Skip to main content

Autor: WeBalkans

Stavljanje Albanije na start-up mapu

Written by WeBalkans on . Posted in Stories.

Vodeća inicijativa koju finansira EU pomaže u prepoznavanju, promovisanju i rastu inovacija.

Nedavna albanska politička prekretnica – početak pristupnih pregovora sa EU u 2022. – otvara novo poglavlje za inovacije i konkurentnost u zemlji. Sa tradicionalnom ekonomijom, zemlja je imala stabilan rast otkako je  prešla na demokratiju prije tri decenije, ali pokazivanje opipljivih rezultata u razvoju start-up-ova važno je za Albaniju da se kreće ka održivoj ekonomiji.

Kako se smatralo da Albanija ima neiskorišten potencijal za start-up-ove, Evropska unija je ponudila finansiranje projekata za poboljšanje inovativnog okruženja i stvaranje novih preduzetnika.  Inicijativa “EU za inovacije” donosi najbolje prakse koje omogućavaju akterima ekosistema da ožive, olakšavaju im zajednički rad i podržavaju inovativne start-up-ove.

“‘EU za inovacije’ je djelovao kao kamen temeljac ekosistema.”

Kada je inicijativa krenula 2018. godine, bilo je očigledno da postoje preduzetničke aktivnosti ali su bile raspršene i nisu pomagale sektoru u cjelini. EU za inovacije je ponudila adresu na kojoj se mogu udružiti resursi i koordinisati aktivnosti.

“‘EU za inovacije’ je djelovao kao kamen temeljac ekosistema. Poboljšali smo saradnju; kreirali smo platforme za angažovanje i u više navrata stavljali naglasak na značaj konkurencije među zainteresovanim stranama kako bi ekosistem u cjelini postao konkurentniji, “ kaže Sebastian Berwanger iz inicijative EU za inovacije.

Vlada je dala svoju podršku pokretanjem zakona o start-up-ovima, kao i šeme grantova koji će inspirisati nove inovatore u narednih pet godina.

Inicijative EU za inovacije je popunila praznine u albanskom ekosistemu kroz otvoreni proces zajedničkog stvaranja sa ključnim zainteresovanim stranama. Koristeći ovaj pristup, inicijativa je pokrenula više od 35 projekata od oktobra 2018. do septembra 2022.godine i usko uskladila svoje aktivnosti sa zainteresovanim stranama, kreatorima politika i drugim donatorima.

Tehnologija je sastavni dio start-up rješenja u Albaniji, bilo da je riječ o IKT-u, turizmu, poljoprivredi ili agroturizmu, e-trgovini, obrazovanju ili zdravstvu. Još jedan pozitivan obrazac u prvoj grupi osnivača koji je rezultat multi univerzitetskog inkubacionog programa, je dominacija žena osnivačica.

AlbaniaTech, žute stranice za start-up u zemlji

Poduzimanje prvih koraka može biti opterećenje za svaki start-up, i zato je tim inovatora uveo AlbaniaTech, platformu koja nudi razmjenu informacija, promociju i priliku za povezivanje zainteresovanih strana. Izgrađena uz podršku EU za inovacije, platforma ima za cilj da ujedini i aktivira ključne igrače ekosistema u Albaniji.

“Ponekad je samo jedan nedostajući dio informacije koja treba mladim ljudima da budu dio programa, prilika da prerastu u posao,” kaže Prishila Gjoka iz AlbaniaTecha.

AlbaniaTech je besplatan za upotrebu i sa svojom bazom podataka od 170 start-up-a, to je mjesto za identifikaciju, promociju i rast start-up-ova u Albaniji. Platforma je narasla u saradnji sa međunarodnim dobavljačem koji hostuje 50 ekosistema, širom svijeta, što čini start-up ekosistem Albanije vidljivim za strane ulagače, dok istovremeno razvija digitalnu dobrodošlicu (digital welcome) za sve koji žele da počnu iznova u Tirani.

“Naša platforma omogućava procvat star-up-a.“

O projektu

Projekt EU za inovacije nastoji poboljšati inovativno okruženje i podstaći stvaranje novih preduzeća u Albaniji kroz razvoj kapaciteta za inovacije; intenzivirane veze unutar albanskog ekosistema inovacija; i finansiranje za inovativna start-up preduzeća i pružaoce podrške inovacijama. Projekat se smatra vodećim projektom za inovacije i start-up ekosistem u Albaniji.

Postavljeni su temelji za naredne generacije na kojima će se graditi: AlbaniaTech je tu da da krila inovatorima i početnicima. “Naša platforma omogućava procvat startapa. Svako ko se osvrne unazad vidjeće kako je zajednica narasla od početka do danas“, kaže Gjoka.

Sa ozbiljnim intervencijama kao što su EU za inovacije, Albanija je polako ali sigurno zaradila svoje mjesto na mapi start-up nacija. Nova dinamika u albanskom inovacionom okruženju je istaknuta na European Innovation Scoreboard 2022 na kojem je je Albanija zabilježena kao inovator u nastajanju zajedno sa drugim ekonomijama Zapadnog Balkana.

Mariborski efekat: unapređenje profesionalnih vještina u inostranstvu

Written by WeBalkans on . Posted in Stories.

Projekat Intervet koji finansira EU pomaže u povećanju i stvaranju novih mogućnosti za mobilnost učenja na Zapadnom Balkanu.

Engjull Miftari je sedamnaestogodišnji srednjoškolac sa Kosova. On je u na završnoj godini srednje stručne škole “7 septembar” u Prištini. Engjull kaže da je fasciniran ugostiteljskim poslom od malih nogu. Objašnjava da je to vjerovatno zbog njegovog oca: “Moj otac je više od 17 godina bio chef u restoranu, i ja bih ga ponakad pratio na posao; zaljubio sam u ovu profesiju,” kaže Engjull. Kako nije bilo moguće učiti kulinarstvo u srednjoj školi, odlučio se za turizam, uključujući vođenje turističkih agencija i recepcija, a kaže da nije požalio svoju odluku –  čak da je i imao veći izbor, ne bi izabrao drugu stručnu školu.

“Iskustvo stažiranja u Prištini je bilo veoma korisno. Međutim, imao sam osjećaj da mi treba više praktičnog radnog iskustva kao i raznolikost.”

Engjull se pokazao kao dobar učenik, za visokim ocjenama i pohvalama profesora. Kao rezultat toga, raspoređen je na četveromjesečnu praksu na recepciji u hotela Grand, jednog od istorijskih hotela u centru Prištine. “Iskustvo stažiranja u Prištini je bilo veoma korisno. Međutim, imao sam osjećaj da mi treba više praktičnog radnog iskustva kao i raznolikost,” kaže Engjull. Prilika je došla ubrzo  kad je Intervet projekat koji finansira EU pokrenuo poziv za međunarodnu praksu za stručno obrazovanje (VET) za srednjoškolce sa Kosova.

Kao učenik škole stručnog obrazovanja, Engjull je čuo za ovu mogućnost od svog profesora engleskog jezika i odmah odlučio da se prijavi. Kako je bio dobar učenik i imao znanje engleskog jezika ispunio je kriterije i odabran je pored drugih mladih učenika sa Kosova koji su se pridružili jednomjesečnom programu stažiranja u planinskom hotelu u Mariboru u Sloveniji. “Bio sam vrlo uzbuđen,” prisjeća se Engjull.

“Moje iskustvo tokom prakse u Mariboru je bilo odlično. Ne samo da sam poboljšao svoje profesionalne vještine, već sam učio i o kulturi i razvio svoje jezičke vještine.”

O projektu:  

Cilj projekta Intervet Zapadni Balkan koji finansira EU je da stvori prilike za mobilnost učenja u centrima za obuku Zapadnog Balkana, internacionalizacija VET sistema kao i poboljšana kultura mobilnosti učenja u oblasti stručnog obrazovanja. Da bi se to postiglo, projekat sprovodi aktivnosti na dva nivoa, sa jedne strane mobilnost učenika u stručnom obrazovanju, a  s druge, građenje kompetencija stručnog osoblja. Njihov konzorcij uključuje poslovna i obrazovna udruženja, mala i srednja preduzeća, VET centre, privredne komore, i univerzitete iz šest zemalja Zapadnog Balkana i osam zemalja EU, dok je REA Priština kosovski partner projekta. Do momenta završetka, projekat ima za cilj da implementira 56 PRO-tip mobilnosti, 360 radnih mjesta u trajanju od mjesec dana, 54 iskustva u praćenju posla, učešće 36 VET nastavnika u ljetnim školama – u Amsterdamu, Bolonji, Lionu, Mariboru i Sevilji , kao i učešće 72 VET nastavnika i menadžera u aktivnostima čiji su domaćini Malta College of Arts, Science & Technology (MCAST), ROC Da Vinci College (Holandija) i SEPR (Francuska)

Tokom prakse u Mariboru, Engjull je vježbao svoje vještine na različitim pozicijama, od administrativne podrške i odjela za usluge održavanje hotela, do usluge restorana, recepcije i spa centra. Pored sticanja profesionalnog iskustva, u slobodno vrijeme sa drugim učenicima je imao priliku posjetiti grad i saznati više o kulturi. Posjetili su gradski muzej i glavne atrakcije , a imali su priliku posjetiti i Ljubljanu, kao i grad Grac u Austriji koji nije daleko od Maribora.

Sve u svemu, ovo je bilo odlično iskustvo učenja za Engjulla i druge učenike. “Moje iskustvo tokom prakse u Mariboru je bilo odlično. Ne samo da sam poboljšao svoje profesionalne vještine, već sam učio i o kulturi i razvio svoje jezičke vještine,” kaže Engjull.

Sarajevo dio misije 100 gradova sa nultom neto emisijom: Pokretanje koalicije za zelenije projekte

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Nakon izbora Funkcionalnog urbanog područja Sarajeva kao dijela misije 100 gradova sa nultom neto emisijom (100 Net Zero Emission Cities mission), Kancelarija EU u BiH i Kanton Sarajevo pokrenuli su 14.decembra Koaliciju za nultu neto emisiju. Koalicioni partneri obavezali su se da će koordinisati svoje aktivnosti i usmjeriti izvore na projekte nulte emisije u Sarajevu.  
Pokretanje Koalicije, koje će predstavljati fundamentalnu promjenu u načinu trošenja sredstava, je prilika da se finansiranje poveže sa ciljevima čistije životne sredine, posebno u zagađenim urbanim područjima kao što je Sarajevo.  
Nakon izbora Funkcionalnog urbanog područja Sarajeva među „100 gradova“, potrebno je izraditi desetogodišnji Akcioni plan za nultu neto emisiju, koji će  uključiti plan za klimatsku neutralnost u svim sektorima kao što su energetika, izgradnja, upravljanje otpadom i transport, zajedno sa povezanim investicionim planovima. Ovaj proces će uključiti građane, istraživačke organizacije i privatni sektor. Koalicija za nultu neto emisiju će se redovno okupljati na praktičnim radnim sastancima koji će biti prilika za koordinaciju aktivnosti i razmjenu najboljih praksi.

RHP uručuje ključeve novoizgrađenih stanova za 25 izbjegličkih porodica u Srbiji

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Kako se bliži kraj 2022. godine, tempo aktivnosti Regional Housing Programme (RHP) se ne smanjuje, jer je još 25 izbjegličkih i raseljenih porodica dobilo ključeve novoizgrađenih stanova RHP-a u Šidu i Lučanima u Srbiji 15. i 16. decembra. Prvoj od svečanosti, kojom je 15. decembra obilježeno uručenje ključeva za deset porodica u opštini Šid, pored ostalih, prisustvovali su Svetlana Velimirović, zamjenica komesara za izbjeglice i migracije Republike Srbije; Zoran Semenović, predsjednik Opštine Šid; Mirjana Maksimović, program menadžer Delegacije Evropske unije u Srbiji, Ružica Banda, nacionalni službenik za ljudska prava pri misiji OSCE-a u Srbiji i Jovan Lazarov, zamjenik direktora Jedinice za upravljanje projektima u javnom sektoru d.o.o.

 

U ime Evropske unije – glavnog donatora RHP-a – Mirjana Maksimović je čestitala porodicama na njihovim novim domovima i istakla odlučnost EU da podrži socijalno ugrožena lica. “Drago mi je što ćemo imati priliku da otvorimo još mnogo objekata prije nego što se ovaj projekat završi sljedeće godine,” rekla je.

 

Proslava se nastavila u Lučanima narednog dana, gdje je još 15 porodica korisnika RHP- a dobilo nove domove. U ime prisutnih izbjegličkih porodica, korisnik RHP-a Radoslav Mirković iz Lučana iskoristio je priliku da se zahvali svim donatorima i  zainteresovanim stranama.

263 miliona eura bespovratne pomoći EU za sedam projekata u Srbiji

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Evropska unija je nedavno pokrenula novi paket podrške za energetiku za Zapadni Balkan od kog će korist prije svega imati Srbija. Od podrške za ugrožena domaćinstva i preduzeća u cilju ublažavanje posljedica rasta cijena energenata, do plana za novu elektranu i vjetroelektranu, planovi pokrivaju širok spektar i biće materijalizovani ubrzo u Srbiji i regionu.  
Srbija i EU dogovorile su set od sedam novih projekata u oblasti energetike, životne sredine i saobraćajne infrastrukture. Ovo predstavlja najveću investiciju EU u Srbiji posvećenu zelenoj ekonomiji. Operation Board EU i njen Western Balkan Investment Framework koji sufinansiraju države članice odobrili su 263 miliona eura bespovratnih sredstava EU za sedam projekata u Srbiji. Odobrena sredstva EU dopunjuju kreditno finansiranje European Investment Bank, European Bank for Reconstruction and Development i njemačkog Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW), kao i nacionalna sredstva Srbije. Sredstva su nastavak donacija Evropske unije za podršku Zelenoj agendi za Zapadni Balkan i predstavljaju dio Ekonomskog i investicionog plana EU.  
Ovi novi projekti će imati direktan i pozitivan uticaj na kvalitet života širom Srbije unaprijeđenjem povezanosti i smanjenjem nepotrebnih emisija i degradacije životne sredine. Sa 263 miliona eura investicija EU, značajan ekonomski rast će biti omogućen stvaranjem novih poslovnih prilika i radnih mjesta u lokalnim zajednicama.  
Predsjednica Evropske komisije, Ursula von der Leyen, predstavila je 6. decembra Energy Support Package Zapadnom Balkanu na samitu EU-Zapadni Balkan u Tirani. Donacija energetskom sektoru Srbije je dio sredstava u iznosu od 500 miliona eura za projekte u energetskom sektoru Zapadnog Balkana, saopšteno je na samitu u Tirani.

Indeks bezbjednosti novinara: Crna Gora treća u regionu

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Crna Gora je treća u region prema Indeksu bezbjednosti novinara (Journalists’ Safety Index ), sa ocjenom 3,40, iza Sjeverne Makedonije (3,95) i Hrvatske (3,73). Poredeći sa prethodnom godinom, ocjena za Crnu Goru je značajno niža (pad sa 3,59), prvenstveno zbog rekordnog broja napada na novinare. Ovo je objašnjeno na prezentaciji Indeksa bezbjednosti novinara Crne Gore za 2021. koja je održana u Evropskoj kući u sklopu panela “Uloga nezavisnih medija u demokratskom društvu” koju je organizovala Ambasada Republike Češke u Podgorici.

 

Western Balkan Journalist Safety Index (Indeks bezbjednosti novinara Zapadnog Balkana) je mehanizam koji mjeri i prati promjene u društvenom i političkom okruženju koje imaju direktan ili indirektan uticaj na bezbjednost novinara i medijskih profesionalaca dok obavljaju svoju profesiju, a sastoji se od četiri odvojene cjeline koje odražavaju cjelokupnu sliku sigurnosti medija. Crna Gora je dobila najlošije ocjene u kategoriji Stvarna bezbjednost, koja takođe bilježi najveći pad ocjene sa 3,58 na 3,20 za 2021.godinu. Ovome je najviše doprinio rekordan broj napada, prijetnji i pritisaka na novinare.

EU na Kosovu pomaže u borbi protiv korupcije, podržava napore Agencije za sprečavanje korupcije u informisanju javnosti

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Agencija za sprečavanje korupcije, koju podržava EU na Kosovu, pokrenula je kampanju za informisanje javnosti kojom se promoviše njena uloga u kontroli prijavljene imovine od strane zvaničnika, sprečavanju konflikta interesa i istrazi izvještaja uzbunjivača. Kampanja, pod nazivom “za Kosovo bez korupcije”, poziva javnost da prijavi korupciju i pokrenuta je nakon usvajanja dva zakona koji su ojačali mandat Agencije, dajući joj  dodatna ovlašćenja i zadatke, uključujući direktno sankcionisanje službenika i provjeru zakona u smislu zaštite od korupcije.   
Uz podršku Evropske unije na Kosovu, kampanja će uključivati pet videa i brošuru sa informacijama o mandatu Agencije, načinima na koje javnost može prijaviti korupciju, kao i kaznama i sankcijama s kojim se zvaničnici i institucije mogu suočiti ukoliko ne poštuju zakon. EU na Kosovu sarađuje sa zakonodavnim i izvršnim institucijama kako bi pomogla da Kosovo uskladi zakone i praksu sa onima u EU kao dio procesa integracije.

BIRN obučava 30 novinara o izvještavanju o angažmanu publike

Written by WeBalkans on . Posted in News.

BIRN je od 5. do 8. novembra održao četvorodnevni online kurs o angažmanu publike za 30 novinara iz balkanskih i Višegradske grupe zemalja. Trideset novinara iz deset medija obučeno je iz angažiranog novinarstva na radionici koju je održala Ariana Tobin, urednica angažmana  ProPublica, te BIRN-ovi iskusni treneri i mentori Aleksandra Bogdani, Ana Petruseva, Gyula Csak i Katarina Zrinjski.

 

U okviru programa, odabrani mediji imali su priliku da učestvuju u obuci i mentorstvu kako bi unijeli inovacije u svoje redakcije, uključili zajednice i razvili istraživačke priče koristeći B-engaged alat – digitalni alat koji je BIRN osmislio i razvio u svrhu angažovanja publike. Kurs obuke, koji je kombinovao tehničke vještine i urednička znanja, bio je prvi korak u programu koji je pomogao medijima da razviju svoje priče o angažmanu.

 

Audience Engaged Journalism Grants dio su projekta Media Innovation Europe (MIE), koji finansira Evropska komisija. Program vode International Press Institute, Thomson Foundation, Media Development Foundation i BIRN, a namijenjen je osnaživanju medija dok se kreću kroz digitalnu tranziciju, dajući im novinarske alate i vještine u različitim proizvodima i poslovnim strukturama kako bi doprijeli do publike i ostvarili održivost.

Paket energetske podrške za zapadni Balkan od milijardu eura

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen predstavila je 6. decembra 2022. Paket energetske podrške Zapadnom Balkanu na samitu EU-Zapadni Balkan u Tirani. Sastoji se od 1 milijarde eura EU bespovratnih sredstava za pomoć zapadnom Balkanu u rješavanju neposrednih posljedica energetske krize i izgradnji otpornosti u kratkom i srednjem roku.

 

Prva polovina paketa sastoji se od 500 miliona eura podrške za ublažavanje ekonomskog i socijalnog uticaja na ugrožena domaćinstva i mala i srednja preduzeća i podršku energetskoj tranziciji i bezbjednosti regiona. 90% sredstava će biti isplaćeno već u januaru 2023. godine, dok će ostatak uslijediti kasnije u toku 2023./početkom 2024. u cilju uspješne implementacije nacionalnih akcionih planova za rješavanje energetske krize od strane šest partnera sa Zapadnog Balkana.

 

Druga polovina paketa sastoji se od 500 miliona eura za unapređenje energetske diversifikacije, proizvodnje obnovljive energije i interkonekciju gasa i električne energije kroz Western Balkans Investment Framework (WBIF – Investicioni okvir za zapadni Balkan. Paket pokriva izdvajanje od 100 miliona evra za dopunu Regional Energy Efficiency Programme (REEP – Regionalnog programa energetske efikasnosti), još 170 miliona eura u bespovratnim sredstvima EU za kombinovanje javnog i privatnog sektora, a do 230 miliona eura EU fondova za šest garantnih šema koje podržavaju energetski sektor. Veći dio ovog paketa finansiranja već je odobrio WBIF Operational Board pertaining to Blending 5. decembra 2022. u Briselu.

EU ulaže 91 milion eura u kosovske željeznice kako bi pomogla u poboljšanju povezanosti sa Evropom

Written by WeBalkans on . Posted in News.

Ambasador EU na Kosovu, Tomas Szunyog i kosovski premijer, Albin Kurti, obilježili su danas u Fushë Kosovë/Kosovo Polju početak radova koje sufinansira EU na rehabilitaciji i unapređenju 34 kilometra željezničke pruge između Fushë Kosovë/Kosovo Polja i Mitrovicë/e.

 

Ukupna vrijednost radova koji će biti izvedeni u narednih 15 mjeseci iznosi 68 miliona eura, od čega je EU osigurala 27, preko Economic and Investment Plan for the Western Balkans (Ekonomskog i investicionog plana za Zapadni Balkan), a European Bank for Reconstruction and Development (EBRD – Evropska Banka za obnovu i razvoj) i European Investment Bank (EIB- Evropska investiciona Banka) preostalih 41 milion eura. “Sada počinjemo sa obnavljanjem i unapređujemo druge dionice regionalne željezničke rute 10 na Kosovu koja je dio Trans-European Transport Network (TEN-T) i povezuje Kosovo sa regionom i ostatkom Evrope, rekao je Szunyog.

 

Željeznička ruta 10 koja ide od Sjeverne Makedonije preko Kosova do Srbije je duga 256 kilometara; od čega je 148 na Kosovu. Nadogradnja prve dionice od granice sa Sjevernom Makedonijom do Fushë Kosovë/Kosovo Polja, dužine 66 kilometara, počela je u avgustu 2019. godine i trebalo bi da bude završena do kraja 2023. godine, dok su pripreme za nadogradnju treće dionice od Mitrovice/a u toku.

 

 Željeznička ruta 10 je generalno bila u lošem stanju sa ozbiljnim strukturalnim ograničenjima koja su ograničavala brzinu saobraćaja na 60 km/h. Njena rehabilitacija je prva velika investicija u željezničkom sektoru na Kosovu i uključuje zamjenu zastarjelih skretnica, kolosijeka i pragova, kao i renoviranje tunela i mostova.