Vendosja e unazave dhe shiritave te shpend\u00ebt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb grumbulluar informacion p\u00ebr itineraret e migrimit t\u00eb specieve t\u00eb shpend\u00ebve, vendet e tyre t\u00eb ndalimit, zonat e dim\u00ebrimit dhe shpejt\u00ebsit\u00eb e migrimit. Kjo ndihmon p\u00ebr gjurmimin e l\u00ebvizjeve t\u00eb shpend\u00ebve dhe historikun e jetes\u00ebs s\u00eb tyre, q\u00eb nga jet\u00ebgjat\u00ebsia, shkaqet e vdekjes dhe besnik\u00ebria ndaj vendlindjes, e deri tek vendet ku nd\u00ebrtojn\u00eb folet\u00eb dhe gjetja e partner\u00ebve. Shum\u00ebllojshm\u00ebria e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb grumbulluara na ndihmon t\u00eb kemi nj\u00eb ide m\u00eb t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr secil\u00ebn popullat\u00eb dhe n\u00ebse k\u00ebto jan\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi apo n\u00eb lul\u00ebzim e sip\u00ebr – informacion shum\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr mbrojtjen e popullatave t\u00eb shpend\u00ebve dhe biodiversitetit.<\/p>\n \n
Qendra p\u00ebr Mbrojtjen dhe Studimin e Shpend\u00ebve (CZIP), nj\u00eb OJQ malazeze, beson se ky aktivitet shkencor mund t\u00eb jet\u00eb edhe shum\u00eb arg\u00ebtues dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, vendosi t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb publikun e gjer\u00eb, bashk\u00eb me f\u00ebmij\u00ebt. \u201cKuptuam se shum\u00eb qytetar\u00eb t\u00eb Malit t\u00eb Zi e perceptojn\u00eb shkenc\u00ebn si di\u00e7ka shum\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuar, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn nuk mund t\u00eb gjejn\u00eb asnj\u00eb lloj informacioni… K\u00ebshtu q\u00eb vendos\u00ebm t\u2019i p\u00ebrfshijm\u00eb dhe t\u2019u v\u00ebrtetojm\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn!\u201d- thot\u00eb Nevena Petkovi\u0107 nga CZIP-ja.<\/p>\r\n\r\n
Vendosja e unazave t\u00eb shpend\u00ebt na ndihmon t\u00eb kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb speciet migruese<\/strong><\/p>\n Vendosja e unazave te shpend\u00ebt p\u00ebrfshin kapjen e shpend\u00ebve me ndihm\u00ebn e nj\u00eb rrjete speciale dhe ngjitjen e nj\u00eb unaze t\u00eb vog\u00ebl metalike n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn prej k\u00ebmb\u00ebve t\u00eb tyre, duke regjistruar k\u00ebshtu llojin e shpendit, mosh\u00ebn, seksin, gjat\u00ebsin\u00eb e krah\u00ebve, pesh\u00ebn dhe s\u00eb fundmi, gjendjen e tij. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr klasifikimin e specieve dhe p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb gatishm\u00ebrin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb vazhduar migrimin. Unazat kan\u00eb t\u00eb gdhendur nj\u00eb kod referimi q\u00eb lejon q\u00eb shpend\u00ebt t\u00eb identifikohen individualisht n\u00eb rast se kapen s\u00ebrish.<\/p>\n \u201cShpesh themi se stacionet tona p\u00ebr vendosjen e unazave jan\u00eb vendet ku shpend\u00ebt mund t\u00eb pajisen me pasaporta malazeze pa asnj\u00eb shpenzim, stres apo nevoj\u00eb p\u00ebr viz\u00eb. Ne duam q\u00eb shpend\u00ebt t\u00eb ndihen t\u00eb sigurt dhe t\u2019u ofrojm\u00eb mbrojtjen e duhur,\u201d- buz\u00ebqesh Nevena. Ajo shpjegon se q\u00ebllimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm pas vendosjes s\u00eb unazave te shpend\u00ebt \u00ebsht\u00eb mbrojtja e habitateve t\u00eb tyre. N\u00eb rastet kur CZIP-ja grumbullon informacion p\u00ebr migrimin, shkenc\u00ebtar\u00ebt e saj mund t\u00eb identifikojn\u00eb edhe vendet ku shpend\u00ebt ushqehen, pushojn\u00eb apo ngren\u00eb folet\u00eb dhe mund t\u00eb nd\u00ebrmarrin veprimet e nevojshme p\u00ebr lobimin dhe advokimin p\u00ebr mbrojtjen e k\u00ebtyre habitateve.<\/p>\r\n\r\n Afrimi i f\u00ebmij\u00ebve me shkenc\u00ebn <\/strong><\/p>\n Deri m\u00eb tani, projekti ka p\u00ebrfshir\u00eb qindra nx\u00ebn\u00ebs dhe t\u00eb rritur nga i gjith\u00eb Mali i Zi n\u00eb aktivitetet e vendosjes s\u00eb unazave te shpend\u00ebt. \u201cMe an\u00eb t\u00eb k\u00ebtij projekti, po mundohemi t\u00eb p\u00ebrqendrohemi kryesisht tek t\u00eb rinjt\u00eb dhe po punojm\u00eb shum\u00eb me nx\u00ebn\u00ebsit e vegj\u00ebl, sepse shkollat n\u00eb Malin e Zi nuk b\u00ebjn\u00eb prezantime mjedisore dhe f\u00ebmij\u00ebt nuk edukohen sa duhet mbi k\u00ebto tema, k\u00ebshtu q\u00eb po mundohemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb seminare t\u00eb jet\u00eb e mundur,\u201d- thot\u00eb Nevena. \u201cDonim ta b\u00ebnim shkenc\u00ebn t\u00eb af\u00ebrt p\u00ebr qytetar\u00ebt n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb mund t\u00eb marrin pjes\u00eb, t\u00eb kontribuojn\u00eb dhe t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb di\u00e7ka t\u00eb re n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb.\u201d<\/p>\r\n\r\n Lidhur me projektin<\/strong><\/p>\n Objektivat e projektit BIOVAL (BIOdiversity VALues – vlerat e biodiversitetit) kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb rrisin nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin p\u00ebr mbrojtjen e natyr\u00ebs tek qytetar\u00ebt, t\u00eb mb\u00ebshtesin monitorimin e biodiversitetit dhe t\u00eb ndryshojn\u00eb sjelljen e qytetar\u00ebve, duke p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb dhe m\u00ebsuesit e tyre.<\/p>\n Aktivitet kryesore p\u00ebrfshijn\u00eb hartimin dhe shp\u00ebrndarjen e materialeve edukuese dhe promocionale; evente t\u00eb tilla si: ekspozitat, ekskursionet, pastrimet, mbjelljet, etj.; dhe organizimin e punishteve n\u00eb shkoll\u00eb, shkollave n\u00eb natyr\u00eb, kampeve t\u00eb reja t\u00eb studimit, konkurseve dhe kuizeve p\u00ebr biodiversitetin. BE-ja ka ofruar mbi 80,000 \u20ac p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur k\u00ebt\u00eb projekt. Koh\u00ebzgjatja totale e projektit \u00ebsht\u00eb18 muaj.<\/p>\r\n\r\n Aktivitetet e CZIP-s\u00eb p\u00ebr vendosjen e unazave te shpend\u00ebt, q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb pjes\u00ebmarrjen e publikut, po vihen n\u00eb zbatim si pjes\u00eb e projektit BIOVAL t\u00eb financuar nga BE-ja (BIOdiversity VALues – vlerat e biodiversitetit). P\u00ebrfshirja e qytetar\u00ebve n\u00eb vendosjen e unazave te shpend\u00ebt ka shpenzime shtes\u00eb, t\u00eb tilla si transporti. Nevena shpjegon: \u201cMb\u00ebshtetja e BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb projekt, duke qen\u00eb se \u00a0nuk mund t\u00eb merrnim pajisjet e nevojshme, t\u00eb pun\u00ebsonim persona t\u00eb certifikuar p\u00ebr vendosjen e unazave te shpend\u00ebt, apo t\u00eb siguronim transportin dhe akomodimin e qindra f\u00ebmij\u00ebve dhe qytetar\u00ebve q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb aktivitetin e vendosjes s\u00eb unazave te shpend\u00ebt.\u201d<\/p>\n Nj\u00eb tjet\u00ebr aktivitet p\u00ebr projektin BIOVAL \u00ebsht\u00eb edhe Nata Bubo, kur grumbullohen t\u00eb dh\u00ebna mbi bufin-shqiponj\u00eb Euro-Aziatik (Bubo bubo<\/em>), duke p\u00ebrdorur nj\u00eb metodologji q\u00eb p\u00ebrfshin vizitimin gjat\u00eb nat\u00ebs t\u00eb vendbanimeve t\u00eb kafsh\u00ebve t\u00eb egra, t\u00eb p\u00ebrzgjedhura paraprakisht, d\u00ebgjimin e tingujve t\u00eb buf\u00ebve dhe regjistrimin e t\u00eb dh\u00ebnave thelb\u00ebsore n\u00eb nj\u00eb format specifik. Nevena thot\u00eb: \u201cShpresojm\u00eb t\u00eb vazhdojm\u00eb me projekte e aktivitete t\u00eb ngjashme. Ky projekt ka pasur dhe vazhdon t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb ndikim pozitiv p\u00ebr rritjen e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit t\u00eb qytetar\u00ebve e n\u00eb ve\u00e7anti, f\u00ebmij\u00ebve, p\u00ebr mbrojtjen e habitateve t\u00eb kafsh\u00ebve t\u00eb egra dhe shpend\u00ebve\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Si po ndihmojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt malazez\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e biodiversitetit duke vendosur unaza te shpend\u00ebt.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3160095,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[724],"tags":[],"area-of-cooperation":[468],"country":[248],"opportunity-type":[],"class_list":["post-3160488","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stories","area-of-cooperation-mjedisimbrojtja-e-mjedisit","country-montenegro"],"acf":[],"yoast_head":"\n\u201cDonim ta b\u00ebnim shkenc\u00ebn t\u00eb af\u00ebrt p\u00ebr qytetar\u00ebt n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb mund t\u00eb marrin pjes\u00eb, t\u00eb kontribuojn\u00eb dhe t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb di\u00e7ka t\u00eb re n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb.\u201d\u00a0<\/strong><\/h2>\r\n\r\n
\u201cMb\u00ebshtetja e BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb projekt, duke qen\u00eb se \u00a0pa ato fonde nuk mund t\u00eb merrnim pajisjet e nevojshme, t\u00eb pun\u00ebsonim persona t\u00eb certifikuar p\u00ebr vendosjen e unazave te shpend\u00ebt, apo t\u00eb siguronim transportin dhe akomodimin e qindra f\u00ebmij\u00ebve dhe qytetar\u00ebve q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb aktivitetin e vendosjes s\u00eb unazave te shpend\u00ebt.\u201d<\/strong><\/h2>\r\n\r\n