Skip to main content

Area of Cooperation: Climate action

BE-ja mbështet bashkëpunimin rajonal për zhvillim të qëndrueshëm

Written on . Posted in Tregime.

Thirrja e pestë e përbashkët e BE-së dhe Fondit të Ballkanit Perëndimor për projekte për forcimin e bashkëpunimit dhe kohezionit rajonal në rajonin e Ballkanit Perëndimor, me tre aspektet më të rëndësishme të ndërhyrjes, pra bashkëpunimin kulturor, arsimin dhe shkencën dhe zhvillimin e qëndrueshëm, tregon rëndësinë e bashkëpunimit midis vendeve të Ballkanit Perëndimor në gjetjen e zgjidhjeve që do të ndihmojnë organizatat dhe individët të përmirësojnë jetën në rajon. 

 

Iniciativa të ndryshme morën mbështetje përmes kësaj thirrjeje, nga iniciativat për adresimin e problemeve urgjente mjedisore deri te iniciativat për të vendosur bashkëpunim dhe shkëmbim rajonal për promovimin dhe ruajtjen e produkteve artizanale tradicionale, duke përfshirë ndërhyrjet lokale të synuara, si dhe iniciativat për fuqizimin e grave.  

 

Me thirrjen e re të Fondit për Ballkanin Perëndimor dhe për BE-në e cila do të publikohet së shpejti, do të ndajmë historitë e suksesit të zbatimit të projekteve rajonale të shoqatës “Miqtë e Korçës” nga Shqipëria dhe organizatës “Barazia” nga Kosova. 

 

Energjia diellore për banorët e Ballkanit Perëndimor 

 

Disa organizata të shoqërisë civile nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia janë bashkuar me një mision: të punojnë së bashku për të zbutur pasojat e ndryshimeve klimatike në Ballkanin Perëndimor dhe për të promovuar përfitimet e përdorimit të energjisë diellore. Udhëhequr nga shoqata “Miqtë e Korçës” nga Shqipëria, ky projekt mblodhi së bashku partnerët, “Rrjetin e Ujit Ballkanik” nga Maqedonia e Veriut, “Qendrën për Zhvillimin e Qëndrueshëm të Komunitetit” nga Maqedonia e Veriut, “Fondin e Inovacionit” të Malit të Zi dhe “MSJA” nga Mali i Zi, së bashku me ambasadorët ekologjik për Zhvillim të Qëndrueshëm nga Serbia, Universiteti Politeknik i Tiranës nga Shqipëria dhe Universiteti Politeknik i Korçës nga Shqipëria. Këta partnerë krijuan Rrjetin Solar-PV4Western Balkans, i cili synon të përfshijë palët e interesuara nga institucionet në nivelin e komunitetit lokal për të mbrojtur dhe promovuar praktikat më të mira të prodhuesve të pavarur të energjisë diellore. 

Shkëmbimi i informacionit dhe njohurive mbi legjislacionin, nismat dhe zgjidhjet inovative për energjinë diellore ishte kyç për të hedhur themelet për angazhimin dhe aktivitetet edukative në vendet që janë pjesë e rrjetit. 

 

“Sot, energjia diellore ofron mundësi të jashtëzakonshme për qytetarët, komunitetet dhe bizneset e vogla”. Bashkimi Evropian ka miratuar programe dhe ligje të rëndësishme për zhvillimin e energjisë diellore. Thjesht duhet t’i miratojmë këto ligje dhe t’i zbatojmë këto programe në vendet tona sa më shpejt që të jetë e mundur, për të siguruar energji të pastër dhe të përballueshme për qytetarët tanë, për punë dhe të ardhura për ekonominë vendase”, tha Gjergji Gjinko, kryetar i shoqatës Miqtë e Korçës, e cila drejtoi projektin “Energjia diellore për qytetarët e Ballkanit Perëndimor”. 

 

Ekspertët nga të gjitha organizatat partnere të përfshira në projekt kontribuan në projekt me ekspertizën e tyre, e cila varion nga përvoja në identifikimin dhe promovimin e praktikave të mira për lidershipin e grave në fushën e energjisë së qëndrueshme dhe shërbimeve të qëndrueshme gjinore energjetike për mjedise me të ardhura të ulëta, me çmime të ulëta, deri në shqyrtimin e çështjes së krizës klimatike në nivel akademik. 

 

Projekti rezultoi në raporte për katër vende (Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia) që do të informojnë qytetarët për ligjet, mundësitë dhe përfitimet e përdorimit të energjisë diellore, si dhe nevojën për të krijuar politika të reja. Ueb faqja e krijuar brenda projektit pasqyron ndjenjën e misionit të partnerëve dhe garanton rezultate afatgjata të projektit, një shtrirje më të gjerë dhe vazhdimësi të misionit dhe qëllimeve të partnerëve. 

 

Fuqizimi i grave përmes punimeve tradicionale të dorës 

 

“Ne jemi lidhur me organizatën “Pazarski Bazaar i Artizanatit” dhe qendrën “Gratë në Shërbime Publike” me qëllim që të promovojmë gratë nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia në rajonin tonë dhe të ofrojmë mbështetje për mbrojtjen dhe zhvillimin e zejeve tradicionale. “Donim të tregonim dhe ruanim nga harresa punën e grave punëtore të shoqërisë sonë dhe t’i prezantojmë rajonit të gjitha tiparet dhe detajet e traditave tona, të cilat do të mbijetojnë dhe do të jetojnë në të ardhmen”, thotë Ubejda Osmani nga OJQ-ja “Barazi” nga Prizreni, Kosovë, e përkushtuar ndaj promovimit të komunitetit boshnjak dhe rritjes së ndikimit të tij në formimin e formave të ndryshme edukative dhe kulturore të grave.  

 

Me qëllim të vendosjes së bashkëpunimit dhe dialogut rajonal për promovimin dhe ruajtjen e zejtarisë tradicionale, përfshirë ndërhyrjet e synuara lokale, duke promovuar fuqizimin ekonomik të grave, projekti filloi me vizita në terren në disa fshatra dhe komunitete në Prizren, si dhe vizita te gratë që bëjnë artizanat tradicional, kompanitë e udhëhequra nga gratë dhe gratë e vetëpunësuara. Kjo u pasua nga dy punëtori, të organizuara me pjesëmarrës nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova. Një nga këto punëtori kishte të bënte me promovimin dhe brendimin e artizanatit dhe e dyti iu përkushtua hartimit të një plani afarist dhe tërheqjes së investimeve. Konferenca rajonale e mbajtur në Durrës, Shqipëri me rreth 30 pjesëmarrës nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova, u fokusua në promovimin rajonal të artizanatit dhe trashëgimisë kulturore jomateriale nga gratë. 

Fondi për Ballkanin Perëndimor (WBF) është organizatë ndërkombëtare me bazë në Tiranë, Shqipëri, e themeluar nga qeveritë e Shqipërisë, Bosnjë dhe Hercegovinës, Kosovës*, Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Serbisë. Krijimi i këtij fondi, si një nismë gjithëpërfshirëse dhe rajonale, konsiderohet si një tregues i qartë se bashkëpunimi në Ballkan po ringjallet. Fondi i Ballkanit Perëndimor synon të promovojë bashkëpunimin dhe vlerat e përbashkëta midis qytetarëve, shoqërisë civile dhe individëve, duke financuar projekte të vogla dhe të mesme në fusha kyçe.

“Mbështetja nga Fondi i Ballkanit Perëndimor na ndihmoi të avancojmë dhe forcojmë bashkëpunimin rajonal”, tha zonja Osmani, duke theksuar pjesëmarrjen e grave të etnive dhe prejardhjeve të ndryshme nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia në projekt. “Në aktivitetet e projektit morën pjesë gra dhe vajza të përkatësive të ndryshme etnike, të moshës 20 deri në 65 vjeç, të afta në punimin e punimeve tradicionale të dorës, të cilat treguan interesim për start-up nismat dhe të vetëpunësimit, që ishin pjesë e aktiviteteve të projektit. Midis tyre kishte nëna të vetme, të veja, gra të martuara dhe gra që jetonin vetëm, me nivele dhe lloje të ndryshme arsimimi, profesione dhe interesa nga Kosova, Shqipëria dhe Serbia dhe nga komunitete të ndryshme, duke përfshirë komunitetin shqiptar, serb, boshnjak, turk dhe rom, si dhe gra të moshuara”, shtoi ajo.  

 

Rrëfimet e grave që morën pjesë në projekt janë pjesë e dokumentarit të prodhuar nga OJQ “Barazi” dhe partnerët e saj. 

Aftësitë e gjelbra, e ardhmja e pastër: Si EU4Green transformon Ballkanin Perëndimor

Written on . Posted in Tregime.

Nisma EU4Green është më shumë se thjesht një projekt – është një lëvizje që transformon Ballkanin Perëndimor në qendër qëndrueshmërie dhe inovacioni. Nga trajtimi i ndotjes deri te nxitja e aftësive dhe edukimit të gjelbër, EU4Green hap rrugën për një të ardhme më të pastër dhe më të shëndetshme duke krijuar vende pune të gjelbra dhe duke forcuar lidhjet me BE-në. Ja se si kjo nismë e re bën ndryshim të prekshëm në të gjithë rajonin.  Nisma EU4Green bën hapa të rëndësishëm në promovimin e qëndrueshmërisë mjedisore në të gjithë Ballkanin Perëndimor. Një shembull i tillë është “GreenCast-i i Ballkanit Perëndimor”, një seri podkastesh që hulumton çështje të rëndësishme mjedisore dhe strategjitë e tranzicionit të gjelbër në rajon dhe në BE. Kjo seri ka intervista me ekspertë, studime të rasteve të jetës reale dhe diskutime të thella që synojnë të frymëzojnë dhe edukojnë dëgjuesit mbi praktikat dhe zgjidhjet e qëndrueshme për një planet më të shëndetshëm.  Episodi i parë, “Uji: Nevoja e përditshme”, fokusohet në ruajtjen e ujit, një çështje kritike për Ballkanin Perëndimor dhe BE-në. Në të, profesoresha Dragana Tomasheviq Pilipoviq nga Universiteti i Novi Sadit dhe Harald Loishandl Weisz, ekspert i ç’ndotjes së ujit nga Agjencia e Mjedisit të Austrisë. Ata diskutojnë sfidat me ndotjen e ujit, pse është e rëndësishme të mbrohen burimet ujore dhe strategjitë për të siguruar një të ardhme të qëndrueshme ujore. Nxjerrin në pah keqkuptimet e zakonshme, duke shpjeguar se çështjet e ujit kanë të bëjnë me cilësinë po aq sa me sasinë. Gjithashtu diskutojnë mbi nevojën për sisteme më të mira monitorimi, problemet me objektet e vjetëruara të trajtimit të ujërave të zeza dhe ndotjen e shkaktuar nga industria dhe bujqësia. Episodi nënvizon nevojën urgjente për bashkëpunim gjithëpërfshirës rajonal dhe zbatimin efektiv të rregulloreve mjedisore.  Kjo seri e podkasteve ilustron angazhimin e EU4Green për transparencë dhe angazhim publik, duke theksuar sukseset e prekshme mjedisore dhe duke nxitur optimizmin mes qytetarëve, ndërkohë që promovon llogaridhënien në qeverisje. Duke shfaqur arritjet nëpërmjet nismave si fushata #WeDidIt, EU4Green feston përparimin e përpjekjeve rajonale dhe lokale në zbatimin e masave dhe reformave sipas direktivave të Agjendës së Gjelbër. Kjo qasje jo vetëm që demonstron ndikimin pozitiv të përpjekjeve bashkëpunuese në mjedis dhe shoqëri, por gjithashtu lehtëson ndarjen e njohurive midis palëve të interesuara, duke frymëzuar ekonomitë e tjera për të përsëritur strategjitë e suksesshme.  Nëpërmjet nismave të tilla, EU4Green vazhdon të mbështesë Ballkanin Perëndimor në rrugëtimin e tij drejt një të ardhmeje më të gjelbër dhe më të qëndrueshme, duke u përafruar me qëllimet më të gjera të Agjendës së Gjelbër të Bashkimit Evropian.  Për më shumë informacione, mund t’i shikoni episodet e para të GreenCast të Ballkanit Perëndimor këtu: EU4Green Transboundary Podcast    Rreth projektit:  Projekti EU4Green mbështet Ballkanin Perëndimor – Shqipërinë, Bosnjën dhe Hercegovinën, Kosovën*, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë – në zbatimin e “Agjendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor”, në gjelbërimin e ekonomive të tyre në konsultim me të gjithë partnerët përkatës dhe në rritjen e monitorimit dhe raportimit.  EU4Green do të kontribuojë në rajon për: 
  • kalim në ekonomi rrethore; 
  • monitorimin dhe reduktimin e ndotësve në ajër, ujë dhe tokë; 
  • rritjen e qëndrueshmërisë dhe elasticitetit të bujqësisë ndaj klimës; 
  • ruajtjes së biodiversitetit; 
  • ofrimit të mbështetjes ad hoc të politikave të nivelit të lartë; 
  • forcimit të monitorimit dhe raportimit për Agjendën e Gjelbër; 
  • përmirësimin e të kuptuarit të Agjendës së Gjelbër nëpërmjet aktiviteteve të komunikimit; 
  • forcimin e edukimit të gjelbër; 
  • përfshirjen e shoqërisë civile dhe aktorëve të tjerë; 
  • nxitjen e financimit të tranzicionit të gjelbër. 

TË PUNOSH ME NATYRËN, JO KUNDËR SAJ

Written on . Posted in Tregime.

Menaxhimi i qëndrueshëm i pyjeve për ruajtjen e jetës dhe mjedisit. Rrahim Zeqiri, tani kreu i Shoqatës së Prodhuesve të Qymyrit në Llabjan, Novobërdë/Novo Brdo, ka mbi 35 vjet që punon me pyjet e drurit. I rritur në zonë malore, lidhja e tij me malet është edhe shpirtërore edhe ekonomike. Sikurse edhe mbi 20 familje të tjera në fshatin e tij, ai dhe familja e tij kanë gjetur mënyra për kthyer mjedisin e tyre në burim të ardhurash. Pavarësisht mungesës së arsimimit  formal, ai çdoherë ka ëndërruar të punojë në pylltari, siç thotë ai “Unë e kam dashur çdoherë pyllin dhe kam ëndërruar të punojë profesionalisht në pylltari, megjithatë për shkak të mungesës së arsimimit adekuat, ëndrra ime nuk u realizua”. Në vitin 2015, me iniciativë të tij, Z. Zeqiri filloi, siç thotë ai, “të pastrojë pyjet”, e cila është metodë e mbledhjes së degëve të holluara dhe drurëve të vdekur dhe përdorimit të tyre për prodhimin e qymyrit që përdoret kryesisht për ngrohje në ekonomitë vendore.  Mirëpo, gjatë gjithë kësaj kohe, me misionin për të përdorur pyllin duke mos e dëmtuar atë, ai kishte një dëshirë, të ketë një profesionist që vlerëson nëse ai dëmtonte pyllin ose jo. Kjo e solli në kontakt me autoritet lokale dhe më në thelb me ekipin e projektit të financuar nga BE “Mbështetje për forcimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe me qëllime të shumëfishta të pyjeve për të përmirësuar jetesën rurale dhe për adresimin e ndryshimeve klimatike në Kosovë”, përmes së cilit synonte të bashkon të gjitha familjet që punonin në prodhimin e qymyrit dhe të bashkëpunojnë me autoritetet lokale jo vetëm për të pastruar pyjet private, por po ashtu edhe pyjet publike.  Nismat e këtilla të komuniteti, në vende ku, “shumica e familjeve mbështeten në ndihmë sociale dhe shqetësohen se një rregullim formal si ky do t’i pengonte ata të punojnë”, çdoherë paraqesin sfidë. Mirëpo, Rrahimi është i bindur se, të punosh së bashku për pyje më të pastra dhe më të shëndetshme, duke i përdorur sa më mirë ato”, është e dobishme për çdokënd dhe ai është i përkushtuar për të shtuar numrin e banorëve lokal rreth nismës së tij.  Ngjashëm me Rrahimin në Novobërdë/Novo Brdo, Kumrije Kadriu në fshatin e Vrellës të Komunës së Istogut po përpiqet të mbledhë gratë që veç më përdorin të mirat e pyjeve për të siguruar jetesën e tyre, në një nismë më të organizuar dhe më të qëndrueshme. Kumrija është kryetarja e Shoqatës Melissa, e cila fillimisht u themelua si Shoqatë e Bletarëve, por siç thotë ajo, ato “kuptuan shpejtë potencialin në mbledhjen e bimëve siç janë barishtet dhe manaferrat nga mali”. Të ardhurat nga shitja e këtyre produkteve ndihmojnë shumicën e grave të plotësojnë të ardhurat e tyre shtëpiake, posaçërisht në rajon ku mundësitë e punësimit për gra janë të pakta.  Duke jetuar në rajon të rrethuar nga malet, për Kumrijen dhe shoqet e saj ka qenë pothuaj gjë e natyrshme që të mbledhin barishte dhe manaferra të papërpunuara në male, për përdorim shtëpiak. Duke parë potencialin e këtij aktiviteti, ata filluan të kërkojnë mundësi për t’a kthyer këtë në biznes fitimprurës, nga i cili do të kishin përfitim gratë e këtij rajoni. Mirëpo, deri më tani, kanë pasur mundësi vetëm të mbledhin dhe të thajnë barishtet dhe manaferrat, dhe kjo e bën të vështirë nxjerrjen e këtyre produkteve në tregun aktual. Për Kumrijen dhe shoqet e saj, makina që u mundëson atyre të paketojnë barishtet e tyre, i jep vlerë të rëndësishme produkteve të tyre dhe kjo ka ndryshuar gjithçka. 

“Më herët kishim mundësi vetëm t’i shesim barishtet e papërpunuara, por tani mund t’i thajmë dhe t’i paketojmë, gjë që e rrit vlerën e tyre tregtare”, thotë ajo. Tani ato jo vetëm që kanë mundësi të bëjnë atë që kanë bërë gjatë gjithë jetës së tyre, por gjithashtu do të kenë mundësi të nxjerrin fitim prej saj. 

  Kumrije Kadriu Kumrija sqaron se, qëllimi i tyre është të krijojnë rrjet të qëndrueshëm të grave mbledhëse, i cili do të jetë po ashtu zinxhiri i tyre i furnizimit dhe do të blejnë barishtet dhe manaferrat e mbledhura nga gratë që veç më janë duke i mbledhur ato, me çmim konkurrues për të kontribuar në konkurrencën e tregut, që është diçka prej të cilës më së shumti do të përfitojnë gratë e komunitetit.  Përpjekjet edhe të Rrahimit edhe të Kumrijes janë pjesë e një nisme më të gjerë që synon përmirësimin e jetës rurale duke siguruar qëndrueshmërinë e pyjeve të Kosovës. Projekti i mbështetur nga BE-a ka funksionuar në shumë rajone, duke u fokusuar në praktika të menaxhimit të qëndrueshëm të pyjeve, reduktimin e prerjeve të paligjshme dhe promovimin e përdorimit të produkteve pyjore jo-drunore si barishtet që i mbledhin Kumrija dhe shoqet e saja.  Storjet si të Kumrijes dhe Rrahimit janë vetëm disa në mesin e shumë storjeve të suksesit të individëve, familjeve dhe komuniteteve që kanë përfituar drejtpërdrejt nga fondet e BE-së dhe projektit të zbatuar nga FAO (Organizata e Ushqimit dhe Agrikulturës) “Mbështetje për forcimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe me qëllime të shumëfishta të pyjeve për të përmirësuar jetesën rurale dhe për adresimin e ndryshimeve klimatike në Kosovë”.  Në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe praktikat më të mira, dhe duke theksuar integrimin e balancuar të funksioneve mjedisore, sociale dhe ekonomike brenda ekosistemit të pyllit, katër plane të menaxhimit të pyjeve kanë përfunduar duke përdorur metodologji të re që e zhvendos fokusin nga menaxhimi tradicional i vlerës së drurit në një qasje të bazuar në ekosistem.     Pikërisht qasja e tyre gjithëpërfshirëse ajo i bën këto plane veçanërisht të rëndësishme, jo vetëm për komunitetin dhe atë që përfitojnë në mënyrë të drejtpërdrejt, por po ashtu edhe për politikëbërësit. Këto plane ofrojnë njohuri të shtresuara dhe të gjera mbi menaxhimin e pyjeve, që marrin në konsideratë shërbimet më të gjëra të ekosistemit të ofruara nga pyjet, përfshirë ruajtjen e biodiversitetit, sekuestrimin e karbonit dhe përfitimet e komunitetit, duke përfshirë produktet pyjore jo-drunore. E parashikuar të zbatohet nga Agjencia e Pyjeve të Kosovës në një të ardhme të afërt, kjo metodologji e re e përgatitjes së planeve të menaxhimit, do të shënojë përmirësim të rëndësishëm në praktikat e menaxhimit të pyjeve në shtet, dhe duke rritur qëndrueshmërinë e pyjeve do të kontribuojë në përpjekjet për zbutjen e ndryshimeve klimatike dhe promovimin e mirëqenies së komuniteteve lokale.

“Unë e kam dashur çdoherë pyllin dhe kam ëndërruar të punojë profesionalisht në pylltari, megjithatë për shkak të mungesës së arsimimit adekuat, ëndrra ime nuk u realizua.” 

              Si pjesë e aktiviteteve të programit, me sukses janë pyllëzuar gjithsej 128 hektarë të pyllit. Programi po ashtu theksoi përfshirjen e komunitetit lokal në këto aktivitete, posaçërisht brenda njësive të pilot menaxhimit. Ky angazhim u siguroi anëtarëve të komunitetit përvojë praktike në teknikat e mbjelljes dhe ata gjithashtu përfituan financiarisht nga pjesëmarrja e tyre. Edhe pse vazhdojnë të mbeten sfidat me menaxhimin e mirë të pyjeve në Kosovë, ku prerjet ilegale mbeten si një nga çështjet më urgjente, falë qasjes gjithëpërfshirëse të programit dhe ndërhyrjes në shumë nivele – nga puna drejtpërdrejte me individët që jetojnë në zonat e malit jo vetëm për t’i edukuar ata si të përdorin në mënyrën e duhur të mirat e ofruara nga malet, por po ashtu për t’i kthyer ato në aktivitete fitimprurëse, duke ndryshuar njëkohësisht kulturën dhe mendësinë për rëndësinë e pyjeve të shëndetshme dhe të pastra; për të punuar drejtpërdrejt me zinxhirin e institucioneve dhe individëve të ngarkuar në nivelin e politikëbërjes – programi është i përkushtuar të sigurojnë një mjedis më të gjelbër dhe më të shëndetshëm për njerëzit e Kosovës. 

BE-ja organizon pastrimin e plazheve të Liqenit të Prespës

Written on . Posted in Lajme.

Në liqenin e Prespës, në orën 12.00 të ditës së diele, 17 shtator 2023, zëvendës shefi i Delegacionit të Bashkimit Evropian Ben Nupnau dhe kryetari i Komunës së Resnjës Jovan Tozievski, kanë nisur #EUBeachCleanup të parë të organizuar në Maqedoninë e Veriut. Aksioni i pastrimit është një iniciativë globale e përvitshme dhe këtë vit do të organizohet në plazhin e Slivnicës përmes rrjetit të Ambasadorëve të Rinj Evropianë “We Ballkans” i financuar nga BE-ja.

 

Nisma e BE-së për pastrimin e plazheve zhvillohet në të gjithë botën çdoherë në javën e tretë të shtatorit. #EUBeachCleanup është një fushatë e organizuar nga Komisioni Evropian me EEAS-in dhe Kombet e Bashkuara. Ajo zhvillohet në të gjitha llojet e brigjeve me qëllimin përfundimtar të ndërgjegjësimit për sfidat e mbetjeve detare dhe mbetjeve plastike.

 

Vlerësohet se deri në 37 milionë ton mbetje plastike do të arrijnë në oqean çdo vit deri në vitin 2040. Në ditët e sotme ndotja nga plastika është një problem masiv por mund të bëhet ndryshim i madh edhe nga veprimet e vogla. Çdo shishe, çdo pipëz, çdo pjesë mbeturine që pastrohet mund të kontribuojë për një planet më të pastër dhe më të shëndetshëm.

 

Bregu i liqenit të Prespës këtë vit u pastrua nga 20 Ambasadorë të Rinj Evropianë nga Ballkani Perëndimor të cilët u bashkëngjitën bashkëmoshatarëve të tyre maqedonas për të pastruar plazhin e Slivnicës. Ky është viti i 3-të që Ambasadorët e Rinj Evropianë nga rajoni marrin pjesë në veprimtarinë e organizuar përmes projektit “We Ballkans” të financuar nga BE-ja. Ky aktivitet në komunitet, i mbështetur nga Delegacioni i Bashkimit Evropian, Shtëpia e Evropës si dhe nga Komuna e Resnjës do të inkurajojë njerëzit të pastrojnë plazhet e liqenit të Prespës nga mbeturinat që dëmtojnë ato.

NVM-të e suksesshme të Kosovës shfrytëzojnë fuqinë e diellit për energji

Written on . Posted in Tregime.

Mbështetja e BE-së ndihmon NVM-të e Kosovës të shfrytëzojnë energjinë diellore dhe të ecin drejt integrimit në BE.

Dielli është burimi kryesor i energjisë që gjendet në planetin Tokë dhe Kosova vlerësohet të ketë 240 ditë me diell në vit. Duke shfrytëzuar këtë potencial të bollshëm dhe duke kaluar në burime të pastra të energjisë, ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (NVM) në Kosovë kanë filluar investimet në energjinë e rinovueshme, të mbështetura nga Bashkimi Evropian (BE), duke korrur përfitimet përkatëse. Për më tepër, këto investime në energjinë e rinovueshme jo vetëm që po ndihmojnë bizneset, por edhe po i hapin rrugën Kosovës drejt anëtarësimit në BE, e cila ofron mundësi të shumta, veçanërisht për NVM-të. Megjithatë, rruga drejt miratimit të acquis communautaire përfshin ndryshime thelbësore rregullatore, duke imponuar një barrë të konsiderueshme financiare për ndërmarrjet që përpiqen të përmbushin këto standarde të reja.

“Ne kemi instaluar panele diellore me kapacitet 112kwp, të cilat kanë ulur ndjeshëm shpenzimet tona të energjisë. Më parë na është dashur të paguajmë një faturë të energjisë elektrike prej përafërsisht 1200 euro në muaj. Tani, shpenzimet tona mujore janë afërsisht 200 euro. Kjo përkthehet në një reduktim të përafërt prej 80% të kostove tona të energjisë.”

Falë përkushtimit të palëkundur dhe punës së palodhur, Forma SHPK, një ndërmarrje e mesme e themeluar në vitin 2013 në fshatin Bresalc të komunës së Gjilanit/Gnjilane, ka bërë përparime të konsiderueshme në sektorin e saj. Besim Rexhi, menaxher në Forma Sh.pk, thekson objektivin e tyre parësor për zgjerimin në tregjet vendore dhe ndërkombëtare, duke tërhequr klientë të rinj. Ai thekson faktorët kritikë që kontribuojnë në suksesin e tyre, duke përfshirë një fuqi punëtore të përkushtuar dhe një angazhim për inovacion të vazhdueshëm në produkte dhe shërbime.

Kompania aktualisht punëson 70 persona, një rritje e konsiderueshme nga stafi fillestar prej 10-15 punonjësish. Prodhimi i tyre kryesor përfshin prodhimin e komponentëve plastikë që përdoren kryesisht në shërbimet e transportit, veçanërisht për shërbimet e trenave dhe tramvajit, me Gjermaninë që është destinacioni i tyre kryesor i eksportit.

Në përpjekje për të reduktuar shpenzimet e energjisë dhe për të kontribuar në ruajtjen e mjedisit, Forma SHPK investoi në panele diellore përmes një kredie të lehtësuar nga EBRD’s Kosovo SME Competitiveness Support Programme. Si pjesë e kësaj nisme, Forma SHPK mori gjithashtu udhëzime të vlefshme teknike falas nga një ekip ndërkombëtar konsulentësh dhe një grant për kthimin e parave të financuara nga BE-ja. Besim Rexhi, menaxheri i kompanisë, vlerëson rezultatet e jashtëzakonshme të këtij investimi. “Ne kemi instaluar panele diellore me kapacitet 112kwp, të cilat kanë ulur ndjeshëm shpenzimet tona të energjisë. Më parë na është dashur të paguajmë një faturë të energjisë elektrike prej përafërsisht 1200 euro në muaj. Tani, shpenzimet tona mujore janë afërsisht 200 euro. Kjo përkthehet në një reduktim të përafërt 80% të kostove tona të energjisë.” shprehet me krenari Rexhi.

“Pendimi im i vetëm është që më përpara nuk kam qenë i vetëdijshëm për avantazhet e jashtëzakonshme të energjisë së rinovueshme. Nëse do të ishte e mundur do të instaloja edhe 100 panele shtesë edhe pse panelet e tanishme diellore plotësojnë në mënyrë adekuate kërkesat e mia për energji. Përfshirja e praktikave miqësore me mjedisin jo vetëm që redukton shpenzimet tuaja të energjisë, por gjithashtu ofron një ndjenjë personale kënaqësie, duke e ditur që po kontribuon pozitivisht në planetin tonë.”

Rreth projektit

EBRD’s Kosovo SME Competitiveness Support Programme në Kosovë është zhvilluar posaçërisht për të ndihmuar NVM-të në pronësi private për të përmbushur rregulloret e reja dhe për të kuptuar kërkesat e përmirësimit në fushën e mbrojtjes së mjedisit, shëndetit dhe sigurisë në punë dhe cilësisë dhe sigurisë së produkteve. Linja e kredisë e ofruar nga BERZH-i nëpërmjet bankave partnere vendase, së bashku me një grant prej 15% dhe asistencë teknike falas të financuar nga Bashkimi Evropian, ndihmon NVM-të të identifikojnë kërkesat e tyre për investime për përmirësimin drejt përputhshmërisë me Direktivat prioritare të BE-së. Këshilla teknike falas, e ofruar nga një ekip ndërkombëtar ekspertësh, i ndihmon NVM-të në Kosovë të gjejnë zgjidhjen më të mirë për t’iu përmbajtur direktivave të BE-së, të jenë konkurruese në tregtinë e tyre me partnerët e BE-së dhe të rrisin përfitimin e tyre në vend përmes ofertave të produkteve dhe shërbimeve me cilësi më të lartë.

Udhërrëfyesi i ardhshëm i kompanisë përfshin një angazhim për të zgjeruar eksportet duke hyrë në tregje të tjera jashtë shtetit, duke nxitur marrëdhënie të forta me klientët, furnizuesit dhe partnerët e ndryshëm dhe duke përmirësuar më tej fuqinë e tyre punëtore. Gjithashtu, Besimi bën thirrje që bizneset e tjera në Kosovë të përfshijnë burimet e pastra të energjisë. “Pendimi im i vetëm është që më përpara nuk kam qenë i vetëdijshëm për avantazhet e jashtëzakonshme të energjisë së rinovueshme. Nëse do të ishte e mundur do të instaloja edhe 100 panele shtesë edhe pse panelet e tanishme diellore plotësojnë në mënyrë adekuate kërkesat e mia për energji. Përfshirja e praktikave miqësore me mjedisin jo vetëm që redukton shpenzimet tuaja të energjisë, por gjithashtu ofron një ndjenjë personale kënaqësie, duke e ditur që po kontribuon pozitivisht në planetin tonë,” përfundon prerazi Rexhi.

Tejkalimi i Sfidave të Ujit në Maqedoninë e Veriut

Written on . Posted in Tregime.

Maqedonia e Veriut transformon infrastrukturën e saj ujore me mbështetjen e Bashkimit Evropian.

Božin Spasov, një banor i vjetër i fshatit Leski në pjesën lindore të Maqedonisë së Veriut, ka qenë dëshmitar i sfidave për të pasur ujë të pastër për gati shtatë dekada. Si mësues i shkollës fillore, ai vazhdimisht theksoi rëndësinë e të qenit të kujdesshëm gjatë pirjes së ujit lokal dhe të kuptuarit e disponueshmërisë së tij jo të besueshme. “Duke jetuar në një klimë kaq të nxehtë, ne jemi përballur me probleme të vazhdueshme të furnizimit me ujë”, shpjegon Spasov. Sidomos gjatë verës do të na mungonte uji i pijshëm pothuajse çdo ditë”.

“Tani kemi qasje në ujë si në verë ashtu edhe në dimër. Në Leski nuk ka njeri që nuk është i kënaqur”.

Tubat e ujit të vjetërsuar dhe të instaluar keq përkeqësuan mungesën e ujit dhe rrezikuan cilësinë e ujit të pijshëm në fshat gjatë gjithë vitit. Uji shpesh ndotej me substanca organike, duke paraqitur një rrezik për shëndetin. Për të adresuar këtë problem, pushteti vendor mori vendimin për të lidhur Leskin me ujësjellësin e Vinicës, një qytet më i madh aty pranë, përmes një tubacioni 3.5 kilometra. Njëkohësisht, në Vinicë u vendos një stacion filtrues më i avancuar për pastrimin e ujit të pijshëm dhe një njësi pompimi.

Në shkurt 2023, Banka Evropiane e Investimeve miratoi një kredi prej 50 milionë eurosh për Maqedoninë e Veriut për të trajtuar sfidat e lidhura me ujin në vend. Ky zhvillim solli përmirësime të ndjeshme në situatën në Leski. “Tani kemi në ujë si në verë ashtu edhe në dimër. Në Leski nuk ka njeri që nuk është i kënaqur”, thotë me gëzim Spasov.

Huaja e miratuar në Maqedoninë e Veriut do të zgjerojë përfitimet e saj përtej Leskit, duke arritur në qytete dhe qyteza të tjera që përballen me sfida të ngjashme të ujit. E referuar si një “hua kornizë”, ajo ofron financime për një sërë projektesh. Me mbështetjen e një garancie nga European Fund for Sustainable Development, një program i BE-së, kjo hua kornizë do të lehtësojë ndërtimin dhe rinovimin e infrastrukturës së furnizimit me ujë, ujërave të zeza dhe mbrojtjes nga përmbytjet në 80 qytete në të gjithë Maqedoninë e Veriut. Gjithashtu, Banka Evropiane e Investimeve ka dhënë 1.2 milionë euro për asistencë teknike.

Ndikimi i projektit do të jetë thelbësor, pasi rreth 700.000 persona do të përfitojnë dhe pasi kjo do të nxisë mundësi të reja ekonomike. Ai do të rrisë gjithashtu qëndrueshmërinë e vendit ndaj ndryshimeve klimatike, duke përfituar rreth 40% të popullsisë.

“Është prioritet për sigurimin e kushteve më të mira të jetesës dhe në rrugën drejt anëtarësimit në BE, duke përputhur me standardet e BE-së. Investimi do të ndihmojë në mbushjen e një boshllëku të rëndësishëm investimi në sektorin e ujit dhe do t’u sigurojë partnerëve tanë vendorë financim afatgjatë për të përmbushur nevojat e tyre dhe objektivat e qëndrueshmërisë.”

Rreth nismës

E nisur në vitin 2016, ERI është pjesë e përgjigjes së Bashkimit Evropian ndaj sfidave në Fqinjësinë Jugore dhe Ballkanin Perëndimor, të tilla si zhvendosja e detyruar dhe migrimi, rëniet ekonomike, krizat politike, thatësirat dhe përmbytjet. ERI krijon vende pune dhe rritje ekonomike në rajon duke investuar në infrastrukturën kyçe dhe në zhvillimin e sektorit privat. Mund të ndihmojë gjithashtu flukset e migracionit. ERI ofron një paketë kredish dhe produktesh inovative financiare, duke kombinuar fondet nga komuniteti i donatorëve me financimin e EIB. Nisma zbatohet në bashkëpunim të ngushtë me vendet e BE-së, Komisionin Evropian dhe partnerë të tjerë. Bullgaria, Kroacia, Italia, Lituania, Luksemburgu, Polonia, Sllovakia, Sllovenia dhe Mbretëria e Bashkuar ishin vendet e para që dhanë kontribut në ERI.

Fondet e alokuara do t’u mundësojnë Bashkive të përzgjedhura të përmirësojnë dhe modernizojnë infrastrukturën e tyre të ujit dhe ujërave të zeza, duke përfshirë rrjetet e shpërndarjes dhe grumbullimit. Për më tepër, masat emergjente për mbrojtjen nga përmbytjet do të zbatohen për të rritur rimëkëmbjen. Programi Bashkiak për investime në ujë do të zbatohet nga Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor të Maqedonisë së Veriut, me mbështetje teknike nga EBI në vlerën prej 1.2 milionë euro. Kjo nismë është pjesë e Iniciativës për Rezistencën Ekonomike, e cila synon të mobilizojë financime shtesë për të mbështetur rritjen, infrastrukturën thelbësore dhe kohezionin social në Ballkanin Perëndimor.

Nënkryetarja e EIB Lilyana Pavlova, përgjegjëse për operacionet në Maqedoninë e Veriut, theksoi natyrën strategjike të këtij investimi, të mbështetur nga Team Europe. “Është prioritet për sigurimin e kushteve më të mira të jetesës dhe në rrugën drejt anëtarësimit në BE, duke përafruar me standardet e BE-së. Investimi do të ndihmojë në mbylljen e një boshllëku të rëndësishëm investimi në sektorin e ujit dhe do t’u sigurojë partnerëve tanë vendorë financim afatgjatë për të përmbushur nevojat e tyre dhe qëllimet e qëndrueshmërisë, “tha Pavlova. Pavlova theksoi më tej përfitimet sociale dhe ekonomike që do të lindin nga përmirësimi i kushteve mjedisore dhe të jetesës, duke rritur gjithashtu qëndrueshmërinë e infrastrukturës ujore ndaj ndryshimeve klimatike – një objektiv kyç për EIB si bankë e BE-së për klimën.

Përmirësimi i Eficiencës së Energjisë në Godinat Publike: Transformimi i Infrastrukturës së Sarajevës

Written on . Posted in Tregime.

Një projekt i financuar nga BE-ja po punon për rigjallërimin e godinave publike të Sarajevës për një të ardhme më të ndritshme dhe më të gjelbër.

Bosnje dhe Hercegovina është një vend që karakterizohet nga mungesa e konsiderueshme e eficiencës energjetike në sektorët e ndërtimit, industrisë dhe shërbimeve. Godinat publike në Bosnje dhe Hercegovina (BiH) kanë një konsum mesatar energjie tre herë më të lartë se mesatarja e BE-së, duke i bërë ato plotësisht me mungesë të eficiencës. Më shumë se 70% e godinave publike në BiH u ndërtuan mbi 30 vite më parë, pa marrë parasysh eficiencën e energjisë (EE). Për më tepër, mbi 80% e godinave të sektorit publik aktualisht mbështeten te lëndët djegëse fosile ose sisteme të ngrohjes qendrore, kryesisht me bazë qymyri.

Sarajeva, qyteti më i madh në vend me një popullsi mesatare prej 360,000, ndodhet në Kantonin e Sarajevës. Ky rreth administrativ rajonal përfshin qytetin e Sarajevës dhe zonat përreth tij, me një popullsi totale prej rreth 450,000. Kantoni i Sarajevës mbështetet shumë në importet e energjisë elektrike, duke përdorur 61.6% të energjisë elektrike të konsumuar në vitin 2021, ndërsa 38.3% u mor nga burimet vendase. Megjithatë, kjo zonë po bën progres, e mbështetur edhe nga Bashkimi Evropian përmes projektit “Energy Efficiency in Public Buildings in Sarajevo Canton”.

“BE-ja ka kënaqësinë të mbështesë përpjekjet e qeverisë së Kantonit të Sarajevës në trajtimin e ndotjes së ajrit përmes projekteve të shumta. Për këtë iniciativë specifike, e cila do të çojë në ngrohje më të pastër, izolim të përmirësuar dhe kushte të përgjithshme më të mira në shkolla, kopshte, konviktet e studentëve dhe klinikat ambulatore në Kantonin e Sarajevës, BE-ja ofron një grant prej 2 milionë euro. Ky projekt përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt një përpjekjeje kolektive për të përmirësuar mjedisin dhe cilësinë e ajrit në Kantonin e Sarajevës.“

Falë një pakete financimi prej 10 milionë euro nga Bashkimi Evropian (BE) dhe European Bank for Reconstruction and Development (BERZH) po zhvillohet një nxitje e rëndësishme për eficiencën energjetike të godinave publike në Sarajevë. BE-ja ka dhënë 2 milionë euro, ndërsa BERZH-i ka kontribuar me një hua prej 8 milionësh euro për rinovimin e 40 ndërtesave në kryeqytetin e Bosnje-Hercegovinës. Këto punime janë nismat prioritare të  Green City Action Plan për Kantonin e Sarajevës.

Investimet u fokusuan kryesisht në 29 shkolla, struktura përkatëse, gjashtë kopshte, tre konvikte studentore dhe dy klinika ambulatore. Zbatimi i masave të kursimit të energjisë pritet të rezultojë në kursime të vlerësuara të energjisë afërsisht rreth 13.7 GWh dhe një reduktim vjetor prej 4,774 ton emetime CO2. Masat e eficiencës së energjisë përfshijnë prezantimin e sistemeve më të pastra dhe më efikase të ngrohjes, izolim të përmirësuar, ndriçim më të mirë dhe përmirësime të përgjithshme.

Një nga përfituesit e kësaj mbështetjeje është Kopshti Labudovi në Sarajevë, ku së fundmi kanë mbaruar punimet për eficiencën e energjisë. Këto punime përfshinin termoizolimin e fasadës, zëvendësimin e pjesshëm të hapjeve të amortizuara, instalimin e valvulave termostatike në radiatorët ekzistues, instalimin e kalorimetrave dhe kontrollin automatik të ngrohjes me pompë qarkulluese, zëvendësimin e ndriçimit joefikas me llamba të reja LED, si dhe përgatitjen dhe përcjelljen e masave për rinovimin e ndërtesave.

Gilles Rebattet, Shef i Operacioneve, Seksioni për Zhvillim Ekonomik, Burime Natyrore dhe Infrastrukturë në Delegacionin e BE-së në Bosnje dhe Hercegovinë, mori pjesë në ceremoninë e përfundimit të punimeve në Kopshtin Labudovi. Ai theksoi ndikimin e dëmshëm të ndotjes së ajrit, i cili ka pasoja të konsiderueshme ekonomike, redukton jetëgjatësinë dhe rrit kostot e trajtimit mjekësor. “BE-ja ka kënaqësinë të mbështesë përpjekjet e qeverisë së Kantonit të Sarajevës në trajtimin e ndotjes së ajrit përmes projekteve të shumta. Për këtë iniciativë specifike, e cila do të çojë në ngrohje më të pastër, izolim të përmirësuar dhe kushte të përgjithshme më të mira në shkolla, kopshte, konviktet e studentëve dhe klinikat ambulatore në Kantonin e Sarajevës, BE-ja ofron një grant prej 2 milionë euro. Ky projekt përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt një përpjekjeje kolektive për të përmirësuar mjedisin dhe cilësinë e ajrit në kantonin e Sarajevës,” vuri në dukje Rebattet.

“Kopshti ynë ka bërë një ndryshim vërtet të mrekullueshëm që na dallon. Kemi izoluar godinën dhe kemi ndërruar të gjitha valvulat e sigurisë për ngrohje dhe besoj se si brezat e tanishëm ashtu edhe ato të ardhshëm do të shijojnë bukurinë e kopshtit tonë.”

Rreth projektit

Projekti ” Energy Efficiency in Public Buildings in Sarajevo Canton ” po zbatohet si pjesë e Regional Energy Efficiency Programme (REEP/REEP Plus) për Ballkanin Perëndimor. Ky program është identifikuar si një nga projektet kryesore në kuadër të “Renovation Wave” në skemën e investimeve “Clean Energy” të European Commission’s Economic and Investment Plan për Ballkanin Perëndimor. Këto projekte japin një kontribut të rëndësishëm në uljen e emetimeve të gazrave serrë dhe përmirësimin e standardeve të jetesës dhe shëndetit të qytetarëve.  Aktivitetet e kryera nën REEP/REEP Plus përputhen me Rregulloren e BE-së dhe Green Agenda Targets për Ballkanin Perëndimor, duke ndjekur pesë shtyllat e European Green Deal. The Regional Energy Efficiency Programme u krijua nga Western Balkans Investment Framework në 2012. Organizata të ndryshme bashkëpunojnë për ta bërë atë një sukses, duke e përfshirë Energy Community, the European Bank for Reconstruction dhe Development, European Commission dhe KfW Development Bank. Ai përfshin më shumë se 600 milionë euro investime nga BERZH-i dhe KfW Banking Group, të cilat kombinohen me grante nga WBIF.

Kopshti Labudovi në Sarajevë është godina e parë që i nënshtrohet një rinovimi të plotë, duke ofruar kushte më të mira për të vegjlit, ulur kostot e ngrohjes dhe minimizuar emetimet e dëmshme në ajër.

“Kopshti ynë ka bërë një ndryshim vërtet të mrekullueshëm që na dallon. Ne kemi izoluar ndërtesën dhe kemi ndërruar të gjitha valvulat e sigurisë për ngrohje dhe besoj se si brezat e tanishëm  ashtu edhe ato të ardhshëm do të shijojnë bukurinë e kopshtit tonë”, thekson Špresa Zenon, mësuese parashkollori prej shumë vitesh në Labudovi. Ajo shton se izolimi i strukturës ka ofruar një ambient më të këndshëm dhe të gëzuar për fëmijët e kopshtit.

Nënshkrimi i kontratave të punës për masat për mbrojtjen nga përmbytja në Republikën Serbe, Bosnjë dhe Hercegovinë

Written on . Posted in Lajme.

Më 7 shkurt 2023, në një ceremoni në ambientet e ndërmarrjes publike Vode Srpska në Banja Lukë, u nënshkruan gjashtë kontrata pune të mbështetura nga grantet e ndihmës teknike të BE-së, për marrjen e masave për mbrojtjen nga përmbytja për dhjetë komuna të Republikës Serbe. Në këtë veprimtari morën pjesë përfaqësues të Ministrisë së Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave të Republikës Serbe, Banka Evropiane e Investimeve (EIB), Delegacioni i Bashkimit Evropian në Bosnjë dhe Hercegovinë, Korniza e Investimeve të Ballkanit Perëndimor (WBIF), dhe disa grupe të tjera interesi, si dhe media.

 

Bashkimi Evropian, Nëpërmjet WBIF-së, ka siguruar gati 13.5 milionë Euro grante  për aktivitetet lidhur me menaxhimin e riskut për përmbytjet në BiH. “Projekti i Menaxhimit të Riskut për Përmbytjet në Republikën Serbe” me një vlerë totale investimi prej 104 milionë Eurosh, po vihet në zbatim me grantet e sipërpërmendura të BE-së, një kredi prej 74 milionë Eurosh nga Banka Evropiane e Investimeve (EIB) dhe një kontribut Përfitimi prej 4 milionë Eurosh. 16 milionë Euro grante të tjera janë siguruar nëpërmjet fondeve të IBRD/IDA, GEF/UNDP dhe IPA 2014.

 

Vënia në zbatim e këtyre investimeve për mbrojtjen nga përmbytjet do të përmirësojë performancën dhe besueshmërinë e sistemit të mbrojtjes nga përmbytjet në Republikën Serbe dhe do të zvogëlojë riskun e përgjithshëm për përmbytjet dhe dëmet e lidhura me to. Ky projekt do të ndikojë pozitivisht për ekonominë, shoqërinë, mjedisin dhe shëndetin publik, ndërkohë që do të përmirësojë drejtpërdrejt cilësinë e jetës në 30 komuna me pothuajse 700,000 banorë në Republikën Serbe. Projekti do të ndihmojë gjithashtu dhe me transpozimin dhe vënien në zbatim të Acquis Communautaire të BE-së, veçanërisht të Rregullores së Përmbytjeve, që kërkon një strategji të koordinuar ndërkufitare.

Erëra ndryshimi për prodhimin e energjisë në Maqedoninë e Veriut

Written on . Posted in Tregime.

BE-ja mbështet revolucionin e gjelbër të vendit.

Bogdanci është një qytezë në Maqedoninë e Veriut, në afërsi të Greqisë. Kjo zonë njihet për erërat e forta që fryjnë gjatë gjithë vitit. Erërat e vazhdueshme në Bogdanci njihen si Vardarec, që fryjnë përgjatë luginës së lumit Vardar, me shpejtësi mesatare prej 7.2 m/s, çka i bën erëra goxha të forta për këtë pjesë të Ballkanit Perëndimor. Kjo është arsyeja përse studimi i fizibilitetit, i financuar nga Kuadri i Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF) e identifikoi Bogdancin si vendndodhjen ideale për parkun e parë eolik në Maqedoninë e Veriut.

“Të gjithë do të përfitojnë nga energjia e gjelbër e parqeve eolike, qofshin familjet apo industria; të gjithë do të përdorin energji të gjelbër.”

Parku eolik ndodhet në një zonë të përzgjedhur pas një analize të thellë të të dhënave dhe simulimit të rrjedhës së erës. Ndërtimi i Fazës I të parkut, financuar nga huat e KfW-së  dhe shoqëria e prodhimit të energjisë “ELEM”, përfundoi në vitin 2014, dhe ka një kapacitet prej 36.8 MW dhe prodhim vjetor mesatar prej rreth 112 gigavatë orë, çka iu ofron energji të gjelbër përafërsisht 16,000 familjeve në jug të vendit.

Në fazën e parë u instaluan 16 turbina ere dhe u ndërtua një linjë transmetimit 11 km e gjatë, 110 kV, krahas një nënstacioni dhe rrugëve hyrëse, që lidhin parkun eolik me rrjetin e energjisë. Faza II është në zhvillim e sipër dhe do të shtojë 14 MW në kapacitetin e prodhimit të energjisë të objekteve ekzistuese,për ta sjellë kapacitetin total në 50 MW, sipas planit fillestar.

“Maqedonia e Veriut ka përcaktuar objektiva klimatike shumë ambicioze. Së pari, nënshkroi Marrëveshjen e Parisit për Klimën dhe më pas u angazhua të reduktonte gazet serë me 52%. Në fund të këtij dhjetëvjeçari, vendi do të ketë mbyllur termocentralet që furnizohen me qymyr, çka e vendos në një situatë të vështirë. “Të gjithë do të përfitojnë nga energjia e gjelbër e parqeve eolike, qofshin familjet apo industria; të gjithë do të përdorin energji të gjelbër.” – shprehet Robert Sarlamanov nga Banka për Zhvillim KfW.

“Prodhimi vjetor mesatar do të jetë 112 gigavatë orë. Thënë më thjesht, do të mbulojë konsumin energjetik për rreth 16,000 familje, që do të ishte mesatarisht konsumi vjetor i energjisë për familjet që banojnë në qytezat fqinje të Gevgelija, Bogdanci, Valandovo dhe Dojran.”

Lidhur me projektin

Fondi i Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF) u prezantua në vitin 2009 nga Komisioni Evropian(Drejtoria e Përgjithshme për Fqinjësinë dhe Zgjerimin – ish-DG ELARG, tani DG NEAR), institucione financiare ndërkombëtare dhe donatorë dypalësh, për të rritur investimet në harmonizim dhe bashkëpunim për zhvillimin socioekonomik të Ballkanit Perëndimor. Së bashku me përfituesit e Ballkanit Perëndimor, WBIF-ja formon një partneritet unik, që përcakton prioritetet dhe paketat mbështetëse të investimeve strategjike dhe reformave institucionale. WBIF-ja kontributon në perspektivën evropiane të Ballkanit Perëndimor jo vetëm duke mbështetur projekte investimi, që përmirësojnë konkurrueshmërinë dhe rritjen, por edhe duke përforcuar bashkëpunimin dhe ndërlidhjen rajonale.

Parku eolik ka një ndikim të ndjeshëm në furnizimin e rajonit me energji. “Prodhimi vjetor mesatar do të jetë 112 gigavatë orë. Thënë më thjesht, do të mbulojë konsumin energjetik për rreth 16,000 familje, që do të ishte mesatarisht konsumi vjetor i energjisë për familjet që banojnë në qytezat fqinje të Gevgelija, Bogdanci, Valandovo dhe Dojran.” – shprehet Goce Dzambalovski nga Centralet Energjetike në Maqedoninë e Veriut.

Së fundmi, Maqedonia e Veriut ka bërë goxha progres me tranzicionin energjetik në Ballkanin Perëndimor. Vendi kryen ankande të energjisë së rinovueshme, duke zëvendësuar qymyrin me energjinë diellore dhe gazin, si dhe duke nënshkruar marrëveshje strategjike investimi, jo vetëm për parqe të mëdha eolike, por edhe për centrale fotovoltaike. Sipas portalit të Energjisë së Gjelbër të Ballkanit Perëndimor, prodhimi i energjisë elektrike në centralet e energjisë së rinovueshme të Maqedonisë së Veriut, vitin e kaluar u rrit me 14.7% krahasuar me vitin 2020, ndërsa produkti i centraleve që furnizohen me qymyr ra me 17.1%. Përqindja e energjisë së rinovueshme në prodhimin e përgjithshëm të energjisë u rrit gjithashtu, nga 29.2% në 31.4%, falë projekteve madhore, si projekti i Parkut Eolik të Bogdancit.

The New European Bauhaus: mundësi për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë

Written on . Posted in Lajme.

Duke filluar nga sot, Komisioni ka hapur aplikimet për New European Bauhaus Prizes 2023. Në vijim të dy edicioneve të fundit të suksesshme ku pati më shumë se 3,000 hyrje nga të gjithë shtetet anëtare të BE-së, konkursi i vitit 2023 do të vlerësojë me çmime 15 nisma shembullore që lidhin qëndrueshmërinë, estetikën dhe gjithëpërfshirjen – tre vlerat bazë të New European Bauhaus.

 

Në kontekstin e European Year of Skills, edicioni i këtij viti do të fokusohet në arsim dhe të nxënit. Gjithashtu, ne do të mirëpresim për herë të parë aplikimet për projektet dhe konceptet në Ballkanin Perëndimor. Ashtu si vitin e kaluar, do të ketë çmime specifike për personat nën 30 vjeç. Thirrja është e hapur deri më 31 janar 2023 në 19:00 CET.

 

Çmimet e vitit 2023 do të vlerësojnë projektet ekzistuese si dhe konceptet e zhvilluara nga talentet e reja në katër kategori:

 

-Rilidhja me natyrën

-Rifitimi i ndjesisë së përkatësisë

-Prioritizimi i vendeve dhe njerëzve që kanë më shumë nevojë

-Nevoja për të menduarit afatgjatë për ciklin e jetës në ekosistemin industrial

 

Në secilën kategori, aplikantët mund të zgjedhin mes tre drejtime të konkurrimit:

 

-Drejtimi A: “New European Bauhaus Champions”, i përkushtuar ndaj projekteve ekzistuese dhe të përfunduara me rezultate të qarta dhe pozitive.

-Drejtimi B: “New European Bauhaus Rising Stars” i dedikuar ndaj koncepteve të dorëzuara nga talentet e reja të moshës 30 vjeç ose më pak se 30 vjeç. Konceptet mund të jenë në faza të ndryshme zhvillimi, nga ide me një plan të qartë në nivelin e prototipit.

-Drejtimi C: “New European Bauhaus Education Champions” i përkushtuar ndaj nismave që fokusohen në arsim dhe të nxënit. Pranohen si projektet e përfunduara, po ashtu edhe nismat me nivel minimal maturiteti.

 

Çmimet e vitit 2023 do t’i jepen 15 fituesve që do të marrin shpërblim për çmimin deri në €30,000, si dhe një paketë komunikimesh që do t’i ndihmojë ata të zhvillojnë dhe promovojnë më tej projektet dhe konceptet e tyre.