000 eura, od čega su oko 54.000 eura obezbjeđene kroz EU4AGRI projekat, a oko 29.000 eura je isplatila sama kompanija Voćar.

Ovom projektu vrijednost pridonosi smanjenje emisije ugljen-dioksida (CO2 ) kompanije za približno 76%, čime se smanjuje negativan uticaj na okoliš. Kako Esed kaže, “Naši proizvodi su napravljeni uz pomoć zelene energije i na to smo veoma ponosni”.

Dosadašnji rezultati bili su podsticaj za Voćar da u narednom periodu svoje potrebe za električnom energijom podmiruje isključivo iz obnovljivih izvora. Esed objašnjava: „Imamo još dostupnih krovnih površina koje ispunjavaju zahtjeve za ugradnju solarnih panela i želimo postići 100% energetsku nezavisnost. Na ovaj način bismo dodatno doprinijeli zaštiti životne sredine”.

Robotska ruka koja vodi do dobro hranjenih riba

Written on . Posted in Priče.

Laboratorija koju podržava EU omogućila je braći iz Crne Gore da razviju uređaj za upravljanje količinom i kvalitetom riblje hrane.

Bogdan i Goran Maksimović su braća iz Nikšića u Crnoj Gori. Mlađi brat, Bogdan, je IT stručnjak, dok je njegov stariji brat Goran električar i strastveni ribolovac. Kada su udružili snage, stvorili su inovativnu hranilicu za ribu. “Današnji proces hranjenja riba je prilično zastario: isti je kao i prije 50 godina. Ljudi ne znaju ni koliko ribe imaju u ribnjaku, a kamoli koliko hrane im je potrebno, pa smo osmislili sistem koji može pomoći u uštedi hrane, a samim tim i novca”, kaže Goran.

Goran dalje objašnjava da neznanje po pitanju toga koliko je hrane potrebno ribama može uzrokovati i druge probleme jer višak hrane može zagaditi vodu i dovesti do toga da ribe uginu. „Sada su svi ovi problemi riješeni“, kaže Goran. Uređaj za hranjenje ribe koji je dizajnirao sa svojim bratom može se koristiti za programiranje i praćenje količine hrane koja se daje ribama. Na osnovu tih informacija uređaj može izračunati i koliko im je hrane dnevno potrebno. Mašina radi uz pomoć solarnog panela, tako da je energetski efikasna i mobilna, te se može koristiti u ribnjacima na udaljenim mjestima kao što su visoke planine.

“Morali smo uvesti i objasniti od nule koncepte kao što su inovacije, start-up i tehnologija. Ali uspjeli smo stvoriti svojevrsni epicentar dobre energije, ideja, projekata i mogućnosti i jako smo srećni zbog toga.”

Mjesto za inovacije

Hranilica za ribu razvijena je i testirana u Inovacionom preduzetničkom centru Tehnopolis, u Nikšiću, koji je centar za razvoj start-up kompanija i preduzetništva. Nedavno je projekat koji finansira EU pod nazivom „Unaprjeđenje infrastrukture za istraživanje i inovacije koja se može koristiti za podršku razvoja malih i srednjih preduzeća (MSP)“ podržao Tehnopolis u uspostavljanju nove laboratorije za industrijski dizajn, biotehnološke laboratorije i data centar. 3D model hranilice za ribu razvijen je u laboratoriji industrijskog dizajna koja je opremljena najsavremenijim 3D štampačem, CNC mašinama i robotskom rukom.

Đorđije Brkuljan je zadužen za Centar za programske aktivnosti, istraživanje i razvoj u Tehnopolisu, koji je osnovala Vlada Crne Gore 2014. godine kao neprofitno društvo sa ograničenom odgovornošću u državnom vlasništvu. Đorđije objašnjava da je početak bio veoma težak jer su se nalazili u Nikšiću gdje prije pokretanja Tehnopolisa nije bilo nikakvih aktivnosti koje se tiču razvoja tehnologije. “Morali smo uvesti i objasniti od nule koncepte kao što su inovacije, start-up i tehnologija. Ali uspjeli smo stvoriti svojevrsni epicentar dobre energije, ideja, projekata i mogućnosti i jako smo srećni zbog toga”, kaže Đorđije.

Đorđije objašnjava da je njihova ciljna grupa veoma široka i obuhvata sve od male djece do sredovječnih i starijih osoba, studenata, preduzetnika i preduzeća u osnivanju, razvojnih timova, mikro, malih i srednjih preduzeća, poljoprivrednih proizvođača, institucija, investitora, lokalnih i regionalnih partnera, te drugih.

“Trenutno oko 40 inovatora koristi data centar, biotehnološki laboratorij i laboratorij za industrijski dizajn u našem centru, a sve to finansira EU.”

O projektu

Projekat „Unaprjeđenje infrastrukture za istraživanje i inovacije koja se može koristiti za podršku razvoja malih i srednjih preduzeća (MSP)“ finansiran od strane EU podržao je Tehnopolis u razvoju infrastrukturnih kapaciteta, biohemijske laboratorije, laboratorije za industrijski dizajn, i informacionog centra. Projekat je rezultovao kreiranjem inovativne platforme za podršku novim uslugama i proizvodima u Crnoj Gori te konkurentnosti postojećih malih i srednjih preduzeća, ali istovremeno pomažući i razvoj potpuno novih, tehnološki orijentisanih MSP. Ukupni budžet projekta iznosio je 818.000 eura.

Tehnopolis je do sada realizovao oko 30 projekata, od kojih je 16 u toku. Preko 90% sredstava za ove projekte obezbijedila je EU, koja je kroz razne programe u posljednjih pet godina podržala Tehnopolis sa oko 4 miliona eura. „Trenutno oko 40 inovatora koristi data centar, biotehnološki laboratorij i laboratorij za industrijski dizajn u našem centru, a sve to finansira EU“, kaže Đorđije .

„Takođe razvijamo naše ljudske resurse kako bismo bili sigurni da imamo ljude s pravim vještinama za rad s ovom opremom. To znači da ćemo u bliskoj budućnosti moći da pružimo još veću podršku poljoprivrednicima, inovatorima i malim i srednjim preduzećima koji žele da unaprijede svoj proizvodni proces i postanu konkurentni na tržištu“, zaključuje on.

EU i EBRD pomažu malim i srednjim bosanskohercegovačkim preduzećima da postanu digitalna

Written on . Posted in Vijesti.

Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD) odobrava kredit od 5 miliona eura ProCredit banci u Bosni i Hercegovini, uz podršku grantova Evropske unije (EU), u okviru nedavno pokrenutog programa Go Digital u Bosni i Hercegovini. Prihodi će se koristiti za pomoć malim firmama da investiraju u digitalizaciju poslovnih procesa i poboljšaju produktivnost, operativnu efikasnost i otpornost.

 

Mala i srednja preduzeća (SMEs) moći će aplicirati za sredstva za ulaganje u hardver i softver za projekte digitalne transformacije u oblasti digitalnih komunikacija, informatičke i IT sigurnosti, upravljanja digitalnim kompanijama i procesa i usluga digitalne proizvodnje. Cilj je da se podstakne digitalna transformacija malih i srednjih preduzeća i učini ih se konkurentnijim na tržištima EU i usklađenim sa standardima koje zahtijevaju direktive EU.

  Pored pozajmica, mala i srednja preduzeća će imati koristi od grant podsticaja u vrijednosti do 15% ukupnog iznosa kredita. Ove podsticaje finansira EU.  

EU je osigurala grantove od 9 miliona eura za podsticajna plaćanja, savjetodavne usluge i programsku tehničku pomoć za zajednički program EBRD-EU Go Digital u Bosni i Hercegovini, dok je EBRD osigurala 40 miliona eura u kreditima. Program će biti popraćen aktivnostima njemačke agencije za međunarodnu saradnju, GIZ, koja će sa vladom i interesnom grupom pomoći u izgradnji ekosistema za digitalizaciju, automatizaciju i inovacije u Bosni i Hercegovini, uključujući čvorišta za digitalne inovacije, u skladu s najboljim praksama EU.

 

Program direktno doprinosi Digitalnoj agendi Evropske komisije za Zapadni Balkan, koja ima za cilj da podrži tranziciju privatnog sektora i pomogne preduzećima da u potpunosti osiguraju prednosti digitalne transformacije privrede.

Istraživanje javnog mnjenja pokazuje da građani Crne Gore daju snažnu podršku pristupu EU

Written on . Posted in Vijesti.

Članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji i dalje podržava velika većina građana, koja ima pozitivan stav prema zajednici i koja bi na potencijalnom referendumu glasala da Crna Gora postane sljedeća država članica EU. Ovo je još jednom potvrdilo istraživanje javnog mnjenja, koje je u maju sprovela agencija “DeFacto Consultancy” za Evropsku uniju i Vladu Crne Gore. Oni su ispitivali građane o njihovim stavovima prema EU integracijama i procesu pridruživanja EU, anketirajući reprezentativni uzorak od 1.008 ispitanika širom zemlje.

 

Snažna podrška evropskoj ideji, pretočena u brojke, pokazuje da 76% građana ima pozitivan stav prema Evropskoj uniji, a skoro jednak broj (74,6%) podržava pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji. Ukoliko bi referendum bio održan sutra, na izbore bi izašlo skoro 90 odsto birača, od čega bi preko četiri petine, odnosno 83,5 odsto glasalo za ulazak Crne Gore u Evropsku uniju.

 

43 odsto građana smatra EU najvećim stranim donatorom u Crnoj Gori, a 39 odsto kaže da je EU pokazala najveću solidarnost sa Crnom Gorom u borbi protiv COVID-19.

Mladi evropski ambasadori (YEA) se sastaju sa predsjednikom Evropskog savjeta na Kosovu

Written on . Posted in Vijesti.

Mladi evropski ambasadori (YEA) sa Kosova sastali su se i razgovarali sa predsjednikom Evropskog savjeta, Šarl Mišelom, tokom njegove posjete Kosovu. YEA su tom prilikom predstavili svoju mrežu i objasnili svrhu njenog djelovanja, a potom su govorili o razlozima koji su ih motivisali da postanu Mladi evropski ambasadori.

 

Nakon uvodnog izlaganja, razgovaralo se o  regionalnim i globalim pitanja kao što su nedavni sukob u Ukrajini i značaj mira. U završnom dijelu razgovora s predsjednikom Mišelom, YEA su pokrenuli temu slobode kretanja mladih sa Zapadnog Balkana. U tom razgovoru došli su do zajedničkog zaključka da su programi ERAZMUS+, kao i druge inicijative i programi koje finansira EU, izuzetno značajni za daljnji lični i profesionalni razvoj mladih na Zapadnom Balkanu.

 

Platforma Mladi evropski ambasadori (YEA) je kreativna mreža mladih aktivista sa cijelog Zapadnog Balkana (Albanija, Bosna i Hercegovina, Kosovo, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Srbija). YEA dolaze iz različitih sredina, ali svi dijele zajedničku viziju: Zapadni Balkan ujedinjen u raznolikosti. Zajedno uče jedni o drugima i EU, vode kreativne projekte, stiču nove vještine, povezuju se putem društvenih mreža i organizuju inspirativne događaje – uvijek vođene idejom da je aktivizam mladih najmoćnija snaga društvenih promjena.

 

Ciljevi mreže su: razmjena vrijednosti EU; podizanje svijesti o saradnji EU sa partnerima sa Zapadnog Balkana; prikazivanje opipljivih rezultata ove saradnje; doprinos političkom dijalogu o različitim temama i pomoć u povećanju građanskog aktivizma.

Pokrenuta kampanja “Evropljani koji čine razliku”

Written on . Posted in Vijesti.

10.jun – Evropska služba za vanjske poslove pokrenula je u Italijanskom institutu za kulturu u Parizu četvrto izdanje kampanje „Evropljani koji čine razliku“. Ovogodišnja kampanja „Evropljani koji čine razliku“ se odvija tokom Evropske godine mladih i predstavlja mlade talentovane ljude sa Zapadnog Balkana koji značajano doprinose društvu u regionu i mnogo šire od njega.

Visoki predstavnik/potpredsjednik Žozep Borelj rekao je: „Ova kampanja je pozornica za promovisanje ljudi koji pomiču granice; inspirišu druge i otvaraju im sva vrata za put ka uspjehu. U svom radu nailazimo na Evropljane koji svaki dan čine veliki doprinos društvu. Mi želimo da ovom kampanjom promovišemo njihove životne priče jer su to stvarne ljudske priče, vrijedne pohvale i pomena, koje nisu poznate u našim državama članicama EU, a ni dovoljno popraćene na Zapadnom Balkanu.”

 

Na početku događaja organizovani su razgovori sa kreativnim mladim ljudima sa Zapadnog Balkana, nakon čega je uslijedilo šest video zapisa koji prikazuju njihov rad koji inspiriše.

EU kampanja koja ističe veze sa BiH

Written on . Posted in Vijesti.

Pod sloganom „Povezani kroz dobro“ Evropska unija u Bosni i Hercegovini pokrenula je dvomjesečnu kampanju, fokusiranu na biznis i preduzetništvo, koja će informisati javnost o dostupnim EU programima, načinu apliciranja za EU grantove, te prezentovati priče o uspjehu građana Bosne i Hercegovine koji su dobili podršku Evropske unije.

 

“Naš cilj je da podržimo Bosnu i Hercegovinu da postane bolje mjesto za pokretanje poslovanja i razvoj. Naša podrška nije fokusirana samo na davanje bespovratnih sredstava: mi radimo i na približavanju preduzetnika, kompanija i vlasti. Privreda, u cjelosti, može rješavati buduće izazove samo ako su preduzeća otporna”, rekao je ambasador Johan Satler, šef Delegacije EU i specijalni predstavnik EU u BiH.

 

Kampanja “Povezani kroz dobro” će pokazati potencijal koji je ostvariv uz dobru podršku i odgovarajuću ekspertizu. Tokom kampanje organizovane su radionice, događaji i podkasti, te prezentovana saradnja sa preduzetnicima, poljoprivrednicima, zanatlijama i drugima koji su svojim poslovnim aktivnostima doprinijeli otpornijoj BiH. Kampanju možete pratiti na Facebook, Instagram i Twitter stranicama Delegacije EU u BiH.

EIB otvara predstavništvo u Sjevernoj Makedoniji

Written on . Posted in Vijesti.

30 maj 2022 -Evropska investiciona banka (EIB) je zvanično otvorila svoje novo predstavništvo u Skoplju, koje se nalazi u prostorijama Delegacije Evropske unije u Republici Severnoj Makedoniji. Ovim korakom, Banka Evropske unije potvrđuje svoju podršku održivom rastu zemlje i zelenoj tranziciji i svojim prisustvom na terenu jača tehničku i finansijsku podršku privatnim i javnim investicijama.  

Otvaranje predstavništva u Skoplju je usklađeno sa politikom EIB-a o uspostavljanju prisustva EU-a u više zemalja izvan Evropske unije. Ovaj korak će pomoći EU banci da razumije regionalne potrebe za finansiranjem, identifikuje više novih projekata i uspostavi bliže veze sa nacionalnim vlastima i drugim zainteresovanim stranama. Do danas, EIB je uspostavila kancelarije u 23 države članice EU i 30 zemalja izvan EU, promovišući poslovni i politički dijalog.

 

Svečanom otvaranju EIB predstavništva prisustvovali su premijer Sjeverne Makedonije Dimitar Kovačevski, potpredsjednica EIB-a Lilyana Pavlova, ministar finansija Fatmir Besimi, šef Delegacije EU u Sjevernoj Makedoniji David Geer, te drugi međunarodni finansijski partneri i visokopozicionirani predstavnici poslovne i bankarske zajednice.