Skip to main content

Area of Cooperation: Healthcare

Промовирање здрав раст и развој во градинките во Сараево

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект финансиран од ЕУ за обука на воспитувачите и родителите за оптимален развој на децата во општина Центар, Сараево, во Босна и Херцеговина.

Во 2019 година, Институтот за население и развој (IPD), граѓанска организација од Босна и Херцеговина, спроведе истражување во кое беа вклучени 127 воспитувачи во кантонот Сараево. Целта беше да се идентификуваат нивните барања за дополнителна професионална поддршка во спроведувањето на програмата за здрав раст и развој, која добива поддршка од Министерството за образование, наука и млади на кантонот Сараево. Во текот на овој процес, IPD ја препозна потребата од постојана работа со децата од предучилишна возраст. Користејќи ги наодите од истражувањето од 2019 година и со водство на експерти, тие развија едукативен пакет за подобрување на емоционалните и социјалните вештини на децата.

Овој пакет беше специјално дизајниран да одговори на потребите на родителите и воспитувачите. Со цел да обезбеди соодветни насоки за неговото користење и ефикасно да ги задоволи потребите на децата на возраст од четири до шест години, IPD започна дополнителен проект насловен „Промовирање на здрав раст и развој на децата во предучилишните установи во општина Центар, Сараево“. Овој проект се спроведува како дел од програмата ReLOaD2, финансиски поддржана од Европската Унија и имплементирана од страна на Програмата за развој на Обединетите нации (UNDP).

“Ја создадовме веб-платформата „Здрав раст и развој“, која им овозможува на родителите да учествуваат на онлајн курсеви за обука и да добијат практично знаење кое можат да го практикуваат заедно со своите деца.”

Според координаторот на проектот Амер Џекман, иницијативата опфаќа 19 предучилишни установи и вклучува 50 воспитувачи од оваа општина. Овие воспитувачи учествуваа на дводневни работилници наменети за унапредување на нивните вештини и компетенции потребни за имплементацијата на проектот. Секоја предучилишна установа доби „кутија за градинка“ која содржи избор на практични алатки кои го олеснуваат ангажманот со децата. Имено, во кутиите за градинка има кукли по име Хана и Дадо, кои станаа составен дел од секојдневниот живот на децата во општина Центар, Сараево.

Џекман објаснува дека овие кукли служат како средство за игра преку кое воспитувачите даваат важнинасоки за здрав раст и развој. Преку играта, децата без напор ги сфаќаат концептите за одржување на здрав начин на живот. Дополнително, кутиите за градинка имаат работни листови, постери, картички со слики и картички со емоции кои се усогласени со активностите на проектот. Дополнително, Џекман ја нагласува клучната улога на вклученоста на родителите во спроведувањето на проектот. „Ја создадовме веб-платформата „Здрав раст и развој“ со што им  овозможивме на родителите да учествуваат на онлајн обуки и да добијат практични знаења што можат да ги практикуваат заедно со своите деца“, објаснува Џекман.

“Физичкото насилство обично се манифестира подоцна кај момчињата, додека кај девојчињата доминираат различни форми на вербално насилство. Момчињата кои доживуваат физичко насилство на рана возраст имаат двојно поголеми шанси самите да станат насилници, да се впуштаат во тепачки, да носат оружје и да покажуваат насилно однесување во односите. Овие грижи ја нагласуваат важноста од спроведување на програми кои споделуваат заеднички цели со „Здрав раст и развој“ во раното детство.”

За проектот

Регионалната програма за локална демократија во Западен Балкан 2 (ReLOaD2) е продолжение на иницијативите поддржани од ЕУ – Проект за зајакнување на локалната демократија (LOD, 2009-2016) и последователно проширената Регионална програма за локална демократија на Западен Балкан (ReLOaD, 2017-2020). Како и претходните, овој проект е финансиран од Европската Унија (ЕУ) и имплементиран од Програмата за развој на Обединетите нации (UNDP). ReLOaD2 се спроведува особено во Западен Балкан, особено  Албанија, Босна и Херцеговина (БиХ), Косово*, Северна Македонија, Црна Гора и Србија.

Вкупно 150 родители ја завршија онлајн обуката на тема „Здрав раст и развој“, со преку 200 пристапни услуги за консултации и поддршка, преку Фејсбук платформата на IPD „Советници на родителите“.

Маја Алихоџиќ, мајка чие дете учествуваше во програмата, сподели како обуката им помогнала на родителите да ги надминат секојдневните предизвици во воспитувањето на нивните малечки. „За прв пат почувствував дека децата се третираат и со нив се зборува поинаку. Советите што ги добивме многу помогнаа во адресирањето на различни теми, при тоа промовирајќи отворен разговор и заедничко учење. Верувам дека сега подобро се разбираме едни со други и се чувствувам поподготвена за да се справам со различни ситуации. Се надевам дека слични програми ќе бидат достапни во основните училишта, со што учеството на родителите и образованието на децата ќе станат стандардна пракса во сите образовни институции“, споделува Алихоџиќ.

IPD го нагласува зголемувањето на насилството, вознемирувањето и вербалното насилство и кај момчињата и кај девојчињата, дури и во пониските одделенија од основното училиште. Џекман забележува: „Физичкото насилство обично се манифестира подоцна кај момчињата, додека различните форми на вербално насилство доминираат кај девојчињата. Момчињата кои доживуваат физичко насилство на рана возраст имаат двојно поголеми шанси самите да станат насилници, да се впуштаат во тепачки, да носат оружје и да покажуваат насилно однесување во односите. Овие грижи ја нагласуваат важноста од спроведување на програми кои споделуваат заеднички цели со „Здрав раст и развој“ во раното детство “, додава Џекман.

Тој понатаму тврди дека едукацијата на децата за здрав начин на живот треба систематски да се интегрира во сите институции и агенции за згрижување деца. Обезбедувањето на квалитетно образование и промоцијата на здрав начин на живот се во согласност со Седумнаесетте цели за одржлив развој на Обединетите нации, поддржани од проектот финансиран од ЕУ, ReLOaD2.

Адресирање на предизвиците со кои се соочуваат децата со попреченост на Западен Балкан

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект финансиран од ЕУ подржува нов систем за проценка на децата со попреченост во Босна и Херцеговина.

Во 2018 година, УНИЦЕФ објави извештај насловен „Секој е важен“, кој откри значајни предизвици со кои се соочуваат децата со попреченост во Западен Балкан. Во извештајот, финансиран од ЕУ, се нагласува дека и покрај напорите на владите во регионот, децата со попреченост наидуваат на различни пречки, како што се ограничен пристап до програми за рана идентификација и интервенција, вкоренета социјална дискриминација и стигма, високи финансиски трошоци за семејствата, недостаток на заштита од насилство и злоупотреба и многу повеќе. Највпечатливото откритие во извештајот беше дека општеството систематски ги исклучува децата со попреченост од раѓање. Во извештајот се повикуваат владите да преземат мерки, што тие и го направија во ограничена мера.

Од друга страна, со поддршка од ЕУ, УНИЦЕФ започна проекти за адресирање на овој проблем. Еден таков проект, имплементиран во Босна и Херцеговина, конкретно Херцеговско-неретванскиот кантон, се фокусираше на евалуација и упатување на децата со попреченост. Целта на проектот беше да се подобри системот, кој претходно се потпираше на професионалци кои независно одлучуваа за потребите на детето и развојната траекторија. Новиот пристап, воведен со проектот, ги става семејствата и детето во преден план.

“Нашата цел е хуман пристап и мило ми е што имаме родители кои го избраа овој метод. Ние се концентрираме на детето, семејството, професионалците и заедницата. Се надевам дека нашите напори ќе бидат корисни.”

Дарко Кобетиќ, професор по рехабилитација, консултант на УНИЦЕФ во Босна и Херцеговина и автор на „Анализа на политиките и практиките во областа на проценката и упатувањето на децата со попреченост на ниво на ФБиХ“, е вклучен во развојот на нов систем на проценка од неговото основање. Тој вели: „Нашата цел е хуман пристап и задоволен сум што имаме родители кои го избраа овој метод. Ние се концентрираме на детето, семејството, професионалците и заедницата. Се надевам дека нашите напори ќе бидат корисни.”

Новиот систем за проценка е целосно фокусиран на детето и семејството, со сите релевантни податоци собрани за секое дете од сите учесници вклучени во нивниот раст и развој, вклучувајќи ги родителите, логопедите, образовните рехабилитатори и физиотерапевтите. Дополнително, за разлика од претходно, членовите на повеќесекторските професионални тела ја координираат имплементацијата и работат на креирање индивидуални планови за поддршка за секое дете-учесник. Акцентот е ставен на зајакнување на детето и семејството, одредување на способностите, потребите и интересите на детето. Првичните реакцииод родителите се позитивни.

Мартина, мајка на четиригодишната Ноа, го сподели своето позитивно искуство со новиот систем за проценка: „Претходниот начин на проценка беше стресен бидејќи моето дете можеби не било расположено тој ден и не може ништо да покаже. Морав да го носам на проценка два или три пати и тоа беше многу вознемирувачко. Не можете да одредите ништо за 10 минути. За мене е важно да го видам Ноа како напредува и да го извлечеме најдоброто од него. Има напредок и тоа треба да се признае. Верувам дека може многу да постигне и треба да работиме со него.”

“Во Босна и Херцеговина, имаше голем фокус на дијагнозата, а примарна цел на проценката беше да се идентификува типот на проблемот на детето, што беше крај на процесот на проценка. Префрлањето на фокусот на интересите и потребите на детето, што исто така, е премин од медицинска во парадигма за човекови права, е најуспешниот елемент на овој проект.”

За проектот

 Имплементацијата на проценката и упатување на деца со попреченост е дел од програмата „Ублажување на влијанието на COVID-19 врз животите на децата и родителите во Западен Балкан и Турција“, програма имплементирана од страна на УНИЦЕФ и финансирана од ЕУ преку Главниот директорат на Европската комисија за соседска политика и преговори за проширување (DG NEAR). Преку оваа програма вредна 5 милиони евра, 490.000 деца и родители низ програмската област се очекува да имаат подобар пристап до јавните услуги кои промовираат ран детски развој, образование, здравје и заштита како дел од закрепнувањето од COVID-19.

Според Дарко, примарна цел на новиот систем е рана идентификација на проблемите и обезбедување подобри планови за поддршка на семејствата и децата, со цел да се спречи институционализацијата. Тие креираат годишен план за детето и семејството и го ажурираат согласно промените на околностите. „Исто така, ги подготвуваме семејствата и децата за преодниот период кога треба да се запишат во градинка или основно училиште, а ги подготвуваме и училиштата за упис на деца со попреченост во развојот, за кога детето ќе се запише, училиштата да имаат подобар пристап,” објаснува Дарко.

Дарко верува дека главното влијание на проектот било промена на перспективата и фокусирање на потребите на детето и семејството. „Во Босна и Херцеговина имаше голем фокус на дијагнозата, а примарна цел на проценката беше да се идентификува типот на проблемот на детето, што беше крај на процесот на проценка. Префрлање на фокусот на интересите и потребите на детето, што е исто така премин од медицинска во парадигма за човекови права е најуспешниот елемент на овој проект“, вели Дарко.

Иновации во прецизни проценки на машката неплодност

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, ги поддржува научниците во Србија да го пласираат своето откритие на пазарот.

Според Светската здравствена организација (СЗО), неплодноста е глобален здравствен проблем и доживува пораст од 10 % секоја година. Целосниот товар на тешката плодност и неплодноста е значаен и, веројатно, потценет, не бележејќи пад во текот на последните 20 години. Според СЗО, зголемениот број необјаснети случаи неплодни мажи во цутот на репродуктивната возраст, како и намалувањето на стапката плодност кај мажите под 30 години, посочуваат на итна потреба од прецизна дијагноза. Но, сега, тимот научници „Mito-REBELS“ од Универзитетот во Нови Сад најде изводливо решение за справување со овој глобален проблем.

„Преку овој проект смисливме целосно нов пристап за проценување на неплодноста или тешката плодност кај мажите.“

Професорката Силвана Андриќ е лекторка на Факултетот за науки при Универзитетот во Нови Сад. Има докторски студии од доменот на машка репродуктивна ендокринологија и постдокторска обука во клеточно сигнализирање поврзано со репродуктивна ендокринологија. Севкупно, има 30 години искуство во истражување поврзано со машката репродуктивна биологија и 20 години искуство во предавање материи поврзани со репродуктивна биологија и клеточно сигнализирање. Минатата година, заедно со тимот „Mito-REBELS“ ја започнале амбициозната задача за пронаоѓање решение за растечкиот проблем на машката неплодност и смислиле иновативно решение засновано на односот на митохондриите и функционалноста на спермата.

Професор Андриќ објаснува дека јасна била блиската врска помеѓу митохондриите и функционалноста на спермата; но, за жал, истата не била применета во клиничка пракса. Нејзиниот тим работел на оваа проблематика; на почетокот со животински примероци, а потоа и со човечки, кои покажале добри резултати на стандардните процедури за тестирање, но кои се, всушност, неплодни. „Преку овој проект смисливме целосно нов пристап за проценување на неплодноста или тешката плодност кај мажите,“ вели таа.

Професор Андриќ објаснува како нивниот пронајдок е заснован на молекуларен пристап, а технологијата, пак, се заснова на тестот за Полимераза верижна реакција (ПЦР), кој редовно се користи за дијагноза; вклучително и за КОВИД-19. Затоа, немале потреба од нова технологија за да започнат со имплементација на нивното решение.

„Поддршката која ја добивме од проектот „EU4TECH“ беше огромна и неопходна.“

За проектот

„EU4TECH Proof of Concept (PoC) Western Balkans“ беше двегодишен ИПА проект, финансиран од ЕУ, преку Инструментот за развој на претпријатија и иновации во Западен Балкан. Проектот опфати шест економии од регионот на Западен Балкан. Поддржаните проекти потекнуваат од државни истражувачки организации, старт-апови и мали и средни претпријатија.

И покрај нивниот научен успех, професорката и нејзиниот тим морале дополнително да работат за да ја оживеат нивната иновација, а оваа работа била надвор од нивниот професионален домен. Вклучувала документи поврзани со пазарна стратегија, трговски марки и прототипирање. За ова, добиле помош од проектот „EU4TECH“. Сега, професор Андриќ и нејзиниот тим ќе можат да добијат дополнително финансирање или инвеститори за проектот за да го понудат производот на пазарот. „Поддршката која ја добивме од проектот „EU4TECH“ беше огромна и неопходна,“ вели професор Андриќ.

Откритието се очекува да биде понудено на пазарот в година. Професор Андриќ вели дека заинтересирана е да го задржи откритието како дел од универзитетот; и тоа преку креирање „спин-оф“ (реорганизација) која ќе му овозможи на тимот „Mito-REBELS“ и, што е уште поважно, на студентите, да растат и развиваат други значајни иновации.

Пријателски разговор во моменти на потреба

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, овозможува помош за онлајн советодавен центар во Србија.

Националната линија за деца „NADEL“ е центар за помош и составен дел од Центарот за заштита на доенчиња, деца и млади во Белград; основан како еден од механизмите за спречување насилство врз децата. Повиците на телефонскиот број 116-111 се бесплатни и имаат 24-часовна поддршка, седум дена неделно. „NADEL“ ги поддржува децата и нивните родители уште од 2005 година, а во текот на минатата деценија, советниците во „NADEL“ разговарале со повеќе од милион лица, овозможувајќи им помош, совет или практично насочување и помагајќи им да најдат одговор или решение за своите проблеми. Но, можеби најважното е тоа што линијата им овозможува на луѓето во потреба да бидат ислушани.

Меѓутоа, пандемијата нè соочи со нови предизвици и кризи. Истражувањето за време на пандемијата покажа дека младите се исплашени. Дел од нив се повлекоа во изолација, додека, пак, на многумина им недостигаше социјализирање со другар(к)и на училиште. И покрај овие предизвици, за време на пандемијата, бројот на повици кон „NADEL“ се намали.

„За нас, логично објаснување беше дека поради изолацијата, семејствата беа заедно 24/7. Немаше приватност и многумина нема можност да се јават и да зборуваат со некој надвор од семејството; вклучително и советниците на линијата „NADEL“. “

Оваа парадоксална ситуација го привлече вниманието на УНИЦЕФ во Србија; долгогодишен партнер и поддржувач на „NADEL“. Весна Дејановиќ е специјалист за детска заштита при УНИЦЕФ и ја споделува својата анализа: „За нас, логично објаснување беше дека поради изолацијата, семејствата беа заедно 24/7. Немаше приватност и многумина нема можност да се јават и да зборуваат со некој надвор од семејството; вклучително и советниците на линијата „NADEL“.“

Имајќи го ова на ум, во февруари 2021 година, УНИЦЕФ, со поддршка на ЕУ, иницираше проект кој би им помогнал на младите да останат во контакт со „NADEL“ дури и во ситуации кога немаат приватност, благодарение на иновативна функционалност за онлајн допишување која се одвива напоредно со традиционалната телефонска линија. На тој начин, овозможија поддршка за „NADEL“ преку развој на софтвер за онлајн допишување, купувајќи дополнителна опрема и обезбедувајќи средства за плати за дополнителните советници кои ќе управуваат со онлајн линијата за допишување.

Весна објаснува дека ги поддржале и со градење капацитети, што подразбира обука за сите советници; вклучително поискусните и новите, како и останати обезбедувачи на услуги, како, на пример, мали невладини организации и нивните социјални работници, односно сите обезбедувачи на услуги кои се во позиција или веќе имаат потенцијал за ангажирање во онлајн советување и споделување на знаењето. „Што се однесува до градењето капацитети, ги обезбедивме со логистичка поддршка и скромен финансиски придонес за изработка на прирачници за обука. Обуката беше реализирана од персоналот при „NADEL“ затоа што имаат богато искуство и навистина компетентен персонал за обуки,“ вели Весна.

„Како резултат на кампањата на социјалните медиуми, бројот на советодавни сесии преку онлајн допишување беше трипати поголем од изминатиот месец, а целосниот број посети на веб-страната на „NADEL“ беше поголем од вкупниот број контакти во периодот од јануари до мај.“

За проектот

Оваа иницијатива беше овозможена благодарение на финансиската поддршка на ЕУ преку Генералниот директорат за соседска политика и преговори за проширување (DG NEAR), на Европската комисија, во партнерство со Министерството за труд, вработување, ветерани и социјални работи и Центарот за заштита на доенчиња, деца и млади во Белград.

Иновативната поддршка за онлајн допишување за „NADEL“ беше отпочната со поддршка на Програмата за ублажување на ефектите на пандемијата КОВИД-19 врз животите на децата и семејствата во Западен Балкан и Турција. Програмата е двогодишна иницијатива, започната во 2021 година, на регионалната канцеларија на УНИЦЕФ и Европската комисија.

Целта на иницијативата е зајакнување на националното здравје, образование, ран детски развој и системи за заштита на деца со цел обезбедување клучни услуги за ранливите деца и нивните семејства како непосреден и долгорочен одговор за закрепнување од КОВИД-19. Преку оваа програма, вредна 5 милиони евра, се очекува 490000 деца и родители ширум подрачјето опфатено со програмата да добијат подобар пристап до јавни услуги кои промовираат ран детски развој, образование, здравје и заштита како дел од закрепнувањето од КОВИД-19.

Дополнително на оваа поддршка, УНИЦЕФ, преку проект финансиран од ЕУ, исто така им помогна во „NADEL“ да ја зголемат својата видливост со покренување на свеста за постоењето на нивните услуги. Низ годините, „NADEL“ организирале акции за подигнување свест преку посета на училишта и разнесување постери. Но, според Весна, во последно време оваа стратегија не функционира затоа што на децата треба да им се пристапи преку социјалните медиуми кои редовно ги користат.

Кампањата на социјалните медиуми започна во јуни годинава, а бројот на телефонски повици и останат вид комуникации се зголеми за три пати како резултат на кампањата.

Марина Богдановиќ, консултант за заштита на деца од насилство и превенција на детски бракови при УНИЦЕФ, објаснува дека покрај зголемување на контактот со „NADEL“, кампањата била одлично искуство преку кое со партнерот научиле како да ја подобрат и иновираат програмата. „Како резултат на кампањата на социјалните медиуми, бројот на советодавни сесии преку онлајн допишување беше трипати поголем од изминатиот месец, а целосниот број посети на веб-страната на „NADEL“ беше поголем од вкупниот број контакти во периодот од јануари до мај,“ вели таа.

Медицински респиратори достапни за сите

Објавено . Објавено во Приказни.

Професор и група студенти од универзитетот во Приштина, со поддршка на ЕУ, развија прототип за достапен медицински респиратор.

Медицинските респиратори имаа важен придонес за време на пандемијата КОВИД-19, значително помагајќи им на пациентите во ургентните одделенија. Помагајќи го респираторниот процес со цел белите дробови да го добијат потребниот кислород, респираторите можат да бидат живото-спасувачки машини за оние пациенти со заболувања кои не им дозволуваат соодветно да дишат. Недостатокот на пристап до респиратори поттикна студенти и професори од факултетот за механичко инженерство, при универзитетот во Приштина, во Косово да изнајдат алтернативи.

„Имаше модели на респиратори, достапни на пазарот, но нивните цени беа превисоки: до 40000 евра. Сакавме да развиеме машина која ќе им овозможи на пациентите во земјите со ниски приходи да добијат третман во ургентни ситуации како, на пример, пандемијата КОВИД-19.“

Од идеја до имплементација

Професор Арбнор Пајазити е експерт во доменот на роботика и раководител на отсекот за мехатроника при факултетот за механичко инженерство на универзитетот во Приштина. Професор Пајазити и неговиот тим развиле прототип за достапен медицински респиратор, соодветен за респираторни проблеми; како КОВИД-19, наменет за државите со ниски приходи. Покрај достапната цена, производот има и патентиран новитет: за разлика од повеќето постоечки системи кои им налагаат респираторен ритам на пациентите, оваа направа му овозможува на пациентот да ја регулира секоја респираторна секвенца. „Имаше модели на респиратори, достапни на пазарот, но нивните цени беа превисоки: до 40000 евра. Сакавме да развиеме машина која ќе им овозможи на пациентите во земјите со ниски приходи да добијат третман во ургентни ситуации како, на пример, пандемијата КОВИД-19,“ вели професор Пајазити.

Работата на механичкиот респиратор започнала на почетокот од пандемијата. Како по обичај, на почетокот од семестарот, професорот го прашал својот тим студенти да смислат идеи за развој на прототипи. Со оглед на тоа што имало потреба од респиратори, тимот скоро едногласно одлучил дека тоа треба да биде направата на која треба итно да работат. Најпрво, извршиле истражување и заклучиле дека во светот нема недостаток од респиратори, но дека нивната цена е особено висока и дека нема залиха. Следната етапа подразбирала да се работи на идеја за медицински респиратор кој ќе може да се произведе по ниска цена и ќе може брзо да се состави. Напоредно, работеле за да го тестираат респираторот во виртуелна средина. Професор Пајазити објаснува дека денес компјутерскиот софтвер е прилично успешен при тестирањето прототипи за механичко инженерство. „Се доближуваат со 95 % до вистинските прототипи,“ вели тој. По успешното тестирање на софтверот, неговиот тим морал да премине на физичкиот прототип, но биле соочени со предизвик – недостаток на средства за набавка на деловите, како и недостаток на експертиза за патентирање на направата.

„Без поддршката од „EU4TECH POC“, овој проект ќе беше само уште едно академско дело на хартија.“

За проектот

„EU4TECH PoC Western Balkans“ беше двогодишен ИПА проект за претпристапна помош, за повеќе држави, финансиран преку Инвестицискиот фонд за претпријатија и развој на Западен Балкан (Western Balkans Enterprise and Development Innovation Facility (WBEDIF)). Проектот ги опфати шесте економии во регионот на Западен Балкан. Поддржаните проекти потекнуваа од јавни истражувачки организации и стартапови / мали и средни претпријатија.

Инвестицискиот фонд за претпријатија и развој на Западен Балкан (Western Balkans Enterprise and Development Innovation Facility (WBEDIF)) е еден од инструментите на приватниот сектор, поддржан од Инвестициската рамка Западен Балкан – заедничка иницијатива на ЕУ, финансиски организации, билатерални донатори и корисници; насочени кон подобрување на хармонизацијата и соработката за инвестиции за општествено-економски развој на регионот и придонес за европска перспектива на Западен Балкан.

Инвестициската рамка Западен Балкан е главното средство за имплементација на амбициозниот Економски и инвестициски план на ЕУ за Западен Балкан. Примарна цел на планот е зајакнување на конкурентноста на приватниот сектор, како и зголемување на поддршката за истражување и иновација.

Во тоа време, проектот „EU4TECH Proof of Concept (PoC)“, финансиран од ЕУ, отворил повик за предлози за финансирање на развој на иновативни идеи ширум Западен Балкан. Со оглед на тоа што професор Пајазити веќе бил запознаен со проектот, одлучил да ја состави документацијата и да аплицира за поддршка. Обидот бил успешен и биле еден од првите тимови избрани во рамки на шемата за доказ за концепт, квалифицирани за поддршка за прототип.

„EU4TECH PoC“ го поддржал проектот за стекнување минимум хардвер, потребен за докажување на основниот концепт, исцртување професионална апликација за патент, на англиски јазик; заснована на сеопфатна технологија за пребарување, како и истражување на регулаторните услови за направата. „Без поддршката од „EU4TECH POC“, овој проект ќе беше само уште едно академско дело на хартија,“ вели професор Пајазити.

Како што шемата „Proof of Concept“ („Доказ за концепт“) се приближува кон својот крај, проектот за механички респиратор мора да најде понатамошна поддршка. Истата би можела да добие форма на грант (околу 50000 евра) за купување хардвер и развивање софтвер потребен за премин на прототипот од трето ниво на техничка подготвеност кон четврто ниво. Исто така, би била потребна и сертификација пред респираторот да биде тестиран на Универзитетската клиника во Приштина. На долг рок, проектот треба да одреди индустриски партнер за претворање на прототипот во целосно сертифициран производ.

Професор Пајазати објаснува дека неговите студенти се мотивирани и понатаму да придонесуваат за овој и слични проекти. „Со соодветно финансирање и поддршка, можеме значително да придонесеме за нашата заедница и за човештвото,“ вели тој.

Издигнување на родителството на повисоко ниво

Објавено . Објавено во Приказни.

ЕУ и УНИЦЕФ ги здружуваат силите за поддршка на Црна Гора со цел изработка на ефикасна програма за ран детски развој која ќе ја подобри добросостојбата на децата и ќе ги поддржи родителите/старателите.

Мишо Обрадовиќ е татко на две деца, а и познат актер во Црна Гора. Обожава да го поминува своето слободно време со четиригодишната ќеркичка и едногодишното синче. Но, покрај неговата амбиција да биде совршен родител, имал комуникациски проблеми со ќерката. „Ќерка ми, за време на ручек, долго време остануваше на маса; што е проблем со кој се соочуваат многумина родители, но не знаев на кој начин да го решам ова,“ вели Мишо.

 

Признава дека се обидел да најде решение за овој предизвик на најразлични начини; од поткупување на ќерка си со слатки, па сè до опомени со казна. Меѓутоа, сфатил дека ваквиот пристап не вродува со резултати. „Понекогаш, ќе изгубев трпение. Другпат, ќе бев претерано трпелив и во тој случај оброкот ќе траеше цела вечност,“ вели тој.

„Одлучив да се пријавам за програмата „Грижливи семејства“ (Caring Families) не само поради овој конкретен проблем, туку поради општата желба да бидам подобар родител за моите деца,“ објаснува тој. Применувајќи ги принципите од програмата, придружени со совети од експерти и разговори со други татковци кои учествувале во програмата, Мишо научил како да ја мотивира својата ќерка да го заврши оброкот со позитивно поттикнување. „Ќерка ми смирено ја прифати новата ситуација, а јас се потрудив да останам смирен; па, сега, веќе не сме фрустрирани и не се задржуваме на маса дополнителни час и половина после ручек.“

„Програмите за родителство не само што ни помагаат да ја намалиме строгата дисциплина, туку ни овозможуваат, исто така, и да ги поддржиме децата за да бидат ненасилни. Родителите се модел за однесувањето на децата; па, оттука, растењето деца во ненасилни семејства може да придонесе за ненасилни заедници.“

„Грижливи семејства“ (Caring Families) е програма за родителство која ги поддржува родителите при воспоставување и одржување негувачки односи со своите деца. Програмата е директно финансирана преку ЕУ во Црна Гора како дел од проектот „Ран детски развој“, имплементиран од УНИЦЕФ. Ида Фердинанди е одговорна за ран детски развој при УНИЦЕФ, во Црна Гора, и објаснува дека програмите за родителство се меѓународно признаени како клучни стратегии за спречување насилство кон децата. „Всушност, програмите за родителство не само што ни помагаат да ја намалиме строгата дисциплина, туку ни овозможуваат, исто така, и да ги поддржиме децата за да бидат ненасилни. Родителите се модел за однесувањето на децата; па, оттука, растењето деца во ненасилни семејства може да придонесе за ненасилни заедници.“

Ида објаснува дека во светот постојат неколку програми, како и оваа, засновани на докази, но дека тешко е да се добие пристап до нив поради скапите лиценци. Притоа, Светската здравствена организација (СЗО), како и експерти од различни универзитети и УНИЦЕФ, ја развиле оваа посебна програма (Родителство за доживотно здравје, наречена „Грижливи семејства“ во Црна Гора) како лиценцирана, но јавно отворена програма, заснована на докази,  за држави со ниски и средни примања; како што е случајот со Црна Гора.

Во Црна Гора, програмата се имплементира преку пет години. Со два циклуса годишно, програмата допрела до 800 родители во седум општини. 700 од родителите успешно ја завршиле програмата. Студија, која го мери влијанието на програмата меѓу учесниците, покажа дека постои намалување од 70 % на насилното родителство, а забележано е намалување од 30 % на проблемите со однесување на децата; како и 45 % намалување на родителската депресија. „Влијанието на проектот е неверојатно,“ вели Ида.

Онлајн верзија на програмата „Грижливи семејства“, наречена „ParentChat“, беше тестирана за време на КОВИД-19 во обид за ублажување на влијанието на КОВИД-19 врз децата и родителите во Западен Балкан и Турција.

„Се трудиме да создадеме капацитети за човечки ресурси со цел програмата да се развива на одржлив начин. Исто така, соработуваме и со Министерството за здравство во насока на креирање национална стратегија за ран детски развој, така што програмата би била интегрирана во владината политика и акција како редовна услуга.“

За проектот

Иницијативата за ран детски развој во Црна Гора е тригодишна програма која ќе трае до јули 2023 година. Програмата е финансирана од ЕУ, со средства во висина од 1 милион евра, а е имплементирана од УНИЦЕФ, во соработка со министерствата за здравство, образование, труд и социјална заштита. Благодарение на иницијативата, ЕУ и УНИЦЕФ ќе им помогнат на авторитетите во Црна Гора да развијат и имплементираат национална стратегија за ран детски развој; подигнувајќи ја, притоа, општата свест за важноста на раниот детски развој. Исто така, ќе биде зголемен и капацитетот на здравствени, заштитни и образовни услуги со цел овозможување соодветни услуги за семејствата и малите деца; вклучително и децата со попреченост. Преку програмата, родителите и старателите ќе добијат, исто така, прилика да се стекнат со нови знаења и вештини; со цел олеснување на улогата на давање позитивна, одговорна и негувачка грижа за своите деца.

Програмата „Грижливи семејства“ во Црна Гора се спроведува преку примарните здравствени центри за грижа кои поседуваат единици за советување; како и преку градинки, граѓански организации и основни училишта. УНИЦЕФ работи и на проширување на програмата за да обезбеди нејзина одржливост. Програмата овозможува обука за нови локални фацилитатори со цел креирање тим од национални обучувачи, така што не би зависела само од меѓународни експерти. „Се трудиме да создадеме капацитети за човечки ресурси со цел програмата да се развива на одржлив начин. Исто така, соработуваме и со Министерството за здравство во насока на креирање национална стратегија за ран детски развој, така што програмата би била интегрирана во владината политика и акција како редовна услуга,“ вели Ида.

Мишо вели дека моделот за родителство се променил од времето кога тој бил дете и дека татковците сакаат да бидат повеќе инволвирани во растењето на своите деца. „Сакам да бидам татко кој ќе биде близок со своите деца, особено за време на критичните период во нивниот живот; поддржувајќи ги и давајќи им насоки за одлуките кои ги чекаат во животот,“ вели тој.

Апликација „Bebbo“, онлајн алатка за родители во Црна Гора

Објавено . Објавено во Приказни.

Онлајн апликација која обезбедува веродостојни родителски совети е достапна бесплатно за сите семејства во Црна Гора.

Маја Мирановиќ е мајка на петгодишно девојче и, како сите родители, се интересира за најдобрите можни позитивни родителски методи; вклучувајќи ги здравјето и безбедноста, како и развојот и учењето на нејзината ќерка. Меѓутоа, добивањето веродостојни информации за родителство не е секогаш лесно, бидејќи постојат бројни извори на официјални и неофицијални информации. Од февруари, годинава, Маја ја користи мобилната апликација „Bebbo“ за да добие одговор на некои од клучните прашања кои ги има во врска со позитивното родителство.

„Со оглед на тоа што живееме во ера на Интернет комуникација и подем на социјални мрежи; честопати сме бомбардирани со информации и совети од различни извори и не сме во можност веднаш да ја процениме веродостојноста на некои од информациите. Апликацијата „Bebbo“ ми овозможува да заштедам време и енергија затоа што сè што наоѓам на неа доаѓа од доверлива институција, па, затоа, ја препорачувам на сите родители кои ги познавам,“ вели Маја.

Апликацијата „Bebbo“ е бесплатна онлајн алатка која беше лансирана во февруари, годинава; а Маја беше дел од тест групата родители кои ја испробаа апликацијата, давајќи предлози за нејзин понатамошен развој. Од нејзиното лансирање, Маја активно ја користи апликацијата и ја препорачува на други родители. Статиите и советите ги опишува како конкретни, прецизни и веродостојни. „Неколку загатки предложени за одредена возраст не само што нè забавуваа и направија времето да ни помине побрзо, туку и ми покажаа дека моето дете е способно да размислува на начин кој, дотогаш, не го бев забележала,“ раскажува Маја.

„Апликацијата е спуштена повеќе од 7800 пати во Црна Гора. Родителите ја оценија со просечна оценка од 4,53 од 5. Овие бројки покажуваат дека родителите се задоволни од апликацијата; но, планираме континуирано да ја надградуваме со нови содржини; обидувајќи се да ја направиме корисна за што повеќе родители и професионалци.“

Професионално родителство склопено во една апликација

Апликацијата „Bebbo“ беше развиена и лансирана од Регионалната канцеларија за Европа и Централна Азија на УНИЦЕФ, со придонес на ЕУ. Апликацијата е дизајнирана за да им помогне на родителите на деца под шест години, со лесни совети на теми како доење и одвикнување од бебешка храна, здравје, исхрана, имунизација, учење, играчки и игри за деца, развојни достигнувања и позитивно родителство. Корисни и интерактивни алатки помагаат за негување и помош за детското здравје и развој. Ида Фердинанди, одговорна за ран детски развој при УНИЦЕФ Црна Гора, објаснува дека се особено задоволни од резултатите и досегашните реакции на родителите. „Апликацијата е спуштена повеќе од 7800 пати во Црна Гора. Родителите ја оценија со просечна оценка од 4,53 од 5. Овие бројки покажуваат дека родителите се задоволни од апликацијата; но, планираме континуирано да ја надградуваме со нови содржини; обидувајќи се да ја направиме корисна за што повеќе родители и професионалци,“ вели Ида.

Понатаму, Ида објаснува дека сите содржини се развиени и потврдени од експерти за ран детски развој и голем тим професионалци; вклучително девелопери, експерти и практичари за детска психологија. Дополнително, канцеларијата на УНИЦЕФ во Црна Гора работеше на адаптација на апликацијата за специфичните потреби во државата.

„Моравме да ја адаптираме содржината на нашиот контекст, па затоа склучивме партнерство со Институтот за јавно здравје кој ги провери и прилагоди дел од статиите или помогна за развој на нови содржини. На пример, го адаптиравме вакциналниот календар кој е значително различен во другите земји, педијатрискиот распоред, достапните здравствени услуги и информациите за телефонски броеви и директни телефонски линии („хотлајн“). Моравме да контекстуализираме за луѓето во Црна Гора да можат да извлечат максимална полза од услугите на апликацијата „Bebbo““, вели Ида.

„Финансиската поддршка на ЕУ беше неопходна, како за развивање на апликацијата на регионално ниво, така и за нејзиното лансирање на локално ниво. Апликацијата е богато дизајнирана, со бројни функции за да ги задоволат потребите кои родителите би можеле да ги имаат. Целиот процес вклучи неколку месеци напорна работа и прилично голем професионален тим. За локалната адаптација на апликацијата, употребивме ресурси од проектот „ЕУ и УНИЦЕФ за раниот детски развој во Црна Гора“.

За проектот

Апликацијата за родителство беше развиена од УНИЦЕФ. Проектот „Ублажување на влијанието на КОВИД-19 врз децата и семејствата во Западен Балкан и Турција“, финансиран од ЕУ, го поддржа развивањето на одредени функции и подобрувања на апликацијата; како и тековна техничка поддршка за канцелариите во земјите на Западен Балкан во текот на фазата за адаптација. Проектот беше отпочнат во 2021 година; од страна на УНИЦЕФ и Генералната дирекција за соседство и проширувачки преговори на Европската комисија. Истиот цели кон зајакнување на националното здравје, образование, ран детски развој и системи за заштита на децата, како и обезбедување континуиран доток на клучни услуги за децата на ранливите категории и нивните семејства како непосреден и долгорочен одговор за закрепнување од КОВИД-19. Во Црна Гора, адаптацијата на апликацијата беше финансирана преку проектот „ЕУ и УНИЦЕФ за раниот детски развој во Црна Гора“ (2020 – 2023).

Според Ида, развојот на апликацијата барал значаен напор од аспект на финансии и експертиза. „Финансиската поддршка на ЕУ беше неопходна, како за развивање на апликацијата на регионално ниво, така и за нејзиното лансирање на локално ниво. Апликацијата е богато дизајнирана, со бројни функции за да ги задоволат потребите кои родителите би можеле да ги имаат. Целиот процес вклучи неколку месеци напорна работа и прилично голем професионален тим. За локалната адаптација на апликацијата, употребивме ресурси од проектот „ЕУ и УНИЦЕФ за раниот детски развој во Црна Гора“,“ вели Ида.

Ида објаснува дека Институтот за јавно здравје во Црна Гора размислува за преземање на управувањето со апликацијата на долгорочен план. Во меѓувреме, УНИЦЕФ и Институтот за јавно здравје развиваат нови содржини кои ги објавуваат на апликацијата.

Борење против загадувањето преку границата

Објавено . Објавено во Приказни.

Прекуграничните општини во Северна Македонија и Србија ги здружуваат силите во борба против загадувањето

Граничните места Липково, во Северна Македонија, и Прешево, во Србија, се две општини со малобројно население: Липково со 13000, а Прешево со 27000 жители. Со оглед на тоа што поголемиот дел од нивното население живее во рурални подрачја; двете општини делат заедничка култура, традиции, економски систем и цврсти семејни и пријателски врски. Меѓутоа, споделуваат и заеднички проблем: високо ниво на загаденост поради незаконските депонии. Во општината Прешево има 11 незаконски депонии, а во Липково седум.

И двете општини имаат систем за собирање отпад организиран преку јавни претпријатија. Но, овие претпријатија не можат целосно да ги покријат потребите на нивните општини. Претпријатието „Pisha“ во Липково, покрива десет села од вкупно дваесет и две населени места во договорената зона за собирање отпад; додека, пак, претпријатието „Moravica“, на српската страна, покрива единаесет села од вкупно триесет и четири населени во општината. Растечкиот проблем на села кои не се опслужени не можел да биде решен на општинско ниво поради недостатокот на средства и координација, па двете општини одлучиле да побараат надворешна поддршка за решавање на проблемот.

„Бројот на луѓе со заразни болести беше особено висок во споредба со малата големина на општините, и беше очигледно дека една од главните причини се незаконските депонии и загадената средина.“

Здружени сили за подобра средина

Александар Гумберовски е проектен менаџер на општината Липково. Тој објаснува дека според официјалните податоци, добиени од регионалната болница во Врање, бројот на лица со заразни болести во општината Прешево бил 20 во 2017 година, 30 во 2018 година и 35 во првата половина од 2019 година. На другата страна од границата, во Липково, бројот на лица со заразни болести бил 23 во 2017 година, 38 во 2018 година и 42 во првата половина од 2019 година; прикажувајќи континуиран пораст на заразените. „Бројот на луѓе со заразни болести беше особено висок во споредба со малата големина на општините, и беше очигледно дека една од главните причини се незаконските депонии и загадената средина,“ вели Александар.

Поради, нивната, претежно, рурална економија и големина, ниту една од општините не поседува доволно средства за соодветно да ги покрие услугите за своите жители, и затоа не биле во можност да обезбедат услуга за собирање отпад за сите жители. Но, со оглед на тоа што општината Липково има добро искуство со поддршка од донатори; ги здружиле силите со соседната општина Прешево, на српската страна од границата, и одлучиле да се пријават за финансирање од ЕУ со цел решавање на проблемот.

Заедно развија проект наречен „Помалку отпад, помалку ризик, повеќе здравје“ и добија поддршка од Програмата за прекугранична соработка Северна Македонија – Србија; финансирана од ЕУ. Преку проектот, набавија два камиона за собирање отпад, 20 поголеми контејнери за отпад и преку 1700 помали канти кои ги доставиле низ домаќинствата во регионот.

„Овие општини се неразвиени и има недостаток на средства во скоро секој сектор. Оттука, поддршката на ЕУ е значајна за решавање на нашите проблеми; понекогаш дури и најосновните.“

За проектот

Проектот за прекугранична соработка, „Помалку отпад, помалку ризик, повеќе здравје“, финансиран од ЕУ, започна на почетокот од 2021 година и ќе трае до крајот на 2022 година. Целосната вредност на проектот е преку 250000 евра; а околу 85 % од средствата се обезбедени од ЕУ. Клучните цели на проектот вклучуваат: зголемување на капацитетите за управување со човечки создадени ризици и штети поврзани со складирање цврст отпад и заштита на средината, зголемување на капацитетот и подобрување на пристапот на институциите кон услугите за организирано собирање отпад, подигнување свест меѓу локалното население за последиците од загадувањето и ублажување на заразните болести.

Покрај поддршката со опрема, проектот отпочнал и кампања за подигнување на свеста, со летоци и видеа; со цел промена на навиките на жителите кон средината, охрабрувајќи ги да ги користат ново набавените канти за нивниот отпад.

Ова не е првиот проект, финансиран од ЕУ, кој општината Липково го користи. Александар објаснува дека затоа што општината е, исто така, на граница со Бугарија и Косово; имала прилика да биде дел и од нивните прекугранични програми за соработка. „Овие општини се неразвиени и има недостаток на средства во скоро секој сектор. Оттука, поддршката на ЕУ е значајна за решавање на нашите проблеми; понекогаш дури и најосновните,“ вели тој.

Здрав потсетник

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, помага за зголемување на степенот на вакцинација кај децата во БиХ

Емина Плех, од Горажде, ги заврши сите вакцинации за својата ќерка; но, кога дојде време за вакцинација на нејзиниот син, пандемијата КОВИД-19 веќе беше во тек, па, затоа, одлучи да почека. На почетокот од минатата година, доби повик од Јавниот институт за здравје на босанскиот кантон Подриње, потсетувајќи ја за имунизацијата на нејзиниот син; насочувајќи ја кон службата на педијатрија за повеќе информации. „Ми кажаа дека треба да го завршиме процесот пред да започне со предучилишната програма, па така и направивме,“ раскажува Емина.

Емина е една од 500-те родители од босанскиот кантон Подриње која доби повик од Јавниот институт за здравје; потсетувајќи ја за пропуштениот термин за вакцинација. Оваа иницијатива е дел од програмата на УНИЦЕФ, финансирана од ЕУ, за ублажување на ефектите од пандемијата КОВИД-19 врз животот на децата и семејствата во Западен Балкан и Турција.

„Кога ги потсетувате родителите дека треба да го донесат своето дете на вакцинација, најчесто, тоа и го прават. Недостигаше оваа комуникација.“

Надополнување за пропуштената комуникација

Фатима Ченгиќ е специјалист за програми при УНИЦЕФ во БиХ. Таа објаснува дека УНИЦЕФ со години работи на подобрување на имунизацијата во БиХ; и, притоа, извршиле анкети и анализи за причините поради кои родителите избегнуваат да ги вакцинираат своите деца. Главните детектирани причини се однесуваат на недостатокот споделени информации, од страна на здравствените работници, за придобивките и ризиците од вакцинацијата; но, исто така, и самиот факт дека родителите, понекогаш, забораваат на вакцинацијата. „Кога ги потсетувате родителите дека треба да го донесат своето дете на вакцинација, најчесто, тоа и го прават. Недостигаше оваа комуникација,“ вели Фатима.

Затоа, УНИЦЕФ започна со развивање комуникациски стратегии; вклучително развој и лансирање нова онлајн апликација која ги потсетува родителите за вакциналните распореди. Меѓутоа, кога започна пандемијата КОВИД-19, одлучија да ангажираат посветен персонал со цел заземање различен пристап. Персоналот, најпрво, ги прегледуваше здравствените извештаи на децата родени меѓу 2014 и 2020 година; лекувани во здравствените центри во Горажде, Прача и Устиколина. Креираа листа од сите кои пропуштиле една од задолжителните вакцини и потоа засегнатите родители беа телефонски контактирани и упатени да стапат во контакт со педијатрите; а локалните центри за здравје ги обезбедија со сите неопходни информации во врска со имунизацијата и закажувањето термин.

„Сигурна сум дека центрите за здравје немаше да дадат приоритет на вакцинирањето деца доколку не беше преземена оваа акција од наша страна, а со поддршка од ЕУ.“

За проектот

Програмата за ублажување на ефектите на пандемијата КОВИД-19 врз животите на децата и семејствата во Западен Балкан и Турција е двогодишна иницијатива, започната во 2021 година, од УНИЦЕФ и Европската комисија.

Целта на оваа иницијатива е зајакнување на системите за национално здравје, образование, ран детски развој и детска заштита, во насока на обезбедување клучни услуги за ранливите категории деца и нивните семејства, како непосреден и долгорочен одговор за закрепнување од КОВИД-19. Преку оваа програма, вредна 5 милиони евра, се очекува 490000 деца и родители да добијат подобар пристап до јавните услуги кои промовираат ран детски развој, образование, здравје и заштита; како дел од закрепнувањето од КОВИД-19.

Оттогаш, проектот се проширил и во Кантонот Сараево каде што покрива осум дополнителни центри за здравје. Неодамнешна програмска посета констатира дека од вкупно 500 ставени вакцини во еден центар за здравје во декември, 175 биле преку овој проект. „Тоа значи дека, отприлика, една третина од вакцините кои биле ставени во еден месец, биле преку нашиот проект, а тоа е огромен успех,“ вели Фатима.

Фатима објаснува дека вакцинациите биле критично прашање за здравствениот систем во БиХ, бидејќи една од првите регуларни активности кои запреле за време на пандемијата била вакцинацијата на деца. Таа верува дека проектот и поддршката од ЕУ имале клучно влијание; додавајќи: „Сигурна сум дека центрите за здравје немаше да дадат приоритет на вакцинирањето деца доколку не беше преземена оваа акција од наша страна, а со поддршка од ЕУ.“

„Blue Phone“ („Син телефон“) – советодавна услуга за помош во време на потешкотии

Објавено . Објавено во Приказни.

Проект, финансиран од ЕУ, нуди онлајн и телефонско советување за деца, млади и семејства во Босна и Херцеговина. Ангела* е дваесет и едно годишна студентка која се обратила до „Blue Phone“ советодавната линија за поддршка со нејзините проблеми поврзани со менталното здравје. „Тажна сум и безволна веќе подолг период: понекогаш толку плачам, што ми доаѓа да повраќам, а понекогаш немам сила за една солза иако би сакала да плачам. Летаргична сум: веќе ништо не ме прави среќна,“ споделила Ангела во разговорот со советникот на линијата „Blue Phone“. Советникот при „Blue Phone“ ѝ помогнал на Ангела да ги нормализира своите чувства и да разработи акциски план. Ја научиле како да користи две техники за смирување: техниката на дишење и техниката на петте сетила; кои ѝ помогнале да го фокусира вниманието и телото на сегашниот момент и да остане смирена.

„Blue Phone“ е значајна услуга за младите во Босна и Херцеговина. Пандемијата значително го отежни функционирањето на поголемиот дел од популацијата, па, затоа, поддршката која ја нуди „Blue Phone“ е неопходна за спречување на уште поголеми негативни ефекти врз менталното здравје.“

Значајна услуга за младите „Blue Phone“ е бесплатна онлајн и телефонска советодавна услуга која била основана од невладината организација „Нова генерација“. Моментално, услугата е имплементирана со поддршка од Програмата за ублажување на ефектите од пандемијата КОВИД-19 врз животите на децата и семејствата во Западен Балкан и Турција; финансирана од ЕУ, а имплементирана од УНИЦЕФ. Маја Ковачевиќ е една од советничките кои работат со услугата. Таа објаснува дека, за советниците, најважно е луѓето да се чувствуваат сигурно и да разберат дека нема да бидат осудувани. „„Blue Phone“ е значајна услуга за младите во Босна и Херцеговина. Пандемијата значително го отежни функционирањето на поголемиот дел од популацијата, па, затоа, поддршката која ја нуди „Blue Phone“ е неопходна за спречување на уште поголеми негативни ефекти врз менталното здравје,“ вели Маја. На почетокот, услугата била наменета само за деца, но еден од проектните менаџери, Саша Рисојевиќ, објаснува дека услугата брзо напредувала, а со забрзаното влијание на пандемијата, морале да ги прошират своите услуги и на постарите возрасни групи.

„Влијанието на поддршката од ЕУ беше навистина важно зашто значително го зајакна услужниот капацитет на „Blue Phone“.“

За проектот Услугата „Blue Phone“ обезбедува бесплатно онлајн и телефонско советување и е имплементирана од невладината организација „Нова генерација“ со поддршка од Програмата за ублажување на ефектите од пандемијата КОВИД-19 врз животите на децата и семејствата во Западен Балкан и Турција, која, пак, е дел од пакетот за помош на ЕУ за Западен Балкан, имплементиран од УНИЦЕФ БиХ. *Името е променето за да се заштити приватноста Објаснува како, поради зголемениот интерес, почнале да пропуштаат до 250 повици месечно. Забележале дека тоа се должи, пред сè, на тоа што услугата била достапна само за време на работните часови. Со поддршката на ЕУ, го прошириле работното време до доцна во ноќта и имале само помеѓу 10 и 15 пропуштени повици месечно. „Влијанието на поддршката од ЕУ беше навистина важно зашто значително го зајакна услужниот капацитет на „Blue Phone“,“ вели Саша. Дополнително, со поддршка на ЕУ отпочнале и кампања против семејно насилство и подигање на свеста за услугата на „Blue Phone“. Како резултат на кампањата, успеале да привлечат 35000 посетители на нивната веб страна додека, пак, бројот на деца и млади кои ги искористиле услугите на „Blue Phone“ доживеал значителен пораст. Досега, услугата „Blue Phone“ функционира со поддршка на донатори и иницијативата на тимот од невладината организација „Нова генерација“. Саша се надева дека, во иднина, услугата на „Blue Phone“ ќе добие владина поддршка и, на тој начин, долгорочна стабилност. „Имавме бројни состаноци и тркалезни маси со претставници од институции каде ги презентиравме влијанието и резултатите од услугите на „Blue Phone“. Мислам дека и тие ја признаа важноста на нашите услуги и се надеваме дека, во иднина, ќе ја понудат својата поддршка,“ вели Саша.