Skip to main content

Area of Cooperation: Healthcare

“Kvalitet mog života se vidno poboljšao”

Written on . Posted in Priče.

Personalna asistencija postaje trajna usluga za osobe sa invaliditetom u Mačvanskom okrugu Srbije, uz podršku EU.

Dragana Marković Matić živi u gradu Šapcu, u Mačvanskom okrugu u zapadnoj Srbiji. Ona se suočila sa dijagnozom reumatoidnog artritisa, koji je vremenom doveo do smanjene pokretljivosti i potrebe za podrškom za obavljanje svakodnevnih aktivnosti. “Ne mogu funkcionisati samostalno, ne mogu se kretati. Moji pokreti postaju sve ograničeniji s godinama”, konstatuje Dragana. Kako joj se zdravstveno stanje pogoršalo, usljed progresije njene bolesti, bila joj je potrebna konstantna angažovanost negovatelja koji bi joj pomagao veći dio dana. Porodica i prijatelji bili su tu da joj pomažu, ali po njenim riječima “ovo je bio posao sa punim radnim vremenom: biti moje ruke i noge”.

Potreba za personalnom asistencijom nije, naravno, rezervisana samo za Draganu: i druge osobe sa invaliditetom u Šapcu imaju sličan problem. Porodice pokušavaju pomoći, ali ne mogu uvijek biti tu koliko je potrebno. Alternativno rješenje za probleme osoba s invaliditetom je angažovanje personalnog asistenta, ali to je finansijski izdatak koji većina porodica ne može sebi dozvoliti. Takvi personalni asistenti takođe moraju biti stručno osposobljeni za premještanje osobe u invalidskim kolicima, prebacivanje u krevet ili u automobil, kao i za pomoć pri oblačenju i održavanju lične higijene. „Neko ko nikada nije imao kontakt sa osobama sa invaliditetom mora biti obučen da im pomogne kako ne bi slučajno povrijedio sebe ili osobu o kojoj brine“, kaže Dragana.

„Najvažnije je bilo stvoriti okvir za obuku i obučiti prve zainteresovane za pružanje usluga personalne asistencije osobama sa invaliditetom.”

Desetogodišnje putovanje

Dragana je članica Udruženja paraplegičara Mačvanskog okruga, koje je prije deset godina pokrenulo inicijativu da se ovaj problem riješi preko lokalnih institucija. Udruženje je tada uspjelo da potrebu za samostalnim životom osoba sa invaliditetom uključi u strategiju socijalne politike Šapca. Prepoznavanje potreba osoba sa invaliditetom od strane kreatora politike bilo je važno dostignuće, ali kako nije bilo finansijske ili druge podrške, bilo je potrebno još skoro deset godina borbe da se vidi opipljiv rezultat te politike.

Svjetlo na kraju tunela postalo je vidljivo 2018. godine kada je stigla podrška od programa ReLOaD (Regionalni program lokalne demokratije) koji finansira EU. „Najvažnije je bilo stvoriti okvir za obuku i obučiti prve zainteresovane za pružanje usluga personalne asistencije osobama sa invaliditetom.“, izjavljuje Slaviša Savić koji je na čelu Udruženja paraplegičara Mačvanskog okruga.

Uz podršku EU, au saradnji sa Ministarstvom za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, Udruženje je identifikovalo zainteresovane za pružanje usluge personalne asistencije te ih obučilo i licenciralo. U okviru istog programa uspjeli su pokrenuti i pilot projekat podrške gdje je pet osoba sa invaliditetom dobilo personalnu asistenciju, osam sati dnevno, a još četiri osobe, četiri sata dnevno.

„Uključivanje troškova personalnih asistenata za osobe sa invaliditetom u opštinski budžet bio je veliki skok i veliki uspjeh za nas i to ne bismo mogli bez podrške programa ReLOaD koji finansira EU,“

O programu

Regionalni program za lokalnu demokratiju na Zapadnom Balkanu (ReLOaD) finansira Evropska unija, a implementira Ujedinjeni nacionalni razvojni program. Ciljevi programa uključuju jačanje participativnih demokratija i integracije u EU na Zapadnom Balkanu kroz poboljšanje pravnog, finansijskog i šireg okruženja za osnaživanje civilnog društva.

Implementacija pilot programa dala je udruženju jači argument da uvjeri opštinske vlasti koliko je usluga personalne asistencije ključna za osobe sa invaliditetom. Kao rezultat kontinuiranog lobiranja, Skupština opštine je konačno uvrstila ovu podršku na listu redovnih usluga koje opština pruža. Usluga je već uključena u budžet za 2021. godinu, a plate personalnih asistenata sada su pokrivene, a ubuduće će ih pokrivati ​​opština.

„Uključivanje troškova personalnih asistenata za osobe sa invaliditetom u opštinski budžet bio je veliki skok i veliki uspjeh za nas i to ne bismo mogli da uradimo bez podrške programa ReLOaD koji finansira EU“, kaže Slaviša.

Dragana i drugi Šapčani koji žive sa invaliditetom osećaju se opuštenije jer su obezbijedili uslugu personalne asistencije za cijeli život. “Kvalitet mog života se vidno poboljšao. Sa personalnim asistentom ste samostalni“, kaže Dragana.

Netaknuti izvori za Prištinu! sigurno snabdijevanje vodom za naredne godine

Written on . Posted in Priče.

Od oskudnog do stabilnog: kako je jedan projekat, koji podržava EU, spasio glavni grad Kosova od nestašice vode. Musa Hasani radi kao telefonski operater u regionalnoj vodovodnoj kompaniji u Prištini više od tri decenije. Njegov posao je naizgled jednostavan: odgovara na telefonske pozive klijenata i prosljeđuje žalbe nadležnim odjeljenjima u vodovodu. Međutim, oko 2000. godine ovaj jednostavan posao postao je užurban i stresan. Musa se sjeća da je primao preko 200 poziva dnevno, od kojih su većina bili neprekidne pritužbe potrošača na nestašicu vode. Poslje rata 1999. godine, glavni grad Kosova, Priština, suočio se sa ogromnom migracijom ljudi iz drugih dijelova Kosova. Javna komunalna infrastruktura koja je bila planirana za manje od 150.000 stanovnika sada je morala da podmiri populaciju od preko 300.000 ljudi. Tokom naredne decenije, isključenje vode znalo je trajati više od deset sati dnevno u bilo kom prištinskom naselju. “Ljudi su bili bijesni, jer je to značajno uticalo na njihov kvalitet života. Ovu ljutnju su prenosili na nas preko telefona”, prisjeća se Musa.

“U martu 2014. jezero Badovc je imalo dovoljno vode da snabdijeva građane još jedan mjesec, a Batllava za dva. Da nismo imali period obilnih kiša u aprilu, Priština i okolne opštine bi bukvalno bile bez vode za piće.”

Priča o dva jezera Sokol Xhafa je direktor Regionalnog vodovoda u Prištini. Sjeća se da je kompanija još 2010. godine započela neke radove koji su donekle popravili situaciju. Međutim, postojala je potreba za dugoročnim rješenjem. Tada su jedini izvori distribucije vode bila dva vještačka rezervoara u blizini Prištine – jezera Batllava i Badovc. Količina vode u ovim jezerima zavisi od količine padavina. S obzirom da su klimatske promjene uticale na nivoe vode u jezerima, opskrba vodom bi mogla snažno fluktuirati od prekomjerne akumulacije vode do nivoa suše. U 2014. godini, stanovnici Kosova su doživijeli najveću nestašicu vode u posljednje tri decenije. “U martu 2014. jezero Badovc je imalo dovoljno vode da snabdijeva građane još jedan mjesec, a Batllava za dva. Da nismo imali period obilnih kiša u aprilu, Priština i okolne opštine bi bukvalno bile bez vode za piće“, kaže Xhafa. Međutim, situacija se promijenila na bolje, zahvaljujući podršci od strane projekta regionalnog vodosnabdjevanja Prištine, vrijednog 35 miliona eura, uključujući i grant od 5 miliona eura od EU. Zahvaljujući ovoj investiciji i finansiranju, posredstvom Investicionog okvira za Zapadni Balkan, projekat je spasio Prištinu od problema nestašice vode u godinama koje dolaze i obezbijedio pouzdano vodosnabdijevanje okolnog regiona. Projekat je uključivao razvoj novog izvora vode iz jezera Gazivode. Infrastruktura omogućava kanalisanje vode od Ibarskog kanala do novoizgrađenog postrojenja za prečišćavanje vode u Škabaju. Novi pogon se sastoji od laboratorije, operacione sale i kancelarije, te radionice i društvenih prostorija.

„Da nismo imali novu fabriku, morali bismo da najavimo vanredno stanje, a Priština i okolne opštine bi redovno bile bez vode i do 12 sati dnevno.”

O projektu Projekat regionalnog vodosnabdijevanja Prištine imao je koristi od kombinovane investicije grantova i zajmova koja je pružena posredstvom Investicionog okvira za Zapadni Balkan (WBIF). Ovo je uključivalo 5 miliona eura vrijedan grant podrške od Evropske unije, zajam u vrijednosti 20 miliona eura od KfW razvojne banke u ime njemačkog Ministarstva za ekonomsku saradnju i razvoj te 10 miliona eura vrijedan doprinos od regionalne kompanije za vodu. O WBIF-u Western Balkans Investment Framework (WBIF) je platforma za koordinaciju donatora koja ujedinjuje sredstva iz različitih izvora, uključujući Evropsku komisiju. WBIF obezbjeđuje finansiranje i tehničku pomoć za strateška ulaganja u sektore energy , environment, social, transport, i digital infrastructure. Takođe podržava private sector developmentinicijative. To je zajednička inicijativa EU, finansijskih institucija, bilateralnih donatora i vlada Zapadnog Balkana. “2019. i 2020. su bile godine sa najdužom sezonom suše. Da nismo imali novu fabriku, morali bismo da najavimo vanrednu situaciju, a Priština i okolne opštine bi redovno bile bez vode i do 12 sati dnevno“, kaže Sokol Xhafa. Isplativo i stabilno snabdijevanje Voda se crpi iz prirodnog izvora i kanališe kroz otvoreni gravitacijski cjevovod do stanice gdje se pumpa u postrojenje za vodu kako bi se tretirala, prerađivala i filtrirala. Postrojenje za vodu Shkabaj ima kapacitet od 700 l/s: što je dovoljno da se obezbijedi ekonomično i kontinuirano snabdijevanje vodom sljedećih opština: Prištine, Obilića, Kosova Polja, Gračanice i Podujeva. Musa Hasani je svakako primijetio dobrobit koju je donio ovaj projekat, u vidu većeg zadovoljstva potrošača i kvaliteta života za stanovnike Prištine i njenog regiona – i manje ljutitih telefonskih poziva na koje on odgovara. Nova infrastruktura je takođe donijela tehnološki napredak koji omogućava vlastima da prate nivoe vode u jezerima Badovc i Batllava, čime se obezbjeđuje održivost resursa vode u regiji.