Skip to main content

Area of Cooperation: Rural development

600000 конвертибилни марки за подобрување на здравјето и безбедноста на работното место во земјоделско-прехранбениот сектор во БиХ

Објавено . Објавено во Вести.

Во рамки на проектот „EU4BusinessRecovery“, кофинансиран од ЕУ и Сојузна Република Германија, беше објавен јавен повик за учество во техничка поддршка и програма за доделување грантови, како дел од поддршка наменета за подобрување на здравјето и безбедноста на работното место (вклучително и заштитни мерки против КОВИД-19) во земјоделско-прехранбениот сектор во БиХ.
 
Со објавување на овој јавен повик, во вредност од 600000 конвертибилни марки, ЕУ ќе им овозможи на компаниите да учествуваат во програма која вклучува обука, техничка и финансиска поддршка поврзани со здравјето и безбедноста на работното место. По учеството во обуката и техничката поддршка, овозможени од проектот, компаниите ќе можат да се квалификуваат за финансиска поддршка во форма на инвестиции во висина од 10000 до 30000 конвертибилни марки, наменети за имплементација на мерки за заштита на здравјето и безбедноста на работното место (вклучително и мерки против КОВИД-19).
 
Избраните компании ќе учествуваат во бесплатна обука за правните аспекти и важноста на применување мерки за заштита на здравјето и безбедноста на работното место. Дополнително, на компаниите ќе им биде овозможена поддршка за оценување на моменталната состојба на здравјето и безбедноста на работното место, проверка на работните услови, а, исто така, ќе бидат споделени и препораки за подобрување на работната средина.

ЕУ издвојува 3,5 милиони босански конвертибилни марки за поддршка на примарното земјоделско производство

Објавено . Објавено во Вести.

Како дел од проектот „EU4AGRI“, финансиран од ЕУ, беше лансиран јавен повик за поддршка на инвестиции во примарното земјоделско производство.  
Преку овој јавен повик беа овозможени 3,5 милиони босански конвертибилни марки; со грантова вредност, по апликација, од 15000 до 300000 босански конвертибилни марки. Апликантот мора да обезбеди сопствено кофинансирање за секој поединечен проект, во минимална вредност од 35 % од вкупната вредност на прифатливите трошоци на предложената инвестиција; со исклучок на секторот за производство на овошје и зеленчук во кој сопственото кофинансирање треба да изнесува минимум 30 %.  
Погодни апликанти за грантови во рамки на оваа мерка за поддршка се независните претприемачи, кооперативи и компании.  
Крајниот рок за аплицирање е 15.00 часот, 31. јануари 2023 година.
 

Одржување стандарди како најдобрите

Објавено . Објавено во Приказни.

Компанија за млечни производи во БиХ ги подобрува своите производствени процеси со помош на ЕУ.

„Meggle BH“ е една од најуспешните компании за производство на млечни производи на пазарот во БиХ. Благодарение на воведувањето нови иновативни приоди кон работата, и во согласност со највисоките производствени стандарди, сината детелина на белите млечни производи е синоним за квалитет ширум БиХ. Групацијата „Meggle“ има долгогодишна традиција во производството на млечни производи, уште од своето основање, во 1887 година, од Јозеф Антон Мегле од Баварија.

„Поради побарувачката на локалните и странски пазари, моравме да ја модернизираме фабриката и да ги прошириме капацитетите за свежо сирење и производство на кајмак, што го постигнавме со поставување најмодерна опрема, а за дел од неа добивме поддршка преку проектот „EU4AGRI“.“

„Meggle“ влезе на босанскиот пазар во деведесеттите години. Најпрво, увезуваа и дистрибуираа „Meggle“ производи. Набрзо, компанијата започна да прави планови за отворање производствени објекти во државата, а на почетокот од 2000-та година купија фабрика за млечни производи во Бихаќ и се етаблираа како компанија за млечни производи. „Meggle BH“ нуди преку 150 производи во својата палета; домашно млеко, јогурт, кефир, кисела павлака, павлака за готвење, кајмак, крем од путер и многу други производи кои заземаат посебно место во многу домаќинства.

Јадранка Пенава се приклучила во „Meggle“ уште на самиот почеток од нивното работење во БиХ, на почетокот од деведесеттите години, и денес е извршен директор на „Meggle BH“. Таа објаснува дека босанскиот пазар топло ги примил на почетокот и дека имаат континуиран успех и стабилен раст во државата уште од почетокот на нивното работење во БиХ. „Лани, собравме 50 милиони литри млеко од нашите 2500 земјоделци, ширум државата, кои ги сметаме како значаен дел од нашиот бизнис затоа што ако во соседството нема квалитетно млеко, тогаш не може да се има успех во овој бизнис,“ вели Јадранка.

Во текот на 2021 година, со поддршка на проектот „EU4AGRI“, компанијата ги подобри своите производствени процеси со набавка на модерни машини за пакување свежо сирење и кајмак. Капацитетите на старата машина за производство и пакување на сирење и кајмак беше 1800 кади, додека, пак, новата има капацитет од 3200 до 4100 кади, во зависност од тежината, за истото време. Истата овозможува пакување на производите во различни форми, што е неопходно за пласирање производи на пазарот. „Поради побарувачката на локалните и странски пазари, моравме да ја модернизираме фабриката и да ги прошириме капацитетите за свежо сирење и производство на кајмак, што го постигнавме со поставување најмодерна опрема, а за дел од неа добивме поддршка преку проектот „EU4AGRI“,“ објаснува Јадранка. 

 

„Како лидер на пазарот во БиХ, од „Meggle“ се очекува да ги исполни потребите на пазарот, да ги подобри и развие производствените процеси, како и да има постојана понуда на нови и иновативни производи. Оваа инвестиција ни е од голема помош во таа насока.“

За проектот

Проектот „EU4AGRI“ е четиригодишна иницијатива (2020 – 2024) која цели кон модернизирање на земјоделско-прехранбениот сектор во БиХ, создавање нови работни места, како и задржување на постоечките и поддршка за закрепнување од кризата КОВИД-19. Целосната вредност на проектот изнесува 20,25 милиони евра; главно финансирани од ЕУ, но заеднички имплементирани и кофинансирани од Агенцијата за развој на Република Чешка и Програмата за развој на ОН во БиХ.

Досега, проектот „EU4AGRI“ ги поддржал земјоделците и компаниите во БиХ со 45 инвестиции, вредни околу 5,5 милиони евра; од кои 3,2 милиони евра беа финансирани од ЕУ.

Набавката нова машина придонесло и за зголемување на квалитетот на производите и безбедноста на производствениот процес, а автоматизацијата на одредени чекори ја намалила можноста за човечки грешки. „Како лидер на пазарот во БиХ, од „Meggle“ се очекува да ги исполни потребите на пазарот, да ги подобри и развие производствените процеси, како и да има постојана понуда на нови и иновативни производи. Оваа инвестиција ни е од голема помош во таа насока,“ дополнува Јадранка.

Поддршката на проектот „EU4AGRI“ преку воведување нови технологии несомнено ќе придонесе за понатамошен развој и позиционирање на оваа компанија на домашните и странските пазари, а особено ќе придонесе за исполнување на високите стандарди за квалитет на производите обележани со сина детелина. Вредноста на инвестицијата преку проектот „EU4AGRI“ изнесува околу 730000 босански марки (375000 евра) од кои ЕУ кофинансираше околу 300000 босански марки (155000 евра).

Сончева енергија ја осветлува иднината на една босанска компанија

Објавено . Објавено во Приказни.

Една од најголемите соларни централи во регионот, за снабдување на сопствените потреби на компанија за прехранбени производи од БиХ, е отворена со поддршка на ЕУ.

„Мади“, со седиште во Тешањ, е една од малкуте компании кои имаат дозвола да извезуваат пилешко месо во ЕУ. Компанијата е основана во 1989 година, а во 2000 година го отвориле својот прв погон за преработка на пилешко месо. До 2015 година, ја отвориле и најголемата и најсовремена пилешка кланица во регионот; со капацитет од 6000 бројлери на час и 24 милиони птици годишно. Денес важат за лидер на пазарот во БиХ.

Меѓутоа, пандемијата КОВИД-19 имаше негативен ефект врз „Мади“, иако е една од најуспешните компании во БиХ. Компанијата се соочи со проблеми во доменот на набавки и мораше да ги прегледа своите расходи за да заштеди таму каде што е возможно. За да се справат со проблемот, управата одлучи да формира работна група за оптимизација на расходите.

“Отсекогаш бевме свесни дека електричната енергија е нашиот најголем трошок. Една од првите работи кои ги анализиравме беше како да ги намалиме трошоците за енергија. По детално истражување, заклучивме дека поставување соларна централа би било најдоброто решение.“

Мирел Дедукиќ бил назначен како раководител на работната група. Објаснува дека еден од најголемите расходи била електричната енергија. „Отсекогаш бевме свесни дека електричната енергија е нашиот најголем трошок. Една од првите работи кои ги анализиравме беше како да ги намалиме трошоците за енергија.“

Мирел знаел дека најголемата потреба за енергија на компанијата се јавува за време на летото; период кога соларните панели би достигнале максимален производствен капацитет. „По детално истражување, заклучивме дека поставување соларна централа би било најдоброто решение,“ објаснува тој. На тој начин, компанијата се впуштила во инвестирање единствено од овој вид во БиХ.

Додека компанијата „Мади“ работела на својата студија за изводливост за инвестирање во соларна централа, програмата „EU4AGRI“, финансирана од ЕУ, објавила повик за предлози. Повикот ги вклучувал компаниите од месната индустрија. „Нашиот проект беше скоро готов и, за нас, беше лесно да се пријавиме на повикот,“ вели Мирел.

Со кофинансирањето од програмата „EU4AGRI“, компанијата „Мади“ поставила сопствена соларна централа со капацитет од 1000 киловати. Централата била поставена во три производствени хали, опфаќајќи површина од над 5500 метри квадратни. Целосниот годишен капацитет на централата е 1,147 мегавати на час, со што се покриваат околу 15 % од електричната потрошувачка на компанијата. Дополнително, во 2021 поставиле и уште една соларна централа со капацитет од 1000 киловати, така што, сега, преку 30 % од нивната електрична енергија доаѓа од обновливи извори.

„Навистина сме горди што со овој проект придонесовме за заштита на средината. Дополнително, ги намаливме нашите расходи и достигнавме самоодржливост во доставата на електрична енергија.“

За проектот

Проектот „EU4AGRI“ е четиригодишна иницијатива (2020 – 2024) насочена кон модернизирање на земјоделско-прехранбениот сектор во БиХ; создавајќи нови работни места, задржување на веќе постоечките, како и закрепнување од кризата КОВИД-19. Целосната вредност на проектот е преку 20,25 милиони евра; главно финансирани од ЕУ, во заедничка имплементација и ко-финансирање со Чешката агенција за развој и Програмата за развој на ОН во БиХ.

Проектот „EU4AGRI“ досега поддржал земјоделци и претпријатија од БиХ со 45 инвестиции во вредност од околу 5,5 милиони евра; од кои преку 3,2 милиони евра се финансирани од ЕУ.

Според Мирел, енергијата произведена од нивната соларна централа претставува намалување на повеќе од 1800000 килограми загадување од јаглероден диоксид или еквивалент на заштеда од 600000 литри дизел или 800 тони јаглен. „Навистина сме горди што со овој проект придонесовме за заштита на средината. Дополнително, ги намаливме нашите расходи и достигнавме самоодржливост во доставата на електрична енергија,“ вели Мирел.

Планот за „Мади“ за иднината е компанијата да остане најголемата месна индустрија во БиХ; преку континуирано инвестирање во човечки ресурси и модерна технологија. Дополнително, отвориле нова компанија – „Mipower d.o.o.“, која целосно се фокусира на производство и трговија со електрична енергија. Исто така, планираат да инсталираат соларни панели со капацитет од минимум 10 мегавати.

Зајакнување на земјоделството во Црна Гора

Објавено . Објавено во Приказни.

Фондови на ЕУ создаваат нови работни места и производи со подобар квалитет.

Миленко Недиќ има 47 години и бил дел од армијата. Во 2005, како дел од владините реформи, заедно со 3000 други колеги бил прогласен како технолошки вишок; останувајќи, преку ноќ, без работа. Кога морал да одлучи за следниот чекор, се потсетил на земјоделското искуство на своите родители; што, всушност, била единствената дополнителна работа која знаел да ја работи.

Заедно со сопругата, зеле банкарски заем и купиле три крави со кои ја започнале својата скромна фарма. Почетокот бил особено тежок поради високите каматни стапки за заемот и недостатокот на капацитети. Но, тогаш, се појавила прилика за Миленко и неговата сопруга да го развијат и стабилизираат нивниот бизнис со поддршка на Инструментот за претпристапна помош за рурален развој (ИПАРД II), на ЕУ. „Преку програмите ИПАРД, успеавме да ја комплетираме нашата механизација и да добиеме системи за молзење, како и сета опрема која ми е потребна за фармата. Преку последниот повик, добив поддршка од 48000 евра, кои ги надополнив со мој сопствен придонес од 32000 евра,“ вели Миленко. Денес, Миленко поседува околу 50 крави и ја има една од најголемите фарми во регионот.

„Пред почетокот на имплементацијата на програмата ИПАРД II, имавме само два или три погони за преработка кои ги задоволуваа националните стандарди за безбедност на храната. Денес, имаме преку 21 погон и сите ги исполнуваат стандардите. Овој факт, сам по себе, го претставува позитивното влијание кое ИПАРД II го има во Црна Гора.“

Побезбедна храна

Приказната на Миленко Недиќ не единствената успешна приказна во Црна Гора. Досега, околу 254 земјоделци ги искористиле фондовите ИПАРД II; како и можности за подобрувања на работните услови на фармите. Гордана Дујовиќ, од Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, објаснува: „Пред почетокот на имплементацијата на програмата ИПАРД II, имавме само два или три погони за преработка кои ги задоволуваа националните стандарди за безбедност на храната. Денес, имаме преку 21 погон од кои сите ги исполнуваат стандардите. Овој факт, сам по себе, го претставува позитивното влијание кое ИПАРД II го има во Црна Гора.“ Според Гордана, досега се креирани преку 100 нови работни места со поддршка на ИПАРД II; од кои најголема полза извлекле младите.

Моментално, Црна Гора ги користи средствата од програмата ИПАРД II; која може да се искористи до крајот на 2023 година, а, неодамна, ЕУ ја усвои и програмата ИПАРД III за Црна Гора за периодот 2021 – 2027. Гордана е позитивно убедена дека ИПАРД III ќе биде дури поуспешна од претходните програми. „Ја започнуваме програмата ИПАРД III со значително повеќе искуство и знаење; стекнати преку имплементација на повиците преку ИПАРД II. Ние, како и корисниците, имаме многу повеќе искуство и верувам дека придобивките значително ќе пораснат. Планирана е, исто така, и акредитација на нови мерки; па, на овој начин, ќе се отворат повеќе можности за корисниците да добијат поголема поддршка; а, Црна Гора, како држава, да добие повеќе од средствата на ЕУ, достапни за оваа намена,“ вели таа.

„Фармата ни овозможува добар живот. Бара и многу работа, а поголемиот дел од заработените средства треба да бидат повторно инвестирани во производството; но, фармата расте.“

За програмата

Како дел од Инструментот за претпристапна помош (ИПА), дизајниран за поддршка на реформите во државите-кандидатки за членство во ЕУ, Инструментот за претпристапна помош за рурален развој (ИПАРД), се фокусира на земјоделско-прехранбените сектори во овие држави и нивните рурални подрачја. Преку оваа алатка, ЕУ им овозможува на корисниците да добијат финансиска и техничка помош; со цел постигнување поголема одржливост на земјоделскиот сектор и руралните подрачја; усогласувајќи ги со заедничката земјоделска политика на ЕУ.

Миленко е убеден дека без проектите ИПАРД, девет од десет земјоделци би морале да се откажат од земјоделството. Според него, недоволен број од работоспособното население имаат волја да се ангажираат во земјоделството; па, затоа, механизацијата обезбедена преку повиците на програмата ИПАРД се од значаен придонес. „Фармата ни овозможува добар живот. Бара и многу работа, а поголемиот дел од заработените средства треба да бидат повторно инвестирани во производството; но, фармата расте,“ вели Миленко.

Извиднички камп, отворен за авантури, во Северна Македонија

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, поддржува подобрување на капацитетите и услугите на извидничкиот камп во Струга.

Извидничкиот камп „Крсте-Јон“ можете да го најдете на одлична локација: во близина на малечка шума, на плажа, крај Охридското Езеро. Исто така, се наоѓа недалеку од центарот на градот Струга. Извидничкиот камп бил отворен во 1970-те; со основна инфраструктура, а првите дополнителни инвестиции во кампот биле направени во 2003 година; кога општината финансирала изградба на првата бетонска зграда, во чиј склоп се наоѓаат осум соби.

„Имавме сериозни проблеми поврзани со инфраструктурата: немавме тоалети, топла вода и осветлување.“

Марјан Главинчески е одговорен на граѓанската организација „Крсте-Јон Струга“ и управува со кампот. Објаснува дека иако кампот е сместен во прекрасна срдина, не бил привлечен за посетители. „Имавме сериозни проблеми поврзани со инфраструктурата: немавме тоалети, топла вода и осветлување.“

За среќа, пред три години, се појавиле можности за кампот кога управата одлучила да побара поддршка за подобрување на условите. Поддршката дошла од ЕУ и заедно го претвориле кампот во еден од најпривлечните во Западен Балкан.

Проектот за локална и регионална конкурентност, финансиран од ЕУ, го поддржал кампот за подобрување на физичката инфраструктура, како и за лансирање нови атракции за посетителите. До денес, кампот изградил седум издигнати дрвени бунгалови, ја надоградил постоечката зграда и ја подобрил инфраструктурата на парцелите за шатори. Како резултат, денес кампот може да смести 200 посетители истовремено, овозможувајќи им соодветни тоалети и топла вода.

Исто така, проектот лансирал и нови авантуристички услуги за туристи; вклучително и нуркање, велосипедизам, планинарски тури и кајакарство. Со помош на проектот, купиле опрема за овие атракции и обучиле соодветни инструктори. „Сега, на посетителите, можеме да им понудиме активности за време на нивниот престој; доколку остануваат пет дена, имаат можност да пробаат различна активност секој ден. Нуркањето во Охридското Езеро е, моментално, една од најбараните атракции меѓу посетителите,“ вели Марјан.

 „Поддршката на ЕУ беше неопходна. Ние сме мала организација која работи на локално ниво и немавме потенцијал за раст без оваа поддршка.“

За проектот

Проектот за локална и регионална конкурентност (Local and Regional Competitiveness Project (LRCP)) претставува четиригодишна операција; финансирана, со грант, од ЕУ (Инструмент за претпристапна помош – ИПА II). Проектот овозможува холистички пристап во туристичкиот развој и дестинацискиот менаџмент, обезбедувајќи средства за инвестирање и градење капацитети; со цел поддршка на секторски развој, инвестирање во дестинации, како и просперитет на специфични дестинации. Целта на Проектот за локална и регионална конкурентност е зголемување на придонесот на туризмот во локалниот економски развој и подобрување на капацитетот на владините и јавни субјекти за поттикнување туристички развој и олеснување на дестинацискиот менаџмент.

Марјан објаснува дека како резултат на проектот, бројот на посетители значително пораснал, а лани, бројот на странски посетители бил поголем од оној на посетители од Северна Македонија. „Поддршката на ЕУ беше неопходна. Ние сме мала организација која работи на локално ниво и немавме потенцијал за раст без оваа поддршка,“ вели Марјан.

Кампот го инвестирал минатогодишниот профит во понатамошно подобрување на инфраструктурата и, во иднина, имаат планови за воведување нови атракции; како, на пример, параглајдерство. „Сакаме уште да се развиваме и да станеме значаен играч на пазарот за авантуристички туризам во Западен Балкан,“ вели Марјан.

Производство на грицки со сончева енергија

Објавено . Објавено во Приказни.

Претпријатие од БиХ стана приближно целосно енергетски независно преку инсталирање соларни панели со поддршка на ЕУ.

Претпријатието „Voćar“, од Брчко, беше основано пред 30 години. Во босанскиот јазик, името на компанијата означува „одгледувач на овошје“, а „семето“ на претпријатието било засадено од Авдо Мусиќ пред многу децении. Тој бил еден од најголемите производители на сливи во регионот кои ги продавал на локалните пазари. Во 1989 година, кога социјалистичка Југославија започнала економски да се либерализира, а на граѓаните им било дозволено да отворат приватни претпријатија, неговиот син, Мехо, одлучил да го издигне бизнисот и официјално го регистрирал и отворил претпријатието „Voćar“. Денес, „Voćar“ произведува широка палета грицки; од наполитанки и колачиња, па сè до пуканки и путер од кикиритки. Слоганот на претпријатието е „За подобар вкус на животот!“.

Денес, претпријатието го раководи внукот на Авдо, Есед Мусиќ. Есед објаснува дека патувањето од одгледување сливи до производство на грицки било предизвикувачко. За време на војната во БиХ, семејството, како и многу други семејства, за малку ќе загубело сè; а кога војната завршила, морале да започнат скоро од почеток. Во тој момент помислиле дека би можеле да ја прошират палетата производи. „Во тоа време скоро и да немаше производство во БиХ: сè беше увезено од странство. Одеднаш, се отвори голем пазар, па одлучивме да ја искористиме приликата и да се фокусираме на замена за увезените производи,“ вели Есед.

„Инсталирањето сопствен систем со соларни панели ќе беше огромен финансиски товар за нас. Поддршката од ЕУ беше навистина неопходна: ни даде „ветер во едра“ за да продолжиме со планирање на нашата работа и долгорочен развој.“

По војната, започнале само со пет работници, а денес „Voćar“ има 60 постојано вработени работници и бројни надворешни соработници кои извлекуваат полза од соработката со претпријатието. По 30 години, претпријатието произведува повеќе од 100 различни производи кои ги нудат на своите клиенти во БиХ, но, исто така, и во САД, Австралија, земјите во ЕУ и други.

Меѓутоа, пандемијата имаше влијание врз операциите на претпријатието како и врз глобалната економија. Есед раскажува дека за време на кризата започнале да размислуваат за тоа како би можеле сериозно да ги намалат трошоците за да можат да останат профитабилни. Првиот трошок на кој помислиле била сметката за електрична енергија, но секоја инвестиција била скапа, а во дадените околности, обидот за таква инвестиција делувал непрактичен.

Но, во 2021 година, со помош на проектот „EU4AGRI“, финансиран од ЕУ, долгогодишниот сон се остварил за претпријатието „Voćar“, бидејќи добиле можност да инвестираат во систем соларни панели кој им овозможил да задоволат 65 % од нивната целосна потреба за електрична енергија. „Инсталирањето сопствен систем со соларни панели ќе беше огромен финансиски товар за нас. Поддршката од ЕУ беше навистина неопходна: ни даде „ветер во едра“ за да продолжиме со планирање на нашата работа и долгорочен развој,“ вели Есед.

„Нашите производи се направени со помош на зелена енергија и сме особено горди на тоа.“

За проектот

Проектот „EU4AGRI“ е четиригодишна иницијатива (2020 – 2024) која цели кон модернизирање на земјоделско-прехранбениот сектор, креирање нови работни места, како и задржување на веќе постоечките преку поддршка за закрепнување од кризата КОВИД-19 во БиХ. Целосната вредност на проектот, финансиран од ЕУ, изнесува 20,25 милиони евра; а истиот е заеднички имплементиран и кофинансиран од страна на Агенцијата за развој на Република Чешка и Програмата за развој на Обединетите Нации во БиХ.

Досега, проектот „EU4AGRI“ ги поддржа земјоделците и претприемачите во БиХ со 45 инвестиции, вредни 5,5 милиони евра; од кои 3,2 милиони евра беа финансирани од ЕУ.

„Соларните панели беа поставени на покривот на нашите простории за производство и складирање кои беа идеални во поглед на локација и форма на покривот,“ објаснува Есед. „Нашата соларна електрана зафаќа 1000 метри квадратни и произведува 150 киловати електрична енергија; која има огромно влијание врз нашата енергетска независност.“ Трошоците за изградба на соларната електрана беа околу 83000 евра; од кои околу 54000 евра беа обезбедени преку проектот „EU4AGRI“, а околу 29000 евра од страна на претпријатието „Voćar“.

Додатна вредност на проектот е намалувањето на емисијата јаглероден диоксид (CO2) на претпријатието за, приближно, 76 %; намалувајќи го, на овој начин, и нејзиното негативно влијание врз животната средина. Како што Есед вели: „Нашите производи се направени со помош на зелена енергија и сме особено горди на тоа.“

Досегашните резултати беа поттик за „Voćar“ да ги задоволи своите потреби за електрична енергија единствено од обновливи извори во претстојниот период. Есед објаснува: „Имаме уште достапни површини на покривите кои ги исполнуваат критериумите за инсталирање соларни електрани и сакаме да достигнеме 100 % енергетска независност. На овој начин, дополнително ќе придонесеме за заштита на животната средина.“

Претставувајќи го босанскиот лук пред светот

Објавено . Објавено во Приказни.

Претпријатие од БиХ станува регионален лидер на пазарот во доменот на производство на лук со поддршка на проект финансиран од ЕУ.

Преку 300 сончеви дена и почва богата со варовник се дел од карактеристиките кои го одликуваат теренот околу градот Љубиње во јужна БиХ. Со децении наназад, полињата на Љубиње биле насадени со босански тутун кој, благодарение на квалитетот, овозможувал пристојна живеачка за населението во регионот. Меѓутоа, поради падот на домашната тутунска индустрија, земјоделците морале да го диверзифицираат својот производ.

Со оглед на тоа што почвата е исклучиво плодна, немале проблем да го постигнат тоа; фокусирајќи се на лук кој со векови наназад се одгледувал во регионот како здрава намирница за готвење, но и во борбата против болести. Бизнис можноста која ја понудил лукот била забележана од „Farmavit“, претпријатие во регионот Љубиње, кои се обиделе не само да одгледуваат лук, туку истиот и да го преработуваат со цел дистрибуција до големите маркети.

„Анализи, изработени од светски познати институции, покажуваат дека босанскиот лук е рангиран меѓу првите пет во светот; според својот квалитет и влијание врз здравјето.“

Модерна технологија за подобрување на квалитетот

Стефан Шалварица е  менаџер одговорен за производство и преработка на лук во претпријатието на кое му се приклучил во 2020 година. Претпријатието е формирано во 2000 година; на почетокот со фокус на производство на храна за добиток. Но, забележувајќи го потенцијалот на производството на палета други култури, одлучиле да пробаат нешто што би било поинтересно и би одговарало на поширокиот пазар. „Анализи, изработени од светски познати институции, покажуваат дека босанскиот лук е рангиран меѓу првите пет во светот; според својот квалитет и влијание врз здравјето,“ вели Стефан.

Денес, „Farmavit“ е водечко претпријатие за производство на лук во БиХ, со поголем дел од своето производство насочено кон извоз, вклучително и кон ЕУ. На патот кон успехот, биле поддржани од иницијативата „EU4 Business“, финансирана од ЕУ, а имплементирана од Програмата за развој на Обединетите Нации. Со оваа поддршка, претпријатието решило значаен проблем со грејните извори, како и проблем со пареата која се создава во процесот на термална преработка на лукот и истиот го отежнува. „Со вентилација и климатизација на нашите простории се ослободуваме од пареата за неколку минути. Исто така, во минатото, значаен дел од работата се одвиваше мануелно, а сега, со помош на неколку нови машини, процесот на полнење, ставање етикети и затворање на теглите е подобрен и забрзан,“ објаснува Стефан.

Претпријатието има сопствени насади со лук, но, исто така, откупува одредена количина од своите кооперанти во БиХ. По откупот, лукот се праќа на анализи, пред да биде преработен во производи достапни за купувачите на полиците во супермаркетите во БиХ под брендот „Мирисот на Херцеговина“.

„Благодарение на проектот „EU4Business“, успеавме да ги подобриме условите за работа и производството; намалувајќи ги трошоците и понудувајќи им уникатни производи на нашите купувачи. Преку подобрување на производството на лук, нашите годишни количини достигнаа 10 тона.“

За проектот

„EU4Business“ е проект на ЕУ кој цели кон зајакнување на капацитетот за економски развој и вработување преку поттикнување конкурентност и иновација во одредени сектори во БиХ. Проектот располага со буџет од 16,1 милиони евра: 15 милиони евра финансирани од ЕУ и 1,1 милион евра од Федералната Република Германија.

„EU4Business“ е дел од програмата Стратегии за локален развој – локално самоуправување и економски развој во БиХ на германското министерство за економска соработка и развој.

Понатаму, Стефан објаснува дека произведуваат пире од лук и маринади со лук и зачини, маслинки и сончогледово масло.  Дополнително, благодарение на поддршката од проектот „EU4Business“, сега произведуваат и, така наречен, црн лук. Црниот лук се добива како резултат од ферментација на свежиот лук. Во процесот на забрзано зреење, лукот ја менува својата боја и карамелизира, а неговите својства се подобрени. Овој вид лук е високо вреднуван на светскиот пазар; а со набавката на машина за ферментација, благодарение на поддршката од ЕУ, претпријатието „Farmavit“ стана единствениот производител на ваков вид лук во БиХ.

„Благодарение на проектот „EU4Business“, успеавме да ги подобриме условите за работа и производството; намалувајќи ги трошоците и понудувајќи им уникатни производи на нашите купувачи. Преку подобрување на производството на лук, нашите годишни количини достигнаа 10 тона,“ вели Стефан.

Покрај плановите за нови маринади и пласманот на црн и свеж лук на меѓународниот пазар, претпријатието „Farmavit“ продолжува да инвестира во значајни планови за задржување на својата позиција на лидер на пазарот. „Инвестиравме дополнителни сопствени средства во набавка на опрема која ќе ни помогне во производството на желатински капсули полнети со екстракт од лук. Ќе бидеме првото претпријатие во регионот кое ќе произведува прехранбени додатоци од овој вид,“ со задоволство изјавува Стефан.

Претпријатието „Farmavit“ беше поддржано преку проектот „EU4Business“ со 15000 босански марки, а вредноста на инвестицијата изнесува 300000 босански марки.

Стар рецепт за сирење во пресрет на нови клиенти

Објавено . Објавено во Приказни.

Произведувачи на сирење од БиХ ги зголемуваат своето производство и работна сила со поддршка на ЕУ

Кога Томислав Пуџа имал 20 години, неговиот татко починал, а Томислав ја наследил семејната традиција за производство на сирење. Семејството Пуџа специјализира во производство на сирењето „Ливно“; биено сирење, од кравјо или овчо млеко или, пак, мешавина од двете. Во форма на тркало, сирењето природно зрее под кората, најмалку 60 дена, и има остар и јак вкус. Рецептот бил воведен во регионот Ливно за да одговара на вкусот на кралското благородништво во времето на австро-унгарското владеење.

„Татко ми отсекогаш сонуваше за проширување на нашиот бизнис и отворање мала млекарница. Брат ми и јас, одлучивме овој сон да го претвориме во реалност.“

Од работилница за сирење до голема компанија  

Бабата и дедото на Томислав произведувале сирење, во мали количини, во нивната визба. Во 1970-те, одлучиле да го комерцијализираат својот производ и да го продаваат во туристичкиот регион ширум јадранското крајбрежје. Иако количините не биле големи, продажбата добро се одвивала, а заработувачката била доволна за семејството. Таткото на Томислав ја продолжил традицијата, а Томислав помогнал.

„Татко ми отсекогаш сонуваше за проширување на нашиот бизнис и отворање мала млекарница. Брат ми и јас, одлучивме овој сон да го претвориме во реалност,“ вели Томислав.

Млекарницата „Puđa Eco Cheese“ била основана во 2003 година и, оттогаш, постојано расте. Денес, млекарницата произведува дузина видови сирење, а добиле и бројни меѓународни награди за квалитет меѓу кои посебно се издвојува медалот добиен на Меѓународниот семинар за сирење; одржан во Австрија во 2014 година.

Во 2019 година, водени од идејата за модернизирање на производствениот процес и зацврстување на долгогодишната позиција на млекарницата, како на домашниот, така и на странскиот пазар; компанијата „Пуџа“ одговорила на јавен повик за грантови, објавен во рамки на проектот „EU4Business“; финансиран од ЕУ и германската влада, а имплементиран од Програмата за развој на Обединетите Нации, Меѓународната организација на трудот и германската организација за кооперативен развој – ГИЗ. Благодарение на проектот „EU4Business“, млекарницата ги заменила старите буриња за сирење со поголеми и софистицирани, а инсталирале и системи за одржување микро клима во млекарницата. Градежната работа придонела, исто така, за подобрување на целосниот квалитет на производствениот процес во млекарницата.

Целосната вредност на инвестицијата изнесува преку 380000 евра, од кои ЕУ обезбедила приближно 150000 во форма на грантови. Модерната опрема го подобрила работниот тек, како и квалитетот; ги намалила производствените трошоци и придонела за зголемување на продуктивноста. „Модерната технологија ги сведе грешките на минимум, што е особено важно за нас, во насока на одржување континуитет на квалитетот. Тоа што веднаш забележавме е дека новата опрема овозможува подобро искористување на млекото; што значи дека денес добиваме повеќе сирење од истата количина млеко. Оттука, нашата пазарна конкурентност се подобри,“ вели Томислав. Подобрувањата, постигнати преку проектот „EU4Business“, значат и нови можности за проширување на производството надвор од границите на БиХ.

„Луѓето се нашиот најсилен адут. Со новите машини, нашите работници имаат подобри работни услови и можат побрзо и полесно да ја завршат својата работа.“

За проектот

„EU4Business“ е проект на ЕУ кој има за цел зајакнување на капацитетот за економски развој и вработување во БиХ преку поттикнување конкурентност и иновација во одредени сектори. Истиот располага со буџет од 16,1 милион евра: 15 милиони евра обезбедени од ЕУ и 1,1 милион евра од страна на Федералната република Германија.

„EU4Business“ е дел од програмата за Локален развој на стратегии – локално самоуправување и економски развој во БиХ на германското федерално министерство за економска соработка и развој.

Приближно 40 работници се вработени во млекарницата, вклучително и седуммина вработени благодарение на инвестицијата преку „EU4Business“. Новите вработувања го зголемуваат производственото ниво, придонесувајќи, исто така, и за подобра контрола на квалитетот. Како што Томислав вели: „Луѓето се нашиот најсилен адут. Со новите машини, нашите работници имаат подобри работни услови и можат побрзо и полесно да ја завршат својата работа.“

Помош за вкусните малини од БиХ кои го освојуваат пазарот на ЕУ

Објавено . Објавено во Приказни.

Земјоделска компанија од БиХ го зголемува својот производствен капацитет со поддршка на ЕУ

Преку повеќе од две децении, Небојша Радовиќ, од Братунац во БиХ, одгледува малини; а, денес, неговата сопруга и трите деца му помагаат на насадите со малини. Поради дополнителните приходи кои ги добиваме од малините, Небојша објаснува: „Малините ни значат многу. Мојата сопруга нема друга работа, а мојата постојана работа не е доволна за покривање на сите трошоци. И децата ги подучуваме за одгледувањето малини.“

Небојша е еден од неколкуте кооперанти во семејната компанија, „Herbos Nature“, која собира шумски овошја уште од 2006 година. Од 2012 година, компанијата е ангажирана во купување, преработка и продажба на големо на шумски плодови, печурки и билки. Денес, имаат мрежа од преку 1000 кооперанти ширум државата.

„Како што постојано растевме, имавме и проблеми, но со пандемијата, проблемите пораснаа, особено за нашите кооперанти.“

Поддржување раст во време на криза

Маида Хаџиавдиќ, од „Herbos Nature“, објаснува дека компанијата стабилно растела со години; но дека, како и многу други бизниси, биле соочени со тешкотии кога пандемијата КОВИД-19 започна во 2020 година. „Како што постојано растевме, имавме и проблеми, но со пандемијата, проблемите пораснаа, особено за нашите кооперанти,“ вели Маида.

Тогаш, наишле на повик за предлози за поддршка на земјоделските претпријатија во БиХ, отворен од проектот „EU4AGRI“; финансиран од ЕУ. „Herbos Nature“ се пријавиле и добиле поддршка; вклучително и купување опрема за компанијата и нивните кооперанти, како и друг вид помош за подобрување на условите за работа; во вкупна вредност од преку 114000 евра.

Како еден од кооперантите на „Herbos Nature“, Небојша добил вредна опрема, финансирана од ЕУ, за олеснување на семејната работа и поголема ефикасност. „Со оглед на тоа што сега имам свој мотокултиватор, дониран од „EU4AGRI“, моите трошоци се помали,“ објаснува Небојша.

„EU4AGRI“ ни помогна да го прошириме нашиот пазар. Покрај Устиколина и Братунац, сега имаме филијала и во Травник. Вработивме повеќе работници и започнавме соработка со дополнителни кооперанти.“

За проектот

Проектот „EU4AGRI“ е четиригодишна иницијатива (2020 – 2024), насочена кон модернизирање на земјоделско-прехранбениот сектор, создавање нови работни места, како и задржување на веќе постоечките, и поддржување на закрепнувањето од кризата КОВИД-19 во БиХ. Целосната вредност на проектот, основан од ЕУ, изнесува преку 20 милиони евра; а истиот е заеднички имплементиран и кофинансиран од програмата на Обединетите Нации за развој во БиХ и Агенцијата за развој на Република Чешка.

Проектот ѝ овозможил на компанијата да искористи нова опрема и дополнителна  поддршка. „Поддршката од „EU4AGRI“ ни помогна да го прошириме нашиот пазар. Покрај Устиколина и Братунац, сега имаме филијала и во Травник. Вработивме повеќе работници и започнавме соработка со дополнителни кооперанти.,“ вели Маида. Преку опремата добиена од „EU4AGRI“, компанијата ги модернизирала, исто така, и своите производствени процеси.

Како 23 годишната Маида, така и останатите вработени се, најчесто, млади обучени професионалци; имајќи за задача да внимаваат работата да ги исполнува највисоките стандарди за квалитет. Преку 95 % од производството е наменето за извоз во држави како Франција, Германија, Полска, Србија, Словенија, Швајцарија и Турција. „Новата опрема ни овозможи да го подобриме производството и да ги задоволиме барањата на нашите клиенти,“ вели Маида. „Среќни сме што учествувавме во проектот „EU4AGRI“; придонесувајќи, на тој начин, за одржливоста на земјоделскиот и прехранбениот сектор во БиХ.“