Skip to main content

Area of Cooperation: Democracy and fundamental rights

Ново издание на Конференцијата за медиуми ЕУ – Западен Балкан ја реафирмира важноста на медиумската слобода и слободата на изразување

Објавено . Објавено во Вести.

Новото издание на Конференцијата за медиуми ЕУ – Западен Балкан се одржа на 10. и 11. ноември 2022 година во Тирана, Албанија, и пречека околу 200 учесници; вклучително и новинари, медиумски професионалци, организации на граѓанското општество, проверувачи на факти, професори и други од регионот на Западен Балкан, ЕУ и нејзините партнери.

 

Конференцијата, организирана во соработка со Европската комисија и Европската служба за надворешно дејствување, започна со работилница предводена од Андрис Кестерис, главен советник за медиуми и граѓанско општество при Генералниот директорат за соседство и преговори за проширување, кој, заедно со главните партнери на Комисијата; како Американската агенција за меѓународен развој и ГИЗ, ги презентираше новите програми за помош на медиумите во Западен Балкан.

 

Конференцијата официјално ја отвори амбасадорот Хохман, шеф на делегацијата на ЕУ во Албанија, кој потенцираше дека бесплатните и независни медиуми се главниот столб на демократија, потребна за формирање на јавната сфера, формирање на мислењето на јавноста и барање одговорност од оние на власт.

 

Мишела Матуела, в. д. директорка за Западен Балкан при Генералниот директорат за соседство и преговори за проширување, се надоврза со следниот коментар: „Слободата на изразување е суштинска европска вредност, предуслов за пристап, а истовремено е и во самиот центар на политиката за проширување на ЕУ.“ Меѓутоа, таа потенцира дека владите и релевантните чинители (регулаторните тела, јавните радиодифузни компании и сопствениците на медиумски куќи) мораат, исто така, да ги зголемат своите напори, со цел креирање и овозможување средина за медиумска слобода.

 

Конференцијата продолжи со неколку панел-дискусии за клучни прашања како манипулирање со информации и странска интерференција, продукција на современи содржини, дезинформации и пристапи за соработка.

 

Еден од најважните моменти на конференцијата беше доделувањето на наградите на ЕУ за истражувачко новинарство во Западен Балкан; во чии рамки беа наградени трите најдобри новинари од „WB6“ („Западен Балкан 6“).

Читање ширум Западен Балкан

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, поттикнува навики и вештини за читање, како и културна соработка.

Кога стапила на функција поранешната директорка на институтот „Гете“ во Северна Македонија, Тања Кригер, една од првите работи кои ги забележала бил недостатокот на навиката за читање кај младите во државата. Затоа, одлучила дека за време на нејзината мисија, заедно со својот тим ќе дадат приоритет на зголемување на навиката за читање кај младите; особено во руралните и изолирани подрачја во државата. Институтот „Гете“ веќе имплементирал проекти на оваа тема во Северна Македонија, но имало потреба да се преземе нешто повеќе; се сеќава Марија Чорбева Пеновска од институтот „Гете“ во Скопје.

Се појавила можност со повикот за предлози за културни активности од Инструментот за граѓанско општество и програмата за медиуми на ЕУ. Со нивна поддршка, институтот „Гете“, заедно со партнери од други држави во регионот, го започнал проектот „Регионална мрежа за културна разноликост (READ)“ („Regional Network for Cultural Diversity (READ)“) кој има за цел промовирање меѓукултурни вештини за читање и демократски вредности преку поттикнување култура за читање, како и обработка на супрарегионални висококвалитетни литературни дела.

„Во фокус на нашите посети беа тешко пристапните заедници: места каде што децата никогаш претходно немале можност да учествуваат во културен настан.“

Марија Чорбева Пеновска е менаџер на проектот „READ“. Таа објаснува дека проектот вклучува четири различни програми, а една од нив е „ЧИТАЈ на тркала“ („READ on wheels”) која претставува подвижна библиотека со книги и останати содржини од партнерските држави на проектот. Библиотеката го обиколува регионот и Турција со посебен фокус на училиштата и библиотеките, во период од три години. Подвижната библиотека во комбе со придружна екипа веќе ги заобиколи Северна Македонија и Србија; посетувајќи, главно, оддалечени села во кои се организираше раскажување приказни, работилници за креативно пишување и илустрации, презентација на нови писатели, предавања и дебати, позајмување и донација на книги и слични настани со деца и млади. „Во фокус на нашите посети беа тешко пристапните заедници: места каде што децата никогаш претходно немале можност да учествуваат во културен настан,“ вели Марија.

Дополнителна компонента на проектот е поддршката за литературни фестивали во пет целни држави, како клучен начин за промовирање меѓукултурна соработка во регионот. Проектот вклучува, исто така, и програма за престојување која, преку отворени повици, им овозможува на писателите во петте држави да ја запознаат книжевната, уметничката и културна сцена во регионот и да го поддржат регионалното ширење на книжевните дела во целните држави. Истовремено, локалната публика добива уникатна можност да се запознае со делата на избраните уметници.

Четвртата компонента на проектот е поддршка за граѓанското општество, преку шема за субгрантирање која овозможува поддршка за малите организации од доменот на превод, издаваштво и/или промоција на дела со цел зголемување на пристапот и свеста за литературата, надминувајќи го националниот контекст. Компонентата вклучува иновативни повеќејазични и меѓукултурни проекти.

Марина Терповска Старго, координатор за грантови на проектот, објаснува дека досега обезбедиле грантова поддршка за 54 организации преку два повици за предлози. Вкупно, се очекува 90 организации да добијат поддршка преку грантовите на проектот.

„Верувам дека преку градењето на оваа голема мрежа од културни работници и организации на граѓанското општество кои работат во секторот на културата ќе обезбедиме одржливост на проектот.“

За проектот

„Регионалната мрежа за културна разноликост (READ)“ е четиригодишен регионален културен проект, финансиран од ЕУ, а имплементиран од институтот „Гете“, заедно со партнерските организации: Центар за балканска соработка – Лоја (Северна Македонија), „Instituti I Librit dhe i Promocionit“ (Албанија), „Kalem Culture Association“ (Турција), „Крокодил“ (Србија) и „Qendra Multimedia“ (Косово). Проектот придонесува за помирување и меѓукултурна толеранција преку отворање нови комуникациски канали помеѓу независните културни општества; овозможувајќи им прилики за вмрежување надвор од политичката сцена. Проектот има за цел промоција на вештини за читање и демократски вредности преку читање за култура и обработка на супрарегионални висококвалитетни литературни дела.

Марија Чорбева Пеновска вели дека се особено задоволни од досегашните резултати на проектот; особено од резултатот на субгрантовите. „На почетокот, бевме скептични за исходот на овие мали проекти затоа што финансиската висина на грантовите беше симболична. Меѓутоа, секој еден од малите проекти се претвори во успешна приказна, благодарение на напорите од овие помали организации,“ вели Марија.

Но, Марија верува дека најзначајниот успех на проектот е олеснувањето на соработката помеѓу културните организации и младите во регионот: „Верувам дека преку градењето на оваа голема мрежа од културни работници и организации на граѓанското општество кои работат во секторот на културата ќе обезбедиме одржливост на проектот,“ вели таа.

 

Претседателката Фон дер Лајен во Западен Балкан за дискусии за поддршка на ЕУ со цел справување со енергетската криза

Објавено . Објавено во Вести.

Руското енергетско уценување и манипулирање на пазарите не го поштеди регионот на Западен Балкан. ЕУ е одлучна да ги поддржи своите партнери за справување со високите енергетски цени, како и за подобрување на нивната енергетска безбедност на долг рок. Ова е контекстот на посетата на претседателката фон дер Лајен на Западен Балкан оваа седмица. Претседателката, најпрво, ја посети Северна Македонија каде што оствари средби со претседателот Стево Пендаровски и премиерот Димитар Ковачевски. Во четвртокот, на утро, претседателката фон дер Лајен отпатува за Приштина, Косово, каде што се сретна со претседателката Вјоса Османи-Садриу и премиерот Албин Курти. Попладнето, претседателката отпатува за Тирана, Албанија, каде што се состана со претседателот Бајрам Бегај и премиерот Еди Рама.

 

Во петокот, на утро, претседателката ќе отпатува во Сараево, БиХ. Таму, ќе се состане со ново избраните членови на претседателството, како и со избрани членови на парламентарното собрание и избрани претставници од општеството. Во текот на попладнето, претседателката фон дер Лајен ќе отпатува за Белград, Србија, каде што ќе се состане со претседателот Александар Вучиќ и премиерката Ана Брнабиќ. Исто така, заедно со претседателот Вучиќ, ќе ја посети и гасоводната поврзница Србија-Бугарија, во селото Јелашница. Најпосле, во сабота, претседателката ќе биде во Подгорица, Црна Гора, каде што ќе се сретне со претседателот Мило Џукановиќ и премиерот Дритан Абазовиќ. Ќе го посети и проектот „Транс-балкански коридор за електрична енергија: мрежен дел во Црна Гора“.

Гранично управување: ЕУ потпишува договор со Северна Македонија

Објавено . Објавено во Вести.

На 26. октомври, ЕУ и Северна Македонија потпишаа договор за оперативна соработка за гранично управување со Европската агенција за гранична и крајбрежна стража (Фронтекс). Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и премиерот на Северна Македонија, Димитар Ковачевски, го посведочија потпишувањето на договорот од страна на комесарката за внатрешни работи, Илва Јохансон, и чешкиот амбасадор во Северна Македонија, Јарослав Лудва, кој го претставуваше чешкото претседателство со Советот, во име на ЕУ, и министерот за внатрешни работи, Оливер Спасовски, во име на Северна Македонија.

 

Потпретседателот за промоција на европски начин на живот, Маргаритис Схинас, изјави: „Блиската соработка за миграција на Северна Македонија е дел од нејзиниот пат кон ЕУ. Потпишувањето на овој договор со Фронтекс е силен доказ за тоа. Миграцијата е нешто со кое можеме да се справиме само со заедничка работа.“

 

Комесарката за внатрешни работи, Илва Јохансон, изјави: „Горда сум што денес ја потпишувам оваа спогодба за статус, затоа што со неа ќе се зајакне нашата соработка во доменот на миграцијата и граничното управување. Фронтекс ќе може да ги распореди своите служби за да работат рамо до рамо со граничните стражи од Северна Македонија, спречувајќи прекуграничен криминал; особено криумчарење на луѓе, обезбедувајќи сигурност за граѓаните на Северна Македонија и Европската Унија.“

 

Зајакнувањето на оперативната соработка помеѓу партнерите од Западен Балкан и Фронтекс ќе придонесе за справување со нелегалната миграција и ќе ја подобри безбедноста на надворешните граници на ЕУ. Во рамки на тековните спогодби за статус, Фронтекс веќе распоредува 300 офицери во регионот; вклучително преку заеднички операции на надворешните граници на Унијата со Албанија, Црна Гора и Србија. За обезбедување на имплементација на спогодбата за статус, директно ќе биде договорен операциски план помеѓу Фронтекс и државните авторитети на Северна Македонија. Овој план ќе му овозможи на Фронтекс да ја придружува Северна Македонија во граничното управување, со спроведување заеднички операции и распоредување персонал, како на границата со ЕУ, така и на границите со соседните партнери од Западен Балкан. На овој начин, ќе се овозможи помош за справување со растечката нелегална миграција и прекуграничниот криминал.

Подобра комуникација за проекти од сферата на уметноста, културата и јавниот простор

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, поддржува невладина организација од Косово за надоградување на капацитетите за социјални медиуми.

Фондација 17 е невладина организација од Косово, иницирана од активистите Нита Зеќири и Ајете Керќели. Нивната соработка започнала со создавање визуелни и интелектуални уметнички дела кои ги истражуваат психолошките и општествени перспективи преку видео-експериментална уметност. Имале идеи и мотивација, но, иако овие елементи се важни, не биле доволно: активистките имале потреба од поддршка во насока на повеќе соработници, финансии и, најважно, работен и изложбен простор. Со оглед на тоа што биле свесни дека ова се проблеми со кои се соочуваат повеќето уметници во Косово, одлучиле да започнат иницијатива со која ќе би си помогнале не само себеси, туку и на целата културна сцена во Косово.

Како што биле почетници во бизнисот и било тешко да се најдат фондови од донатори, одлучиле од сопствена заштеда да изнајмат и опремат простор така што отвориле проектен простор достапен за други уметници и организации.

„Фондација 17 има за цел да поттикне позитивна промена во општеството со зајакнување на заедниците преку културен активизам.“

Лири Хашани се приклучила во Фондација 17 три месеци по започнувањето на Проектниот простор 17; најпрво, како асистент за проектен простор, а подоцна унапредена во координатор за контакти и социјални медиуми. Лири објаснува дека организацијата е изградена врз основа на личните искуства на основачите и потребата да се возобнови функцијата на алтернативните јавни простори. Дополнително, тие веруваат дека уметноста и културата се средства за иницирање значајни општествени потреби. Како што Лири резимира: „Фондација 17 има за цел да поттикне позитивна промена во општеството со зајакнување на заедниците преку културен активизам.“

Од нивното започнување, во 2018 година, организацијата имплементирала бројни проекти, спојувајќи идеи од луѓе од различни средини и професии, обединети преку уметноста, и кои третираат различни општествени прашања; обидувајќи се да ги ангажираат младите на различни начини.

Една од нивните програми е „Метаморфози“, која има за цел да ги спои уметностите и културата во дијалог за да се дискутира за важноста од користењето на јавниот простор. Преку „оживување“ и ревитализирање на напуштени згради, дури и на еден ден, целта е да се документира колективната меморија за минатото за кое ретко се зборува; како и да се осврне кон употребата на јавниот простор во корист на заедницата. Досега, интервенирале во четири напуштени простори во кои имале директни уметнички интервенции; но, исто така, создале и публикации кои ја претставуваат и анализираат врската помеѓу зградите, спомениците и јавната свест.

Друга програма е Галерија 17 во чии рамки, преку кампања за групно финансирање и со поддршка на уметничката заедница, изнајмиле и возобновиле стара механичарска работилница, претворајќи ја во постојан простор за уметнички изложби. Со посебен фокус на општествени прашања, уметниците и кустосите во Галерија 17 експериментираат со концепти, идеи и простор.

„Поддршката на ЕУ беше навистина од помош затоа што ми овозможи да ги подобрам моите вештини и да согледам друга перспектива за тоа како би требало да бидат координирани социјалните медиуми.“

За проектот

„EU TACSO“ е регионален проект, финансиран од ЕУ, кој ги подобрува капацитетите и улогата на организациите на граѓанското општество. Проектот им помага на организациите на граѓанското општество да земат активно учество во демократските процеси во регионот, стимулирајќи средина со можности за граѓанското општество и развој на плуралистички медиуми.

Проектот делува во Албанија, БиХ, Косово, Северна Македонија, Црна Гора, Србија и Турција и е дела од Механизмот за граѓанско општество на ЕУ кој овозможува поддршка за организациите на граѓанското општество во државите кои сè уште не се дел од ЕУ. Организациите на граѓанското општество играат важна улога за ЕУ и се клучни чинители за поддршка на пристапниот процес во своите држави.

Меѓутоа, организацијата добила поддршка и од меѓународни донатори за имплементирање на програмите и надоградување на управните и административни капацитети. Еден од проектите кои ги поддржал бил и проектот на ЕУ за техничка помош за организациите на граѓанското општество во Западен Балкан и Турција („EU TACSO“). Лири објаснува дека имале редовни комуникациски активности, но, и дека сè уште работеле на подобрување на нивната стратегија за социјални медиуми што, всушност, била нејзината прва работа како координатор за социјални медиуми. Проектот „EU TACSO“ ја поддржал Лири со обука која била проследена со тренинг еден на еден. „Поддршката на ЕУ беше навистина од помош затоа што ми овозможи да ги подобрам моите вештини и да согледам друга перспектива за тоа како би требало да бидат координирани социјалните медиуми,“ вели Лири.

Потпретседателот на Европската комисија, Схинас, ја нагласи целосната поддршка на ЕУ за управувањето со миграции при својата посета на БиХ

Објавено . Објавено во Вести.

Потпретседателот на Европската комисија, Маргаритис Схинас, ја посети БиХ како дел од неговата посета на четири држави во Западен Балкан, со цел ангажирање со партнери во регионот, подобро сфаќање на ситуацијата на терен и изнаоѓање начин за справување со растечкиот број нелегални гранични премини ширум рутата на Западен Балкан; во дух на партнерство и соработка.

 

За време на неговата посета на БиХ, потпретседателот Схинас најави нов проект, вреден 39,5 милиони евра, фокусиран на поддршка за БиХ во мешаните миграциски трендови и управување со границите. Како дел од посетата на БиХ, Схинас посети и приемен центар за нелегални мигранти, во Ушивак, во близина на Сараево. Покрај средбата со мигранти, потпретседателот Схинас имаше прилика да ги согледа и подобрените услови во центарот; кои се резултат на поддршка од ЕУ, вклучително и шивачница која беше основа за отпочнување на успешна модна марка, водена од мигранти, под името „Мода без нација“ (‘No Nation Fashion’)

Пакет за проширување 2022: Европската комисија ги оценува реформите во Западен Балкан и Турција и предлага кандидатски статус за Босна и Херцеговина

Објавено . Објавено во Вести.

На 12. октомври 2022 година, Европската комисија го усвои Пакетот за проширување 2022, обезбедувајќи детална проценка за состојбата и напредокот постигнати во Западен Балкан и Турција, на нивниот пат кон ЕУ; со посебен фокус на имплементирање суштински реформи, како и јасно водство за реформските приоритети кои им претстојат.

 

Секоја година, Комисијата усвојува „Пакет за проширување“ – збир документи кои ја објаснуваат политиката за проширување на ЕУ. Суштината на пакетот е Комуникацијата за проширување која ги собира сите развојни достигнувања во текот на изминатата година. Го испитува напредокот кој го постигнале земјите-кандидати и потенцијални кандидати, предизвиците со кои се соочиле и реформите на кои треба да се насочат; нудејќи збир предлози за патот кој им претстои. Покрај главната Комуникација, пакетот содржи Извештаи во кои различните сектори на Комисијата ги претставуваат своите детални оценувања за состојбата и реформскиот напредок во секоја земја-кандидат, како и во потенцијалните кандидати, за време на минатата година. Оценувањата се придружени од препораки и насоки за реформските приоритети.

ЕУ и Косово потпишуваат договор за првата ИПА III годишна програма за финансирање

Објавено . Објавено во Вести.

На 13. септември, Косово и ЕУ го потпишаа првиот годишен договор за финансирање во рамки на Инструментот за претпристапна помош III (ИПА III), вреден 63,96 милиони евра. По потпишувањето и стапувањето на сила на Партнерскиот договор за финансиска рамка помеѓу ЕУ и Косово, ова беше еден од последните формални чекори кој овозможува постепено отплаќање на финансиската помош на ЕУ за Косово, во склоп на договорот за партнерска рамка ИПА III, за периодот 2021 – 2027. Потребно е Собранието на Косово да го ратификува договорот исто така.

 

Преку 14 последователни годишни програми за финансирање, од 2007 до 2020 година, во склоп на ИПА I и ИПА II, ЕУ обезбеди финансиска помош за Косово во висина од 1,21 милијарда евра.

 

„Првичните 63,96 милиони евра од ИПА III ќе се употребат за зголемување на конкурентноста на косовскиот земјоделско-прехранбен сектор, како и постигнување на економските пристапни критериуми на ЕУ. Финансирањето, понатаму, ќе биде насочено кон подобрување на заштитата на човекови права и застапување за родова еднаквост; како и подобрување на обезбедувањето општински услуги и јавна безбедност во Косово,“ изјави амбасадорот на ЕУ во Косово, Томаш Суњог.

 

Годинешните финансиски средства, во рамки на ИПА III, ќе бидат комбинирани со дополнителни 16 милиони евра од косовската влада, како и финансирања од останати партнери во висина од 3,8 милиони евра. ЕУ останува најголемиот трговски партнер и обезбедувач на финансиска помош за Косово.

Европската Унија донира комбе („миниван“) за босанско-подринскиот кантон Горажде

Објавено . Објавено во Вести.

ЕУ ја продолжува поддршката за полициските агенции во БиХ во нивните секојдневни теренски операции. Како дел од оваа поддршка, ЕУ донираше комбе („миниван“), во вредност од 79900 босански марки, за Министерството за внатрешни работи на босанско-подринскиот кантон Горажде. Комбето ќе овозможи зголемен капацитет при транспортот на луѓе, како и поголема мобилност на полициските службеници на терен; како во кантонот, така и, доколку потребно, ширум БиХ.

 

Од 2018 година, ЕУ ја продолжува поддршката за БиХ во доменот на миграциски и гранични системи за управување; во контекст на зголемен број на бегалци и мигранти, присутни во државата, уште од крајот на 2017 година. Досега, ЕУ инвестирала повеќе од 8 милиони евра во поддршка на полициските агенции во БиХ преку обезбедување опрема и градење на капацитети. Од 2017 година, ЕУ наменила преку 100 милиони евра за поддршка на миграциски и гранични системи за управување во БиХ.

 

Проектот „Поддршка на ЕУ за миграциски и гранични системи за управување во БиХ“ е финансиран од ЕУ преку Инструментот за претпристапна помош и е имплементиран од страна на Меѓународната организација за миграција, во партнерство со Данскиот совет за бегалци, Фондот за население на Обединетите нации, Високиот комесаријат за бегалци на ОН и УНИЦЕФ.

Говор за состојбата на Унијата 2022 на претседателката Урсула фон дер Лајен

Објавено . Објавено во Вести.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ќе го одржи својот трет говор за Состојбата на Унијата, пред Парламентот на Европа, на 14. септември 2022. Како и секоја година, говорот ќе изврши преглед на досегашните постигнувања, исцртувајќи ја визијата за иднината. Говорот ќе биде проследен од пленарна дебата.

 

По две години пандемија и со тековна војна, на европско тло, поради руската агресија кон Украина; претседателката на Европската комисија ќе сподели значајни соопштенија со цел соочување со овие предизвици, претставувајќи ја нејзината визија за иднината на Европската Унија. Со оглед на исклучителниот геополитички контекст, годинава, дури повеќе од изминатите години, говорот за состојбата на Унијата се очекува со нетрпение и надвор од ЕУ исто така.

 

Говорот за состојбата на Унијата 2022 ќе се емитува, во живо, на Ebs, како и на каналите на социјалните медиуми на Европската комисија: Facebook, Twitter, LinkedIn, Youtube и Telegram; како и на профилот на претседателката фон дер Лајен на социјалните мрежи: Twitter, Instagram и LinkedIn.