Skip to main content

Autor: WeBalkans

Potpredsjednik Evropske komisije Schinas naglašava punu podršku EU za upravljanje migracijama prilikom posjete Bosni i Hercegovini

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Potpredsjednik Evropske komisije Margaritis Schinas posjetio je Bosnu i Hercegovinu u sklopu posjete četiri zemlje Zapadnog Balkana s ciljem povezivanja sa partnerima u regionu, boljeg razumijevanja situacije na terenu i pronalaženja rješenja za sve veći broj neregularnih prelazaka preko granice duž zapadnobalkanske rute, u duhu partnerstva i saradnje.
 
Tokom posjete Bosni i Hercegovini, potpredsjednik Schinas je najavio novi projekat, vrijedan 39.5 miliona eura, koji je usmjeren na podršku Bosni i Hercegovini u upravljanju mješovitim migracijskim tokovima i upravljanju granicama. Kao dio posjete BiH on je takođe posjetio prihvatni centar za ilegalne migrante u mjestu Ušivak blizu Sarajeva. Pored toga što se sastao sa migrantima, potpredsjednik Schinas je mogao da vidi poboljšane uslove u centru koji su rezultat podrške EU, uključujući i prostoriju za šivanje, u koja je polazna tačka za uspješnu modnu marku koju vode migrant ‘No Nation Fashion’.

Povećanje adrenalina u Skoplju

Written by WeBalkans on . Posted in Stories.

Avanturistički park u Skoplju razvijen sredstvima EU

Karpoš je najurbanija opština Skoplja, glavnog grada Sjeverne Makedonije. Opština ima preko 70.000 stanovnika i skoro svi žive u visokim betonskim zgradama. Robert Jankovski radi u opštini Karpoš i prije 20 godina, on i neki njegovi prijatelji su razgovarali o tome kako je njihovoj opštini potrebna neka aktivnost ili atrakcija gdje bi ljudi mogli da provode vikende ili da odu nakon radnog dana. Parkovi oko stambenih zgrada nisu bili dovoljni da zadovolje ovu potrebu. „Mislio sam da Skoplje treba da ima atrakciju kao što to imaju veće evropske prestonice“, kaže Robert.

“Moji prijatelji i ja smo mislili da je Karpošu potrebna atrakcija po kojoj bi bio poznat: nešto slično avanturama Indiana Džonsa ili Tomb Rajdera, mjesto za sport i zabavu. Tako je nastala ideja o avanturističkom parku.”

U razgovoru sa prijateljima, Robert je prvo razmišljao o otvaranju golf terena ili parka. Međutim, njegova analiza tržišta je pokazala da će to biti previše skupo i da neće biti dovoljno ineresa. Onda je njegov prijatelj iz Engleske predložio pokretanje  nečeg uzbudljivijeg. “Moji prijatelji i ja smo mislili da je Karpošu potrebna atrakcija po kojoj bi bio poznat: nešto slično avanturama Indiana Džonsa il Tomb Rajdera, mjesto za sport i zabavu. Tako je nastala ideja o avanturističkom parku”, kaže Robert.

Robert objašnjava da je još  2005.godine opština otvorila skejt park u Karpošu, koji je bio prvi takve vrste u cijeloj zemlji. Sa kolegama iz opštine je razmišljao i došli su na ideju da se ta lokacija iskoristi proširenjem parka i dodavanjem avanturističkih atrakcija kao što su visoka užad.  U to vrijeme, ideja se dalje razvijala, ali je manjkalo sredstava kako bi sve realizovalo. Robert je bio osoba u opštini zadužena za saradnju sa međunarodnim i nevladinim organizacijama i zajedno sa Aleksandrom Teovom – načelnicom sektora za lokalni razvoj –  saznao je za projekat lokalne i regionalne konkurentnosti koje je finansirala EU koji je podržavao opštine se problemima vezanim za  turizam i zaštitu okoline. Ovo je bila savršena prilika po mjeri za naš projekat, te smo odlučili da apliciramo,” kaže on.

“Ne bismo to mogli bez podrške EU jer naša opština nije bogata i imamo puno drugih prioriteta kao što su putevi i vodosnabdijevanje.”

O projektu  

Projekat lokalne i regionalne konkurentnosti (LRCP) je četvorogodišnja investiciona operacija finansirana grantom Evropske unije (Instrument za pretpristupnu pomoć – IPA II). Projekat nudi holistički pristup razvoju turizma i upravljanju destinacijom, te će obezbijediti investiciono finansiranje i izgradnju kapaciteta za podršku rasta sektora, ulaganja u destinacije i prosperitet određene destinacije. Cilj LRCP-a je povećanje doprinosa turizma lokalnom ekonomskom razvoju i poboljšanje kapaciteta vlade i javnih subjekata za podsticanje razvoja turizma i olakšavanje upravljanja destinacijom.

Nakon nekoliko krugova evaluacije, njihova ideja je odabrana među uspješnim i san o avanturističkom parku se ostvario. Sada, avanturistički park koji finansira EU uključuje avanturistički dio sa visokim užadima i zip-lajnovima, ali i prostore za fudbal i odbojku na pijesku i dio za djecu. Kako Robert objašnjava, park sada posjećuju ljudi koji vole avanturu, ali i porodice, a koristi se za događaje poput rođendanskih proslava i druženja. Takođe privlači međunarodne posjetioce iz regiona i šire.

Osvrćući se na vrijeme kad je ideja počela, Robert kaže, “Ne bismo to mogli bez podrške EU jer naša opština nije bogata i imamo puno drugih prioriteta kao što su putevi i vodosnabdijevanje”.

Park je sada potpuno održiv od prodaje ulaznica. Njime upravlja privatni profesionalni izvođač, a opština redovno prati i kontroliše usluge uključujući mjere bezbjednosti i zaštite. Međutim, Robert i njegove kolege planiraju ga dalje prošire. Kako je park pored rijeke Vardar, prvo planiraju da izgrade zip lajn koji ide preko rijeke, a kasnije i platformu za bungee jumping. “Ovo su dugoročni planovi, ali ako se realizuju, park će postati jedan od glavnih simbola Skoplja,” kaže Robert.

Paket proširenja za 2022: European Commission ocjenjuje reforme na zapadnom Balkanu i Turskoj i preporučuje kandidatski status za Bosnu i Hercegovinu

Written by WeBalkans on . Posted in News.

European Commission je 12. oktobra 2022.godine usvojila Paket proširenja za 2022.godinu, u kojem je dala detaljnu procjenu stanja i napretka zemalja Zapadnog Balkana i Turske na njihovom putu ka Evropskoj uniji, sa posebnim fokusom na implementaciji suštinskih reformi, kao i jasnim smjernicama o reformskim   prioritetima koji su pred nama.
 
Svake godine Komisija usvaja „Enlargement Package“ – grupu dokumenata koji objašnjavaju njenu politiku Proširenja EU. Srž ovog paketa je Komunikacija o politici proširenja, koja daje pregled razvoja u prošloj godini. Analizira se napredak koji su napravile zemlje kandidati i potencijalni kandidati, izazove sa kojima su se suočile i  reforme kojima se treba baviti i daje prijedloge za dalje. Pored glavne Komunikacije, paket sadrži Izvještaje u kojima Komisija predstavlja svoju detaljnu godišnju procjenu stanja napretka reformi u svakoj zemlji kandidatu ili potencijalnom kandidatu u protekloj godini. Ove procjene su praćene preporukama i smjernicama o reformskim prioritetima.

Povoljni medicinski respiratori za sve

Written by WeBalkans on . Posted in Stories.

Profesor i grupa njegovih studenata na Univerzitetu u Prištini razvili su jeftin prototip medicinskog respiratora uz podršku EU.

Medicinski respiratori su bili od velikog  značaja tokom pandemije COVID-19, pomažući teško bolesnim pacijentima na odjelima hitne pomoći. Pomažući upumpavanju vazduha u pluća i ispumpavanju iz njih kako bi tijelo moglo dobiti kiseonik koji mu je potreban, respiratori mogu biti mašine koje spašavaju život za one koji imaju stanje koje otežava ili sprečava pravilno disanje. Nedostatak pristupa respiratorima podstakao je studente i profesore sa Mašinskog fakulteta Univerziteta u Prištini na Kosovu da traže alternative.

“Na tržištu su bili dostupni modeli medicinskih respiratora, ali su njihove cijene bile vrlo visoke: do 40.000 eura. Željeli smo razviti mašinu koja bi pacijentima u zemljama s niskim prihodima omogućila liječenje u hitnim situacijama poput pandemije COVID-19.”

Od ideje do realizacije

Profesor Arbnor Pajaziti je stručnjak iz oblasti robotike i šef katedre za mehatroniku na Mašinskom fakultetu Univerziteta u Prištini. Profesor Pajaziti i njegov tim su razvili prototip jeftinog medicinskog respiratora pogodnog za respiratorne probleme kao što je COVID-19, ciljajući na zemlje s nižim prihodima. Pored niskih troškova, proizvod ima i novitet koji se može patentirati: za razliku od većine postojećih sistema koji forsiraju ritam disanja kod pacijenta, ovaj uređaj omogućava pacijentu da pokrene svaki niz udisaja. “Na tržištu su bili dostupni modeli medicinskih respiratora, ali su njihove cijene bile vrlo visoke: do 40.000 eura. Željeli smo razviti mašinu koja bi pacijentima u zemljama s niskim prihodima omogućila liječenje u hitnim situacijama poput pandemije COVID-19”, kaže profesor Pajaziti.

Rad na mehaničkom respiratoru je počeo na samom početku pandemije. Kao što uvijek radi na početku semestra, profesor je postavio zadatak svom timu studenata da smisle ideje za razvijanje prototipa. Kako je postojala potreba za respiratorima, tim je gotovo jednoglasno odlučio da je ovo uređaj na kom treba hitno da rade.

Inicijalno su sproveli istraživanje i shvatili da svijetu zapravo ne manjka medicinskih respiratora, već da su troškovi vrlo visoki i da ih nema na zalihama. Sljedeća faza je bila rad na ideji razvoja medicinskog respiratora koji će se moći proizvesti po niskim troškovima i sastaviti brzo. Paralelno, radili su na testiranju u virtuelnom okruženju.

Profesor Pajaziti objašnajva da je danas kompjuterski softver prilično uspješan prilikom testiranju prototipova u mašinstvu.  “Gotovo 95% u odnosu na pravi prototip,” kaže on. Nakon uspješnog testiranja softvera, njegov tim je morao preći na fizički prototip, ali ovdje su imali izazov – nedostatak sredstava za nabavku dijelova kao i stručnosti za patentiranje uređaja.

“Bez podrške EU4TECH POC, ovaj projekat bi bio još jedan akademski rad  na papiru.”

O projektu

EU4TECH PoC Western Balkans je bio dvogodišnji višedržavni  projekat Instrumenta za pretpristupnu pomoć  (IPA) koji finansira EU preko  Western Balkans Enterprise and Development Innovation Facility (WBEDIF). Projekat je obuhvatio šest ekonomija regije Zapadnog Balkana. Podržani projekti potiču iz javnih istraživačkih organizacija i start-up/malih i srednjih preduzeća.

WBEDIF je jedan od instrumenata privatnog sektora podržan od strane Western Balkans Investment Framework – zajednička inicijativa EU, finansijskih organizacija, bilateralnih donatora i korisnika, čiji je cilj unapređenje harmonizacije i saradnje u investicijama za društveno-ekonomski razvoj regiona i doprinos evropskoj perspektivi zapadnog Balkana.

U to vrijeme EU4TECH Proof of Concept (PoC) projekat koji je finansirala EU, pokrenuo je poziv za dostavljanje ponuda za finansiranje razvoja inovativnih ideja širom Zapadnog Balkana. Kako je profesor Pajaziti već bio upoznat sa projektom, odlučio je da prikupi dokumentaciju i prijavi se za podršku. Pokušaj je bio uspješan i oni bili su jedan od prvih timova koji je izabran po šemi dokaz koncepta koji se  kvalifikovali za podršku izrade prototipa.

EU4TECH PoC je podržao projekat za nabavku minimalnog hardvera potrebnog za dokazivanje osnovnog koncepta, izradu profesionalne patentne prijave na engleskom jeziku zasnovanu na sveobuhvatnom pretraživanju prethodne tehnike i istraživanje regulatornog okruženja za uređaj. „Bez podrške EU4TECH PoC-a, ovaj projekat bi bio još jedan akademski rad  na papiru “, kaže profesor Pajaziti.

Kako se šema Proof of Concept privodi kraju, projekat mehaničkog respiratora treba da pronađe dalju podršku za nastavak. Ovo može biti u formi granta (oko 50,000 EUR) za kupovinu hardvera i razvoj povezanog softvera potrebnog na prelazak sa Technology Readiness Level (TRL) 3 na TRL4. Sertifikacija će biti potrebna prije testiranja na Univerzitetskoj klinici u Prištini. Dugoročno, projekat će morati identifikovati industrijskog partnera da pretvori prototip u potpuno sertifikovani proizvod.

Profesor Pajaziti objašnjava da su njegovi studenti  voljni da nastave da doprinose ovom i sličnim projektima. “Uz odgovarajuće finansiranje i podršku, možemo značajno doprinijeti našoj zajednici i čovječanstvu,” kaže on.

Tradicionalna odjeća za moderna kosovska vjenčanja

Written by WeBalkans on . Posted in Stories.

Projekat koji finansira EU pomaže oživljavanju tradicionalnih zanata

Janjičari su bili elitna pješadijska jedinica koja je činila domaće trupe osmanskog sultana. Bili su poznati po strogoj disciplini, redu i žestini i hrabrosti u borbi. Bili su prepoznatljivi i po odjeći poznatoj kao kaftan dolama. Dolama je bio uniseks ogrtač dužine do koljena ili do sredine potkoljenice koji je bio usko skrojen u struku , s uskim donjim dijelom i dugim širokim rukavima. Riječ dolama, doslovno “umotavanje”, je pridjev koji označava da je odjevni predmet bio namijenjen za nošenje kao vanjskoj dio outfita.

 

Tokom narednih vjekova, dolama je postala odjeća koju su nosili ne samo janjičari, već i drugi ljudi, posebno bogate žene. Međutim, čak i među bogatima, dolama je bila utilitarna odjeća. Kroz istoriju, dolama je postala važna za mnoge druge zajednice kao dio odjeće za posebne prilike širom nekadašnjih teritorija Osmanskog carstva, uključujući i Zapadni Balkan.

 

Na Kosovu je dolama zadržala svoj sjaj i značaj, a u pojedinim krajevima svadbe su nezamislive bez ovog posebnog odjevnog predmeta. Danas ga nose mlade nevjeste i žene, u onoliko varijanti koliko ima zajednica koje žive na Kosovu.

“Bilo je perioda kada su tradicionalne nošnje bile gotovo potpuno zaboravljene. Nekako, mladi ljudi su se modernizovali i nisu više na svojim vjenčanjima nosili tradicionalnu odjeću kao što su dolame. Kako je vrijeme prolazilo, tradicionalna odjeća se vratila u svadbenu modu. Danas ih mlade djevojke kombinuju sa suknjama: dolamase modernizuje.”

U Prizrenu je velika potražnja za ručno rađenim dolamama za razliku od mašinski proizvedenih verzija. Potrebne su sedmice – i naravno, puno pažnje i ljubavi – kako bi se napravio jedan komad, a prekrasne rukotvorine se prodaju po cijeni i do 2,000 eura. Tehnika izrade dolame je jedinstvena i ne uči se u školama niti u bilo kojoj drugoj formalnoj instituciji. Kao rezultat, zanat je bio u opasnost da bude zaboravljen, uprkos značajnoj tržišnoj potražnji.

Iz tog razloga, nevladina organizacija iz Prizrena pod nazivom “Ec ma ndryshe” počela je raditi na očuvanju tradicije, pomažući onima koji žele da očuvaju i ožive tradiciju na savremen način. Uz podršku EU, organizovali su obuku kako bi naučili žene ručnoj izradi dolama.

Sebahate Kabashi je vješta u zanatu izrade dolama, obučava druge žene izradi dolama. “Bilo je perioda kada su tradicionalne bile gotovo potpuno zaboravljene. Nekako, mladi ljudi su se modernizovali i nisu više na svojim vjenčanjima nosili tradicionalnu odjeću kao što su dolame. Kako je vrijeme prolazilo, tradicionalna odjeća se vratila u svadbenu modu. Danas ih mlade djevojke kombinuju sa suknjama: dolama se modernizuje,” kaže ona.

“Znala sam da ću po završetku ove obuke dobiti nešto posla, ali nisam mislila da će narudžbe početi tako brzo da stižu.”

O projektu

Obuka je sprovedena u okviru projekta „Žene i mladi za razvoj zajednice i kulturno nasleđe“, koji realizuje  nevladina organizacija „Ec Ma Ndryshe“. Projekat se realizuje uz podršku finansijskog granta obezbijeđenog od strane projekta „Kulturno nasleđe kao pokretač dijaloga među zajednicama i socijalne kohezije“ finansiranog od strane Instrumenta Evropske unije za doprinos stabilnosti i miru (IcSP) i koji sprovodi UNDP Kosovo.

Učesnici kursa kažu da je ovo odlična prilika za učenje ove vještine. Za njih je ovo iskorak u životu, jer koristeći svoj talent mogu zaraditi i pomoći svojim porodicama. Jedna od učesnica je 30-godišnja Mirlinda. Ona kaže da je tradicija oduvijek bila važna, ali da je u pravljenju dolame važan i ekonomski faktor. “Ovaj zanat je profitabilan, a pruža mogućnost da se radi od kuće, što je važno za nas domaćice. Takođe je veoma tražena u opštini Prizren“, kaže ona.

Trenerica Sebahate, dodaje da su mnoge polaznice obuke počele raditi u vrijeme dok su još pohađale kurs. Jedna od ovih uspješnih polaznica je Qamile Bytyqi. Na kraju obuke objavila je svoj rad na Facebook-u i Instagram-u i narudžbe su odmah počele da pristižu. “Znala sam da ću po završetku ove obuke dobiti nešto posla, ali nisam mislila da će narudžbe početi tako brzo da stižu,” kaže ona.

 

YEAs se pridružuju EU aktivnostima čišćenja na Kosovu

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Mladi evropski ambasadora (YEAs) su se pridružili 16.septembra Kancelariji Evropske Unije na Kosovu i GIZ Kosovo koji su organizovali čišćenje jezera Badovc/Badovac u okviru ovogodišnjeg EU Dana čišćenja plaža. Drugi zvanični partneri češćenja su bili PAMKOS (Udruženje za zaštitu životne sredine i Clean-up Kosovo) i Pastrimi regionalna kompanija za otpad. U okviru inicijative prikupljeno je više od 200 vreća otpada. S obzirom na veliki značaj koje jezera Badovac ima za građane Prištine kao glavni vodosnabdjevač, smatralo se važnim da se pošalje poruka kako da jezero ostane bez smeća dok se tamo provodi slobodno vrijeme.

 
Aktivnosti EU Dana čišćenja plaža nastavljene su nakon toga u Evropskoj kući Kosovo, gdje je oko 30 mladih evropskih ambasadora sa Zapadnog Balkana imalo živu debatu o pitanjima životne sredine na Zapadnom Balkanu sa stručnjacima EU za životnu sredinu i Mrikom Nikqi, mladim ekologom i influensericom sa Kosova. Mladi evropski ambasadori iz cijelog zapadnog Balkana podijelili su svoje lične ideje o malim, ali značajnim koracima koji se mogu preduzeti kako bi se napravila pozitivna razlika i podržala čista životna sredina. Primjeri uključuju čišćenje i smanjenje otpada u našim zajednicama, izradu kratkih video snimaka za podizanje svijesti o zaštiti životne sredine i promovisanje alternativnih načina prevoza.  
Kampanja EU Beach Clean-Up globalna je inicijativa za zaštitu okeana koju zajednički organiziraju EU i UN, zajedno sa Štrumpfovima. Događaj se održava svakog septembra oko Svjetskog dana čišćenja obale, a važan je za podizanje svijesti o pitanjima zaštite životne sredine. U 2022.godini, peto izdanje EU kampanje Čišćenje plaža usmjereno je na mlade pod okriljem Evropske godine mladih. U okviru sveobuhvatne teme “Ujedinjeni protiv morskog otpada”, sljedeća generacija radi ruku pod ruku s međunarodnim organizacijama, nacionalnim liderima i nevladinim organizacijama u borbi protiv ovog problema.

EU i Kosovo potpisali sporazum za prvi IPA III godišnji program finansiranja

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Kosovo i Evropska unija su 13. septembra potpisali prvi godišnji sporazum o finansiranju u okviru Instrumenta za pretpristupnu pomoć III (IPA III), vrijedan 63,96 miliona eura. Nakon potpisivanja i stupanja na snagu Okvirnog sporazuma o finansijskom partnerstvu između EU-a i Kosova, ovo je bio jedan od posljednjih formalnih koraka koji je omogućio postepenu isplatu finansijske pomoći EU-a Kosovu u okviru IPA III okvirnog sporazuma o partnerstvu koji pokriva period 2021.-2027. Skupština Kosova takođe će morati da ratifikuje sporazum.

 

Kroz 14 uzastopnih godišnjih programa financsranja od 2007. do 2020., u okviru IPA I i IPA II, EU je do sada osigurala Kosovu više od 1,21 milijarde eura financijske pomoći.

 

„Početnih 63,96 miliona eura iz IPA III će biti iskorišćeno za povećanje konkurentnosti kosovskog poljoprivredno-prehrambenog sektora i za pomoć u postizanju ekonomskih kriterija za pristupanje EU-u. Finansiranje će dalje biti usmjereno prema poboljšanju zaštite ljudskih prava i unapređenju ravnopravnosti polova, kao i poboljšanju pružanja opštinskih usluga te sigurnosti i javne sigurnosti na Kosovu“, rekao je ambasador EU na Kosovu Tomáš Szunyog.

 

Godišnje finansiranje IPA III biće kombinovano sa dodatnih 16 miliona eura od Vlade Kosova i finansiranjem od strane drugih partnera u iznosu od 3,8 miliona eura. EU ostaje najveći trgovinski partner Kosova i pružalac financijske pomoći.

Evropska unija donirala kombi vozilo Bosansko-podrinjskom kantonu Goražde

Written by WeBalkans on . Posted in News.

EU je nastavila da pruža podršku policijskim agencijama u Bosni i Hercegovini u njihovim svakodnevnim operacijama na terenu. U sklopu ove podrške Ministarstvu unutrašnjih poslova Bosansko-podrinjskog kantona Goražde donirali su kombi vozilo vrijedno 79.900 KM. Kombi će omogućiti veći kapacitet u prevozu ljudi kao i veću mobilnost policijskih službenika na terenu – kako u kantonu, tako i po potrebi u cijeloj BiH.

 

Evropska unija od 2018. godine nastavlja podržavati Bosnu i Hercegovinu u sistemima migracija i upravljanja granicama u kontekstu povećanog broja izbjeglica i migranata prisutnih u zemlji od kraja 2017. godine. Do sada je Evropska unija uložila više od 8 miliona eura za podršku policijskim agencijama u BiH kroz nabavku opreme i izgradnju kapaciteta. Evropska unija je od 2017. Izdvojila preko  100 miliona eura za podršku sistemima upravljanja migracijama i granicama u BiH.

 

Projekat „Podrška EU migracijama i upravljanju granicama u Bosni i Hercegovini“ finansira Evropska unija kroz Instrument pretpristupne pomoći, a implementira ga Međunarodna organizacija za migracije u partnerstvu s Danskim vijećem za izbjeglice, UNFPA-om, Ujedinjenim Visokim komeserijatom za izbjeglice i Unicef-om.

EU podržava prvi Talent Picnic Festival u BiH

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Oko 3.000 mladih iz cijele Bosne i Hercegovine uživalo je u prvom izdanju Talent Picnic Festivala koji je održan od 9. do 10. septembra u Sarajevu. Tokom dva festivalska dana mladi muzičari, bendovi, umjetnici i dizajneri imali su priliku da predstave svoju muzičko i umjetničko stvaralaštvo. Nakon ovog prvog izdanja, festival bi trebao postati redovna manifestacija.

 

Dvije večeri zaredom publika je uživala u koncertima poznatih regionalnih i bosanskohercegovačkih muzičara i muzičkih grupa. U petak uveče za dobru atmosferu pobrinuli su se Post Rem, Muha, Grše i TBF, dok je subota veče bila rezervisana za Mustra Orchestra, Frenkie, Kontru, Indigo, Z++ i Velahavle. Sve događaji i aktivnosti u okviru festivala bili su besplatni, a brojni posjetioci iskoristili su priliku da se lično upoznaju sa nekim od poznatih umjetnika iz regije.

 

Delegacija i Specijalno predstavništvo Evropske unije u BiH podržala je Talent Picnic Festival u sklopu programa EU4All, čiji je cilj podsticanje pozitivne evropske svijesti kod građana kako bi postali dosljedni zagovornici procesa EU integracija za dobrobit svojih lokalnih zajednica. Program promoviše zajedničke evropske vrijednosti i identitet, jednakost, društvenu uključenost, različitost, aktivno građanstvo i nediskriminaciju u BiH.

Odavanje priznanja kreacijama uma

Written by WeBalkans on . Posted in Stories.

Kreativne industrije na Kosovu jačaju svoju poziciju intelektualne svojine uz pomoć EU.

Festivali su uspostavljena struktura za kulturne događaje na Kosovu. Onih u kojima dominiraju film i muzika, ima u izobilju tokom ljetnih mjeseci. Neki od njih se ističu svojim kinematografskim zapisima i jedinstvenim prostorima za prikazivanje, na primer Dokufest u Prizrenu i Anibar u Peći, kao i efektom koji imaju u transformaciji gradova domaćina tokom festivala. Ova kulturna središta preuzela su inicijativu za rješavanje aktuelnih pitanja kroz film, ali se bave i problemima s kojima se susreću stvaraoci, uključujući zaštitu intelektualnog vlasništva (IP).

“Audio-vizeuleni sadržaj je materijal koji je najčešće na udaru piraterije.“

Autorsko pravo kao zahtjev EU

Kosovo nema funkcionalna udruženja za prikupljanje, tijela ovlašćena da prikupljaju naknade za autorska prava za korišćenje kreativnih djela i plaćanje vlasnicima tih prava, kao što su tekstopisci, autori, umjetnici i izdavači. Ovaj jaz je uticao na način na koji društvo percipira zahtjev za plaćanjem materijala koji je zaštićen autorskim pravima i stvorio je potrebu za podizanje svijesti o tome kako zaštita autorskih prava utiče na kreativne industrije, uključujući stvaraoce u filmu.

“Filmski festivali su vidljive prilike za širenje  informacija o ulozi autorskih prava,” kaže Ioannis Kikkis, stručnjak za autorska prava, o prilici da razgovara direktno sa predstavnicima industrije. Zajedno sa drugim istaknutim stručnjacima iz ove oblast, predstavio je primjere iz stvarnog života kako su stvaraocima i nosiocima prava bili “ukradene prilike” na ovogodišnjim Dokufest i Anbar festival. Potvrdio je da neki gledaoci  nemaju jasno razumjevanje zašto je zaštita autorskih prava važna za ovu industriju, kao i zašto trebaju biti poštovana. Kikkis je više od dvije godine na Kosovu, a radi na projektu  koji finansira EU za jačanje pozicije institucija za intelektualno vlasništvo putem podizanja svijesti.

“Autorsko pravo je u osnovi cjelokupne filmske produkcije. Daje stvaraocima povjerenje da su vlasnici svog djela i da će imati pravo da upravljaju distribucijom gotovog proizvoda,” kaže Kikkis. “U isto vrijeme, audio-vizeuleni sadržaj je materijal koji je najčešće na udaru piraterije.“

Posjetioci festivala su takođe naučili o najboljim praksama EU za prilike koje proizilaze iz autorskih prava, uključujući finansiranje filmova, zaštitu animiranog stvaralaštva u industriji igara, kao i druge teme o ekonomiji industrija koje su zasnivaju na autorskim pravima.

“Zemlje usvajaju strateški pristup ulozi intelektualnog vlasništva u oslobađanju potencijala kreativnosti za dobrobit stvaralaca i društva u cjelini.”

O projektu

Projekat EU Podrška pravima intelektualne svojine (IPR) podržava pravne, administrativne i strukturne kapacitete kosovskih institucija zaduženih za razvoj i sprovođenje ovih prava. Pomogao je Kosovu u izradi zakonodavnog okvira u skladu sa standardima Evropske unije. Pomaže institucijama da imaju potpuno funkcionalan sistem intelektualne svojine, usklađen sa praksama EU, koji pruža čvrst okvir za jačanje ekonomskih transakcija koje uključuju prava intelektualne svojine.

Zaštita prava za inspiraciju inovacija

Djela koja zahtijevaju registraciju, a ne autorska prava, su stvaralaštvo koje potpada pod industrijsku svojinu kao što su žigovi, industrijski dizajn i patenti. Kosovo registruje hiljade zaštitnih znakova preko svoje Industrial Property Agency svake godine. Posljednjih godina uloženi su napori da se ohrabre  lokalna preduzeća da učine više u ovom smislu, da registracijom svojih proizvoda i obezbjeđenjem zaštite postanu konkurentniji u zemlji kao i u inostranstvu. Zaštita postojećih proizvoda izaziva umove stvaraoca da izmišljaju nove stvari, uvodeći inovativna rješenja za savremene probleme, a takođe dugoročno nagrađuju i zakonite vlasnike inovacija.

U međuvremenu, intelektualna svojina postaje sve prihvaćenija kao ključni element u kreativnoj ekonomiji. “Zemlje usvajaju strateški pristup ulozi intelektualnog vlasništva u oslobađanju potencijala kreativnosti za dobrobit stvaralaca i društva u cjelini,” kaže Kikkis.