Skip to main content

Area of Cooperation: Rural development

600,000 KM për përmirësimin e shëndetit dhe sigurisë në punë në sektorin agroushqimor të Bosnjë dhe Hercegovinë-s.

Written on . Posted in Lajme.

Është bërë një thirrje publike për pjesëmarrjen në programin e çmimeve të ndihmës teknike dhe granteve, si pjesë e mbështetjes së investimeve, me qëllim përmirësimin e shëndetit dhe sigurisë në punë (duke përfshirë edhe masat mbrojtëse ndaj COVID-19) në sektorin agroushqimor të Bosnje dhe Hercegovinës, si pjesë e projektitEU4BusinessRecovery, që bashkëfinancohet nga Bashkimi Evropian dhe Republika Federale e Gjermanisë.
 

Duke publikuar këtë thirrje publike me vlerë 600,000 KM, Bashkimi Evropian do t’u japë mundësinë kompanive të marrin pjesë në një program që përfshin trajnim dhe ndihmë teknike e financiare në lidhje me shëndetin e sigurinë në punë. Pas pjesëmarrjes në trajnim dhe mbështetjes së ofruar nga projekti, kompanitë do të kualifikohen për mbështetje financiare në formën e investimeve që arrijnë vlerat ndërmjet  10,000 dhe 30,000 KM, që do të përdoren për të vënë në zbatim masat e rekomanduara të shëndetit dhe sigurisë në punë (duke përfshirë këtu edhe masat mbrojtëse ndaj COVID-19).

 

Kompanitë e përzgjedhura do të marrin pjesë në trajnime falas për aspektin ligjor dhe rëndësinë e zbatimit të masave të shëndetit dhe sigurisë në punë. Për më tepër, kompanive do t’u ofrohet gjithashtu ndihmë teknike, në mënyrë që të vlerësojnë gjendjen aktuale të shëndetit dhe sigurisë në punë dhe  verifikojnë kushtet në ambientet e punës dhe t’u ofrohen rekomandimet për përmirësimin e ambientit të punës.

BE-ja cakton 3.5 milion BAM për mbështetjen e prodhimit primar bujqësor

Written on . Posted in Lajme.

Si pjesë e projektit EU4AGRI, të financuar nga BE-ja, është bërë një thirrje publike për të mbështetur investimet në prodhimin primar bujqësor.Kjo thirrje publike jep në dispozicion 3.5 milion BAM, me një shumë granti për çdo aplikim që varion ndërmjet 15,000 BAM dhe 300,000 BAM.

 

Aplikanti duhet të sigurojë vetë  bashkëfinancim për çdo projekt individual, për një minimum prej 35% të shumës totale të shpenzimeve të pranueshme të investimit të propozuar, përveç sektorit të prodhimit të fruta-perimeve, ku bashkëfinancimi personal duhet të jetë në një minimum prej 30%.

 

Aplikantët e përshtatshëm për grante në këtë masë mbështetëse përfshijnë  sipërmarrësit e pavarur,  kooperativat dhe kompanitë. Afati i fundit për aplikime është në orën 15.00, më 31 janar 2023.

Ruajtja e standardeve si ajka e ajkës

Written on . Posted in Tregime.

Një kompani bulmeti në Bosnjë dhe Hercegovinë përmirëson procesin e vet të prodhimit me ndihmën e BE-së.

Meggle BH është një nga kompanitë më të suksesshme të prodhimit të produkteve të qumështit në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinë. Falë prezantimit të qasjeve inovative për punën e tyre dhe përputhshmërisë me standardet e larta të prodhimit, produktet e qumështit me paketim të bardhë me një tërfil blu janë tani të njohura për cilësinë në të gjithë Bosnjën dhe Hercegovinën. Grupi Meggle ka një traditë të gjatë prodhimi bulmeti, pasi është themeluar në 1887 nga Josef Anton Meggle nga Bavaria.

“Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”

Meggle-i hyri në tregun boshnjak në fillim të viteve nëntëdhjetë. Fillimisht, produktet Meggle importoheshin dhe shpërndaheshin. Shumë shpejt, kompania nisi të bënte plane për të themeluar fabrika prodhimi në vend, dhe në fillim të viteve 2000 blenë një fabrikë bulmeti në Bihac dhe u konsoliduan si një kompani prodhimi bulmeti. Meggle BH Ofron më se 150 produkte në hapësirën e vet të prodhimit; produktet e tyre artizanale, si qumështi, kosi, kefiri, salcë kosi, ajka, kajmaku, kremi i qumështit, si dhe produkte të tjera, zënë vend të veçantë në shumë shtëpi.

Jadranka Penava iu bashkua Meggle-it që në fillim të aktivitetit të tyre në Bosnjë dhe Hercegovinë, në fillim të viteve ‘90, dhe tani është CEO e Meggle BH. Ajo shpjegon se tregu boshnjak i priti ngrohtësisht që në fillim, dhe se kanë pasur suksese të vazhdueshme dhe rritje të qëndrueshme në vend që nga nisja e aktivitetit në Bosnjë dhe Hercegovinë. “Vitin e kaluar mblodhëm 50 milionë litra qumësht nga 2,500 fermerë në gjithë vendin, që i konsiderojmë si një pjesë shumë të rëndësishme të biznesit tonë, sepse nuk mund të kesh sukses si biznes nëse nuk siguron qumësht cilësor vendas,“ thotë Jadranka.

Gjatë 2021-shit, me mbështetjen e projektit EU4AGRI, kompania i përmirësoi proceset e veta të prodhimit duke blerë një makineri moderne për paketimin e djathit dhe kajmakut të freskët. Kapacitetet e makinerisë së vjetër të prodhimit dhe paketimit të djathit dhe kajmakut  ishin 1,800 vasketa në orë, ndërsa makineria e re ka kapacitet 3,200 deri në 4,100 vasketa me peshë të ndryshme, brenda së njëjtës periudhë kohore. Makineria e re lejon dhe paketimin e prodhimit në vasketa me forma të ndryshme, që gjë që është thelbësore për nxjerrjen e produkteve në treg. “Duke pasur parasysh kërkesat e tregjeve vendase dhe të huaja na duhej ta modernizonim fabrikën dhe ta rrisnim kapacitetin për prodhimin e djathit të freskët dhe kajmakut, dhe këtë e kryem duke instaluar pajisjet më moderne, për një pjesë prej të cilave u ndihmuam nga projekti EU4AGRI.”shpjegon Jadranka.

„Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një iniciativë katër-vjeçare (2020 – 2024) që synon të modernizojë sektorin agro-ushqimor në Bosnjë dhe Hercegovinë, duke krijuar vende pune të reja, ndërkohë që ruhen vendet ekzistuese të punës dhe ndihmohet ripërtëritja nga kriza e KOVID-19-ës. Vlera totale e projektit është 20.25 milionë Euro, të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian, por zbatohet dhe bashkëfinancohet në bashkëpunim me Agjencinë Çeke të Zhvillimit dhe Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Projekti EU4AGRI ka mbështetur deri tani fermerë dhe ndërmarrje në Bosnjë dhe Hercegovinë me 45 investime me vlerë gati 5.5 milionë Euro, nga të cilat, 3.2 milionë Euro u financuan nga Bashkimi Evropian.

Blerja e një makine të re ndihmon dhe për rritjen e cilësisë së produkteve dhe sigurisë së procesit të prodhimit, dhe me automatizimin e disa hapave, zvogëlohet dhe mundësia e gabimeve njerëzore. „Si kompani që udhëheq në tregun e Bosnjës dhe Hercegovinës, Meggle-i  pritet të përmbushë nevojat e tregut, dhe të përmirësojë dhe zhvillojë proceset e prodhimit, si dhe të hedhë në treg produkte të reja dhe novatore. Ky investim na ndihmon shumë për këto synime.“ shton Jadranka

Mbështetja e projektit EU4AGRI nëpërmjet futjes së teknologjive të reja do të kontribuojë me siguri për zhvillimin dhe pozicionimin e mëtejshëm të kësaj kompanie në tregun vendas dhe të huaj, dhe sidomos për arritjen e standardeve me cilësi të lartë për produktet e shënuara më tërfilin blu.

Vlera e investimit të mbështetur nëpërmjet projektit EU4AGRI  është rreth 730,000 BAM (gati 375,000 Euro) nga të cilat 300,000 BAM të bashkëfinancuara nga Bashkimi Evropian (gati 155,000 Euro).

Energjia diellore ndrit të ardhmen e një kompanie Boshnjake

Written on . Posted in Tregime.

Për të plotësuar nevojat e një kompanie për energji, një kompani ushqimore në Bosnjë dhe Hercegovinë ka instaluar një nga centralet me energji diellore më të mëdha të rajonit, me ndihmën e BE-së.

Madi, me bazë në Teshanj, është një nga të paktat kompani që mund të eksportojnë mish të freskët pule në Bashkimin Evropian. Kompania u themelua në 1989 dhe në 2000-n, nisën fabrikën e tyre të parë të përpunimit të mishit të pulës. Në 2015, kishin krijuar thertoren më të madhedhe më moderne të shpendëve në rajon, me kapacitet përpunimi për 6000 zogj në një orë, dhe 24 milionë në vit. Sot njihet si kryesuesja e tregut në Bosnjë dhe Hercegovinë

Megjithatë, pandemia e KOVID-19-ës, pati ndikim negative te Madi, pavarësisht se ishte një nga kompanitë më të suksesshme në Bosnjë dhe Hercegovinë. Kompania vuajti nga probleme me furnizimin dhe iu desh të rishikonte shpenzimet, duke kursyer sa më shumë të mundte. Për të përballuar problemet, menaxhimi vendosi të krijonte një ekip veprimi për të optimizuar shpenzimet.

“Kishim qenë përherë të ndërgjegjshëm se shpenzimi ynë kryesor ishte elektriciteti. Gjëja e parë që shqyrtuam ishte ulja e shpenzimeve për energjinë. Pas një studimi të hollësishëm, dolëm në përfundimin se një nga zgjidhjet më të mira do të ishte instalimi i një centrali energjie diellore.“

Mirel Dedukiç u caktua si kreu i këtij ekipi veprimi. Ai shpjegon se vunë re se një nga zërat kryesorë të shpenzimit ishte energjia elektrike. “Kishim qenë përherë të ndërgjegjshëm se shpenzimi ynë kryesor ishte elektriciteti. Gjëja e parë që shqyrtuam ishte ulja e shpenzimeve për energjinë.“

Ai e dinte se nevoja më e madhe për energji e Madi-t ishte gjatë verës, kur panelet diellore do të kishin dhe kapacitetin e tyre më të madh të prodhimit. Pas një studimi të hollësishëm, dolëm në përfundimin se një nga zgjidhjet më të mira do të ishte instalimi i një centrali energjie diellore.“ Atë herë, kompania i hyri një investimi unik për Bosnjë dhe Hercegovinën.

Ndërsa Madi po bënte një studim realizueshmërie për investimin te centrali i energjisë diellore, programi i financuar nga BE-ja, EU4AGRI, nisi një thirrje për propozime. Thirrja përfshinte kompanitë e industrisë së mishit. „Projekti ynë ishte pothuajse gati dhe e patëm të lehtë që të aplikonim,“ thotë Mireli.

Me bashkë-financim nga EU4AGRI, Madi instaloi një central energjie diellore me kapacitet 1,000 kë. Centrali i energjisë u instalua në tri salla prodhimi dhe zuri 5500 m2. Kapaciteti i përgjithshëm vjetor i prodhimit është 1,147 MWh, që mbulon 15% të konsumit të elektricitetit nga kompania. Veç kësaj, në 2021, instaluan dhe central energjie diellore tjetër me kapacitet 1,000 kë, kështu që 30% e energjisë së tyre elektrike vjen nga burime të rinovueshme.

„Jemi shumë krenarë që kemi ndihmuar për ruajtjen e mjedisit me këtë projekt. Veç kësaj, kemi ulur kostot tona dhe kemi arritur vetë-qëndrueshmëri lidhur me furnizimin me energji elektrike.”

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një iniciativë katër-vjeçare (2020 – 2024) që synon të modernizojë sektorin agro-ushqimor në Bosnjë dhe Hercegovinë, duke krijuar vende pune të reja, ndërkohë që ruhen vendet ekzistuese të punës dhe ndihmohet ripërtëritja nga kriza e KOVID-19-ës. Vlera totale e projektit është 20.25 milionë Euro, të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian, por zbatohet dhe bashkëfinancohet në bashkëpunim me Agjencinë Çeke të Zhvillimit dhe Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Projekti EU4AGRI ka mbështetur deri tani fermerë dhe ndërmarrje në Bosnjë dhe Hercegovinë me 45 investime me vlerë gati 5.5 milionë Euro, nga të cilat, 3.2 milionë Euro u financuan nga Bashkimi Evropian.

Sipas Mirelit, energjia e prodhuar nga centrali i tyre i energjisë diellore përfaqëson reduktimin e ndotjes me pak më shumë se 1,800,000 kg CO2, që është e barazvlershme me 600,000 litra karburant ose 800 tonë qymyr. „Jemi shumë krenarë që kemi ndihmuar për ruajtjen e mjedisit me këtë projekt. Veç kësaj, kemi ulur kostot tona dhe kemi arritur vetë-qëndrueshmëri lidhur me furnizimin me energji elektrike,“ thotë Mireli.

Plani për të ardhmen është që Madi të vijojë të jetë kompania më e madhe e industrisë së mishit në Bosnjë dhe Hercegovinë, nëpërmjet investimit të vijueshëm te burimet njerëzore dhe teknologjisë moderne. Për më tepër, kanë themeluar një kompani të re „Mipower d.o.o.“, që do t’i përkushtohet plotësisht prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike. Planifikojnë të instalojnë të paktën dhe 10Më panele diellore.

T’i japim një shtysë bujqësisë dhe blegtorisë në Malin e Zi

Written on . Posted in Tregime.

Fondet e BE-së hapin vende të reja pune dhe prodhojnë produkte më cilësore

Milenko Nedić-i (47) shërbente dikur në ushtri. Në vitin 2005, reformat e qeverisë çuan në shkarkimin e tij dhe 3,000 kolegëve të tjerë dhe, kështu, u gjend i papunë brenda ditës. Kur iu desh të vendoste ç’të bënte më pas, atij iu kujtua se prindërit e tij ishin marrë më parë me bujqësi dhe blegtori, dhe se ky ishte i vetmi zanat tjetër që njihte.

Ai dhe bashkëshortja e tij morën një kredi bankare dhe blenë tri lopë, me të cilat hapën fermën e tyre të vogël. Fillimi ishte i vështirë, sepse kredia kishte një normë të lartë interesi, dhe çifti nuk kishte aftësitë e duhura. Më pas, për Milenko-n dhe bashkëshorten e tij u shfaq një mundësi për të zgjeruar dhe stabilizuar biznesin e tyre, me mbështetjen nga ‘Instrumenti i Asistencës së Para-Aderimit për Zhvillimin Rural’ (IPARD II), i BE-së. “Nëpërmjet programeve IPARD, kam arritur të përfundoj mekanizimin tonë dhe pajisjen me sisteme për mjeljen dhe të gjitha aparaturat e nevojshme për fermën. Gjatë thirrjes së fundit, më mbështetën me një shumë prej rreth 48,000 eurosh, të cilat i plotësova me kontributin tim prej 32,000 eurosh,” thotë Milenko. Tani, ai ka rreth 40 lopë dhe zotëron një prej fermave më të mëdha në rajon.

“Para se të fillonte të vihej në zbatim programi IPARD II, kishim vetëm dy ose tri fabrika përpunimi që përmbushnin standardet kombëtare të sigurisë ushqimore. Tanimë, kemi mbi 21 objekte që përmbushin standardet. Ky fakt tregon ndikimin pozitiv që ka pasur IPARD II-shi në Mal të Zi,”

Ushqim më i sigurt

Historia e Milenko Nedić-it nuk është e vetmja histori suksesi e IPARD II-shit në Mal të Zi. Deri më tani, të paktën 254 fermerë kanë përdorur fondet e IPARD II-shit dhe kanë përfituar nga përmirësimet e kushteve të punës në ferma. Gordana Dujović-i nga Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujit shpjegon:- “Para se të fillonte të vihej në zbatim programi IPARD II, kishim vetëm dy – tri fabrika përpunimi që përmbushnin standardet kombëtare të sigurisë ushqimore. Tanimë, kemi mbi 21 objekte që përmbushin standardet. Ky fakt tregon ndikimin pozitiv që ka pasur IPARD II-shi në Mal të Zi”. Sipas Gordanës, nëpërmjet mbështetjes së IPARD II-shit, deri më tani janë hapur edhe mbi 100 vende të reja pune, që janë zënë kryesisht nga të rinjtë.

Aktualisht, Mali i Zi po përdor fondet e vëna në dispozicion nga programi IPARD II, që mund të shfrytëzohen deri në fund të vitit 2023, ndërsa BE-ja, së fundmi, ka miratuar programin IPARD III për Malin e Zi, për periudhën 2021-2027. Gordana është e bindur se IPARD III-shi do të korrë edhe më shumë sukses se programet e mëparshme. “Po e fillojmë IPARD III-shin me shumë më tepër përvojë dhe njohuri të fituara gjatë vënies në zbatim të thirrjeve nëpërmjet programit IPARD II. Ne, bashkë me përfituesit, kemi shumë më tepër përvojë dhe besoj se përfitimet do të rriten ndjeshëm. Është planifikuar edhe akreditimi i masave të reja, që do t’u japin mundësi përfituesve të marrin më shumë mbështetje, si edhe shtetit të tërheqë më shumë nga fondet e BE-së të vëna në dispozicion për Malin e Zi,” thotë ajo.

“Ferma na siguron një jetesë të mirë. Kërkon shumë punë dhe shumica e parave të fituara duhet të ri-investohen sërish në prodhim, por ferma po zhvillohet.”

Lidhur me programin

Si pjesë e ‘Instrumentit të Asistencës së Para-Aderimit’ (IPA), i projektuar për të mbështetur reformat në vendet në proces aderimi në BE, ‘Instrumenti i Asistencës së Para-Aderimit për Zhvillimin Rural’ (IPARD), përqendrohet te zonat rurale dhe sektorët agro-ushqimorë të këtyre vendeve. Nëpërmjet këtij instrumenti, BE-ja u ofron përfituesve ndihmë teknike dhe financiare, për t’i bërë sektorët e tyre bujqësorë dhe zonat rurale më të qëndrueshme dhe në përputhje me politikat e përbashkëta bujqësore të BE-së.

Milenko është i bindur se pa projektet IPARD, nëntë nga dhjetë fermerëve do t’u duhej të hiqnin dorë nga bujqësia. Sipas tij, shumica e fuqisë punëtore nuk kanë dëshirë të merren me bujqësinë dhe blegtorinë, kështu që mekanizimi i siguruar nëpërmjet thirrjeve të IPARD-it është një kontribut i rëndësishëm. “Ferma na siguron një jetesë të mirë. Kërkon shumë punë dhe shumica e parave të fituara duhet të ri-investohen sërish në prodhim, por ferma po zhvillohet,” thotë Milenko.

Kampi i skautistëve në Maqedoninë e Veriut, i hapur për aventura

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja nxit përmirësimin e ambienteve dhe shërbimeve në një kamp skautistësh në Strugë

Kampi i Skautistëve Krste-Jon mund të gjendet në një zonë të mrekullueshme: pranë pyjeve dhe plazhit të liqenit të Ohrit. Gjithashtu, ndodhet afër qendrës së qytetit të Strugës. Kampi i skautistëve u hap në vitet ‘70 me një infrastrukturë shumë të thjeshtë dhe investimi i parë shtesë u bë vetëm në vitin 2003, kur bashkia financoi ndërtimin e godinës së parë prej betoni me tetë dhoma.

“Kishim probleme madhore me infrastrukturën: nuk kishim tualete, ujë të ngrohtë apo ndriçim.”

Marjan Glavinceski është drejtuesi i organizatës së shoqërisë civile Krste-Jon Struga, që menaxhon kampin. Ai shpjegon se pavarësisht mjedisit të mrekullueshëm ku ndodhet kampi, për turistët nuk ishte edhe aq tërheqës. “Kishim probleme madhore me infrastrukturën: nuk kishim tualete, ujë të ngrohtë apo ndriçim.”

Fatmirësisht, tre vjet më parë u hapën mundësi të reja për këtë kamp skautistësh, kur stafi i menaxhimit të kampit vendosi të kërkonte mbështetje për të përmirësuar kushtet e tij. Këtë mbështetje e morën nga Bashkimi Evropian dhe së bashku, e shndërruan kampin në një nga vendet më tërheqëse në Ballkanin Perëndimor.

Projekti ‘Local and Regional Competitiveness’, i financuar nga BE-ja, e mbështeti kampin për të përmirësuar infrastrukturën e tij fizike, si dhe për të krijuar atraksione të reja për vizitorët. Deri më sot, kampi ka ndërtuar shtatë shtëpiza të ngritura mbi këmbalecë, zgjeruar godinën aktuale dhe përmirësuar infrastrukturën e sheshit të tendave. Si rezultat, kampi tani mund të strehojë deri në 200 vizitorë njëherazi, duke u siguruar tualete të përshtatshme e ujë të ngrohtë.

Projekti gjithashtu nisi shërbime të reja turizmi aventuresk, duke përfshirë këtu zhytje me skafandra, ture çiklistike e marshimi në këmbë dhe lundrim me kajak. Projekti ndihmoi me blerjen e pajisjeve për këto atraksione dhe mbështeti trajnimin e instruktorëve. “Tani mund t’i mbajmë vizitorët të zënë gjatë qëndrimit të tyre: nëse qëndrojnë për pesë ditë, çdo ditë do të kenë rastin të bëjnë diçka ndryshe. Zhytja me skafandra në liqenin e Ohrit është atraksioni më i kërkuar nga vizitorët për momentin,” thotë Marjani.

“Mbështetja nga BE-ja ishte thelbësore. Ne jemi një organizatë e vogël që funksionon brenda zonës dhe nuk kishim potencial për t’u zgjeruar pa këtë mbështetje.”

Lidhur me projektin

‘Local and Regional Competitiveness Project’ (LRCP) është një projekt investimi katër-vjeçar, i financuar nga një grant i Bashkimit Evropian (Instrument for Pre-Accession Assistance – IPA II). Projekti ofron një qasje gjithëpërfshirëse për zhvillimin e turizmit dhe menaxhimin e destinacionit. Do të dhurojë fonde investimi dhe do të rrisë kapacitetin për të mbështetur fuqizimin e sektorit, investimet për destinacione dhe mirëqenien e destinacionit specifik. Objektivi i LRCP-së është të rrisë kontributin e turizmit për zhvillimin ekonomik të zonës dhe kapacitetin e qeverisë dhe institucioneve publike për të nxitur zhvillimin e turizmit dhe lehtësuar menaxhimin e destinacioneve.

Marjani shpjegon se për shkak të projektit, numri i vizitorëve është rritur mjaft dhe vitin e shkuar, numri i vizitorëve të huaj ishte më i lartë se i atyre nga Maqedonia. “Mbështetja nga BE-ja ishte thelbësore. Ne jemi një organizatë e vogël që funksionon brenda zonës dhe nuk kishim potencial për t’u zgjeruar pa këtë mbështetje,” thotë Marjani.

Kampi i investoi fitimet e vitit të shkuar për përmirësimin e mëtejshëm të infrastrukturës dhe, në të ardhmen, ka në plan të prezantojë atraksione të reja si fluturimi me deltaplan. “Duam të zhvillohemi më tej dhe të bëhemi një element i rëndësishëm në tregun e turizmit aventuresk në Ballkanin Perëndimor,” thotë Marjani.

Prodhimi i ushqimeve të lehta me energji diellore

Written on . Posted in Tregime.

Një kompani nga BH-ja ka fituar pavarësi energjitike thuajse të plotë duke instaluar panele diellore me mbështetjen e BE-së.

Kompania Voćar nga Brčko u themelua mbi 30 vjet më parë. Në gjuhën boshnjake, emri i kompanisë do të thotë “kultivues frutash” dhe farat e kompanisë u mbollën nga Avdo Musić-i shumë dekada më parë. Ai ishte një ndër prodhuesit më me famë të kumbullave në rajon dhe shiste kumbulla natyrale dhe të thata në tregjet vendase. Në vitin 1989, kur Jugosllavia socialiste filloi të liberalizohej ekonomikisht dhe qytetarët lejoheshin të hapnin kompani private, djali i tij Meho vendosi ta çonte biznesin një hap më tej duke regjistruar dhe hapur zyrtarisht kompaninë Voćar. Voćar-i tanimë prodhon një gamë të gjerë ushqimesh të lehta, që nga vaferët e kokoshkat e deri tek gjalpi i kikirikut. Slogani i kompanisë është “Për një shije më të mirë jete!”.

Tani, kompania drejtohet nga nipi i Avdos, Esed Musić-i. Esedi shpjegon se rrugëtimi nga rritja e kumbullave deri tek prodhimi i ushqimeve të lehta ishte mjaft i vështirë. Si shumë familje të tjera gjatë luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë, edhe e tyrja humbi thuajse gjithçka dhe, kur mbaroi lufta, iu desh të niste çdo gjë nga fillimi. Pikërisht gjatë kohës që rinisën punën, u erdhi ideja të provonin të zgjeronin gamën e produkteve të tyre. “Në atë kohë nuk kishte thuajse fare prodhim në Bosnjë dhe Hercegovinë: gjithçka vinte nga jashtë shtetit. Papritmas, u krijua një treg i madh, kështu që vendosëm ta shfrytëzonim këtë mundësi dhe të përqendroheshim tek zëvendësimi i produkteve të importuara,” thotë Esedi.

“Po të kishim instaluar vetë një sistem panelesh diellore, do të kishim një barrë shumë të madhe financiare mbi supe. Mbështetja nga Bashkimi Evropian ishte vërtet thelbësore: na dha shtysën që na nevojitej për të vazhduar me planifikimin e punës tonë dhe zhvillimit afatgjatë.”

Pas luftës, Voćar-i nisi punën me pesë punonjës, ndërsa tani ka 60 punonjës me orar të plotë dhe shumë bashkëpunëtorë të jashtëm që përfitojnë nga bashkëpunimi me kompaninë. Pas 30 vjetësh, kompania prodhon mbi 100 produkte të ndryshme që u ofrohen klientëve në Bosnjë dhe Hercegovinë, por edhe atyre në Shtetet e Bashkuara, Australi, shtetet e Bashkimit Evropian, etj.

Sidoqoftë, pandemia ndikoi tek operacionet e kompanisë njëlloj si tek ekonomia globale. Esedi thotë se gjatë krizës filluan të mendonin si të shkurtonin shpenzimet që të mund të ruanin qëndrueshmërinë financiare. Shpenzimi i parë që u erdhi ndërmend ishte fatura e energjisë elektrike, por çdo investim kishte kosto dhe nuk dukej shumë praktike tentimi i investimit në një kohë të atillë.

Megjithatë, në vitin 2021, me ndihmën e projektit EU4AGRI, të financuar nga BE-ja, një ëndërr e vjetër e parealizuar e kompanisë Voćar u bë realitet, duke qenë se arritën të investonin për një sistem panelesh diellore që u dha mundësinë të plotësonin rreth 65% të nevojave totale të energjisë elektrike. “Po të kishim instaluar vetë një sistem panelesh diellore, do të kishim një barrë shumë të madhe financiare mbi supe. Mbështetja nga Bashkimi Evropian ishte vërtet thelbësore: na dha shtysën që na nevojitej për të vazhduar me planifikimin e punës tonë dhe zhvillimit afatgjatë,” thotë Esedi.

“Produktet tona prodhohen me ndihmën e energjisë së gjelbër dhe për këtë jemi shumë krenarë.”

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një nismë katër-vjeçare (2020-2024) që synon modernizimin e sektorit agro-ushqimor, hapjen e vendeve të reja të punës bashkë me ruajtjen e vendeve aktuale dhe mbështetjen e rimëkëmbjes nga kriza e COVID-19-ës në Bosnjë dhe Hercegovinë. Vlera totale e projektit të financuar nga BE-ja është mbi 20.25 milion euro dhe është vënë në zbatim me bashkëpunimin dhe bashkë- financimin e Agjencisë Çeke të Zhvillimit dhe Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim në BH.

Deri më tani, projekti EU4AGRI ka mbështetur fermerët dhe ndërmarrjet e BH-së me 45 investime me vlerë rreth 5,5 milion euro, mbi 3,2 milion euro prej të cilave u financuan nga Bashkimi Evropian.

“U vendosën panele diellore në çatitë e godinave tona të prodhimit dhe magazinave, që ishin ideale për shkak tëvendndodhjes dhe formës së çative,” shpjegon Esedi. “Centrali ynë fotovoltaik zë një hapësirë prej 1000 m2 dhe prodhon 150 KW energji elektrike, gjë që na jep shumë dorë për pavarësinë tonë energjitike. Shpenzimet e ngritjes së centralit fotovoltaik arrinin rreth 83,000 euro, nga të cilat 54,000 euro u mundësuan nga projekti EU4AGRI dhe 29,000 euro nga Voćar-i.

Një vlerë tjetër e këtij projekti ishte reduktimi i emetimit të dioksidit të karbonit (CO2) me rreth 76%, duke ulur kështu edhe ndikimin negativ në mjedis. Siç thotë Esedi, “Produktet tona prodhohen me ndihmën e energjisë së gjelbër dhe për këtë jemi shumë krenarë.”

Rezultatet e deritanishme e kanë nxitur Voćar-in të plotësojë nevojat e energjisë elektrike ekskluzivisht nga burimet e ripërtërishme edhe në të ardhmen. Esedi shpjegon, “Kemi edhe çati të tjera të pashfrytëzura që plotësojnë kriteret për instalimin e një centrali fotovoltaik dhe duam të arrijmë 100%pavarësi energjitike. Në këtë mënyrë, do të mund të kontribuojmë edhe më tepër për mbrojtjen mjedisore”.

Prezantimi hudhrës hercegovinase në botë

Written on . Posted in Tregime.

Nëpërmjet një projekti të financuar nga BE-ja, një kompani nga Bosnja dhe Hercegovina është kthyer në lider të tregut rajonal për prodhimin e hudhrës.

Mbi 300 ditë me diell në vit dhe toka e pasur me gëlqerorë janë vetëm disa prej tipareve që e shquajnë nga të tjerët terrenin përreth qytetit të Ljubinje-s në jug të Bosnjës dhe Hercegovinës. Shumë dekada më parë, fushat në Ljubinje ishin të mbjella me duhan hercegovinas, cilësia e të cilit siguronte një jetesë të përshtatshme për popullin e këtij rajoni. Megjithatë, për shkak të rënies së investimeve për industrinë vendase të duhanit, fermerëve iu desh ta diversifikonin produktin e tyre.

Kjo nuk ishte shumë e vështirë, duke qenë se toka është shumë pjellore. Ata u përqendruan te hudhra, e cila prej shekujsh, është prodhuar dhe përdorur në rajon, si për gatim, edhe për të luftuar sëmundjet. Mundësia për biznesin e hudhrës u vu re nga Farmavit-a, një kompani nga rajoni i Ljubinje-s që vendosi të provojë jo vetëm rritjen, por edhe përpunimin e këtij produkti, për ta shpërndarë më pas në tregje më të gjera.

“Analizat e kryera nga institucionet me famë botërore kanë treguar se, për nga vetitë dhe ndikimi që ka te shëndeti, hudhra hercegovinase renditet në pesë më të mirat në botë.”

Teknologji moderne për përmirësimin e prodhimit

Stefan Šalvarica është menaxheri përgjegjës për prodhimin dhe përpunimin e hudhrës në kompani, së cilës iu bashkua në vitin 2020. Kompania u themelua në vitin 2000 dhe në fillim, prodhonin kryesisht ushqim për gjedhët. Por, pasi panë mundësinë e prodhimit të një game më të gjerë kulturash, vendosën të provonin diçka më interesante dhe të përshtatshme për tregje më të mëdha. “Analizat e kryera nga institucionet me famë botërore kanë treguar se, për nga vetitë dhe ndikimi që ka te shëndeti, hudhra hercegovinase renditet në pesë më të mirat në botë,” thotë Stefani.

Sot, Farmavit-a është kompani lider për prodhimin e hudhrës në Bosnje dhe Hercegovinë. ata prodhojnë më së shumti për eksport, edhe në BE. Gjatë rrugëtimit të tyre drejt suksesit të arritur, ata u mbështetën edhe nga nisma EU4 Business, e financuar nga BE-ja dhe e vënë në zbatim nga PKBZh-ja. Nëpërmjet kësaj mbështetjeje, kompania i dha zgjidhje një problemi madhor me burimet e ngrohjes, si dhe me problemin me avullin e formuar në procesin e trajtimit termal të hudhrës, që e kishte vështirësuar prodhimin. “Falë ventilimit dhe ajrit të kondicionuar në ambientet tona, tanimë arrijmë ta largojmë avullin brenda pak minutave. Gjithashtu, në të shkuarën, një pjesë e madhe e punës bëhej me dorë, por tani, me ndihmën e makinerive të reja, proceset e mbushjes, etiketimit dhe mbylljes së kavanozave janë përmirësuar dhe përshpejtuar,” shpjegon Stefani.

Kompania zotëron plantacionet e veta të hudhrës, por në të njëjtën kohë blen sasi të caktuara nga nën-kontraktorët e saj në Hercegovinë.  Pas blerjes, hudhra dërgohet për analiza para se të kthehet në produkt të gatshëm për klientët në raftet e supermarketeve në Bosnje dhe Hercegovinë, me markën “Aromë Hercegovine”.

“Falë projektit EU4Business, ia kemi dalë të përmirësojmë kushtet e punës dhe prodhimin, të ulim shpenzimet dhe të ofrojmë produkte unike për klientët tanë. Duke qenë se kemi përmirësuar prodhimin e hudhrës, sasia jonë vjetore e prodhimit është rritur me 10 tonë.”

Lidhur me projektin

EU4Business është një projekt i BE-së që synon të rrisë kapacitetin e Bosnjës dhe Hercegovinës për të fuqizuar ekonominë dhe punësimin, duke përqafuar konkurrencën dhe risinë në sektorët e përzgjedhur. Ka një buxhet prej 16.1 milionë eurosh: 15 milion euro, të financuar nga Bashkimi Evropian dhe 1.1 milion euro nga Republika Federale e Gjermanisë.

EU4Business është pjesë e Strategjive për Zhvillim Vendor – Vetëqeverisje Vendore dhe Zhvillim Ekonomik në Bosnje dhe Hercegovinë të Programit të Ministrisë Federale Gjermane për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (BMZ).

Stefan shpjegon më tej se, prodhojnë gjithashtu edhe puré dhe marinada që përmbajnë hudhër me erëza, vaj ulliri dhe vaj luledielli. Për më tepër, falë projektit EU4Business, tanimë ata prodhojnë të ashtuquajturën hudhër të zezë. Hudhra e zezë është rezultat i fermentimit të hudhrës së freskët. Në këtë proces të përshpejtuar vjetrimi, hudhra ndryshon ngjyrën, karamelizohet dhe vetitë e saj theksohen. Kjo lloj hudhre vlerësohet shumë në tregun botëror dhe me blerjen e makinerisë së fermentimit falë mbështetjes së BE-së, kompania Farmavit u bë prodhuesi i vetëm i kësaj lloj hudhre në Bosnje dhe Hercegovinë.

“Falë projektit EU4Business, ia kemi dalë të përmirësojmë kushtet e punës dhe prodhimin, të ulim shpenzimet dhe të ofrojmë produkte unike për klientët tanë. Duke qenë se kemi përmirësuar prodhimin e hudhrës, sasia jonë vjetore e prodhimit është rritur me 10 tonë,” thotë Stefani.

Përveç planeve për marinada të reja dhe futjen e hudhrës së zezë dhe asaj të freskët në tregun ndërkombëtar, kompania Farmavit  vijon të investojë për plane madhore, për të ruajtur pozicionin e tyre si lider i tregut. “Kemi investuar fonde tona shtesë për të blerë pajisje që do të na ndihmojnë për prodhimin e kapsulave të xhelatinës, të mbushura me ekstrakt hudhre. Do të bëhemi kompania e parë në rajon që prodhon suplemente dietike të këtij lloji,” thotë Stefani, i kënaqur.

Kompania Farmavit  u mbështet nëpërmjet projektit EU4Business me 150,000 BAM, ndërkohë që vlera e investimit arriti një total prej 300,000 BAM.

Një recetë e vjetër djathi bie në duart e klientëve të rinj

Written on . Posted in Tregime.

Djathëbërësit nga Bosnia dhe Hercegovina shtojnë prodhimin e tyre dhe fuqinë punëtore me anë të mbështetjes së BE-së.

Kur Tomislav Puđa ishte 20 vjeç, babai i tij ndërroi jetë, kështu që ai mori përsipër të vijonte traditën familjare të bërjes së djathit. Familja Puđa është specialiste për prodhimin e djathit Livno, i cili është një djathë i fortë i bërë nga qumështi i lopës, i deles apo nga përzierja e të dyve. Djathi vjetrohet në mënyrë natyrale nën lëkurën e tij në një kallëp në formë rrote, për të paktën 60 ditë dhe merr një shije të theksuar, e cila mund të jetë paksa e hidhur. Receta u fut në rajonin e Livnos për të kënaqur shijet e fisnikërisë perandorake në kohën e sundimit Austro-Hungarez.

“Babai im gjithmonë e ka pasur ëndërr të zgjeronte biznesin dhe të kishte një baxho të vogël. Unë dhe vëllai im vendosëm ta bëjmë këtë ëndërr realitet.”

Nga një artizanat djathi në një ndërmarrje të madhe

Gjyshi dhe gjyshja e Tomislavit e prodhonin djathin në sasi të vogla në qilarin e tyre. Në vitet 1970, ata vendosën ta tregtonin këtë produkt dhe ta shisnin në rajonet turistike përgjatë bregut Adriatik. Edhe pse sasitë nuk ishin të mëdha, shitjet mjaftonin për të mbajtur familjen. Babai i Tomislavit e vazhdoi këtë traditë dhe Tomislavi e ndihmonte.

“Babai im gjithmonë e ka pasur ëndërr të zgjeronte biznesin dhe të kishte një baxho të vogël. Unë dhe vëllai im vendosëm ta bëjmë këtë ëndërr realitet”- thotë Tomislavi.

Baxhoja Puđa Eco Cheese u themelua në vitin 2003 dhe që atëherë, e ka zgjeruar aktivitetin. Sot, baxhoja prodhon mbi dhjetë lloje djathërash dhe ka fituar disa çmime ndërkombëtare për cilësi, ndër të cilat spikat një medalje ari nga Panairi Ndërkombëtar i Djathit i zhvilluar në Austri në vitin 2014.

Në vitin 2019, e shtyrë nga ideja e modernizimit të procesit të prodhimit dhe fuqizimit të pozicionit të baxhos në tregun vendas dhe të huaj, ndërmarrja Puđas iu përgjigj një thirrjeje publike për grante, të publikuar në projektin EU4Business, financuar nga BE-ja dhe qeveria gjermane dhe e vënë në zbatim nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP), Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO) dhe organizata gjermane për bashkëpunim ndërkombëtar, GIZ. Falë projektit EU4Business, baxhoja i zëvendësoi fuçitë e vjetruara të djathit me të tjera, më të reja dhe moderne, mori makineri për prerje dhe peshim dhe rafte të reja në ambientet e vjetrimit dhe instaloi sisteme për ruajtjen e mikroklimës në baxho. Rikonstruksioni ka kontribuar gjithashtu për cilësinë e përgjithshme të procesit të prodhimit në baxho.

Vlera totale e këtij investimi shkon mbi 380,000 euro, nga të cilat, 150,000 euro u ofruan nga Bashkimi Evropian në formën e granteve. Pajisjet moderne kanë përmirësuar cilësinë dhe procesin e punës, kanë ulur shpenzimet e prodhimit dhe gjithashtu kanë kontribuar për rritjen e produktivitetit. “Teknologjia moderne ka minimizuar gabimet, gjë që është shumë e rëndësishme për sa i përket ruajtjes së cilësisë. Diçka që vumë re menjëherë ishte se pajisjet e reja e shfrytëzojnë më mirë qumështin, gjë që do të thotë se sot ne përftojmë më shumë djathë nga e njëjta sasi qumështi. Si rezultat, konkurrenca e tregut tonë është përmirësuar mjaft,”- thotë Tomislavi. Përmirësimet e arritura nëpërmjet projektit EU4Business krijojnë gjithashtu mundësi të tjera për zgjerimin e prodhimit dhe tregtimit të djathit jashtë kufijve të Bosnie dhe Hercegovinës.

“Njerëzit janë pasuria jonë më e madhe. Në sajë të makinerive të reja, punëtorët tanë kanë kushte më të mira pune dhe mund të punojnë më shpejt e më lehtë.”

Lidhur me projektin

EU4Business është një projekt i BE-së që synon të fuqizojë kapacitetin e Bosnies dhe Hercegovinës për rritjen ekonomike dhe punësimin, duke nxitur konkurrencën dhe risinë në sektorët e përzgjedhur. Ky projekt ka një buxhet prej 16.1 milion eurosh: 15 milion euro të financuara nga Bashkimi Evropian dhe 1.1 milion euro nga Republika Federale e Gjermanisë.

EU4Business është pjesë e Strategjive për Zhvillim Vendor – Vetëqeverisje Vendore dhe Zhvillim Ekonomik në Bosnie dhe Hercegovinë të Programit të Ministrisë Federale Gjermane për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (BMZ).

Në baxho punojnë gjithsej rreth 40 persona, duke përfshirë këtu edhe shtatë të punësuar falë investimit të EU4Business. Punëtorët e rinj rritën nivelet e prodhimit, por siguruan edhe një cilësi më të mirë të kontrollit të produkteve. Siç thotë Tomislavi, “Njerëzit janë pasuria jonë më e madhe. Në sajë të makinerive të reja, punëtorët tanë kanë kushte më të mira pune dhe mund të punojnë më shpejt e më lehtë.

Ndihma për mjedrat e shijshme të Bosnje dhe Hercegovinës që po pushtojnë tregun e BE-së

Written on . Posted in Tregime.

Një ndërmarrje bujqësore në Bosnje dhe Hercegovinë ka rritur kapacitetin e saj të prodhimit me anë të mbështetjes nga BE-ja.

Për më shumë se dy dekada, Nebojša Radović nga Bratunac-i i Bosnje dhe Hercegovinës është marrë me rritjen e mjedrave. Sot, bashkëshortja dhe tre fëmijët e tij e ndihmojnë në plantacionin e mjedrave. Për shkak të të ardhurave shtesë që ato sjellin, Nebojša shpjegon se: “Mjedrat janë shumë të rëndësishme për ne. Bashkëshortja ime nuk ka profesion tjetër, ndërsa profesioni im i parë nuk mjafton për të mbuluar të gjithë shpenzimet e jetesës. I kemi mësuar edhe fëmijët si të rrisin mjedra.”

Nebojša është një prej shumë nënkontraktorëve të ndërmarrjes së familjes, Herbos Nature, e cila është marrë me mbledhjen e frutave të pyllit që prej vitit 2006. Që nga viti 2012, është marrë gjithashtu edhe me blerjen, përpunimin dhe shitjen me shumicë të mjedrave, kërpudhave dhe erëzave. Sot, ka një rrjet me më shumë se 1,000 nënkontraktorë nga i gjithë vendi.

“Teksa ndërmarrja jonë zmadhohej gjithmonë e më shumë, natyrisht që kishim probleme, por me hyrjen e pandemisë, vështirësitë u shtuan mjaft, sidomos për nënkontraktorët tanë.”

Nxitja e zhvillimit në kohë krize

Maida Hadžiavdić nga Herbos Nature shpjegon se ndërmarrja ka vite që zmadhohet me hapa të sigurt, por si të gjitha bizneset e tjera, edhe ata u përballën me vështirësi në vitin 2020, kur filloi pandemia e COVID-19-ës. “Teksa ndërmarrja jonë zmadhohej gjithmonë e më shumë, natyrisht që kishim probleme, por me hyrjen e pandemisë, vështirësitë u shtuan mjaft, sidomos për nënkontraktorët tanë,”- thotë Maida.

Pikërisht në atë periudhë, pati një thirrje për propozime rreth mbështetjes së ndërmarrjeve bujqësore në Bosnje dhe Hercegovinë, nismë nga projekti EU4AGRI, i financuar nga BE-ja. Herbos Nature aplikoi dhe përfitoi mbështetje, duke përfshirë këtu blerjen e pajisjeve për ndërmarrjen dhe nënkontraktorët e tyre, apo ndihma të tjera të kësaj natyre, për përmirësimin e kushteve të punës, duke arritur kështu një total prej 114,000 eurosh.

Si një prej nënkontraktorëve të Nature, Nebojša-s iu dhanë në dorëzim pajisje të vlefshme, të financuara nga BE-ja, për të lehtësuar sadopak punën e familjes dhe për ta bërë atë më efikase. “Që prej kohës që EU4AGRI më dhuroi një plug të motorizuar, shpenzimet e mia janë ulur,”- shpjegon Nebojša.

“EU4AGRI na ka ndihmuar ta zgjerojmë tregun tonë. Përveç filialeve në Ustikolina dhe Bratunac, tanimë kemi hapur edhe një tjetër në Travnik. Kemi futur në punë më shumë punonjës dhe kemi filluar të bashkëpunojmë me nënkontraktorë të tjerë.”

Lidhur me projektin

Projekti EU4AGRI është një nismë katër-vjeçare (2020-2024) që synon modernizimin e sektorit agro-ushqimor, hapjen e vendeve të reja të punës bashkë me mbajtjen e vendeve aktuale dhe mbështetjen e rigjenerimit nga kriza e COVID-19-ës në Bosnje dhe Hercegovinë. Vlera totale e projektit të financuar nga BE-ja arrin mbi 20 milion euro dhe është vënë në zbatim me anë të bashkëpunimit dhe bashkë-financimit të Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim dhe Agjencisë Çeke të Zhvillimit.

Projekti i dha gjithashtu mundësinë ndërmarrjes të përfitonte nga pajisjet e reja dhe ndihmesave të tjera. “Mbështetja nga EU4AGRI na ka ndihmuar të zgjerojmë tregun tonë. Përveç filialeve në Ustikolina dhe Bratunac, tanimë kemi hapur edhe një tjetër në Travnik. Kemi futur në punë më shumë punonjës dhe kemi filluar të bashkëpunojmë me nënkontraktorë të tjerë,”- thotë Maida. Me anë të pajisjeve dhuruar nga programi EU4AGRI, ndërmarrja ka modernizuar edhe proceset e prodhimit.

Njësoj si Maida 23-vjeçare, shumica e punonjësve të ndërmarrjes janë profesionistë të rinj të trajnuar, të cilët kanë për detyrë të sigurohen që të gjitha proceset e punës të zhvillohen në standardet më të larta. Mbi 95% e prodhimit është i destinuar për eksport në vende si: Franca, Gjermania, Polonia, Serbia, Sllovenia, Zvicra dhe Turqia. “Pajisjet e reja kanë përmirësuar kushtet e prodhimit dhe na kanë ndihmuar të përmbushim kriteret e klientëve tanë,”- thotë Maida. “Jemi të lumtur që kemi marrë pjesë në projektin EU4AGRI dhe që kemi kontribuar për qëndrueshmërinë e sektorit të ushqimit dhe bujqësisë në BH.”