Skip to main content

Area of Cooperation: Environmental protection

Interreg i Green-Tex: Reciklirani tekstil – manje zagađenja

Written on . Posted in Priče.

Od 1. januara 2025. godine, sve zemlje EU u obavezi su odvojeno prikupljati tekstilni otpad. Ipak, u mnogim zemljama-članicama, kao i u zemljama Zapadnog Balkana, ne postoji efikasan sistem koji bi poslužio toj svrsi. Kako bi odgovorili na ovaj izazov i kreirali rješenja primjenjiva u čitavom regionu, 11 organizacija iz 9 zemalja okupilo se u okviru projekta Green-Tex.

Partnerske organizacije su Razvojna agencija SERDA (Bosna i Hercegovina); Opština Postojna (Slovenija); Institut za održivi rast „Active Nativa“ (Slovenija); Udruženje građana „Eko Charity Slovačka za Slovačku“ (Slovačka); „Eurotex“ D.O.O. (Bugarska); Opština Majur (Hrvatska); Tekstilno tehnološki fakultet Univerziteta u Zagrebu (Hrvatska); Univerzitet „Donja Gorica“ (Crna Gora); Regionalna razvojna agencija „Zlatibor“ (Srbija); Udruženje za razvoj zajednica „Metropolitansko područje Bukurešta“ (Rumunija); i Inovativno udruženje „First Responsible Hungarian“ (Mađarska).

Proizvodnja tekstila je jedna od najzagađujućih industrija, koja proizvodi 20% industrijskih otpadnih voda i emituje velike količine stakleničkih gasova. Na primjer, da bi proizveli jednu pamučnu majicu potrebno je 2.700 litara vode – što je jednako onome što jedna osoba popije u 2,5 godine. Istovremeno, 86% odjeće završava na deponijama ili se spaljuje nakon upotrebe, dok se samo 1% reciklira.

Green-Tex ima za cilj kreiranje i testiranje novih rješenja u lancu proizvodnje, od dizajniranja novih proizvoda do prikupljanja tekstilnog otpada. Digitalni alati, poput interaktivne mape sa određenim mjestima prikupljanja, biće sastavni dio Green-Tex platforme za učenje i inovacije. Na primjer, Opština Postojna, u saradnji sa udruženjem Prostor, podiže svijest o posljedicama prekomjerne potrošnje tekstila nudeći održive alternative tradicionalnim kupovnim navikama kroz radionice i događaje razmjene odjeće.

Slovenija, Slovačka, Hrvatska, te dijelovi Mađarske i Bugarske sproveli su uspješne prakse koje se mogu prilagoditi zemljama koje još uvijek razvijaju svoje sisteme za reciklažu tekstila, uključujući Rumuniju i zemlje kandidate za EU, Bosnu i Hercegovinu, Crnu Goru i Srbiju.

Osnovana 2003. godine, Sarajevska regionalna razvojna agencija (SERDA) podržava ekonomski razvoj u sarajevskom makroregionu i Bosni i Hercegovini. Sprovodi projekte u oblasti inovacija, preduzetništva, ekologije i održivog razvoja, često sarađujući sa domaćim i međunarodnim partnerima, uključujući EU, u cilju jačanja ekonomske konkurentnosti, privlačenja investicija i podrške malim i srednjim preduzećima.

„U radu sa partnerima iz Slovenije, shvatili smo da dijelimo zajednički problem s tekstilnim otpadom i da bismo mogli doprinijeti njegovom smanjenju uz olakšavanje razmjene znanja i iskustava između zemalja-članica EU i zemalja-kandidata“, objasnila je Amela Ikić Suljagić, projektni menadžer u SERDA-i.

„U Bosni i Hercegovini, SERDA prikuplja tekstilni otpad. Kupili smo deset pametnih kontejnera, opremljenih senzorima koji analiziraju lokalnu potrošnju i obrasce otpada, optimiziraju rute prikupljanja i rade na pronalasku najboljeg riješenja za prikupljeni otpad—da li putem reciklaže, ponovne upotrebe ili prenamjene“, rekla je Ikić Suljagić. Dodaje da su SERDA-ini partneri u ovom nastojanju lokalno komunalno preduzeće i resorno ministarstvo u Vladi Kantona Sarajevo.

U Bugarskoj, u postrojenju za mehaničku reciklažu, uzorci prikupljenog otpada iz Bukurešta biće korišćeni za razvoj prototipova novih proizvoda od iznošenih vlakana. U Hrvatskoj, Srbiji i Sloveniji, projekt će testirati širu primjenu prirodnih vlakana lokalnog porijekla u proizvodnji tekstila i razviti prototip novog netkanog proizvoda, koji kombinuje recikliranu vunu sa recikliranim tekstilnim otpadom neprikladnim za ponovnu upotrebu. Inicijativa takođe traži rješenja za višestruku upotrebu vune, dok većina trenutno završava na divljim deponijama. U Crnoj Gori i Sloveniji, projekat će istražiti inovativna rješenja za održivu i zelenu modu kreiranjem ekološki prihvatljivih modnih kolekcija.

Green-Tex će uvesti inovativne proizvodne tehnologije kao što su farbanje bez vode, povećana upotreba recikliranih materijala, podrška održivim brendovima i proizvođačima koji koriste ekološke metode, te proširenje recikliranja tekstila postavljanjem lako dostupnih mjesta prikupljanja na vidljivim lokacijama kao što su trgovački centri i škole. Podsticaji za građane, kao što su popusti u prodavnicama ili programi razmijene odjeće, promovišu „vintidž“ modu, razmijenu odjeće, prodavnice polovne robe i programe reciklaže u prodavnicama.

Green-Tex ima budžet od 1,79 miliona evra, od čega 80% obezbjeđuje program Interreg. Trenutno su Slovačka, Slovenija, Hrvatska, Mađarska i Bugarska uspostavile najbolje prakse koje se mogu prenijeti na zemlje-kandidate.

Interreg je ključni instrument Evropske unije (EU) za jačanje saradnje između Zapadnog Balkana i država-članica EU. U periodu 2021-2027, program je usmeren na rešavanje izazova kao što su klimatske promene, digitalna transformacija i socijalna inkluzija. Sa budžetom od 10 milijardi evra, dio sredstava dodijeljen je najudaljenijim regionima EU i susjednim zemljama, kao i konkretnim geografskim područjima od strateškog značaja za Evropu, kao što su Gvinejski zaliv, Indijski okean i Mozambički kanal. Program ima za cilj unapređenje kohezione politike EU, baveći se konkretnim izazovima širom Evrope i šire. Prioriteti do 2027. godine uključuju pametan rast, zelenu tranziciju, socijalnu inkluziju, teritorijalni razvoj i efikasnu i održivu infrastrukturu.

Zelene vještine, čista budućnost: Kako EU4Green transformiše Zapadni Balkan

Written on . Posted in Priče.

Inicijativa EU4Green je više od samo projekta — to je pokret koji transformiše Zapadni Balkan u jedan centar održivosti i inovacija. Od borbe protiv zagađenja do podsticanja zelenih vještina i obrazovanja, EU4Green popločava put čistijoj, zdravijoj budućnosti dok u isto vrijeme stvara zelena radna mjesta i jača vezu s EU. Evo kako ova revolucionarna inicijativa ​​čini vidljivu razliku u cijelom regionu.  Inicijativa EU4Green preuzima značajne korake u promovisanju održivosti životne sredine širom Zapadnog Balkana. Jedan od primjera je serija podkastova „Zeleni podkast Zapadnog Balkana” („Western Balkans GreenCast“), serijal podkasta koji ispituje važna pitanja životne sredine i strategije za zelenu tranziciju u regionu i EU. Ovaj serijal sadrži intervjue sa stručnjacima, studije slučaja iz stvarnog života i dubinske diskusije koje imaju u cilju inspirisati i edukovati slušaoce o održivim praksama i rješenjima za zdraviju planetu.  Prva epizoda, „Voda: svakodnevna potreba“, stavlja fokus na očuvanje vode, što je kritično pitanje za Zapadni Balkan i EU. Gosti su profesor Dragana Tomašević Pilipović sa Univerziteta u Novom Sadu i Harald Loishandl Weisz, stručnjak za sanaciju voda iz Agencije za životnu sredinu Austrije. Razgovaraju o izazovima zagađenja voda, zašto je važno zaštititi vodne resurse, kao i o strategijama za obezbeđivanje održive budućnosti vode. Ističu uobičajene zabune, objašnjavajući da se pitanja vode odnose na kvalitet koliko i na kvantitet. Takođe razgovaraju o potrebi za boljim sistemima monitoringa, problemima sa zastarjelim postrojenjima za prečišćavanje otpadnih voda, te zagađenju uzrokovanom industrijom i poljoprivredom. Epizoda naglašava hitnu potrebu za sveobuhvatnom regionalnom saradnjom i efikasnim sprovođenjem ekoloških regulativa.  Ovaj serijal podkasta ilustruje posvećenost EU4Green transparentnosti i angažovanju javnosti, naglašavajući vidljive ekološke uspjehe i podstičući optimizam kod građana uz promociju odgovornosti u vladavini. Predstavljanjem rezultata kroz inicijative kao što je kampanja #WeDidIt, EU4Green slavi napredak regionalnih i lokalnih napora u sprovođenju mjera i reformi u skladu sa direktivama Zelene agende. Ovaj pristup ne samo da pokazuje pozitivan uticaj udruženih napora na životnu sredinu i društvo, već i olakšava razmjenu znanja među zainteresovanim stranama, inspirišući druge ekonomije da repliciraju uspješne strategije.    EU4Green nastavlja da kroz takve inicijative podržava region Zapadnog Balkana na putu ka zelenijoj i održivijoj budućnosti, u skladu sa širim ciljevima Zelene agende Evropske unije.  Za više uviđaja možete pogledati prve epizode „Zelenog podkasta Zapadnog Balkana” ovdje: EU4Green Transboundary Podcast    O projektu:  Projekat EU4Green podržava Zapadni Balkan – Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Kosovo*, Crnu Goru, Sjevernu Makedoniju i Srbiju u implementaciji „Zelene agende za Zapadni Balkan“, u ozelenjavanju njihovih ekonomija uz konsultacije sa svim relevantnim partnerima i u poboljšanju monitoringa i izvještavanja.  EU4Green će pomoći regionu da: 
  • pređe na cirkularnu ekonomiju; 
  • prati i umanji zagađivače u vazduhu, vodi i počvi; 
  • učini poljoprivredu održivijom i otpornijom na klimu; 
  • održi biodiverzitet; 
  • pruži ad hoc podršku politika na visokom nivou; 
  • ojača praćenje i izvještavanje o Zelenoj agendi; 
  • poboljša razumijevanje Zelene agende kroz komunikacijske aktivnosti; 
  • ojača zeleno obrazovanje; 
  • uključi civilno društvo i druge zainteresovane strane; 
  • podstakne finansiranje zelene tranzicije.

Raditi sa prirodom, ne protiv nje

Written on . Posted in Priče.

Održivo upravljanje šumama za očuvanje egzistencije i zaštitu životne sredine. Rahim Zekiri, sada predsjednik Udruženja proizvođača drvenog uglja u Labljanima, Novom Brdu, radi sa drvećem i šumama više od 35 godina. Odrastajući u planinskom području, veza sa planinom mu je i duhovna i ekonomska. On, kao i više od 20 porodica u selu, iznašli su načine da svoju okolinu pretvore u izvor prihoda. Uprkos nedostatku formalnog obrazovanja, oduvijek je sanjao da radi u šumarstvu, kako on kaže „Oduvijek sam volio šumu i sanjao da se profesionalno bavim šumarstvom, međutim, zbog nedostatka odgovarajućeg obrazovanja, moj san se nikada nije ispunio“. Godine 2015., na sopstvenu inicijativu, g. Zekiri je započeo, kako on kaže, „čišćenje šuma”, što je metod sakupljanja skresanih grana i mrtvog drveta, koje se koriste za proizvodnju drvenog uglja, koji se uglavnom koristi za grijanje u domaćinstvima.    Međutim, sve ovo vrijeme, sa misijom da koristi šumu, a da je ne ošteti, imao je jednu želju, da mu stručna osoba procijeni oštećuje li šumu ili ne. Tako je stupio u kontakt sa lokalnim vlastima i prije svega sa timom projekta „Podrška jačanju održivog i višenamenskog upravljanja šumama za poboljšanje života na selu i rješavanje klimatskih promijena na Kosovu“, koji finansira EU, kroz koji namjerava da okupi sve ostale porodice koje se bave proizvodnjom drvenog uglja, te da sarađuju sa državnim organima na čišćenju ne samo privatnih, već i javnih šuma.    Društvene inicijative poput njegove, u mjestima gdje se „mnoge porodice oslanjaju na socijalnu pomoć i brinu da će ih formalna regulativa poput ove spriječiti u poslu“, uvijek su izazov. Međutim, Rahim je uvjeren da je zajednički rad zarad čistijih i zdravijih šuma, uz njihovo dobro iskorištavanje, koristan za sve i on je posvjećen da okupi više lokalaca oko ove inicijative.     Slično kao Rahim u Novom Brdu, Kumrije Kadriu u selu Vrelo, opština Istok, pokušava okupiti žene koje već koriste šumska dobra da bi zaradile, u organizovaniju i održiviju inicijativu. Kumrije vodi Udruženje Melissa, koje je u početku osnovano kao udruženje pčelara, ali su, kako kaže, “ubrzo shvatili potencijal sakupljanja biljaka poput travki i bobica sa planina”. Prihod od prodaje ovih proizvoda pomaže mnogim ženama da doprinesu prihodu domaćinstva, pogotovo u regiji gdje su mogućnosti za zaposlenje žena oskudne.    Živeći u području okruženom planinama, Kumriji i njenim prijateljicama bilo je gotovo prirodna stvar sakupljati sirove planinske travke i bobice za kućnu upotrebu. Uvidjevši potencijal ove aktivnosti, počele su da razgledaju mogućnosti da ovo pretoče u profitabilan posao koji će koristiti ženama u regionu. Međutim, do sada su mogle samo sakupljati i sušiti travke i bobice, što im je otežavalo plasiranje svojih proizvoda na tržište. Za Kumrije i njene koleginice, mašina kojom pakuju bilje dodala je značajnu vrijednost njihovim proizvodima i sve je promijenila. 

„Prije smo mogli samo prodavati sirovo bilje, a sada ga možemo osušiti i spakovati, što im povećava tržišnu vrijednost“, rekla je. Sada mogu produžiti da rade šta su radile cijeli život, ali mogu i da zarade od toga.“

  Kumrije Kadriu Kumrije kaže da im je namjera da stvore održivu mrežu sakupljačica koja će im služiti i kao lanac nabavke i otkupljivaće sakupljene travke i bobice od žena koje ih već sakupljaju, po konkurentnoj cijeni kako bi doprinijele konkurentnosti tržišta, od čega će žene u zajednici imati najviše koristi.    Napori Rahima i Kumrije dio su veće inicijative koja ima za cilj da unaprijedi život na selu, dok istovremeno osigurava održivost kosovskih šuma. Projekat koji podržava EU bio je prisutan u više regiona, fokusirajući se na prakse održivog upravljanja šumama, smanjenje nelegalne sječe i promovisanje upotrebe nedrvnih šumskih proizvoda poput bilja koje Kumrije i njene koleginice skupljaju.   Priče poput Kumrijine i Rahimove su samo neke od mnogih uspješnih priča pojedinaca, porodica i zajednica koje su imale direktnu korist od projekta koji je finansirala EU a sproveo FAO [Organizacija za hranu i poljoprivredu] po nazivom „Podrška jačanju održivog i višenamjenskog upravljanja šumama za rješavanje klimatskih promjena i poboljšanje života na selu na Kosovu”.   U skladu sa međunarodnim standardima i najboljom praksom, naglašavajući uravnoteženu integraciju ekoloških, društvenih i ekonomskih funkcija šumskih ekosistema, završena su četiri plana upravljanja šumama, korištenjem nove metodologije koja pomjera fokus sa tradicionalnog upravljanja šumama na pristup zasnovan na ekosistemu.    Holistički pristup čini ove planove posebno značajnim, ne samo za zajednice i direktne korisnike, već i za kreatore politika. Ovi planovi sadrže slojevito i opširno znanje o upravljanju šumama, koje uzima u obzir šire usluge ekosistema koje pružaju šume, uključujući očuvanje biodiverziteta, sekvestraciju ugljika i koristi za zajednice, uključujući nedrvne šumske proizvode. Nova metodologija pripreme planova upravljanja, za koju se očekuje da će je Kosovska agencija šumarstva implementirati u bliskoj budućnosti, označiće značajno poboljšanje prakse upravljanja šumama u zemlji, unaprjeđujući održivost šuma, doprinoseći naporima za ublažavanje klimatskih promjena i promovišući dobrobit lokalnih zajednica.  

„Oduvijek sam volio šumu i sanjao da se profesionalno bavim šumarstvom, ipak, zbog nedostatka formalnog obrazovanja, nikada mi se san nije ispunio.“

              U okviru programskih aktivnosti, uspješno je pošumljeno 128 hektara šume. Program je takođe naglasio uključenost lokalne zajednice u ove aktivnosti, posebno u okviru pilot jedinica upravljanja. Ovaj angažman je omogućio članovima zajednice praktično iskustvo u tehnikama sađenja, a imali su i finansijske koristi od učešća. Dok izazovi za dobro upravljanje šumama na Kosovu i dalje postoje, nelegalna sječa ostaje jedna od gorućih tema. Zahvaljujući holističkom pristupu programa i intervenciji na više nivoa – od direktnog rada sa pojedincima koji žive u planinskim područjima, ne samo da ih edukuje kako pravilno koristiti dobra koja nudi planina, već i kako ih pretočiti u profitabilne aktivnosti, pritom mijenjajući kulturu i način razmišljanja o važnosti zdravih i čistih šuma; rad direktno sa institucijama i pojedincima zaduženih za kreiranje politika – program je posvjećen obezbjeđivanju zelenije i zdravije životne sredine za građane Kosova.

Zaštita rijeke Vardar uz podršku EU

Written on . Posted in Priče.

Vodeni sistem u glavnom gradu Sjeverne Makedonije, Skoplju, dobija podsticaj, pokazujući da se razvoj odvija paralelno sa integracijom u EU.

Gradovi se moraju neprestano prilagođavati kako bi se pružio smještaj rastućem urbanom stanovništvu, suočili se s izazovima klimatskih promjena i upravljali ograničenim resursima. Skoplje, glavni grad Sjeverne Makedonije, aktivno radi na transformaciji u održivu, modernu evropsku metropolu sa snažnim naglaskom na zaštiti životne sredine. Ovo opredjeljenje se ogleda kroz značajnu inicijativu za zaštitu gradske životne sredine putem izgradnje postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda. Ovo postrojenje će proširiti usluge sanitarne infrastrukture na više od pola miliona stanovnika dok istovremeno smanjuje zagađenje rijeke Vardar, najduže rijeke Sjeverne Makedonije.

U Skoplju, vode ove značajne rijeke, koja protiče kroz glavni grad zemlje, do sada nisu bile pravilno tretirane. Unutar kanalizacione mreže kojom upravlja JKP Vodovod i kanalizacija, otpadne vode se ispuštaju na više tačaka duž obe obale rijeke Vardar. Iako postoji određeni nivo kontrole i početnog tretmana za ove ispuste, oni na kraju završavaju direktno u rijeci Vardar.

“Već mnogo godina marljivo radimo na uspostavljanju neophodnih uslova za realizaciju ovog vitalnog i izuzetno značajnog infrastrukturnog projekta.”

Gospođa Kaja Šukova, ministarka zaštite životne sredine i prostornog planiranja Sjeverne Makedonije, ističe kritični značaj izgradnje postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda za grad Skoplje. Ona naglašava da je ovo, i dalje, jedno od najhitnijih pitanja, ne samo za Ministarstvo i Vladu, već prije svega za građane i njihovo zdravlje i blagostanje. Ministarka Šukova napominje: “Već mnogo godina marljivo radimo na uspostavljanju neophodnih uslova za realizaciju ovog vitalnog i izuzetno značajnog infrastrukturnog projekta.”

Tokom faze pripreme, projekat je dobio vrijedne tehničke pomoći iz nekoliko uglednih institucija, uključujući Evropsku investicionu banku, Evropsku banku za obnovu i razvoj, Investicioni okvir Zapadnog Balkana i francusku vladu. Ova podrška odražava nepokolebljivu posvećenost tima Evrope Sjevernoj Makedoniji. Osnovni cilj ove pomoći je rješavanje kapacitetskih ograničenja lokalnih partnera, unaprjeđenje njihovih sposobnosti u planiranju, radu i održavanju investicionih projekata.

Postrojenje za prečišćavanje vode u Skoplju projektovano je da služi 650.000 ekvivalentnih stanovnika. Faza izgradnje se očekuje da će trajati tri godine, nakon čega će uslijediti dvogodišnji probni period posvećen testiranju funkcionalnosti postrojenja i obuci osoblja odgovornog za njegov rad. Objekat će zauzimati površinu od 13 hektara, smješten u opštini Gazi Baba, na lijevoj obali rijeke Vardar u području Trubarevo. Projekat je rezultat saradnje JKP Vodovod i kanalizacija – Skopje, Grada Skoplja, Ministarstva zaštite životne sredine i prostornog planiranja i Ministarstva finansija. Nakon završetka izgradnje, Postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda – Skoplje postaće vlasništvo JKP Vodovod i kanalizacija – Skopje.

Projekat će se odvijati u dvije različite faze. Prva faza obuhvata prečišćavanje i biološko tretiranje otpadnih voda do najkasnije 2035. godine, dok će se druga faza fokusirati na uklanjanje azota i fosfora iz otpadnih voda koje ulaze u rijeku Vardar, s ciljem završetka do 2045. godine. Po punom funkcionisanju postrojenja za prečišćavanje, oko 74,7% potrebne kapaciteta za prečišćavanje otpadnih voda u zemlji biće zadovoljeno do 2027. godine.

“Sa sigurnošću mogu tvrditi da bi, bez pristupa ovim evropskim finansijskim mehanizmima, dostizanje ove krajnje faze – izgradnje postrojenja – bilo izuzetno izazovno. Duboko cijenimo podršku EU u vezi s tim, kao i u drugim procesima kroz koje težimo postizanju evropskih standarda.”

O projektu

Kao banka za klimu EU, Evropska investiciona banka finansira 3 milijarde eura svake godine u infrastrukturu vodovoda, fokusirajući se na bezbjednost vode i prilagođavanje klimatskim promjenama. Otprilike 30% vodnih projekata banke sprovodi se van Evropske unije, često u nekim od najsiromašnijih i najpogođenijih sušom zemalja svijeta. U 2022. godini, investirali smo oko 2,17 milijardi eura u sektor, što je poboljšalo sanitarnu infrastrukturu za 10,8 miliona ljudi i omogućilo bolji pristup bezbjednoj pijaćoj vodi za 25,4 miliona ljudi.

 

Kako bi podržala ovu inicijativu, Evropska unija je odobrila značajnu donaciju od 70 miliona eura putem Investicionog okvira za Zapadni Balkan. Ova alokacija označava najznačajniji doprinos koji je ikada dala međunarodna finansijska institucija u sektoru vode zemlje. Finansijska podrška EU ima za cilj dramatično ubrzanje priprema i izvođenja projekta, što će na kraju rezultirati pročišćavanjem 90% otpadnih voda u gradu Skoplju i 74,7% otpadnih voda u cijeloj zemlji. Ovaj projekat besprekorno se uklapa u Ekonomski i investicioni plan EU, strategiju Global Gateway i Zelenu agendu za Zapadni Balkan.

Osim toga, Vlada Republike Sjeverne Makedonije olakšala je finansiranje izgradnje postrojenja za prečišćavanje putem zajma dobijenog od dvije banke EU, Evropske investicione banke (EIB) u iznosu od 68 miliona eura i Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD) u iznosu od 58 miliona eura. Ministarka Šukova ističe ključnu ulogu koju EU ima u sprovođenju ovog kritički važnog kapitalnog infrastrukturnog projekta. Ona napominje: “Sa sigurnošću mogu tvrditi da bi, bez pristupa ovim evropskim finansijskim mehanizmima, dostizanje ove krajnje faze – izgradnje postrojenja – bilo izuzetno izazovno. Duboko cijenimo podršku EU u vezi s tim, kao i u drugim procesima kroz koje težimo postizanju evropskih standarda.” Postrojenje za prečišćavanje planira se opremiti najsavremenijom tehnologijom, najnovijom opremom i energetski efikasnim praksama. Toplotna energija koju generiše postrojenje koristiće se za sagorijevanje mulja u akceleratoru. Projekat obuhvata i dodatne aspekte poput tehničke pomoći i obuke osoblja kako bi se osigurala održivost instalacije.

EU Čišćenje plaže Prespanskog jezera

Written on . Posted in Vijesti.

U nedjelju, 17. septembra 2023. godine, u 12.00 časova na Prespanskom jezeru, zamjenik šefa Delegacije Evropske unije Ben Nupnau i gradonačelnik Resena Jovan Tozievski, započeli su prvu #EUBeachCleanup akciju organizovanu u Sjevernoj Makedoniji. Akcija čišćenja je godišnja globalna inicijativa i ove godine će biti organizovana na plaži Slivnica kroz mrežu mladih evropskih ambasadora „Mi Balkans“ koju finansira EU.

 

Inicijativa EU za čišćenje plaža održava se širom svijeta svake treće nedjelje septembra. #EUBeachCleanup je kampanja koju organizuje Evropska komisija sa EEAS i Ujedinjenim nacijama. Održava se na svim vrstama obala, sa krajnjim ciljem da se podigne svijest o izazovima morskog smeća i plastičnog otpada.

 

Procjenjuje se da će godišnje do 37 miliona tona plastičnog otpada stići u okean do 2040. Zagađenje plastikom danas je ogroman problem, ali čak i male akcije mogu napraviti veliku razliku. Svaka flaša, svaka slamka, svaki komad smeća koji se očisti može dovesti do čistije, zdravije planete.

 

Ove godine obalu Prespanskog jezera očistilo je 20 mladih evropskih ambasadora sa Zapadnog Balkana koji su se pridružili makedonskim vršnjacima u čišćenju plaže Slivnica. Ovo je treća godina da mladi evropski ambasadori iz regiona učestvuju na događaju koji se organizuje kroz projekat „We Balkans“ koji finansira EU. Ova aktivnost zajednice, koju podržavaju Delegacija Evropske unije, Evropska kuća, kao i opština Resen, podstaći će ljude da očiste plaže Prespanskog jezera od smeća koje ih muči.

Podrška EU pomaže kosovskim MSP-ovima da iskoriste solarne panele i krenu prema pridruživanju EU.

Written on . Posted in Priče.

Sunce je glavni izvor energije na planeti Zemlji, a procjenjuje se da Kosovo ima 240 sunčanih dana godišnje. Iskorištavajući ovaj obilan potencijal i prelazeći na čiste izvore energije, mala i srednja preduzeća (MSP-ovi) na Kosovu su krenula u investicije u obnovljive izvore energije, koje je omogućila Evropska unija (EU), ostvarujući povezane koristi. Osim toga, ove investicije u obnovljive izvore energije ne pomažu samo kompanijama, već takođe otvaraju put Kosovu prema članstvu u EU, što nudi brojne prilike, posebno za MSP-ove. Ipak, put ka usvajanju acquis communautaire-a podrazumijeva značajne regulatorne promjene i nameće značajan finansijski teret preduzećima koja se trude da ispune ove nove standarde.

“Instalirali smo 112 kWp solarnih panela, što je značajno smanjilo naše troškove energije. Ranije smo imali mjesečni račun za struju od oko 1200 eura. Sada nam je mjesečni trošak oko 200 eura. To znači približno 80% smanjenje naših troškova za energiju.”

Forma SHPK, srednje preduzeće osnovano 2013. godine u selu Bresalc u opštini Gnjilane, ostvarilo je značajan napredak u svom sektoru zahvaljujući neumornom posvećenju i radu. Besim Rexhi, menadžer u Forma SHPK, ističe njihov primarni cilj proširenja na lokalna i međunarodna tržišta i privlačenja novih klijenata. On ističe ključne faktore koji doprinose njihovom uspjehu, uključujući posvećeni tim i posvećenost kontinuiranoj inovaciji proizvoda i usluga.

Kompanija trenutno zapošljava 70 ljudi, što je značajan porast u odnosu na početni broj od 10-15 zaposlenih. Njihova osnovna proizvodnja uključuje proizvodnju plastičnih komponenti koje se koriste prvenstveno u prevozničkim uslugama, posebno za željezničke i tramvajske usluge, pri čemu je Njemačka njihova glavna destinacija za izvoz.

Kako bi smanjili troškove energije i doprinijeli očuvanju životne sredine, Forma SHPK je uložila u solarne panele putem kredita koji je omogućila Kosovo SME Competitiveness Support Programme EBRD-a. Kao dio ove inicijative, Forma SHPK je takođe dobila dragocjene besplatne tehničke savjete od međunarodnog tima konsultanata i grant za povrat gotovine finansiran od strane EU. Besim Rexhi, menadžer kompanije, hvali izvanredne rezultate koji proizilaze iz ove investicije. “Instalirali smo 112 kWp solarnih panela, što je značajno smanjilo naše troškove energije. Ranije smo imali mjesečni račun za struju od oko 1200 eura. Sada nam je mjesečni trošak oko 200 eura. To znači približno 80% smanjenje naših troškova za energiju”, ponosno izjavljuje Rexhi.

“Jedini propust koji imam je što ranije nisam bio svjestan ogromnih prednosti obnovljive energije. Iako trenutni solarni paneli adekvatno zadovoljavaju moje energetske potrebe, ako je moguće, instalirao bih dodatnih 100 panela. Prihvatanje ekološki prihvatljivih praksi ne samo da smanjuje vaše troškove energije, već pruža i ličan osjećaj zadovoljstva, znajući da pozitivno doprinosite našoj planeti.”

O projektu

Program podrške konkurentnosti MSP-ova na Kosovu razvijen je posebno kako bi pomogao privatnim MSP-ovima da ispune nove propise i razumiju zahtjeve za unaprjeđenje u oblastima zaštite životne sredine, zaštite zdravlja i bezbjednosti na radu, i kvaliteta i bezbjednosti proizvoda. Kreditna linija koju je obezbijedila EBRD putem lokalnih partner banaka, zajedno sa grantom od 15% i besplatnom tehničkom podrškom finansiranom od strane Evropske unije, pomaže MSP-ovima da identifikuju svoje investicione potrebe za usklađivanje sa prioritetnim direktivama EU. Besplatni tehnički savjeti, pruženi od strane međunarodnog tima eksperata, pomažu MSP-ovima na Kosovu da pronađu najbolje rješenje za ispunjavanje direktiva EU, postanu konkurentni u trgovini sa partnerima iz EU i povećaju profitabilnost kod kuće kroz ponudu proizvoda i usluga veće kvalitete.

 

Budući put kompanije obuhvata obavezu proširenja izvoza ulaskom na dodatna strana tržišta, njegovanje snažnih odnosa sa klijentima, dobavljačima i različitim partnerima, kao i dalje unaprjeđenje vještina svoje radne snage. Besim takođe zagovara da i ostala preduzeća na Kosovu prihvate čiste izvore energije. “Jedini propust koji imam je što ranije nisam bio svjestan ogromnih prednosti obnovljive energije. Iako trenutni solarni paneli adekvatno zadovoljavaju moje energetske potrebe, ako je moguće, instalirao bih dodatnih 100 panela. Prihvatanje ekološki prihvatljivih praksi ne samo da smanjuje vaše troškove energije, već pruža i ličan osjećaj zadovoljstva, znajući da pozitivno doprinosite našoj planeti,” zaključuje Rexhi.

Poboljšanje energetske efikasnosti u javnim zgradama: Transformacija infrastrukture Sarajeva

Written on . Posted in Priče.

Projekat finansiran od strane EU-a radi na revitalizaciji javnih zgrada u Sarajevu za svjetliju i zeleniju budućnost.

Bosna i Hercegovina je zemlja koja se karakteriše značajnom energetskom neefikasnošću u građevinskom, industrijskom i uslužnom sektoru. Javne zgrade u Bosni i Hercegovini (BiH) imaju prosječnu potrošnju energije tri puta veću od prosjeka u EU, što ih čini potpuno energetski neefikasnim. Više od 70% javnih zgrada u BiH izgrađene su prije više od 30 godina, bez mnogo pažnje posvećene energetskoj efikasnosti. Pored toga, preko 80% zgrada u javnom sektoru trenutno se oslanja na fosilna goriva ili sisteme daljinskog grijanja, uglavnom na bazi uglja.

Sarajevo, najveći grad u zemlji sa procijenjenom populacijom od 360.000 stanovnika, nalazi se u Sarajevskom kantonu. Ovaj regionalni administrativni okrug obuhvata grad Sarajevo i okolinu, sa ukupnom populacijom od oko 450.000 stanovnika. Kanton Sarajevo se snažno oslanja na uvoz električne energije, koji je činio 61,6% ukupne potrošnje električne energije u 2021. godini, dok je 38,3% bilo domaćeg porijekla. Međutim, u ovom području postoji napredak, podržan i od strane Evropske unije kroz projekat “Energetska efikasnost u javnim zgradama u Sarajevskom kantonu”.

 “EU je oduševljena podrškom naporima Vlade Sarajevskog kantona u borbi protiv zagađenja vazduha kroz brojne projekte. Za ovu konkretu inicijativu, koja će rezultirati čistijim grijanjem, poboljšanom izolacijom i boljim uslovima u školama, vrtićima, studentskim domovima i poliklinikama u Sarajevskom kantonu, EU obezbjeđuje donaciju od 2 miliona eura. Ovaj projekat predstavlja važan korak ka zajedničkom naporu da se unaprijedi životna sredina i kvalitet vazduha u Sarajevskom kantonu.”

U toku je značajno unaprjeđenje energetske efikasnosti javnih zgrada u Sarajevu zahvaljujući finansijskom paketu od 10 miliona eura iz Evropske unije (EU) i Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD). EU je odobrila donaciju od 2 miliona eura, dok je EBRD obezbijedila kredit od 8 miliona eura za renoviranje 40 zgrada u prijestonici Bosne i Hercegovine. Ovi radovi su prioritetna inicijativa u okviru Plana akcije za zelene gradove Sarajevskog kantona.

Investicije se pretežno fokusiraju na 29 škola i prateće objekte, šest vrtića, tri studentska doma i dvije poliklinike. Očekuje se da će sprovođenje mjera za uštedu energije rezultirati procijenjenom uštedom energije od oko 13,7 GWh i godišnjim smanjenjem emisija CO2 za 4.774 tona. Mjere energetske efikasnosti obuhvataju uvođenje čistijih i efikasnijih sistema grijanja, poboljšanu izolaciju, bolje osvjetljenje i opšta unaprjeđenja.

Jedan od korisnika ove podrške je vrtić Labudovi u Sarajevu, gdje su nedavno završeni radovi na energetskoj efikasnosti. Ti radovi uključivali su termalnu izolaciju fasade, djelimičnu zamjenu dotrajalih otvora, ugradnju termostatskih ventila na postojeće radijatore, ugradnju kalorimetara i automatsku kontrolu grijanja sa cirkulacionom pumpom, zamjenu neefikasnog osvjetljenja novim LED sijalicama, kao i pripremne i prateće mjere za obnovu zgrade.

Žil Rebate, šef operacija, Sekcija za ekonomski razvoj, prirodne resurse i infrastrukturu pri Delegaciji EU u Bosni i Hercegovini, prisustvovao je ceremoniji obilježavanja završetka radova u vrtiću Labudovi. On je istakao štetan uticaj zagađenja vazduha, koji ima značajne ekonomske posledice, smanjuje očekivanu životnu dob i povećava troškove medicinske zaštite. “EU je oduševljena podrškom naporima Vlade Sarajevskog kantona u borbi protiv zagađenja vazduha kroz brojne projekte. Za ovu konkretu inicijativu, koja će rezultirati čistijim grijanjem, poboljšanom izolacijom i boljim uslovima u školama, vrtićima, studentskim domovima i poliklinikama u Sarajevskom kantonu, EU obezbjeđuje donaciju od 2 miliona eura. Ovaj projekat predstavlja važan korak ka zajedničkom naporu da se unaprijedi životna sredina i kvalitet vazduha u Sarajevskom kantonu,” izjavio je Rebate.

 “Naš vrtić je zaista doživio predivnu promjenu koja nas izdvaja. Izolovali smo zgradu i zamijenili sve sigurnosne ventile za grijanje, i vjerujem da će i sadašnje i buduće generacije uživati u ljepoti našeg vrtića.”

O projektu

Projekat “Energetska efikasnost u javnim zgradama u Sarajevskom kantonu” sprovodi se u okviru Regionalnog programa energetske efikasnosti (REEP/REEP Plus) za Zapadni Balkan. Ovaj program je identifikovan kao jedan od značajnih projekata u okviru “Talasa obnove” u investicionom okviru “Čista energija” Evropske komisije za Zapadni Balkan. Ovi projekti značajno doprinose smanjenju emisija gasova sa efektom staklene bašte i poboljšanju životnog standarda i zdravlja građana. Aktivnosti koje se sprovode u okviru REEP/REEP Plus usklađene su sa propisima EU i ciljevima Zelene agende za Zapadni Balkan, prateći pet stubova Evropskog zelenog sporazuma. Regionalni program energetske efikasnosti osnovan je 2012. godine od strane Investicionog okvira za Zapadni Balkan. U njegovom uspjehu sarađuju različite organizacije, uključujući Energetsku zajednicu, Evropsku banku za obnovu i razvoj, Evropsku komisiju i KfW Razvojnu banku. Uključuje više od 600 miliona eura investicija od strane EBRD-a i KfW Grupe banaka, koje su kombinovane sa grantovima od strane WBIF-a.

 

Isticanje ekoloških uticaja u energetici i rudarskoj industriji Albanije

Written on . Posted in Priče.

Projekat podržan od strane EU-a s ciljem poboljšanja odgovornosti zaštite životne sredine u energetici i rudarskom sektoru Albanije.

Albanija je zemlja bogata različitim prirodnim resursima, uključujući minerale, naftu i vodne resurse, koje eksploatišu rudarska i hidroelektrana industrija. Međutim, ove industrije su imale značajan uticaj na životnu sredinu, što je predmet velikih rasprava i kontroverzi, posebno u posljednjim decenijama. Rudarska industrija ne radi na praćenju i obnavljanju životne sredine. Nedostatak statističkih podataka i/ili nepouzdanih podataka dolazi posebno zbog slabih kapaciteta za praćenje životne sredine i infrastrukture na lokalnom i centralnom nivou. Zbog toga postoji slaba primjena zakona u vezi sa obnavljanjem ekološkog zagađenja.

 

Princip “Zagađivač plaća” i dalje ne funkcioniše, što čini ruralna područja još ranjivijim na zagađenje s negativnim ekološkim uticajima, uključujući uništavanje šuma, eroziju tla, zagađenje vode i oslobađanje toksičnih supstanci u vazduh, tlo i vodu. Teret ostaje na lokalnom stanovništvu. U poslednjim godinama postoji zabrinutost zbog ekoloških i zdravstvenih uticaja rudarstva hroma, koji su povezani sa povećanim stopama raka i drugih bolesti u lokalnim zajednicama.

S druge strane, hidroenergetska industrija u Albaniji takođe je imala značajan ekološki uticaj, posebno na rijeke i vodne ekosisteme zemlje. Albanija je blagoslovena hidroresursima, a vlada je u poslednjim godinama sprovela ambiciozan program razvoja hidroenergije, uključujući izgradnju velikih brana i preusmjeravanje rijeka radi proizvodnje energije. Međutim, ovi projekti su često kritikovani zbog svog uticaja na lokalne zajednice i životnu sredinu, uključujući gubitak vrijednih staništa, poremećaj migracija riba i raseljavanje ljudi i zajednica. Iz tih razloga, nevladina organizacija “Eco Partners for Sustainable Development” (ECOP) preuzela je inicijativu za rješavanje ovih problema.

“Prekomjerna upotreba prirodnih resursa poput nafte, minerala i vode bez ikakve kontrole u Albaniji privukla je pažnju organizacije ECOP. Već više od decenije radimo na upravljanju životnom sredinom, posebno u pogledu sprovođenja zakona, i primijetili smo da albanski propisi, koji se usklađuju s pravnom stečevinom EU, zaostaju u sprovođenju zakona, u administrativnim, institucionalnim i finansijskim kapacitetima za rješavanje zaštite i degradacije životne sredine, posebno u ruralnim područjima. Zbog toga smo odlučili da doprinesemo u vezi s tim.”

U 2018. godini je organizacija EcoP pokrenula projekat “Rural Watch – unaprjeđenje uloge civilnog društva u podršci transparentnosti i odgovornosti javnih vlasti i preduzeća na ruralnim područjima”, koji je finansiran od strane Evropske unije. Cilj projekta bio je da se riješe ekološki problemi u Albaniji koji su uzrokovani energetskom i rudarskom industrijom. Entela Pinguli, izvršna direktorka EcoP-a, objašnjava da je potreba za projektom bila hitna, navodeći: “Prekomjerna upotreba prirodnih resursa poput nafte, minerala i vode bez ikakve kontrole u Albaniji privukla je pažnju naše organizacije. Već više od decenije radimo na upravljanju životnom sredinom, posebno u pogledu sprovođenja zakona, i primijetili smo da albanski propisi, koji se usklađuju s pravnom stečevinom EU, zaostaju u sprovođenju zakona, u administrativnim, institucionalnim i finansijskim kapacitetima za rješavanje zaštite i degradacije životne sredine, posebno na ruralnim područjima.”

Projekt je odabrao pet područja energetike i rudarstva kao pilot-regije gdje postoje preduzeća koja ne poštuju nacionalne zakonske zahtjeve, uključujući dva rudarska lokaliteta u Patos Marinez i Bulqiza, kao i tri energetska lokaliteta: hidroelektrana na rijeci Šušica (u slivu rijeke Vjosa), hidroelektrane Qarrishte u Nacionalnom parku Šebenik i Jablanica i hidroelektrane na rijeci Mat. Program izgradnje kapaciteta pružio je obuku organizacijama civilnog društva, medijskim organizacijama i advokatima na tih pet lokacija. Projekat je takođe sproveo zagovaračke aktivnosti putem monitoring grupa koje su činili novinari, advokati, tehnički stručnjaci i predstavnici organizacija civilnog društva ili lokalne zajednice. Pored direktnih koristi zagovaračkih aktivnosti, cilj je bio da se lokalnim zajednicama predstave dobre prakse kako bi ih mogle nastaviti primjenjivati dugoročno.

Projekat je zastupao interese životne sredine prema lokalnim i centralnim vlastima, kao i podizao svijest lokalnih organizacija civilnog društva i zajednica o posljedicama ekološkog zagađenja, njihovim pravima i obavezama, iznoseći ovu temu na viši nivo, posebno pružajući pravnu pomoć koja je dodatno ojačala lokalne zajednice da preduzmu akciju u vezi s tim. Projekat je pomogao u sastavljanju zahtjeva za pristup ekološkim informacijama i osporavanju odbijanja pružanja informacija pred Povjerenikom za pravo na informacije ili sudom. Pravna pomoć je takođe pružena za pravno savjetovanje organizacija civilnog društva i lokalnih zajednica u ekološkim postupcima kao što su procjena uticaja na životnu sredinu (EIA) i rasprave pred sudom o pitanjima koja se odnose na usklađenost sa ekološkim zakonom.

“Centralizovano donošenje odluka, posebno u upravljanju strateškim prirodnim resursima poput nafte, vode, šuma, obalne linije itd., ne doprinosi održivoj upotrebi prirodnih resursa i sprovođenju politika na lokalnom nivou.”

O projektu

Projekat Rural Watch Albania bavio se nekim od najurgentnijih pitanja ruralnog razvoja u Albaniji, posebno onima koja se odnose na kvalitet života i standarde čistog i bezbijednog okruženja. Sa sve većim pritiskom i ekonomskim razvojem na ciljanim projektima u oblastima energetike i rudarstva (EEI) – posebno u Bulqizi sa svojom industrijom hroma, Bulqizi sa svojom hidroenergijom na rijeci Mat, Prrenjas/Librazhd sa svojom hidroenergijom na rijeci Shkumbini u Nacionalnom parku Shebenik Jabllanice, Fier/Patos sa svojom ekstrakcijom nafte u Patos Marinezu i Selenica sa svojom hidroenergijom na pritoci rijeke Shushica prema rijeci Vjosa – postoji još veća potreba za snažnim organizacijama civilnog društva (CSO) na terenu koje mogu držati odgovorne nadležne javne vlasti i preduzeća za standarde i propise u vezi sa životnom sredinom, zdravljem i bezbijednošću.

Projekat je takođe uključio najbolje prakse u ruralnom razvoju iz Bugarske, posebno u vezi sa transparentnošću i odgovornošću industrija energetike i rudarstva (EEI) u pogledu povećanja javne svijesti, pristupa informacijama i pravde, kao i javnog učešća putem inovativnih medijskih kanala.

To je postignuto u saradnji sa bugarskom organizacijom Blue Link, koja je pružila podršku za sprovođenje informacione kampanje. Kao dio ove kampanje, pokrenut je portal Rural Watch, koji pruža informacije o različitim slučajevima ruralne održivosti obuhvaćenim projektom, kao i korisne izvore informacija za ciljna ruralna područja. Entela ističe doprinos projekta podizanju pitanja ekološkog uticaja na viši nivo, izjavljujući: “Centralizovano donošenje odluka, posebno u upravljanju strateškim prirodnim resursima poput nafte, vode, šuma, obalne linije itd., ne doprinosi održivoj upotrebi prirodnih resursa i sprovođenju politika na lokalnom nivou.”

Vjetrovi promjena za proizvodnju energije u Sjevernoj Makedoniji

Written on . Posted in Priče.

Podrška EU revoluciji zelene energije u zemlji.

Bogdanci su mali grad u Sjevernoj Makedoniji blizu granice sa Grčkom. Oblast je poznata po jakim vjetrovima koji duvaju tokom cijele godine. Stalni vjetar u Bogdancima poznat je kao Vardarec, koji duva dolinom rijeke Vardar prosječnom brzinom od 7,2 m/s, što ga čini prilično jakim vjetrom za ovaj dio Zapadnog Balkana. To je razlog što je studija izvodljivosti koju finansira EU Investicioni okvir za Zapadni Balkan (WBIF) identifikovala Bogdance kao idealnu lokaciju za prvi vjetropark u Sjevernoj Makedoniji.

„Svi će imati koristi od zelene energije vjetroparkova, bilo da se radi o domaćinstvima ili industriji: svi će koristiti zelenu energiju.”

Vjetropark se nalazi na lokaciji odabranoj nakon opsežne analize podataka i simulacije strujanja vjetra. Izgradnja I faze parka, finansirana kreditima KfW-a i kompanije za proizvodnju električne energije ELEM, završena je 2014. godine i ima kapacitet od 36,8 MV i prosječnu godišnju proizvodnju od oko 112 gigavat sati, čime se snabdijeva zelenom energijom za oko 16.000 domaćinstava na jugu zemlje.

U prvoj fazi postavljeno je 16 vjetroturbina i izgrađen dalekovod od 110 kV u dužini od 11 kilometara, kao i trafostanica i pristupni putevi koji povezuju vjetropark sa energetskom mrežom. Faza II je u toku i dodaće 14 MV kapaciteta za proizvodnju električne energije postojećim objektima, kako bi se ukupni kapacitet doveo na 50 MV prema prvobitnom planu.

„Sjeverna Makedonija je postavila veoma ambiciozne klimatske ciljeve. Za početak, tu je bio Pariski klimatski sporazum i činjenica da je zemlja posvećena smanjenju gasova staklene bašte za 52%. Do kraja decenije zemlja mora da ugasi i termoelektrane koje rade na ugalj, a to zemlju dovodi u veoma tešku situaciju. Svi će imati koristi od zelene energije vjetroparkova, bilo da se radi o domaćinstvima ili industriji: svi će koristiti zelenu energiju“, kaže Robert Sarlamanov iz KfW Development Bank-a.

„Prosječna godišnja proizvodnja biće oko 112 gigavat sati. Pojednostavljeno, pokrivala bi godišnju potrošnju energije za oko 16.000 porodica, što bi bila približno godišnja potrošnja energije domaćinstava iz susjednih gradova Đevđelije, Bogdanaca, Valandova i Dojrana.”

O projektu

Investicioni okvir za Zapadni Balkan (WBIF) zajednički su pokrenuli 2009. godine Evropska komisija (Generalni direktorat za susjedstvo i proširenje – ranije DG ELARG, sada DG NEAR), međunarodne finansijske institucije i bilateralni donatori, kako bi se poboljšala harmonizacija i saradnja u investicijama za društveno-ekonomski razvoj Zapadnog Balkana. Zajedno sa korisnicima Zapadnog Balkana, WBIF formira jedinstveno partnerstvo, definišući prioritete i pakete podrške potrebne za strateške investicije i institucionalnu reformu. WBIF doprinosi evropskoj perspektivi Zapadnog Balkana ne samo podržavanjem investicionih projekata koji poboljšavaju konkurentnost i rast, već i jačanjem regionalne saradnje i povezanosti.

Vjetropark ima značajan uticaj na snabdijevanje energijom regiona. „Prosječna godišnja proizvodnja biće oko 112 gigavat sati. Pojednostavljeno, pokrivala bi godišnju potrošnju energije za oko 16.000 porodica, što bi otprilike bila godišnja potrošnja energije domaćinstava iz susjednih gradova Đevđelije, Bogdanaca, Valandova i Dojrana“, kaže Goce Džambalovski iz Elektrane Sjevena Makedonija.

Sjeverna Makedonija je poslednjih godina postigla najveći napredak na Zapadnom Balkanu u energetskoj tranziciji. Zemlja sprovodi aukcije obnovljive energije, zamjenjujući ugalj solarnom energijom i gasom, i potpisuje strateške ugovore o ulaganju ne samo za velike vjetroparkove već i za fotonaponske elektrane. Prema portalu Balkan Green Energy, proizvodnja električne energije u elektranama na obnovljive izvore energije u Sjevernoj Makedoniji prošle godine je porasla za 14,7% u odnosu na 2020, dok je proizvodnja u termoelektranama na ugalj opala za 17,1%. Povećano je i učešće obnovljive energije u ukupnoj proizvodnji električne energije, sa 29,2% na 31,4%, zahvaljujući vodećim projektima poput projekta Vjetropark Bogdanci.

Novi evropski Bauhaus: mogućnosti za zapadni Balkan i Tursku

Written on . Posted in Vijesti.

Komisija od danas otvara prijave za Nove evropske nagrade Bauhaus 2023. Nakon dva uspješna izdanja koja su primila preko 3.000 prijava iz svih država članica EU, konkurs za 2023. će nagraditi 15 reprezentativnih inicijativa koje povezuju održivost, estetiku i inkluzivnost – tri osnovne vrijednosti Novog evropskog Bauhausa.

 

U kontekstu Evropske godine vještina, ovogodišnje izdanje će se fokusirati na obrazovanje i učenje. Prvi put ćemo dočekati i prijave za projekte i koncepte na Zapadnom Balkanu. Kao i prošle godine, biće dodijeljene posebne nagrade za osobe mlađe od 30 godina. Poziv je otvoren do 31. januara 2023. godine u 19:00 časova po srednjeevropskom vremenu.

 

Nagrade za 2023. će nagraditi postojeće projekte, kao i koncepte koje su razvili mladi talenti u četiri kategorije:

 

-Ponovno povezivanje sa prirodom -Povratak osjećaja pripadnosti – Davanje prioriteta mjestima i ljudima kojima je to najpotrebnije -Potreba za dugoročnim razmišljanjem o životnom ciklusu u industrijskom ekosistemu

 

U svakoj kategoriji, kandidati mogu da biraju između tri paralelna pravca konkursa:

 

-Pravac A: „Novi evropski šampioni Bauhausa“, posvećen postojećim i završenim projektima sa jasnim i pozitivnim rezultatima.

-Pravac B: „Nove evropske Bauhaus zvijezde u usponu“ posvećen konceptima mladih talenata starosti 30 ili manje godina. Koncepti mogu biti u različitim fazama razvoja, od ideje sa jasnim planom do nivoa prototipa.

-Pravac C: „Novi evropski šampioni u obrazovanju Bauhausa“ posvećeni inicijativama koje se fokusiraju na obrazovanje i učenje. Prihvataju se završeni projekti, kao i inicijative sa minimalnim stepenom razvijenosti.

 

Nagrade za 2023. biće dodijeljene za 15 pobjednika koji će dobiti novčanu nagradu u iznosu do 30.000 eura, kao i komunikacioni paket koji će im pomoći da dalje razvijaju i promovišu svoje projekte i koncepte.